istanbul 13. asliye ticaret mahkemesinde görülen, hizmet sözleşmesinden kaynaklanan alacak davasında, factoring sözleşmesine dayalı limit tahsisi ve ihracat ödeme garantisi ihlali iddialarının incelenmesi.

İstanbul 13. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen, hizmet sözleşmesinden kaynaklanan alacak davasında, factoring sözleşmesine dayalı limit tahsisi ve ihracat ödeme garantisi ihlali iddialarının incelenmesi.

Özet: Bu dava, davacının hizmet sözleşmesi kapsamında gerçekleştirdiği ihracatın alacağını davalıya devretmesi ve davalının tahsis ettiğini ileri sürdüğü ödeme limitini iptal etmesi üzerine, davalının sözleşmeye aykırı hareket ederek ödeme yükümlülüğünü yerine getirmediği iddiasıyla alacağın tahsilini talep etmesi; davalının ise ihracatın limit tahsisinden önce yapıldığını, geçerli bir ödeme garantisi veya limitin mevcut olmadığını ve sözleşme hükümlerine uyulmadığını savunarak davanın reddini istemesi üzerine, ticari defter kayıtları ve alacak durumu bilirkişi raporuyla incelenen, hizmet sözleşmesinden kaynaklanan bir alacak uyuşmazlığıdır.

T.C.

İSTANBUL

13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:████████ Esas

KARAR NO :████████

DAVA:Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ:█████/2018

KARAR TARİHİ:█████/2026

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... San. ve Tic. Ltd. Şti ile ... ... AŞ arasında ... Sözleşmesi imzalandığını, Sözleşme kapsamında ...'ın İtalya'da yerleşik olan ... ... şirketine 12.04.2017 tarihinde mal satışı suretiyle 121,807,55 Euro değerinde ihracat gerçekleştirdiğini, ...'dan olan alacaklarını Davalı Şirketin talebi üzerine ...'ya devir ve temlik ettiğine dair bildirimi içeren alacağın devri hakkındaki bildirim belgesinin temlik borçlusu alıcı firmaya bildirildiğini, bu belgenin temlik borçlusu alıcı firma tarafından imzalanarak davalı şirkete ibraz edildiğini, Davalı Şirketin, ...'a Sözleşme çerçevesinde 24.04.2017 tarihli e-mail bildirimi ile 180.000,00 Euro limit tahsis ettiğini, sözleşmenin halen yürürlükte olduğunu, ...'ın alacaklarının temlikine ilişkin sözleşmenin, temlik borçlusuna ihbar edilmiş olması sebebiyle mal satışına dayanan ihracattan kaynaklanan alacakları temlik borçlusu tarafından ...'a ödenmediğini, ... Noterliğinin 17,04,2018 tarih ve ... yevmiye sayılı evrakından Davalı Şirkete ihtarname keşide edilerek Sözleşme çerçevesinde tahsis edilen limit dâhilinde Davacı Şirkete ödemenin yapılmasının talep edildiğini, bu ihtarnameye cevaben .... Noterliğinin 04.05.2018 tarihli ... yevmiye sayılı evraktan keşide edilen ihtarnamede sözleşmenin akdedildiğinin ancak ümit tahsis edilmediğinin beyan edildiğini, Davacı Şirketin alacağının ödenmediğini, Davalı Şirket tarafından hiçbir geçerli ve yasal neden olmaksızın sözleşmeye aykırı şekilde limitin iptal edildiğini, fazlaya ilişkin talep ve dava haklarımız saklı ka/mak kaydı de 20.000 EUR alacağın 05.04.2017 tarihinden itibaren, Devlet bankalarının 1 yıl vadeli döviz mevduat hesaplarına uyguladıkları en yüksek faizi ile birlikte fiili ademe günündeki döviz kuru karşılığı Türk Lirasının tahsiline, yargılama giderleri ile avukatlık ücretlerinin davalıya yükletilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davalı Şirket ile ... arasında 05.04.2017 tarihinde ... sözleşmesinin imzalandığını ancak herhangi bir limit onay bildiriminin düzenlenmediğini dolayısıyla herhangi bir ödeme garantisinin ve ödeme garanti yükümlülüğünün olmadığını, davacı Şirketin Sözleşme tarihinden (05.04.2017) 7 gün sonra (12,04.2017) 121.807,55 Euro değerinde mal satışı gerçekleştirdiğini ancak kendisine limit tahsis edildiğini iddia ettiği tarihin (24.04.2017) satış işleminden sonra olduğunu, dolayısıyla henüz bir limit tahsisi olmaksızın ihracat işleminin sözleşme ilişkisine aykırı olarak tamamlandığını, sözleşmeye, eksiksiz dokümantasyona ve öngörülen prensiplere sık) sıkıya uyulması gerektiğini, sözleşme hükümlerine aykırılığın otomatik olarak limit onay bildiriminin ve garantinin geçmişe dönük olarak geçersizliğini ve iptalini ortaya koyacağını, davacı Şirketin fatura bedellerini talep ettiği Beyoğlu ... Noterliğinin 17.04.2018 tarihli ... yevmiye nolu ihtarnamesine cevaben çekilen Beyoğlu ... Noterliğinin 04.0S.2018 tarihli ... yevmiye nolu İhtarnamede talebin haksız ve mesnetsiz olduğunun, ödeme garantisı/ limit onay bildirimi düzenlenmediğinin, ödeme sorumluluğu bulunmadığının bildirildiğini kısmi dava açılmasının hukuka uygun olmaması nedeniyle davanın usulden reddine, aksi halde haksız ve mesnetsiz iddialarla açılan davanın esastan reddine, yargılama giderleri ile ücreti vekâletin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Dava, taraflar arasında akdedilen ... sözleşmesine dayalı alacağın tahsili istemine ilişkindir.

