Danıştay 4. Dairenin, Konya 14. kısım arazi toplulaştırma projesinde davacıya tahsis edilen parsellerin eski arazilerle eşdeğerliği ve teknik uygunluğu tartışmasını içeren temyiz kararı.
Özet: Bu hukuki evrak, bir arazi toplulaştırma projesi kapsamında, davacıya ait taşınmazların toplulaştırma sonrası dağıtımına ilişkin yapılan itirazı incelemektedir; davacı, önceki parsel ve çevresine teknik zorunluluk gerekçesiyle tahsis yapılmadığını iddia ederken, ilk derece ve bölge idare mahkemeleri toplulaştırmanın yasalara uygun olduğuna hükmetmiştir, ancak tetkik hakimi davacının temyiz talebinin kabul edilmesi gerektiğini düşünerek, toplulaştırma esaslarına ve mülkiyetin korunması prensibine aykırılık potansiyeline işaret etmektedir.
T.C.
D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : █████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Genel Müdürlügü VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Konya 14. Kısım Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Projesi kapsamında, Konya ili, Sarayönü ilçesi, ... mahallesinde yer alan davacıya ait ..., ..., ... (yeni ... ada ...) parsel sayılı taşınmazların bulunduğu alanda yapılan arazi toplulaştırmasının anılan parsellere ilişkin kısmının iptali istenilmektedir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; toplulaştırma sonrası davacıya verilen taşınmazın toplulaştırmadan önceki ..., ... ve ... parsel nolu arazileri ile verimlilik ve konum açısından aynı olduğu, eski ve yeni parsellerin 1.derece arazi olduğu, kısmi toprak yapısı farklılığının dönüşüm katsayıları ile giderildiği, yeni tahsis edilen ... ada ... parsel kısmen taşlık olsa da davacının eski taşınmazları ile toprak yapıları birbirine çok yakın olduğundan bu hususun tarım yapmaya engel bir durum olmadığı, yine, davacı tarafından, yeni tahsis edilen taşınmazdan taşların toplanması veya varsa zararının giderilmesi için idareden talepte bulunulabileceği, ayrıca davacının eski parselleri olan ... ve ... parsel üzeri yahut etrafında davacıya tahsis yapılamamasının teknik zorunluluktan kaynaklandığı, dava konusu toplulaştırma işleminin toplulaştırma dağıtım ve tahsis esaslarına uygun yapıldığı, dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, eski parselleri olan ... ve ... parsel üzerinde ve etrafında yeni bir tahsis yapılmamasının teknik bir zorunluluktan kaynaklandığına dair somut bir gerekçe ortaya konulmadığı ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ : ...DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE :3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun 1. maddesinde kanunun amacı, toprağın verimli şekilde işletilmesini, işletilmesinin korunmasını, birim alandan azami ekonomik verimin alınmasını, tarım üretiminin sürekli olarak artırılmasını, değerlendirilmesini ve buralarda istihdam imkanlarının artırılması, yeterli toprağı bulunmayan ve topraksız çiftçilerin zirai aile işletmeleri kurabilmeleri için Devletin mülkiyetinde bulunan topraklarla topraklandırılmaları, desteklenmeleri, eğitilmeleri, ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılmasını, tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanmasını ve küçülmesini önlemeyi, yeni yerleşme yerleri kurmayı, mevcut yerleşme yerlerine eklemeler yapmayı, zorunluluk halinde tarım arazisinin diğer amaçlara tahsisini düzenlemeyi, dağıtılmayan tarım arazisinin değerlendirilme şeklini belirlemeyi, Cumhurbaşkanınca gerekli görülen diğer bölgelerde gayrimenkullerin Milli Güvenlik nedeniyle mülkiyet ve tasarruf şekillerinde ve yerleşim yerlerinde düzenlemeler yapmayı, sağlamak olarak tanımlanmıştır. Tarım Reformu Genel Müdürlüğü tarafından Haziran 2010'da çıkarılan "Arazi Toplulaştırması Teknik Talimatı"nın 19. maddesinde yer alan "Yeni Parselasyon Planlamasında Dikkat Edilecek Hususlar" başlıklı bölümde, maliklere mümkün olduğu ölçüde eski arazisine eşdeğer ve tek parselde arazi verilmeye çalışılması, maliklerin istekleri dikkate alınarak arazisinin yoğun olduğu bölgede veya en büyük parselinin etrafında toplanarak arazi verilmeye çalışılması, umumi yola (asfalt, şose) bitişik olan parsellerin yine imkanlar ölçüsünde aynı yerde verilmesi, toplulaştırma alanındaki işletme yapı ve tesisleri ile bağ, bahçe vb. sabit tesislerin imkan ölçüsünde maliklerine verilmesi, birden fazla sabit tesisi bulunan maliklerin bu arazi parçalarından mümkün olduğu kadar birinin etrafında tercih vermek zorunda olması, her parselin yol ve sudan