bakırköy 1. asliye ticaret mahkemesinde görülen, çalışırken teminat senedi olarak imzalandığı iddia edilen kambiyo senedinin, daha sonra borç senedi olarak takibe konulması üzerine açılan menfi tespit davası.

Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen, çalışırken teminat senedi olarak imzalandığı iddia edilen kambiyo senedinin, daha sonra borç senedi olarak takibe konulması üzerine açılan menfi tespit davası.

Özet: Bir menfi tespit davası, eski bir satış temsilcisinin, işe başlarken teminat senedi olarak boş imzaladığı bono nedeniyle eski muhasebe müdürü meslektaşı tarafından başlatılan icra takibine konu borcun aslında mevcut olmadığını, aralarında ticari bir ilişki bulunmadığını iddia ederek senedin teminat senedi olduğunun tespitini talep etmesi üzerine açılmıştır; davalı ise davacının kişisel maddi ihtiyaçları nedeniyle kendisinden borç aldığını ve bonoyu bu borca karşılık imzaladığını, senedin teminat değil gerçek bir borç belgesi olduğunu savunarak davanın reddini ve kötüniyet tazminatı ödenmesini talep etmektedir.

T.C. BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : ████████ Esas

KARAR NO : ████████

DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : █████/2024

KARAR TARİHİ : █████/2026

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : █████/2026

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin, ...'de Satış Temsilcisi olarak ... tarihi ile ... tarihleri arasında çalıştığını, müvekkilinin işe başlarken kendisine bedeli ve tarihi yazılı olmayan senet imzalatıldığını, işverenler tarafından işçiden bu şekilde teminat senedi adı altında bedelsiz ve tarihsiz senet alınmasının bir çok iş yerinde uygulama olarak hukuksuzca yapılmakta olduğunu, müvekkiline... 'de de bu senedin alınmasının yalnızca teminat olarak alındığı zaruri olduğu aksi halde çalışamayacağı belirtildiğini, ..., önceki yetkilisi ... tarafından ... isimli kişiye devredilerek 20.06.2023 tescil edildiğini, taraflar arasında dava şartı arabuluculuk görüşmesi için bir araya gelindiğini, ancak Bakırköy Arabuluculuk Bürosu tarafından ... Arabuluculuk dosyası ile yapılan görüşme anlaşmama ile sonuçlandığını, davalı ... isimli şahsın ise müvekkili ile aynı iş yerinde (...) Muhasebe Müdürü olarak çalışmakta olduğunu, ... isimli şahıs tarafından, daha sonra senede tarih ve bedel eklenmek suretiyle 01.01.2022 düzenlenme, 30.01.2022 vade tarihli ve 23.185,00 TL bedelli senet takibe konulduğunu, müvekkilinin aleyhine İstanbul .... İcra Dairesi ... Esas numarası ile takip başlatıldığını, müvekkili tarafından iş bu takip 26.02.2024 tarihinde öğrenilmiş olduğunu, İstanbul İcra Hukuk Mahkemesi'nde takibe itiraz edildiğini, zira davalı ... ile müvekkili arasında alacaklı borçlu ilişkisinin bulunacağı hiçbir ticari ilişki bulunmadığı gibi, müvekkilinin davalı ...'i yalızca aynı iş yerinde muhasebe müdürü olarak tanımakta olduğunu, başka hiçbir tanışıklığı, alacak verecek ilişkisi de bulunmadığını, müvekkili aleyhine dava konusu senede ilişkin başlatılan İstanbul .... İcra Dairesi ... Esas nolu takibin teminatsız durdurulmasına, dava konusu senedin teminat senedi olduğunun tespiti ile müvekkilinin davalı karşı borçlu olmadığının tespitine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerine bırakılmasına dair karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;Davacının, müvekkili ...'den çocukları ve eşi ile alakalı maddi desteğe ihtiyaç duyduğunu belirttiğinden dolayı borç istediği için müvekkilinin ödemeyi yaptığını ve davacının senet imzaladığını, dolayısıyla aralarında bir iş ilişkisi söz konusu olmadığından Asliye Hukuk Mahkemelerinin görevine girdiğini, bu sebeple davanın görev yönünden reddine karar verilmesi gerektiğini, davacı eşi ve çocukları için maddi desteğe ihtiyaç duyduğunu belirterek müvekkilinden borç para istediğini, müvekkil de bunun üzerine davacıyı kırmayarak ve hemşeri olduklarından dolayı parayı icra takibine konu bonoyu imzalatarak verdiğini, kaldı ki müvekkili işveren statüsünde işçilik alacaklarından dolayı boş olan senedi doldurmuş olsaydı bu bedellerden çok daha yüksek meblağ yazması bekleneceğini, davacı tarafın sürekli olarak sosyal arkadaşlarından ve iş arkadaşlarından borç aldığının bilinmekte olduğunu, davacının müvekkilinin sadece aynı işyerindeki muhasebe müdürü olarak tanıdığını başka hiçbir tanışıklığı olmadığını ifade ettiğini, ancak taraflar aynı memleketli olduğunu, birçok ortak arkadaşları olduğunu, davacı tarafın ailesinin ihtiyaçları olduğunu belirterek müvekkilinden borç istediğini, bunun üzerine müvekkili davacının kötü durumda olduğunu bildiğinden bono imzalatarak bedeli verdiğini, dolayısıyla aşağıdaki teminat senedinin söz konusu olmadığını, öncelikle görev yönünden davanın reddine, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine, bu davanın açılmasında ve borcun ödenmemesinde davacı haksız olduğu için İİK madde 72/4 uyarınca alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama gideri ve ücreti vekaletin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE YARGILAMANIN ÖZETİ:

Dava; davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti talebini içermektedir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; İstanbul .... İcra dairesinde işleme konulan senede konu borcun var olup olmadığına ilişkin menfi tespit davası olduğu anlaşılmıştır.

Davacı tanığı ... Bakırköy ... İş Mahkemesinin ... tarihli duruşma tutanağındaki beyanında; " Benim davalı işyerinde açılmış davam yoktur. Ben davalı işyerinde tarihinde 2020 yılı 11. Ayda çalışmaya başladım. 2021 yılı 6. Ayda Ayrıldım, Sevkiyat şoförü olarak çalıştım, en son aldığım maaş 1.500-TL civarı idi. Net hatırlayamıyorum. Davacıyı tanırım. Davacı plasiyer yani satış elemanı olarak çalışıyordu. Davacının maaşını net bilmiyorum.. Maaşların bir kısmı elden bir kısmı bankadan ödeniyordu.

İşe girerken boş senet imzalatılıyordu, ayrıca kefil isteniyordu kefile de aynı senet imzalatılıyordu. Senet yapmazlarsa da işe almıyorlardı.

Davacı vekilinin talebi üzerine soruldu: Son maaşımı yatırmadılar, ben de iş akdimi feshetmeyi istedim. Senet yaptırılan şişelerin bedeli olarak bana 8.300tl parayı ödememi yoksa bana senedi vermeyeceklerini söylediler. Normalde bu şişeler dışarıda değiştirilebilir ancak buna izin vermediler, benden bu parayı aldılar daha sonra ben de senedimi alabildim. ... müşteriye senedini muhasebenin onayı olmadan yapamazdı. Senedi düzenleyen muhasebedir. ... burada herhangi bir sorumluluğu olmazdı. ... Bey'in yaptığı senedin alacaklısı şirketin muhasebecisidir, ... Hanım'dır. Benim yaptığım senet şirkette işe başlamak için yapılan senettir. Normal çalışanların senetleri boştur.

Davalı vekilinin talebi üzerine soruldu: Çalıştığım şirket ...'tır. Benden alınan şişelerin bedeli karşılığı olarak dolduruldu. Benden işten çıkmadan bunun zararının ödenmesi istendi . Senedimi boş olarak geri aldım. Senedimi doldurmadılar. Son maaşımı da vermediler, iddia ettikleri zararın üzerine ben bu miktarı da ödeyerek senedimi alabildim" şeklinde beyanda bulunduğu anlaşılmıştır.