Mahkememizin 2018/... esas sayılı dosyasında alınan █████/2019 tarihli ... tarafından sunulan bilirkişi raporunda özetle; Davacı ve davalı şirketlerin 2017 yılına ait ticari defterlerinin açılış ve kapanış onaylarının zamanında ve usulüne uygun olarak yaptırıldığı tespit edildiğinden davacı ve davalı şirketlerin ticari defterlerinin IIMKm. 222 uyarınca davacı ve davalı şirketler lehine ve aleyhine delil teşkil eder nitelikte olduğunu, davacı şirketin ticari defter kayıtlarına göre, dava konusu olan ve davacı şirket tarafından dava dışı ... ...'ye düzenlenen 12.04.2017 tarih ve ...sayılı 121.807,55 EUR tutarındaki faturanın, davacı şirketin ticari defterlerinde 120.02.016 kod numaralı Alıcılar-... ... hesabına 478.350,43 TL karşılığı borç kaydedildiği ve bu tutarın dava dışı şirket tarafından ... ... tarafından 31.12.2017 tarihi itibariyle ödenmediğini, davacı vekili tarafından dava konusu davacı şirket tarafından dava dışı ... ... düzenlenen 12.04.2017 tarih ve 046163 sayılı 121.807,55 EUR tutarındaki faturaya ilişkin ... işlemlerinin gerçekleşmediği ve bu nedenle davalı defterlerinde kayıtlı olmadığının beyan edildiğini, dava dilekçesinde, davalı Şirketin talebi üzerine ...'ya devir ve temlik ettiğine dair bildirimi içeren alacağın devri hakkındaki bildirim belgesinin temlik borçlusu alıcı firmaya bildirildiği, bu belgenin temlik borçlusu alıcı Firma tarafından imzalanarak davalı şirkete ibraz edildiği iddia edilmekle birlikte; davacı/vekili tarafından, dava dışı ... ...'ye düzenlenen 12.04.2017 tarih ve 046163 sayılı 121.807,55 EUR tutarındaki faturanın ... işlemi karşılığında dava dışı ...'ya devir ve temlik edildiğine ve bu fatura karşılığında dava dışı ...'nin veyadavalı ... ... A.Ş.'nin davacı şirkete finansman sağladığına ilişkin ticari defter kaydı ibraz edilmediğini, dava dilekçesi ekindeki ... ... antetli alıcı bilgi formu, alacak bildirim formu, ağır ambargolu ülke ticari ilişki değerlendirme formunda davacı şirketin imza ve kaşesi olduğu halde davalı ... ... A.Ş. ve dava dışı ...'a ait şirket kaşe ve imzalarının bulunmadığı tespit ve rapor edilmiştir.

Mahkememizin 2018/... esas sayılı dosyasında yapılan yargılama neticesinde; █████/2021 tarihinde ████████ karar sayılı kararında; "...Davacının ticari defter ve dayanak belgelerine göre dava dışı ... ...'den █████/2017 tarih ve 046163 sayılı 121.807,55-EUR tutarındaki faturadan dolayı alacaklı olduğu ve faturanın dava dışı şirket tarafından █████/2017 tarihi itibariyle ödenmediği anlaşılmaktadır. Davacı ile davalı arasında █████/2017 tarihinde ... sözleşmesi imzalandığı hususu taraflar arasında çekişmesizdir. Taraflar arasında çekişmeli olan hususlar ise dava konusu olan █████/2017 tarih ve ... sayılı 121.807,55-EUR tutarındaki fatura nedeniyle ... işleminin gerçekleşip gerçekleşmediği, limit onay bildiriminin yapılıp yapılmadığı ve netice olarak dava konusu fatura bedelinin ... sözleşmesi kapsamında ödenmesi gerekip gerekmediğidir. Dava dilekçesi eminde sunulan, taraflar arasında akdedilmiş ... sözleşmesinin 3.kısmının 2.maddesinde; "sadece borçlunun vade tarihinde aczinin gerçekleşmiş olması veya iflasına karar verilmiş bulunması şartına bağlı olarak yürürlüğe girebilecek bu garanti ve miktarı, borçlu için alacak, vadesi ve miktarı açıkça belirtilerek, ancak ... düzenlemesi suretiyle yazılı olarak verilebilir. Böyle bir ... garantisinin verilmesi, limitinin azaltılması, iptali, Müşteri, borçlu ya da borçluların işlem hacimleri, kredi değerlilikleri gibi çeşitli nedenler ile yurt içi işlemlerde faktorun, yurt dışı işlemlerde Faktor ve/veya muhabir faktorun uluslararası ... kuralları uyarınca serbest irade ve tasarruflarına ilişkin bulunmaktadır. Açıkça ... (limit onay bildirimi) ile yazılı olarak bildirilmedikçe yorum yoluyla ya da sair herhangi bir şekilde garantinin mevcudiyeti iddia edilemez" şeklinde düzenlenmiştir.

Somut olayda, bilirkişi raporuyla da belirlendiği üzere, dava konusu faturanın ... işlemi karşılığında davalı veya dava dışı ...'ya devir ve temlik edildiğine dair bilgi belge bulunmamakta, ayrıca da taraflar arasında akdedilmiş ... sözleşmesinin 3.kısmının 2.maddesinde düzenlenen açıkça ... (limit onay bildirimi) ile yazılı olarak bildirim yapıldığına dair bilgi belge de bulunmadığından ... işleminin ve limit tahsisine ilişkin garantinin gerçekleşmediği..." gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, kararın davacı tarafça istinaf edilmesi üzerine dosyamız istinaf incelemesi için İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'ne gönderilmiştir.

