Adana Bölge Adliye Mahkemesi, menfi tespit davasında bonoların bedelsizliği ve ispat yükü konusundaki ilk derece mahkemesi kararının istinaf incelemesini tamamladı.
Özet: Bu hukuki evrak, davacının, davalı tarafından aleyhine başlatılan icra takibine konu senetlerin bedelsiz olduğu ve bu nedenle borçlu olmadığının tespiti talebiyle açtığı menfi tespit davasına ilişkin istinaf başvurusunu incelemektedir; davacı, senetlerin iradesi fesada uğratılarak imzalatıldığını ve karşılığında herhangi bir nakit veya mal almadığını ileri sürerken, davalı, senetlerin davacıya beyaz eşya satışından kaynaklandığını savunmuştur; ilk derece mahkemesi, senedin ihdas nedeni "nakden" olmasına rağmen davalının bunu beyaz eşya satışı olarak değiştirmesiyle ispat yükünün davalıya geçtiğini, yazılı delille ispatlayamadığını ve davacının yemin etmesi üzerine davanın kabulüne karar vermiş olup, davalı, ispat yükünün davacıda olması gerektiğini ve WhatsApp kayıtlarının delil başlangıcı sayılması gerektiğini belirterek bu karara itiraz etmiştir.
T.C. ADANA BAM 9. HUKUK DAİRESİ
T.C.ADANABÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 9. HUKUK DAİRESİDOSYA NO : ████████ KARAR NO : █████████KARAR TARİHİ : █████/2026T Ü R K M İ L L E T İ A D I N AB Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R IBAŞKAN : ... (...)ÜYE : ... (...)ÜYE : ... (...)KATİP : ... (...)İNCELENEN KARARINMAHKEMESİ : .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ : █████/2025NUMARASI : █████████ ESAS █████████ KARAR DAVACI : ... -...- ...VEKİLİ : Av. .... DAVALI : ... VEKİLİ : Av. .... DAVANIN KONUSU : Menfi TespitİSTİNAF KARARININKARAR TARİHİ : █████/2026KARAR YAZIM TARİHİ : █████/2026.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin █████████ esas █████████ karar sayılı kararına karşı istinaf başvurusu üzerine dosya Dairemize gönderilmiş olmakla, dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ :Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı tarafından müvekkili aleyhine .... İcra Dairesi █████████ nolu icra dosyası ile bedelsiz senetleri tahsil etme amacı ile icra takibi başlatıldığını, müvekkiline davalı limited şirket tarafından herhangi bir nakdi ödeme yapılmadığını, senetler karşılığında davalıdan herhangi bir mal almadığını, senetlerin müvekkilinin iradesi fesada uğratılarak imzalatıldığını belirterek müvekkilinin dava konusu senetlerin bedelsizliği nedeniyle davalı şirkete karşı borçlu olmadığının tespitine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ :Davalı vekili, müvekkilinin ...'in ... ilçesinde ... bayisi olarak çalıştığını ve beyaz eşya ticareti yapmakta olduğunu, davacı ve dava dışı ... müvekkilinin firmasına geldiğini, kredi kartlarının olmadığını, senetle beyaz eşya almak istediklerini beyan ettiklerini, müvekkilinin de davacıya güvenerek beyaz eşya verdiğini, ancak süreç içerisinde senetlerin ödemesi yapılmadığını, davacı ve ... hakkında .... İcra Müdürlüğü'nün █████████ esas numaralı dosyalı ile icra takibi başlatıldığını, davacı nişanlı olduğunu ve evleneceğini beyan ederek müvekkilinin firmasından kendisinin, ailesinin ve yakınlarının ihtiyacı olduğundan 3 adet televizyon, 2 adet klima aldığını, klimaların kurulumu yapılması için servisin adrese gittiğini, ancak kurulum yapılmasını istemediklerini, bu nedenle kurulum yapılmadan adrese teslim edildiğini, klimaları kurdurtmayarak başka kişilere sattığını, müvekkili olan firmadan da ödeme yapmayarak firmayı mağdur ettiklerini, davacı taraf senet imzaladığının ikrar ettiğini bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ :Yerel mahkemece verilen karar ile; " dava konusu bonolarda davacı keşideci, davalı şirket ise lehtar olup, ihdas nedeni olarak “nakden” kaydı bulunduğu, davacı tarafından, taraflar arasında herhangi bir ticari ilişki