Davalı tanığı ... Bakırköy .... İş Mahkemesinin ... tarihli duruşma tutanağındaki beyanında; " Benim davalı işyerinde açılmış davam yoktur. Ben davalı işyerinde 2019 yılında çalışmaya başladım. 8-9 ay önce Ayrıldım. Pazarlama ... olarak çalıştım, en son aldığım maaş asgari ücret alıyordum. Davacıyı tanırım. Davacı da pazarlama ... olarak çalışıyordu, beraber aynı işi yapıyorduk. Davacının maaşı asgari ücrettir diye biliyorum.

Benden işe başladığımda senet alınmadı. Davacıdan işe başlarken senet alınıp alınmadığını bilmiyorum. Sadece para karşılığı bir senet alındığını biliyorum. Senetin ne üzerine olduğunu bilmiyorum. Elden alınan borç olabilir, başka bir şey olabilir sebebi konusunda bilgi sahibi değilim bildiğim tek senet bu senettir. Çalıştığım süre içerisinde hiçbir işçiden zarar tazmin edildiğini görmedim.

Davacı vekilinin talebi üzerine soruldu: Senet miktarı bildiğim kadarıyla 23.000 küsur idi. Alacaklı ... idi. Bunu şirkette yapılan konuşmalar sırasında duydum, şirkette odalar yan yana 3 odadan oluşuyor. Davacının borç aldığına dair bir konuşma duymadım. ... Hanım muhasebede konuşurken konuşmalarını duydum. Borcun ... Hanım'ın borcu mu yoksa şirket borcu mu bilmiyorum "şeklinde beyanda bulunduğu anlaşılmıştır.

Davalı tanığı ... Bakırköy ... İş Mahkemesinin ... tarihli duruşma tutanağındaki beyanında; "Benim davalı işyerinde açılmış davam yoktur. Ben davalı iş yerinde 2018 kasım ayında tarihinde çalışmaya başladım. 2024 yılı Ekim ayında Ayrıldım. ... olarak çalıştım, en son aldığım maaş asgari ücrettir. Davacıyı tanırım. Davacı ... olarak çalışıyordu. Davacının maaşı asgari ücrettir.

Davacının ... Hanım'dan elden borç aldığını biliyorum. ... Hanım'ı çok fazla görmüyorduk, kendisi mali müşavirdi. Birkaç kez görüştüğümüzde ... Hanım elden borç verdiğini söylemişti. Hatırladığım kadarıyla 23.000 civarı borç verdiğini biliyorum. Arkadaş olarak borç aldığını biliyorum. Şirket adına verilen bir borç değildi. Bunu ... Hanım'ın söyleminden biliyorum. Davacı bana borç aldığını söylemedi. Ben de kendisine sormadım. Kendisi borç aldıktan sonra çok bizle çalışmadı, ayrıldı. Borcu aldıktan sonra hatırladığım kadarıyla 2-3 ay sonra ayrıldı. Biz de istediğimiz zaman ... Hanım'dan ya da şirketten borç alabiliyorduk, ancak bizim öyle bir durumumuz olmadı. İş yerine girdiğimizde boş senet imzalatılmıyordu.

Davacı vekilinin talebi üzerine soruldu: Biz sahada çalıştığımız için ... Hanım'ın işe ne kadar geldiğini bilmiyoruz. Belki 1 haftada bir bazen ayda bir denk geliyorduk. Biz kendisiyle ailece de görüşüyorduk " şeklinde beyanda bulunduğu anlaşılmıştır.

Bakırköy ....İş Mahkemesi'ne müzekkere yazılarak ... Esas, ... Karar sayılı dosyanın tümünün UYAP sistemi üzerinden mahkememiz dosyasına celp edildiği anlaşılmıştır.

Bağcılar Sosyal Güvenlik Kurumu Merkezine müzekkere yazılarak davalı ve dava dışı ... şirketinin iş yeri sicil dökümlerinin ve sgk kayıtlarının dosyamız arasına celp edildiği anlaşılmıştır.

... Genel Müdürlüğüne müzekkere yazılarak davacıya ait hesap döküm ve ekstrelerin dosyamız arasına celp edildiği anlaşılmıştır.

İstanbul C. Başsavcılığı Esas ve Karar bürosuna müzekkere yazılarak ... soruşturma sayılı dosyanın uyap sisteminden dosyamız arasına celp edildiği anlaşılmıştır.