İstanbul BAM 44. HD █████/2024 tarih █████████ esas ████████ karar sayılı ilamında; "...Davanın konusu, davacı dava dilekçesi ile davalı ile █████/2017 tarihinde ... sözleşmesi tanzim edildiğini, sözleşme kapsamında dava dışı İtalyada yerleşik bir şirkete █████/2017 tarihinde mal satışı suretiyle 121.807,55 Euroluk ihracat gerçekleştirdiğini, alacağın devri hakkındaki bildirim belgesi ile alıcı firmaya bildirildiğini, temlik borçlusu alıcı firma tarafından da imzalanarak davalı şirkete ibraz edildiğini, davalı şirketin █████/2017 tarihinde 180.000 Euro limit tahsis ettiğini, temlik borçlusuna ihbar edilmesine rağmen mal satışına dayanan ihracattan kaynaklanan alacakların temlik borçlusu tarafından müvekkil şirkete ödenmediğini, ....Noterliğinin █████/2018 tarih ... yev.nolu ihtarnamesi ile ... sözleşmesi çerçevesinde tahsis edilen limit dahilinde ödemenin yapılmasının talep edildiğini, cevabı ihtarnamede müvekkil şirkete limit tahsis etmediklerini belirttiklerini, davalı şirketin hiçbir gerekçe göstermeden limitin iptal edildiğini belirttiğini belirterek 20.000 Euro alacağın davalıdan faizi ile birlikte tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı tarafından düzenlenen ... 34.Noterliğinin █████/2018 tarih ... yev.nolu ihtarnamesinde davacı tarafından ihracat işlemlerine ilişkin olarak 180.000 Euro limit tahsil edildiği iddiasında bulunduğu ve bu iddia sebebiyle ihracat bedelinin müvekkil ... şirketinden talep edildiğini, ihracat ile ilgili müvekkil ... şirketinde yükleme ile ilgili herhangi bir bilgisi bulunmadığını sadece █████/2017 tarihli fatura bilgisi bulunduğunu, herhangi bir limit tahsis edilmediğini, muhatap şirketin onaylanmış bir limiti bulunmadığını, kaldı ki limit onay bildirimi verilmesi dahi başlı başına limitin geçerli olmasını sağlamadığını, muhataba tahsis edilmiş geçerli bir limit ve ... edilmiş olsa dahi bir takım şartların yerine getirilmiş olması gerektiğini, ... sözleşmesi imzalanmış olmasının başlı başına ihracat için limit tahsis edildiği anlamına gelmediğini belirtmiştir.

Mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırıldığı, █████/2019 tarihli ... tarafından sunulan bilirkişi raporunda özetle; Davacı ve davalı şirketlerin 2017 yılına ait ticari defterlerinin açılış ve kapanış onaylarının zamanında ve usulüne uygun olarak yaptırıldığı tespit edildiğinden davacı ve davalı şirketlerin ticari defterlerinin IIMKm. 222 uyarınca davacı ve davalı şirketler lehine ve aleyhine delil teşkil eder nitelikte olduğunu, davacı şirketin ticari defter kayıtlarına göre, dava konusu olan ve davacı şirket tarafından dava dışı ... ...'ye düzenlenen 12.04.2017 tarih ve 046163 sayılı 121.807,55 EUR tutarındaki faturanın, davacı şirketin ticari defterlerinde 120.02.016 kod numaralı Alıcılar-... ... hesabına 478.350,43 TL karşılığı borç kaydedildiği ve bu tutarın dava dışı şirket tarafından ... ... tarafından 31.12.2017 tarihi itibariyle ödenmediğini, davacı vekili tarafından dava konusu davacı şirket tarafından dava dışı ... srTye düzenlenen 12.04.2017 tarih ve 046163 sayılı 121.807,55 EUR tutarındaki faturaya ilişkin ... işlemlerinin gerçekleşmediği ve bu nedenle davalı defterlerinde kayıtlı olmadığının beyan edildiğini, dava dilekçesinde, davalı Şirketin talebi üzerine ...'ya devir ve temlik ettiğine dair bildirimi içeren alacağın devri hakkındaki bildirim belgesinin temlik borçlusu alıcı firmaya bildirildiği, bu belgenin temlik borçlusu alıcı Firma tarafından imzalanarak davalı şirkete ibraz edildiği iddia edilmekle birlikte; davacı/vekili tarafından, dava dışı ... ...'ye düzenlenen 12.04.2017 tarih ve ... sayılı 121.807,55 EUR tutarındaki faturanın ... işlemi karşılığında dava dışı ...'ya devir ve temlik edildiğine ve bu fatura karşılığında dava dışı ...'nin veyadavalı ... ... A.Ş.'nin davacı şirkete finansman sağladığına ilişkin ticari defter kaydı ibraz edilmediğini, dava dilekçesi ekindeki ... ... antetli alıcı bilgi formu, alacak bildirim formu, ağır ambargolu ülke ticari ilişki değerlendirme formunda davacı şirketin imza ve kaşesi olduğu halde davalı ... ... A.Ş. ve dava dışı ...'a ait şirket kaşe ve imzalarının bulunmadığı tespit edilmiştir.

... sözleşmesinin 3.kısmının 2.maddesinde; "sadece borçlunun vade tarihinde aczinin gerçekleşmiş olması veya iflasına karar verilmiş bulunması şartına bağlı olarak yürürlüğe girebilecek bu garanti ve miktarı, borçlu için alacak, vadesi ve miktarı açıkça belirtilerek, ancak ... düzenlemesi suretiyle yazılı olarak verilebilir. Böyle bir ... garantisinin verilmesi, limitinin azaltılması, iptali, Müşteri, borçlu ya da borçluların işlem hacimleri, kredi değerlilikleri gibi çeşitli nedenler ile yurt içi işlemlerde faktorun, yurt dışı işlemlerde Faktor ve/veya muhabir faktorun uluslararası ... kuralları uyarınca serbest irade ve tasarruflarına ilişkin bulunmaktadır. Açıkça ... (limit onay bildirimi) ile yazılı olarak bildirilmedikçe yorum yoluyla ya da sair herhangi bir şekilde garantinin mevcudiyeti iddia edilemez" şeklinde düzenlenmiştir.