olmadığının, nakden kayıtlı senedin bedelsiz olduğunun iddia edildiği, davalının ise, bonoların davacıya satılan beyaz eşya bedeline karşılık olarak düzenlendiğini savunduğu, davacı tarafın takip konusu senetlere yönelik davalının ihdas nedenini kabul etmediği gözetildiğinde, davanın kambiyo senedine dayalı menfi tespit ve istirdat davası olup, dava konusu bonolarda ihdas nedeninin davalı tarafından talil edilmesi nedeniyle ispat yükünün davalıya geçtiği, davalı tarafından, bonoların beyaz eşya satımı nedeniyle düzenlendiğinin savunulduğu ve ispat yükünün davalıya geçtiği ve ispat yükü kendisinde olan davalı tarafından, iddiasının yazılı deliller ile ispatlanamadığı, davalı tarafından sunulan whatsapp kayıtlarına ise davacı tarafından inkar ve itiraz edildiği, davalı tarafından, dava konusu bonoların, davacıya satılıp, teslim edildiği iddia edilen mallara karşılık olarak düzenlendiğinin ispatlanamadığı, ancak, davalının cevap dilekçesinde yemin deliline de dayandığından mahkememizce davalıya yemin metni hazırlaması için kesin süre verildiği verilen kesin süre içerisinde davalı tarafça yemin metni hazırlanarak dosyaya ibraz edildiği ,mahkememizce hazır edilen davacı Asil ...'in Mahkememizin █████/2025 tarihli 1. Celsesinde alınan yemin beyanında; ''Dava konusu bonolar davalı tarafından bana satılıp teslim edilen mallara karşılık teslim edilmemiştir, davalıdan mal satın almadım, davalıya bonolarda belirtilen tutarlarda bir borcum bulunmamaktadır, bu husustaki beyanımı dedi namusum, şerefim ve kutsal saydığım bütün inanç ve değerler üzerine yemin ederim'' şeklinde beyanda bulunduğu nazara alınarak ispat yükü üzerinde bulunan davalının davasını ispat edemediği anlaşılmakla davanın kabulüne " şeklinde karar verilmiştir. DAVALI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :Davalı vekili tarafından verilen istinaf dilekçesi ile; her iki tarafta senedin nakden olmadığı konusunda mutabık olduğundan ispat yükünün değişmeyeceğini, ispat yükünün davacıya ait olduğunu, whatsapp kayıtları delil başlangıcı olduğunu, müvekkilince sunulan mesajlarla ilgili yeterli araştırma yapılmadığını, müvekkilinin şirket beyaz eşya ticaretiyle uğraştığını, davacı ile dava dışı ... müvekkil şirkete ait beyaz eşya mağazasına gelmiş ve kredi kartları olmadığını, senetle beyaz eşya almak istediklerini beyan ettiklerini bunun üzerine müvekkili şirket personeli kendilerine satın aldıkları beyaz eşya bedelinde senet düzenleyerek satış yaptığını, müvekkil şirket edimini yerine getirdiğini ve satın alınan malları teslim ettiğini, edimlerini yerine getirdikten sonra ise davacı dosyada mübrez whatsapp görüşmelerinde de görülebileceği gibi ödeme yapacağı yönünde sürekli olarak müvekkili oyalamış ancak ödeme yapmadığını, davacının kötü niyetli olduğunu, Gerekçeli kararda dava tarihi olan █████/2020 tarihinden itibaren istirdatına karar verilen tutarın tamamı 42.055,54 TL'ye faiz uygulanmasına karar verildiğini, ödemelerin parça parça bir çok seferde yapıldığı .... İcra Dairesi █████████ E. sayılı icra dosyasındaki kayıtlardan anlaşıldığını, ödemelerin 31.446,99.TL'lik kısmı, dava tarihinden sonra 2021-2022-2023 yıllarında yapıldığını, kararda ödemelerin daha yapılmadığı bir tarihten itibaren faiz işletilmekte olup bunun hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını beyan etmiştir. DELİLLER :Taraf vekillerinin beyan ve dilekçeleri ve tüm dosya kapsamı. GEREKÇE :Dava, menfi tespit davasıdır.Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle, davalı tarafından müvekkili aleyhine bonoya dayalı olarak icra takibi başlatıldığını, ancak müvekkilinin davalıya borçlu olmadığını, zira dava konusu bonoların müvekkilinin iradesinin fesada uğratılmak suretiyle alındığını ve bedelsiz olduklarını belirterek müvekkilinin davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiş olup, davalı ise davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Mahkemece yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmiş olup, işbu karara karşı davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır.İstinaf incelemesi, HMK'nin 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Bonoda bedelsizlik iddiası ileri sürüldüğünde kural olarak ispat yükü senedin bedelsiz olduğunu ileri süren tarafa aittir. Ancak senette borcun nedeni “mal” ya da “nakit” olarak belirtilmişse, davacının yazılı borç sebebine dayanmaya hakkı olacağından, ispat yükü bunun aksini ileri süren tarafa ait olacaktır. Eğer taraflardan biri senet metninde yazılı kaydın doğru olmadığını söylüyorsa, buna senedin talili denmektedir. Bu anlamda talil, senet metninde açıklanan düzenleme (ihdas) nedenine aykırı beyanda bulunma anlamına gelmektedir ve bu hâlde ispat yükünün kaydın aksini iddia edene ait olacağında kuşku bulunmamaktadır.(bkz. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 05.02.2019 tarihli ve 2017/(19)11-821 Esas, ███████ Karar sayılı kararı) Nitekim aynı ilkeler Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 25.06.2025 tarihli ve ███████-121 Esas, ████████ Karar sayılı kararında da aynen benimsenmiştir.Somut olayda; davalı tarafından dava ve takip konusu bononun düzenlenme sebebinin talil edildiği, ancak senet karşılığı mal teslimi yapıldığının ispatlanamadığı, ayrıca Dairemizin █████████ Esas, █████████ Karar sayılı kaldırma kararından sonra davalı tarafça çekişmeli vakıalarla ilgili davacıya yemin teklif edildiği ve davacı tarafından duruşmada yeminin eda edildiği, yeminin kesin delil mahiyetinde olduğu ve neticede davacının davasında haklı olduğu, bu sebeple davanın kabulüne dair ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu, ancak mahkemece eldeki davanın yargılama aşamasında istirdat davasına dönüştüğü de nazara alınarak davacı tarafından yargılama aşamasında yapılan ödemelerin, her bir ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi gerekirken hükmedilen tüm alacağa dava tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesinin usul ve yasaya uygun düşmediği, davalı vekilinin bu sebeple istinaf talebinde haklı olduğu anlaşılmakla davalı vekilinin istinaf talebinin kabulü ile istinafa konu kararın kaldırılmasına, yapılan yanlışlık yeniden yargılamayı gerektirmediğinden Dairemizce esas hakkında yeniden hüküm kurulmasına ve davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere :1-6100 sayılı HMK'nin 353/1-b-2 maddesi gereğince davalı vekilinin ilk derece mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun KABULÜNE,3-6100 sayılı HMK'nin 353/1-b-2 maddesi gereğince .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin █████████ esas █████████ karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,4- YENİDEN ESAS HAKKINDA HÜKÜM KURULMASINA,a)-Davanın KABULÜ ile, -.... İcra Müdürlüğü'nün █████████ Esas sayılı dosyasına konu olan;*█████/2020 tanzim tarihli, █████/2020 vade tarihli ve 1.000,00.TL bedelli senet, *█████/2020 tanzim tarihli, █████/2020 vade tarihli ve 3.750,00.TL bedelli senet,*█████/2020 tanzim tarihli, █████/2020 vade tarihli ve 12.000,00.TL bedelli senet,*█████/2020 tanzim tarihli, █████/2020 vade tarihli ve 5.750,00.TL bedelli senet ve*█████/2020 tanzim tarihli, █████/2020 vade tarihli ve 3.375,00.TL bedelli senet yönünden DAVACININ, DAVALIYA BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,b)-.... İcra Müdürlüğü'nün █████████ Esas sayılı dosyasına ödenen toplam 42.010,49.TL'nin; *855,00.TL'sine █████/2020 tarihinden itibaren,*856,00.TL'sine █████/2020 tarihinden itibaren,*852,00.TL'sine █████/2020 tarihinden itibaren,*628,00.TL'sine █████/2020 tarihinden itibaren,*673,00.TL'sine █████/2020 tarihinden