İstanbul .... İcra Dairesine müzekkere yazılarak ... Esas sayılı icra dosyasının uyap sisteminden dosyamız arasına celp edildiği anlaşılmıştır.

Bakırköy .... İş Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasında alınan ... tarihli raporda özetle; Tüm takdir ve hukuksal değerlendirmesi mahkemeye ait olmak üzere;

İstanbul ....İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile icra takibine konulan

.... tanzim tarihli, 31.01.2022 vadeli, 23.185,00 TL meblağlı senedin teminat senedi

olup olmadığının, davacının bu senetle davalıya borçlu olup olmadığının takdirinin ve

İstanbul ....İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı icra takibinin iptal edilmesi gerekip

gerekmediğinin takdirinin mahkemeye ait olduğuna ilişkin, görüş ve kanaatin bildirildiği anlaşılmıştır.

Bakırköy .... İş Mahkemesinin ... Esas, .... Karar sayılı görevsizlik kararı davacı vekilinin istinaf başvurusu üzerine istinaf incelemesine gönderilmiş, İstanbul BAM ... Hukuk Daire'sinin .... Esas, ... Karar, ... tarihli ilamı ile dosyanın mahkememize tevzi edilerek yukarıda yazılı esas numarasına kaydedildiği anlaşılmıştır.

Somut uyuşmazlıkta; davacı tarafından dava dışı ....'nin eski çalışanı olduğu, boş olarak imzalayarak verdiği senedin, dava dışı ... firmasında muhasebe müdürü olarak çalışan davalı tarafından doldurularak icra takibine konu edildiğini, davalı ile arasında gerçek bir borç ilişkisi bulunmadığı, senedin işe girerken imzalatılan teminat senedi olduğu, senede dayalı olarak başlatılan İstanbul ....İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra takibi nedeniyle borçlu olmadığının tespitini talep ettiği anlaşılmıştır.

Menfi tespit davasında borçlu borcun varlığını inkar ediyorsa, kural olarak, hukukî ilişkinin varlığını ispat yükü davalı/alacaklıdadır ve alacaklı hukukî ilişkinin ( borcun ) varlığını kanıtlamak durumundadır.

İstanbul ....İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasının incelenmesinde; alacaklı ... tarafından ... aleyhine kambiyo senedine mahsus yolu ile takibe girişildiği, takibe dayanak █████/2022 düzenleme tarihli, █████/2022 vade tarihli, 23.185,00-TL bedelli bononun keşidecisinin davacı ..., lehtarın davalı ... olduğu belirlenmiştir.

Dosya kapsamında toplanan delillere göre; davacının dava dışı ... firmasının eski çalışanı olduğu, senetteki lehtar davalının ise, dava dışı ... firmasının eski yetkilisi ... ile davalının akraba olduğu, aynı zamanda davalının mali müşavir olup, bir dönem dava dışı ... firmasında sigortalı olarak çalıştığı, Bakırköy ...İş Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında dinlenen anlatımından ve ayrıca iş dosyasına davacı vekili tarafından sunulan █████/2025 tarihli beyan dilekçesi ekinde yer alan senetten dava dışı ... çalışanı ...'dan şirketin eski ortağı ... lehine düzenlenen tarih ve bedel kısmı boş senetten, iş yerinde çalışanlardan boş senede imza alınması yolunda uygulama bulunduğu anlaşıldığına göre, kambiyo senetleri, kural olarak soyut borç ikrarı içeren, temel ilişkiden bağımsız nitelikte olmakla birlikte menfi tespit ve istirdat davalarında tarafların, senedin dayandığı temel ilişkiyi açıklamak ve ispat etmek suretiyle senedin bedelsiz, teminat veya başka bir hukuki sebebe bağlı olduğunu ileri sürebileceği, teminat iddiasını ileri süren taraf kural olarak bu iddiasını ispatla yükümlü olduğu anlaşılmıştır.