Mahkemece bilirkişi raporu göz önüne alınmak suretiyle dava konusu faturanın ... işlemi karşılığında davalı veya dava dışı ...'e devir ve temlik edildiğine dair bilgi ve belge bulunmadığı, ... sözleşmesinin 3. kısmının 2. mad. düzenlenen açıkça ... ile yazılı olarak bildirim yapıldığına dair bilgi belge de bulunmadığından ... işleminin ve limit tahsisine ilişkin garantinin gerçekleşmediği gerekçesi ile davanın reddine dair verilmiş ise de; dava dilekçesinde; İtalya'da yerleşik ... ... şirketine ihracat gerçekleştirildiği, davalı şirketin geçerli ve yasal neden olmaksızın limit iptaline gittiğinin ileri sürüldüğü, mahkemece alınan bilirkişi raporuna itiraz edildiği göz önüne alınarak, uluslararası ... konusunda uzmanlığı bulunan bilirkişinin de bulunduğu yeni bir heyetten, tarafların mail yazışmaları da incelenerek itirazları karşılayacak şekilde denetime elverişli rapor alınarak ,değerlendirme yapılmak suretiyle karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeye dayalı olarak karar verilmesi usul ve yasaya uygun görülmemiştir..." gerekçesiyle Mahkememizin 2018/... esas ████████ karar ayılı kararının kaldırılmasına karar verilmiş, kaldırma ilamı üzerine dosya Mahkememizin ████████ esas sırasına kaydedilmiştir.

İstinaf kaldırma ilamı üzerine Mahkememizin işbu dosyasında, tarafların iddia ve savunmaları dosya kapsamında toplanan deliller ve İstanbul BAM 44 HD █████/2024 tarih █████████ esas ████████ karar sayılı ilamı doğrultusunda uyuşmazlık kapsamında inceleme ve değerlendirme yapılarak rapor düzenlenmesi için dosyanın mahkememizce resen seçilen Uluslararası Finans İşlemleri Alanında Uzman ... Ve Borçlar Hukuk Alanında Nitelikli Hesaplama Uzmanı ...'den oluşan bilirkişi heyetine verilmesine karar verilmiş, Uluslararası Finans İşlemleri Alanında Uzman ... Ve Borçlar Hukuk Alanında Nitelikli Hesaplama Uzmanı ... tarafından müşterek imzalı █████/2025 tarihli bilirkişi heyeti raporunda özetle; Mahkemece 11.09.2024 tarihli duruşmada “tarafların iddia ve savunmaları dosya kapsamında toplanan deliller ve İstanbul BAM 44.HD 13.05.2024 Tarih, █████████ Esas████████ Karar sayılı ilamı doğrultusunda uyuşmazlık kapsamında inceleme ve değerlendirme yapılarak rapor düzenlenmesi”ne karar verilmiş olup bilirkişi görevlendirmesi uyarınca tüm dosya kapsamı incelendiğinde takdir, Sayın Mahkeme'ye ait olmak üzere Dava konusu olan davacı şirket tarafından düzenlenen 12.04.2017 tarih ve 046163 sayılı 121.807,55 EUR tutarındaki faturanın, davacı şirketin yevmiye defterinin 20.04.2017 tarih ve 1932 numaralı yevmiye maddesinde Alıcılar hesabında, 120.02.016 kod numaralı ... ... alt hesabında 478.350,43 TL borç kaydı olarak yer aldığı, Alıcı İle satıcı arasındaki ilişkinin ... ilişkisinin kurulmasından önce başlamış olduğu, daha önce de bu firmaya satışlar gerçekleştirildiği, Davalının, yurtdışındaki muhabir faktora davacı şirketin ... talebi ile ilgili bilgileri yollayarak alıcı için limit talep ettiği, Muhabir faktorden alıcı için 180.000 euro tutarında limit alındığı, bu limitin davacıya e posta ile bildirildiği, limit onay formu düzenlenmediği, bildirimin faktor tarafından alıcıya (fatura borçlusuna) tahsis edilen işlem hacmi limiti olduğu, garanti edilmiş bir alacak limiti olmadığı, Davalı ... ... alıcı için belirlenen garanti limitini müşterisine Limit Onay Bildirim Formu ile bildirmediği çünkü bir alacağın garanti edilmesinin dosya kapsamında hiç söz konusu olmadığı, ... Faktoringin, Limit onay formu bildirimi yapmadığı ve muhabirden henüz garanti almadığı için, alıcıların ödememe riskini üstlenmediği, Muhabir Faktor temlik sözleşmesini de talep etmiş olup bu sözleşmede yalnızca davacının yetkili imzalarının yer aldığı, şart koşulmuş olan alıcı tarafın imzalarının bulunmadığı ve temlik alan sıfatını taşıyan ...'ın da imzasının olmadığı, dolayısıyla temlik sözleşmesinin tamamlanmamış olduğu, zira TBK m. 183/1 hükmünce alacaklının, borçlunun rızasını aramaksızın alacağını üçüncü bir kişiye devredebileceği düzenlenmiş olmakla birlikte sözleşme özgürlüğü ilkesi ve TBK m. 1 hükmünce “karşılıklı ve birbirine uygun irade açıklamaları ile” tasarruf işlemi niteliğindeki alacağın devri (temliki) sözleşmesinin akdedilebileceği; emredici nitelikteki TBK m. 184 hükmü gereğince yazılı şekilde yapılması öngörülen alacağın devri (temliki) sözleşmesinde (TBK m. 14 hükmüne göre) borç altına girenlerin imzalarının bulunması zorunlu olduğu, Muhabire gönderilmek üzere düzenlenen temlik sözleşmesinin de bir çerçeve sözleşmeden ibaret olduğu, faturası düzenlenmiş olan satış işlemine özgü bir temlik sözleşmesi olmadığı, faturaların eklendiği NTR (Alacak Bildirim Formu) formunun da aslının faktore gönderilmiş olmadığı, 8.5.2017 tarihinde ... ...'in halen bu evrakı talep ettiği, 9 Mayıs bildirimi ile alacağın temliki niteliğinde, finansman sağlayıcı ... işlemi sürecinin bitirildiği, 15 Mayıs günü ... ... yetkilisi, dilerlerse tahsilata aracılık işlemini sürdürebileceklerini belirterek, alacağın temlik alınmayacağını, yalnızca tahsilat aracılığı hizmeti verileceğini bildirmiş olduğu, Davacı şirketin tahsilat hizmetini talep etmediği, Davacının faturalı alacağını davalı ... ...'e değil, muhabiri durumundaki ...'a temlik etmeye çalıştığı, ...'ın süreci 9. Mayıs tarihine kadar olumlu şekilde yürüttüğü, bu tarihten sonra, alıcı şirketin kredibilitesinde rastladığı gecikmeli ödeme gibi olumsuz kayıtlar nedeniyle, alacağı temlik almaktan vazgeçtiği, Alacağın temlikinin tamamlanmış olmadığı, Bu konuda çerçeve sözleşme niteliğinde sözleşmeler imzalanarak, alıcı ile yapılmış ve yapılacak işlemlerin sözleşme kapsamında ve belirlenmiş olan limite kadar muhabir faktör tarafından temlik alınacağı ve tahsil edilerek satıcıya bedelinin aktarılacağı hususunda temel ilişkinin tanımlanmış olduğu, Davacı şirketin, alacağını davalı şirkete değil, onun muhabirine temlik etmek için girişimde bulunduğu, temlik beyanı içeren bir metni göndererek, temlik edeceği alacak hakkında da bilgi verdiği, ancak temlik alan konumundaki muhabir faktörün temlik aldığına ilişkin bir işlem yapmadığı, temlik temlik sözleşmesinin esaslı koşullarından olan fiyatlandırma ve ücretlendirme hususlarını da bildirmediği, faktöring işlemi karşılığında davacının alacak tutarını tam olarak talep etmesi işlemde henüz bu noktaya gelinmediğinin göstergesi olduğu, Davacının ... sözleşmesine dayalı olarak bir alacak talebinde bulunması için, gerçekleşmiş bir ... işleminin bulunması gerektiği, Davada sıklıkla atıfta bulunulan limit onay bildirim formu (...) ise, satıcının bazı alacaklarının alıcının iflası veya aczi gibi durumlarda borcunu ödeyememesi hallerinde, alacak bedelinin faktor tarafından garanti edilmesi hallerinde satıcı/müşteriye garanti edilmiş alacakları hangi limite kadar garanti ettiğini bildiren bir beyan olup, dava konusu işlemin ise müşterinin alacağının garanti edilmesi ile ilgili bir konu olmadığı, alacağın temliki ile bedelinin iskontolu olarak önceden tahsili esasına dayanan, kontrgaranti sözleşmesi de bulunduğu için kabili rücu bir ... işlemi girişimi olduğunun tartışmasız olduğu, Gerçekleşmemiş bir işlem nedeniyle davalının fatura bedelinden sorumlu olamayacağı şeklinde kanaatte bulunduğu anlaşılmıştır.