itibaren,*497,25.TL'sine █████/2021 tarihinden itibaren,*710,00.TL'sine █████/2021 tarihinden itibaren,*700,00.TL'sine █████/2021 tarihinden itibaren,*700,00.TL'sine █████/2021 tarihinden itibaren,*940,00.TL'sine █████/2021 tarihinden itibaren,*786,00.TL'sine █████/2021 tarihinden itibaren,*1.154,25.TL'sine █████/2021 tarihinden itibaren,*957,00.TL'sine █████/2021 tarihinden itibaren,*902,35.TL'sine █████/2021 tarihinden itibaren,*661,75.TL'sine █████/2021 tarihinden itibaren,*903,50.TL'sine █████/2021 tarihinden itibaren,*877,25.TL'sine █████/2022 tarihinden itibaren,*1.244,85.TL'sine █████/2022 tarihinden itibaren,*1.274,65.TL'sine █████/2022 tarihinden itibaren,*1.147,90.TL'sine █████/2022 tarihinden itibaren,*1.301,46.TL'sine █████/2022 tarihinden itibaren,*1.472,87.TL'sine █████/2022 tarihinden itibaren,*1.305,33.TL'sine █████/2022 tarihinden itibaren,*1.825,84.TL'sine █████/2022 tarihinden itibaren,*2.006,95.TL'sine █████/2022 tarihinden itibaren,*1.977,16.TL'sine █████/2022 tarihinden itibaren,*2.071,88.TL'sine █████/2022 tarihinden itibaren,*1.812,46.TL'sine █████/2022 tarihinden itibaren,*1.889,82.TL'sine █████/2023 tarihinden itibaren,*1.025,97.TL'sine █████/2023 tarihinden itibaren,*6.000,00.TL'sine █████/2023 tarihinden itibaren ve*2.000,00.TL'sine █████/2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte DAVALIDAN TAHSİLİ İLE DAVACIYA VERİLMESİNE,5)-Harçlar Kanunu'na göre alınması gereken 2.869,73.TL harçtan, peşin alınan 460,43.TL harcın ve tamamlama harcı olarak alınan 258,00.TL harcın toplamı olan 718,43.TL harcın mahsubu ile bakiye 2.151,30.TL harcın davalıdan tahsili ile Hazine'ye irat kaydına,6)-Davacı tarafça dava açılırken yatırılan 54,40.TL başvuru harcı ve 460,43.TL peşin harç ile 258,00.TL tamamlama harcı toplamı olan 772,83.TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,7)-Davacı tarafça yapılan 600,00.TL bilirkişi ücreti, 331,10.TL posta ve tebligat ücreti toplamı 931,10.TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,8)-Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davalı üzerinde bırakılmasına, 9)-Davacı vekille temsil edildiğinden, karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT'nin hükümlerine göre hesaplanan 42.010,49.TL nispi vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,10)-Arabulucuya ödenen 1.320,00-TL arabuluculuk ücretinin 6325 sayılı kanunun 18/A-14 maddesi gereğince davalıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına, 11)-Hüküm kesinleştiğinde kullanılmayan gider avansının yatıran tarafa İADESİNE,İstinaf incelemesi yönünden;1)-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince davalı tarafça yatırılan 732,00.TL maktu istinaf karar harcının karar kesinleştiğinde talep halinde davalıya İADESİNE,2)-6100 Sayılı HMK'nın 326/1 maddesi gereğince davalı tarafça yapılan 700,00.TL istinafa dosya gönderme ücreti, 2.002,00.TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı olmak üzere toplam 2.702,00.TL istinaf yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,3)-İstinaf incelemesi dosya üzerinden yapıldığından vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,4)-6100 Sayılı HMK'nun 333. maddesi gereğince peşin alınan ve harcanmayan gider avansının İlk Derece Mahkemesince yatıran tarafa İADESİNE, 5)-HMK'nın 359/4 maddesince karar tebliğ işlemlerinin Dairemiz tarafından YAPILMASINA,Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 7036 sayılı Kanunun 7'nci maddesi yollamasıyla 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 361'inci maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Yargıtay nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere █████/2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi. ...Başkan... ¸e-imzalıdır...Üye... ¸e-imzalıdır...Üye... ¸e-imzalıdır...Katip... ¸e-imzalıdır