faydalanacak şekilde planlanması, küçük işletmelere ait parsellerin, yol ve sudan faydalanabilmesi için, gerektiğinde hisselendirilmesi, parsel şeklinin zorunlu durumlar dışında dikdörtgen olmasına ve en/boy oranının 1/3 - 1/7 arasında bulunmasına dikkat edilmesi, toplulaştırma yapılan köyler arasında sınır düzeltmesinin 3083 sayılı Kanunun 14. maddesine göre ve değer eşitliği sağlanarak yapılması, değişiklik yapıldığında köy sınırlarının yol, kanal gibi sabit sınırlara dayandırılmasına çalışılması, ancak zorunlu hallerde parsel sınırının köy sınırı olarak değerlendirilmesi, işletmeyi oluşturan maliklere ait arazinin bir arada değerlendirilebilmesi, maliklerin istekleri halinde tek parselde payları oranında adlarına hisseli olarak tescil edilmesi, parsel yerleştirilmesinde hısım ve hasım ilişkilerine dikkat edilmesi, arazi maliklerinden birden fazla ve komşu köylerde arazisi bulunanların arazilerinin ikamet ettikleri köyün sınırına yakın olacak şekilde planlanmaya çalışılması, blokların düzgün şekilli olmayan kısımlarına büyük parsellerin yerleştirilmeye çalışılması, düşük dereceli arazinin mümkün olduğu ölçüde eski sahiplerine bırakılması veya kendi aralarında toplulaştırılması, verasete iştiraklerden aynı maliklere ait olan arazinin bir işletme olarak değerlendirilmesi, davalı arazinin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilmesi, hisse uyuşmazlıkları giderilemeyen parsellerin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilerek eski maliklerine aynı hisselerle tescil ettirilmesi, bu araziden malik ve hisse oranları aynı olanların bir arada toplulaştırılabilmesi, Talimatın 9. maddesi kapsamında yer alan tesislerin bulunduğu parsellerin, planlamada öncelikle bulunduğu yerde bırakılmaya çalışılması hususlarına dikkat edilmesi gerektiği kurallarına yer verilmiştir.Dosyanın incelenmesinden; davacıya ait ..., ... ve ... nolu kadastro parsellerine karşılık ... ada ... parselin tahsis edilmesi üzerine görülmekte olan davanın açıldığı, dosyaya █████/2024 tarihinde sunulan bilirkişi raporunda, toplulaştırma işlemleri neticesinde davacıya tahsis edilen ... ada ... parselin kısmen taşlık olmasına karşın, davacının kök parselleri ile toprak yapılarının birbirine çok yakın olduğu, dava konusu işlemin dağıtım ve parselasyon ilkelerine uygun olduğu belirtilmiş, mahkemece davacının eski parselleri olan ... ve ... parselin üzerinde veya etrafında toplulaştırma yapılıp yapılamayacağı hususunda ek rapor düzenlenmesinin istenmesi üzerine █████/2024 tarihinde dosyaya sunulan bilirkişi ek raporunda; aynı bölgede küçük parsellerin olması, davacının diğer parselleri yönünden taleplerinin kabul edilmiş olması, blok planlamasının şekli ve benzeri gerekçelerle yer değişikliğinin kaçınılmaz olduğu yönünde görüş verilmesi üzerine davanın reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.Toplulaştırma işlemlerinde maliklerin istekleri dikkate alınarak arazisinin yoğun olduğu bölgede veya en büyük parselinin etrafında toplanarak arazi verilmeye çalışılması gerekmektedir. Diğer taraftan, toplulaştırma öncesi kadastral parsellerin birebir eski sınırıyla korunmasının mümkün olmadığı, toplulaştırmanın doğal sonucu olarak kaymaların ve yer değişikliğinin gerekli olduğu durumlar da söz konusu olabilecektir, zira toplulaştırma işleminde parsellerin yola cephe olacak şekilde, sulama imkanlarından en iyi şekilde yararlanması sağlanarak mümkün olduğunca düzgün şekillerde ve parçalı arazilerin toplanması amaçlanmakta olup, bu işlem yapılırken toplulaştırma öncesindeki arazinin yerinin değişmesi gereken durumların olacağı tabiidir. Ancak parsellerin yeri değiştiriliyorsa toplulaştırma işlemini yapan idarenin değişikliğin gerekçesini ortaya koyması gerekmektedir.Görülmekte olan davada, davacıya tahsis edilen ... ada ... parselin kök parselleri ile çakışmadığı, davacıya kök parselleri üzerinde veya etrafında bir parsel planlanamamasının teknik ve somut bir açıklamasının da yapılmadığı, dosyaya █████/2024 tarihinde sunulan ek raporda da davacıya farklı bir noktada yapılan tahsisin teknik bir zorunluluktan kaynaklandığına dair bir açıklama bulunmadığı anlaşıldığından, dava konusu toplulaştırma işleminde anılan mevzuata, toplulaştırma ilke ve esaslarına dolayısıyla hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle;1. Temyiz isteminin kabulüne,2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, █████/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.