Uluslararası Finans İşlemleri Alanında Uzman ... Ve Borçlar Hukuk Alanında Nitelikli Hesaplama Uzmanı ... tarafından müşterek imzalı █████/2026 tarihli bilirkişi heyeti ek raporunda özetle; Borçlar mevzuatına yönelik inceleme neticesinde: Muhabir Faktor temlik sözleşmesini de talep etmiş olup bu sözleşmede yalnızca davacının yetkili imzalarının yer aldığı, şart koşulmuş olan alıcı tarafın imzalarının bulunmadığı ve temlik alan sıfatını taşıyan ...'ın da imzasının olmadığı, dolayısıyla temlik sözleşmesinin tamamlanmamış olduğu, zira TBK m. 183/1 hükmünce alacaklının, borçlunun rızasını aramaksızın alacağını üçüncü bir kişiye devredebileceği düzenlenmiş olmakla birlikte sözleşme özgürlüğü ilkesi ve TBK m.1 hükmünce “karşılıklı ve birbirine uygun irade açıklamaları ile” tasarruf işlemi niteliğindeki alacağın devri (temliki) sözleşmesinin akdedilebileceği; emredici nitelikteki TBK m. 184 hükmü gereğince yazılı şekilde yapılması öngörülen alacağın devri (temliki) sözleşmesinde (TBK m. 14 hükmüne göre) borç altına girenlerin imzalarının bulunması zorunlu olduğu, bu değerlendirmenin borçlar mevzuatı çerçevesinde yapıldığı; takdirin TMK m. 4 ve HMK hükümlerince münhasıran Sayın Mahkeme'ye ait olduğu, ilişkin hükümlerin genel işlem koşulu olarak nitelendirilmesi gerektiği beyan edilmiş olup sözleşmenin geçerli olup olmadığı: işbu sözleşmenin müzakere edilip edilmediği, genel işlem şartı içerip içermediği hususunun - TBK m. 20/1.c.l hükmünün “Genel işlem koşulları, bir sözleşme yapılırken düzenleyenin, ileride çok sayıdaki benzer sözleşmede kullanmak amacıyla, önceden, tek başına hazırlayarak karşı tarafa sunduğu sözleşme hükümleridir.”; TBK m. 21/1 hükmünün de “Karşı tarafın menfaatine aykırı genel işlem koşullarının sözleşmenin kapsamına girmesi, sözleşmenin yapılması sırasında düzenleyenin karşı tarafa, bu koşulların varlığı hakkında açıkça bilgi verip, bunların içeriğini öğrenme imkânı sağlamasına ve karşı tarafın da bu koşulları kabul etmesine bağlıdır. Aksi takdirde, genel işlem koşulları yazılmamış sayılır.” şeklinde olduğu; buna ilişkin Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin E. █████████, K. █████████, T. 29.5.2017 kararının “...bir sözleşmenin 6098 Sayılı TBK'nın m. 20 vd. uyarınca şenel işlem koşulları denetimine tabi tutulması için Kanunda belirtilen ölçütlerin uygulanması gerekir. 818 Sayılı BK da olduğu gibi 6098 Sayılı TBK'da da sözleşme serbestisi ana kural olmakla birlikte, sözleşmelerin geçerliliği için dosya kapsamı incelendiğinde TBK m. 21' hükmüne göre takı 6098 Sayılı TBK'na, sözleşmenin hukuka aykırı genel işlem koşulları içermemesi unsuru getirilmiştir. Hem tüketiciler hem de tacirler için geçerli olan genel işlem koşulları denetimi, sözleşmelerin imzalanması aşamasında daha olumsuz durumda bulunan sözleşmenin tarafını dürüstlük kuralları kapsamında korumaktadır. Bir sözleşme hükmünün genel işlem koşulları sebebiyle yazılmamış sayılabilmesi için öncelikle, o hükmün genel işlem koşulu niteliğinde olup olmadığı tespit edilmelidir. Bu anlamda sözleşmenin tipi, türü ve niteliği önem taşımaz. Sözleşme eşya hukukuna, usul hukukuna veya ticari bir alım satıma, sigorta hukukuna, bankacılık hukukuna vs. dair olabilir. Bir sözleşme hükmünün genel işlem koşulu niteliğinde olabilmesi için ise, anılan hükmün genel işlem koşulunu kullanan tarafça, sözleşmenin kurulmasından önce, tek taraflı olarak, sadece o sözleşme için değil, çok sayıdaki benzer sözleşmelerde kullanmak amacıyla hazırlanmış ve karşı tarafın getirilen bu hükmü müzakere etmesine imkân tanımadan sözleşmenin imzalanmış olması gereklidir. Bir sözleşmedeki genel işlem koşulunun niteliğinin, objektif unsurların belirlenmesi gerekmekte olup, bu hususta tarafların icra ettikleri meslekleri ve sıfatları, tacir veya tüketici olup olmadıkları önem taşımaz. Bir sözleşmenin önceden ve çok sayıda kullanım amacıyla oluşturulup oluşturulmadığını tespitte değişik ölçütler kullanılabilir. Söz gelimi ortada matbu bir metin var ve kullanılan ifadeler soyut ve genel ise, birden fazla sözleşmede kullanma niyetiyle önceden oluşturulduğu kabul edilebilecektir. Di; leşme metinleriyle özdeş ifadeler içermemesi tek başına, o sözleşmenin genel işlem koşulu denetimine tabi tutulmasını engellemez. Bu noktada aranılacak en temel unsurlardan birisi de, genel işlem koşulunu kullanan tarafın, karşı tarafa bu hükmü, değiştirilmesini, engelleyecek tarzda ve o niyetle sunmuş olmasıdır. Mamafih, tek seferlik bir anlaşma için hazırlanan sözleşme metni için genel işlem koşulundan söz etmek mümkün değildir. Genel işlem koşulu niteliğindeki bir hüküm, sözleşmenin