Demre Belediyesinin mermer ocağı ruhsat iptali davasında süre aşımı nedeniyle reddedilen yerel mahkeme kararının Danıştay 8. Dairece temyizen incelenmesine dair içtihat.
Özet: Davacı belediye tarafından, Antalyada bulunan bir mermer madeni işletmesi için verilen maden işletme ve işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının iptali istemiyle açılan davada, ilk derece ve bölge idare mahkemeleri, ruhsatların verildiği veya belediyenin bilgilendirildiği tarihlerden itibaren yasal dava açma süresinin dolduğu gerekçesiyle davanın süre aşımı yönünden reddine hükmetmiş; temyiz yoluna başvuran davacı belediye ise, keşif ve bilirkişi raporlarında işletmenin doğaya ve canlılara zararlı olduğunun tespit edildiğini, üstün kamu yararı bulunduğu için davanın esastan incelenmesi gerekirken süre aşımı nedeniyle reddedilmesinin mevzuata aykırı olduğunu ileri sürmüştür.
T.C.
D A N I Ş T A YSEKİZİNCİ DAİREEsas No : █████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1-... Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ... 2- ... Valiliği VEKİLİ : Av. ...DAVALI YANINDA MÜDAHİLLER: 1-...Mermer Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi 2- ...VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Davacı belediye tarafından, Antalya ili, Demre ilçesi, ... Mahallesi, ... mevkinde ... uhdesinde bulunan İR:... ER:... Ruhsat nolu II (b) grubu işletme ruhsatı ve ... Haz Mermer Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından işletilen ... tarih ve ...sayılı 2. Sınıf GSM işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih (kararda sehven ...yazılmıştır) ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının Demre Belediye Başkanlığı olduğu, Demre ilçe sınırlarında maden işletme ruhsatı ve izni verilen sahanın ilgili şirkete teslim edilmesiyle ruhsat ve iznin süreli olması ve şirketin de amacının kar elde etmek olması gerektiğinden hareketle sahanın teslim alınmasıyla maden işletme faaliyetlerine başlanılacağı hususları birlikte değerlendirildiğinde, davacı tarafından █████/2010 tarihli İR:..., ER:... ruhsat nolu II (b) grubu işletme ruhsatı ile █████/2020 tarih ve ████████ sayılı 2. sınıf GSM işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istemiyle açılacak dava yönünden dava açma süresinin 2. sınıf GSM işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği █████/2020 tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlayacağı, zira anılan tarihten itibaren fiilen madencilik faaliyetinin başladığı, davacı idarenin yapılan madencilik faaliyetinin başladığı tarihten itibaren haberdar olmamasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu açık olup, davacı Demre Belediye Başkanlığının en geç söz konusu sahanın ilgili şirket tarafından işletilmeye başlandığı tarihte haberdar olacağının kabulü gerekmekte olup, bu tarihten itibaren 60 günlük yasal süre içerisinde dava açması ya da 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi işletilmek suretiyle alınacak cevap üzerine dava açılması gerekirken yukarıda anılan süreler geçirilmek suretiyle davacı tarafından Antalya Valiliği'ne yapılan █████/2022 tarihli bilgi alma konulu başvurunun dava konusu edilen işlemler açısından dava süresini ihya etmeyeceği, yukarıda anılan süreler geçirilmek suretiyle açılan davanın, süre aşımı nedeniyle esasının incelenemeyeceği gerekçesiyle davanın süre aşımı yönünden reddine karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının dayandığı gerekçenin usul ve yasaya uygun olup, kaldırılmasını gerektiren bir sebep bulunmadığı, diğer taraftan müdahiller tarafından dosyaya sunulan belgelerin incelenmesinden, davacı Demre Belediye Başkanlığı tarafından, müdahil şirketin ... sayılı Maden İşletme Ruhsatına konu sahaya ilişkin, niteliği işyeri olan ve davacı şirketin Demre ilçesi, ... Mah. ... Sk. No:... adresine yönelik olarak █████/2021 tarihli numarataj belgesi verildiği, yine aynı müdahil şirketin ... Mah. ... Sk. No:... adresine yönelik olarak █████/2021 tarihinde numarataj belgesi verildiği, söz konusu belgelerden davacı belediyenin dava konusu maden ve GSM ruhsatlarından en geç belirtilen tarihlerinde haberdar olduğunun açık olduğu anlaşıldığından, söz konusu belgeler çerçevesinde de davanın süreaşımı nedeniyle reddi gerektiği sonucuna varıldığı belirtilerek davacının istinaf başvurusunun bu gerekçe de eklenerek reddine karar verilmiştir.TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, davanın esasına girilerek keşif yapıldığı halde karar aşamasında süre yönünden incelenerek reddinin mevzuata aykırı olduğu, bilirkişi raporlarında söz konusu işletmenin doğaya ve canlılara zararlı olduğunun açıkça belirtildiği, söz konusu mermer arama faaliyetleri nedeniyle bölge halkının ve canlıların etkilendiği dikkate alındığında üstün kamu yararı uyarınca işlemin iptali gerekirken Mahkemece bu hususta gerekli ve yeterli inceleme yapılmadan aksi yönde hüküm kurulduğu ileri sürülmektedir KARŞI_TARAFIN_SAVUNMALARI : Davalı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından, davacının daha önceki aşamalarda öne sürülenden farklı bir iddiasının mevcut olmadığı, madenlerin devletin hüküm ve tasarrufu altında olduğunun Anayasal bir kural olduğu, maden sahiplerinin ticari hayatın gereklerini, teamüllerini, ticari örf ve adetleri bilen birer tacir oldukları, dolayısıyla ruhsat hukukuna ait tüm gerekleri yerine getirdikleri savunulmuştur. Davalı Antalya Valiliği tarafından; söz konusu ruhsatların kanun ve yönetmelikler uyarınca düzenlendiği, davacı tarafından dava açma süresinden sonra açılan davanın reddi yolundaki kararın hukuka uygun olduğu, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur. Davalı yanında müdahiller tarafından; davacı belediyenin olayda menfaat ihlalinin söz konusu olmadığı için dava ehliyetinin bulunmadığı, █████/2022 ve █████/2023 tarihlerinde yeni bir 2. sınıf GSM ruhsatı alındığı ve dava konusu ... tarih ve... sayılı 2. sınıf GSM işyeri açma ve çalışma ruhsatının hukuk aleminden silindiği, davacı vekilinin vekaletnamesinin 10 yılı aşarak süresinin bittiği, temyize konu kararda hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAHüküm veren Danıştay Sekizinci ve Dördüncü Dairelerince 2575 sayılı Kanuna 3619 sayılı Kanunla eklenen Ek 1. maddesi hükmü uyarınca birlikte yapılan toplantıda dosyanın tekemmül ettiği anlaşıldığından yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeyerek işin gereği görüşüldü:HUKUKİ DEĞERLENDİRME:Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle,1. Temyiz isteminin reddine,2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA, 3. Kullanılmayan ... TL temyiz yürütmesi durdurma harcının istemi halinde davacıya iadesine, 4. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,5. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,6. Kesin olarak, █████/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.