Somut olayın niteliği ve işçi konumundaki davacı ile işveren ile yakın bağlantılı davalı arasındaki ilişki çerçevesindeki muvazaa ve kötüniyet iddiası dikkate alınarak, tanık ve diğer delillerin somut olayın özelinde değerlendirilmesi gerekli ve mümkündür. Nitekim uygulamada yaygın olarak işverenlerin, işçilerden teminat senedi aldığı bilinen bir olgudur. İşveren tarafından iş ilişkisi nedeniyle imzalatılan senetler yönünden, işçinin teminat/bedelsizlik iddiasının tanık ve dolaylı delillerle ispatı olanaklıdır. Aksi halde, tek taraflı olarak işverence alınan ve işverenin elinde tuttuğu senede dayalı uyuşmazlıkta sadece kambiyo hukukuna özgü ispat vasıtalarına itibar edilmesi işçi aleyhine tarafların eşitliği ve hak ve adalet dengesinin bozulması sonucunu doğurur.

Bu itibarla, dosya kapsamındaki tüm deliller bir bütün olarak değerlendirildiğinde; davacının dava dışı ... isimli firmada █████/2019-█████/2021 tarihleri arasında çalıştığı, bu çalışma sürecine bağlı olarak işçilik alacaklarının tahsiline yönelik olarak Bakırköy ...İş Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasının ikame edildiği, tanık anlatımından ve davacı vekili tarafından iş dosyasına sunulan dava dışı çalışandan alınan boş senet içeriğinden işyerinde işçilerden boş senet alınması uygulamasının varlığının açıkça anlaşıldığı, ticaret sicil, SGK ve nüfus kayıtlarından da davalı lehtar ...'in, dava dışı işverenin eski ortağı ve yetkilisi ... ile yakın akrabalık ilişkisi, bir dönem sigortalı çalışanı olması, davalının işveren ile bağlantılı olduğu, buna karşılık davalının senedin hangi borç ilişkisine dayandığını, hangi hukuki sebebe dayalı olarak düzenlendiğini kanıtlayan delil sunamadıkları görülmektedir. Bu delil durumu karşısında, senedin iş ilişkisi kapsamında teminat amacıyla alındığı, daha sonra iş akdinin sona ermesi akabinde doldurularak takibe konulduğu, davacının davalıya karşı gerçek ve geçerli bir borcunun bulunmadığı, iş ilişkisi, tanık anlatımları, resmi kayıtlar ve davacının işçilik alacağı davası ile ispatlanan bu delillere dayanarak davacının imzaladığı dava ve takibe konu senedin teminat senedi niteliğinde olduğu, davalının gerçek borç ilişkisini ispatlayamadığı sonuç ve kanaatine varılarak; davacının davasının kabulü ile, davacının İstanbul ....İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile takibe konulan █████/2022 düzenleme tarihli, █████/2022 ödeme tarihli, 23.185,00-TL bedelli senet nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

H Ü K Ü M: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;

1-Davacının davasının KABULÜ ile, davacının İstanbul ....İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile takibe konulan █████/2022 düzenleme tarihli, █████/2022 ödeme tarihli, 23.185,00-TL bedelli senet nedeniyle davalıya borçlu olmadığının TESPİTİNE,

2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi uyarınca alınması gerekli 1.583,77-TL karar ve ilam harcından peşin alınan 427,60-TL harcın mahsubu ile bakiye 1.156,17-TL harcın davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,

3-Arabuluculuk sonuç tutanağı tarihi itibariyle yürürlükte bulunan tarifeye göre tahakkuk eden 2.200,00-TL arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,

4-Davacı tarafından yapılan ve ayrıntıları UYAP'ta kayıtlı bulunan 427,60-TL başvurma harcı, 427,60-TL peşin harç ve 6.722,00-TL tebligat ve bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 7.577,20-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak DAVACIYA VERİLMESİNE,

5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca tayin ve takdir olunan 23.185,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak DAVACIYA VERİLMESİNE,

6-Karar kesinleştiğinde kullanılmayan gider avansının HMK m.333 hükmü gereği ilgilisine İADESİNE,

7-HMK'nin uygulanmasına dair yönetmeliğin 58/1 maddesi gereğince taraflardan birinin talebi halinde gerekçeli kararın taraflara TEBLİĞİNE,

Dair; 6100 sayılı HMK.'nun 341. ve devamı maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı vekilinin ( e duruşma yolu ile ) yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. █████/2026

Katip ...

¸e-imza

Hakim ...

¸e-imza