taraflar arasında müzakere ve pazarlık sonucu imzalanmış ise, artık ortada hukuka aykırı bir sözleşme hükmünden değil, sözleşme özgürlüğü çerçevesinde, sözleşmede yer alan bireysel bir anlaşma hükmünden söz etmek gerekir. Ancak, bir sözleşmede, bütün hükümlerin tartışılarak sözleşmeye konulduğuna dair kayıt konulması, TBK m. 20/3 uyarınca, onları tek başına genel işlem koşulu olmaktan çıkartmayacaktır.” şeklinde olduğu anlaşılmakla HMK ve TMK m. 4 hükmü gereğince MÜNHASIRAN-TAMAMEN Sayın Mahkeme'ye ait olduğu,2. Faktöring uzmanlığına yönelik inceleme neticesinde: Dava konusu olan davacı şirket tarafından düzenlenen 12.04.2017 tarih ve 046163 sayılı 121.807,55 EUR tutarındaki faturanın, davacı şirketin yevmiye defterinin 20.04.2017 tarih ve 1932 numaralı yevmiye maddesinde Alıcılar hesabında, 120.02.016 kod numaralı ... sri alt hesabında 478.350,43 TL borç kaydı olarak yer aldığı, Alıcı ile satıcı arasındaki ilişkinin ... ilişkisinin kurulmasından önce başlamış olduğu, daha önce de bu firmaya satışlar gerçekleştirildi, Davalının, yurtdışındaki muhabir faktora davacı şirketin ... talebi ile ilgili bilgileri yollayarak alıcı için limit talep ettiği, Muhabir faktörden alıcı için 180.000 euro tutarında limit alındığı, bu limitin davacıya e posta ile bildirildiği, limit onay formu düzenlenmediği, bildirimin faktor tarafından alıcıya (fatura borçlusuna) tahsis edilen işlem hacmi limiti olduğu, garanti edilmiş bir alacak limiti olmadığı, Davalı ... ... alıcı için belirlenen garanti limitini müşterisine Limit Onay Bildirim Formu ile bildirmediği çünkü bir alacağın garanti edilmesinin dosya kapsamında hiç söz konusu olmadığı, ... Faktoringin, Limit onay formu bildirimi yapmadığı ve muhabirden henüz garanti almadığı için, alıcıların ödememe riskini üstlenmediği, Muhabire gönderilmek üzere düzenlenen temlik sözleşmesinin de bir çerçeve sözleşmeden ibaret olduğu, faturası düzenlenmiş olan satış işlemine özgü bir temlik sözleşmesi olmadığı, faturaların eklendiği ...(Alacak Bildirim Formu) formunun da aslının faktore gönderilmiş olmadığı, 8.5.2017 tarihinde ... ...'in halen bu evrakı talep ettiği, 9 Mayıs bildirimi ile alacağın temliki niteliğinde, finansman sağlayıcı ... işlemi sürecinin bitirildiği, 15 Mayıs günü ... ... yetkilisi, dilerlerse tahsilata aracılık işlemini sürdürebileceklerini belirterek, alacağın temlik alınmayacağını, yalnızca tahsilat aracılığı hizmeti verileceğini bildirmiş olduğu, Davacı şirketin tahsilat hizmetini talep etmediği, Davacının faturalı alacağını davalı ... ...'e değil, muhabiri durumundaki ...'a temlik etmeye çalıştığı, ...'ın süreci 9. Mayıs tarihine kadar olumlu şekilde yürüttüğü, bu tarihten sonra, alıcı şirketin kredibilitesinde rastladığı gecikmeli ödeme gibi olumsuz kayıtlar nedeniyle, alacağı temlik almaktan vazgeçtiği, Alacağın temlikinin tamamlanmış olmadığı, Bu konuda çerçeve sözleşme niteliğinde sözleşmeler imzalanarak, alıcı ile yapılmış ve yapılacak işlemlerin sözleşme kapsamında ve belirlenmiş olan limite kadar muhabir faktor tarafından temlik alınacağı ve tahsil edilerek satıcıya bedelinin aktarılacağı hususunda temel ilişkinin tanımlanmış olduğu, Davacı şirketin, alacağını davalı şirkete değil, onun muhabirine temlik etmek içi girişimde bulunduğu, temlik beyanı içeren bir metni göndererek, temlik edece; alacak hakkında da bilgi verdiği, ancak temlik alan konumundaki muhabir faktorun, temlik aldığına ilişkin bir işlem yapmadığı, temlik sözleşmesinin esaslı koşullarından olan fiyatlandırma ve ücretlendirme hususlarını da bildirmediği, ... işlemi karşılığında davacının alacak tutarını tam olarak talep etmesi işlemde henüz bu noktaya gelinmediğinin göstergesi olduğu, Davacının ... sözleşmesine dayalı olarak bir alacak talebinde bulunması için, gerçekleşmiş bir ... işleminin bulunması gerektiği, Davada sıklıkla atıfta bulunulan limit onay bildirim formu (...) ise, satıcının bazı alacaklarının alıcının iflası veya aczi gibi durumlarda borcunu ödeyememesi hallerinde, alacak bedelinin faktor tarafından garanti edilmesi hallerinde satıcı/müşteriye garanti edilmiş alacakları hangi limite kadar garanti ettiğini bildiren bir beyan olup, dava konusu işlemin ise müşterinin alacağının garanti edilmesi ile ilgili bir konu olmadığı, alacağın temliki ile bedelinin iskontolu olarak önceden tahsili esasına dayanan, kontrgaranti sözleşmesi de bulunduğu için kabili rücu birfaktoring işlemi girişimi olduğunun tartışmasız olduğu, Gerçekleşmemiş bir işlem nedeniyle davalının fatura bedelinden sorumlu olamayacağı şeklinde beyanda bulunduğunun anlaşıldığı tespit ve rapor edilmiştir.

Tüm dosya kapsamı ve bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde;

Taraflar arasında █████/2017 tarihli ... sözleşmesi akdedilmiş olup, davacı taraf iddiasında, dava dışı ... ... şirketine █████/2017 tarihinde mal satışı suretiyle 121.807,55-Euro tutarlı ihracat gerçekleştirdiğini ve bu şirketten olan alacağını davalının talebi ile ...'ya devir ve temlik ettiğini, taraflar arasındaki ... sözleşmesi kapsamında davacıya180.000,00-Euro limit tahsis edildiği halde davalı tarafından ödeme yapılmadığını ve sözleşmeye aykırı olarak limitin iptal edildiğinin bildirildiğini belirterek, bahse konu bu işlemler nedeniyle uğradığını iddia ettiği zararlarının davalıdan tahsilini talep etmiş, davalı taraf ise savunmasında, taralar arasında █████/2017 tarihli ... sözleşmesi akdedildiğini ancak ödeme garantisi için olmazsa olmaz nitelikteki limit onay bildirimi düzenlenmediğini ve bu nedenle ödeme yükümlülüğünün bulunmadığını, sözleşmenin akdedilmesinden sonra henüz limit tahsis edilmeden davacının █████/2017 tarihinde 121.807,55-Euro tutarlı ihracat gerçekleştirdiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkememizin 2018/... esas sayılı dosyasında, dava konusu faturanın ... işlemi karşılığında davalı veya dava dışı ...'ya devir ve temlik edildiğine dair bilgi belge bulunmadığı, taraflar arasında akdedilen ... sözleşmesinin 3.kısım 2.maddesinde düzenlenen ... (limit onay bildirimi) ile yazılı olarak bildirim yapıldığına dair bilgi belge de bulunmadığı, ... işleminin ve limit tahsisine ilişkin garantinin gerçekleşmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği, istinaf ilamında ise, davacının gerçekleştirdiğini belirttiği ihracata ilişkin davalı tarafından dayanaksız olarak limit iptaline gidildiği ve daha evvel alınan rapora davacının itirazları bulunduğu belirtilerek, tarafların mail yazışmaları da incelenerek itirazları karşılar nitelikte yeni bir heyetten rapor alınması gerektiği hususu belirtilmiş, davacının Mahkememizin 2018/... esas sayılı dosyasında alınan rapora itiraz dilekçesinde, dava konusu faturanın ... işlemi karşılığında dava dışı ...'ya temlik edilmediği tespitine buna dair belgelerin dosyada mevcut olduğu yönünde itirazının bulunduğu, buna dayanak olarak dava dilekçesi ekinde sunulan temlik bildirim belgesi ve tercümesinin sunulduğunu ve taraflar arasındaki mail yazışmalarına dayanıldığı, ayrıca taraflar arasındaki sözleşmeye ve bu sözleşme kapsamında verilen teminata dair tüm yazışmaların e mail ortamında yapıldığı ileri sürülmüş, yazışla içeriklerinde iptal edildiğinin bildirilmesinin dahi limit verilmediği savunmasını geçersiz kıldığını belirtmiştir. Davacının rapora itiraz dilekçesi içeriği, dayandığı e mail yazışmaları, BAM kaldırma ilamı kapsamı ile kaldırma ilamı sonrasında Mahkememizin ████████ esas sayılı dosyasında oluşturulan yeni bilirkişi heyetinden alınan raporda yer alan tespitler de dikkate alındığında, işlemlerin kronolojik olarak belirlendiği, buna göre taraflar arasında ... ilişkisinin █████/2017 tarihinde başladığı ve █████/2017 tarihli karşılıklı yazışmalar (istenen formların ... şirketine gönderilmesi ve başvuru için satıcı bilgi formunun istenmesi) sonrasında █████/2017 tarihinde ... sözleşmesinin imzalandığı, davacının █████/2017 tarihinde ihracat faturası düzenlediği, █████/2017 tarihinde A.TR dolaşım belgesinin tanzim edildiği, █████/2017 tarihinde malların gümrüğe ulaştığı belirlenmiş, taraflar arasında akdedildiği çekişmesiz olan █████/2017 tarihli ... sözleşmesinin yapılmış olması, ... işlemi yapıldığını göstermemekte olup, her ... işleminin koşullarının farklı olabileceği, davacı ile davalı arasında ... sözleşmesi akdedilmekle birlikte, dava konusu alacağa dayanak işlemin konusunun dış ticaret olduğu, konunun dış ticaret olması nedeniyle davalının işlemi muhabiri dava dışı ... ile paylaştığı, onların talebi üzerine davacı şirkete █████/2017 tarihli e posta ile muhabir ... şirketi olan ...'nın ithalatçı şirket olan davacı şirketin ticari ilişkisinin tarafı olan dava dışı alıcı ... ... şirketi arasında mevcut ve muhtemel alacaklarının ...'ya temlik edildiğine dair çerçeve sözleşme tanzim edileceğinin ve bu sözleşmenin şirket yetkililerince imzalanarak gönderilmesi gerektiğinin bildirildiği, █████/2017 tarihi ve devamında █████/2017, █████/2017, █████/2017, █████/2017, █████/2017 tarihli e mail yazışmalarında da gerekli olan ve eksiklik bulunan evrakların bildirilmesi ve eksikliklerin tamamlanmasına yönelik karşılıklı olarak yazışmaların yapıldığı, █████/2017 tarihinde ise ... şirketi yetkilisinin e posta ile şirkete kendilerinin faturayı temlik edemeden muhabirlerinin alıcının limitini ödemelerinde gecikmeler yaşandığı gerekçesiyle iptal ettiğini bildirdiği ve █████/2017 tarihinde bir e posta daha göndererek faturaları sadece tahsilat için sisteme girebileceklerini ve bunun için eksik evrakı bildirdiği görülmüş, yazışmaların tarihleri de dikkate alınarak içeriklerine göre, dava konusu ihracat işlemi için ... hizmeti alma girişimlerinin faturanın düzenlenmesinden █████/2017 tarihinde başladığı, sözleşmenin █████/2017 tarihinde imzalandığı ve faturanın █████/2017 tarihinde düzenlendiği, davacı ile dava dışı alıcısı ... ... arasında daha önce de bu firmaya satışlar yapılması nedeniyle ... işleminin kurulmasından önce başladığı, davalının muhabir faktor ...'ya bilgileri ileterek alıcı için limit talep ettiği, talep edilen limitin 180.000,00-Euro olarak alındığı, limitin mail yoluyla davacıya bildirildiği, bu bildirimin faktor tarafından müşteriye tahsis edilen işlem hacmi limiti olduğu, garanti edilen bir alacak limiti olmadığı, bu hususun fatura tutarı ile limitin tutarlarının farklı olmasından da anlaşıldığı, ... işlemi gerçekleşmesi halinde dahi alacağın iskonto edilen bedelinin talep edilebileceği, ayrıca düzenlenen limit onay formunun bulunmadığı, yine yazışmalardan belirlendiği üzere imza eksiklikleri nedeniyle temlik sözleşmesinin de tamamlanmadığının belirlendiği, bahsedilen temlik sözleşmesinin de çerçeve sözleşme niteliğinde olduğu ve fatura düzenlenen satış işlemine özgü temlik sözleşmesinin bulunmadığı, █████/2017 tarihli e postada davalı tarafından alacak bildirim formu aslının talep edildiği, █████/2017 tarihli e posta ile muhabirlerinin alıcının limitini ödemelerinde gecikmeler yaşandığı gerekçesiyle iptal ettiğini bildirdiği hususunun iletildiği, muhabirin limit bildirimi yaparken finans kurumu olarak alıcı/ borçlu hakkında sorgulamada alıcının kredibilitesinde rastlanan gecikmeli ödeme gibi kayıtlar neticesinde olumsuz istihbarat nedeniyle temlik almadığı ve temlik işleminin teklif/ talep aşamasında kaldığı, davalı tarafından davacıya tahsilat aracılığı hizmeti verilebileceğinin iletildiği ancak davacının tahsilat işlemi talep etmediği, dava konusu faturanın davacının muhasebe kayıtlarında da alacak olarak devam ettiğinin belirlendiği, alınan raporda davacının rapora itiraz dilekçesinde dayandığı mail yazışmaları da incelenmek suretiyle davacının itirazlarının karşılandığı ve netice olarak ... işleminin gerçekleşmemesi nedeniyle davacının davalıdan dava konusu edilen alacağını talep edemeyeceği değerlendirilmekle davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda izah olunan nedenlerle;

1-Davanın REDDİNE,

2-Karar tarihi itibariyle alınması gereken 732,00-TL harcın peşin alınan 1.900,25-TL harçtan mahsubu ile bakiye 1.168,25-TL harcın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,

3-Yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,

4-Kendini vekille temsil ettiren davalı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca 45.000,00-TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

5-Yatırılan avanstan artan kısmın karar kesinleştiğinde yatırana/ vekiline iadesine,

Dair, davacı vekillerinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize verecekleri bir dilekçe ile veya başka bir mahkeme aracılığı ile mahkememize gönderecekleri dilekçe ile HMK 341. madde uyarınca İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yoluna başvurma hakları hatırlatılmak suretiyle verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. █████/2026

Katip ...

e-imzalıdır

Hakim ...

e-imzalıdır