İpotekli taşınmazlar içeren şirket paylarının anonim şirkete ayni sermaye olarak tescilinde, TTK m. 342/1 gereği yasal elverişlilik şartlarının sağlanmadığına dair mahkeme kararı.
Özet: Bir şirketin, diğer iki şirketin paylarını ayni sermaye olarak ana şirkete tescil ettirmek amacıyla başlattığı öz sermaye tespiti davasında, mahkeme yapılan incelemeler neticesinde, ayni sermayeye konu edilmek istenen şirketlerin aktiflerindeki önemli gayrimenkuller üzerinde yüksek tutarlı ipotek şerhleri bulunduğunu belirlemiştir; bu durum Türk Ticaret Kanununun ayni sermayenin üzerinde sınırlı ayni hak bulunmaması gerektiğine dair emredici hükmüne aykırı olduğundan, ipotekli varlıkları içeren bu payların ayni sermaye olarak tescil edilmesinin hukuken imkansız olduğu sonucuna varılmıştır.
T.C. İstanbul Anadolu 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : █████████ EsasKARAR NO : ████████DAVA : Öz Sermaye TespitiDAVA TARİHİ : █████/2025KARAR TARİHİ : █████/2026Mahkememizde görülmekte olan Öz Sermaye Tespiti davasının yapılan açık yargılaması sonunda,Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle: Müvekkil şirket ---------ş. 21.08.2025 tarihinde kurulduğunu ve--------- Ticaret Sicil Müdürlüğü'nün--------- sicil numarası ile tescil edilmiş bir anonim şirket olduğunu, müvekkil şirket faaliyet konusu gereği diğer şirketlere iştirak etmek ve şirketler topluluğu oluşturmak amacıyla kurulduğunu, müvekkil şirket, rize ticaret sicil müdürlüğü'ne---------- sicil numarası ile kayıtlı bulunan ----------ş ile ---------- ticaret sicil müdürlüğü'ne ---------- sicil numarası ile kayıtlı bulunan ----------ş. şirketlerinin paylarının tamamına sahip olmayı hedeflediğini, davada görevli ve yetkili mahkemede açıldığını, değer tespitinin yapılması talep edilen şirket payları üzerinde sınırlı ayni bir hak, haciz ve tedbir bulunmadığından işbu paylar ayni sermaye olarak değerlendirilmeye uygun olduğunu, müvekkil ----------ş. tarafından, “-----------ş.” ve “---------ş.”de ortaklık payı bulunan diğer müvekkil -------- paylarının iktisap edilmesine karar verildiğini, şirket paylarının iktisabına ilişkin kararın uygulanabilmesi için şirketlerin özvarlık tespitlerinin ve payların ayni sermaye değerlinin belirlenmesi için işbu dava ikame edildiğini, müvekkil -----------ş.'ye ayni sermaye olarak konulacak olan ----------ş. ile---------ş.'nin paylarının dava tarihi itibarıyla gerçeğe uygun değerlerinin tespiti amacıyla, şirket değerlemesi konusunda uzman bilirkişiler marifetiyle ayrı ayrı değer tespiti yapılmasını karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Dava, TTK m. 343 kapsamında ayni sermaye olarak konulacak şirket paylarının ve bu payların dayandığı şirket varlıklarının değer tespiti talebine ilişkindir. Değer tespiti taleplerinde mahkememizce öncelikle sermaye unsurlarının yasal elverişlilik şartlarını taşıyıp taşımadığı denetlenmektedir. TTK m. 342/1 emredici hükmü uyarınca; "Üzerlerinde sınırlı ayni bir hak, haciz ve tedbir bulunmayan, nakden değerlendirilebilen ve devrolunabilen, fikrî mülkiyet hakları ile sanal ortamlar da dâhil, malvarlığı unsurları ayni sermaye olarak konulabilir. Bu amir hüküm uyarınca, bir malvarlığı değerinin veya bu değerleri bünyesinde barındıran şirket paylarının anonim şirketlerde ayni sermaye olarak tescil edilebilmesi için üzerinde hiçbir sınırlı ayni hak (ipotek, rehin vb.), haciz veya ihtiyati tedbir kısıtlamasının bulunmaması yasal bir zorunluluktur. İpotek, mahiyeti gereği bir sınırlı ayni hak olup taşınmazın serbestçe ayni sermaye olarak öz sermaye hesabına katılmasına engel teşkil eder. Dosya kapsamında mübrez tapu kayıtları ve 22.05.2026 tarihli uzman bilirkişi heyet raporu tetkik edildiğinde, ayni sermaye tesciline esas özvarlığı oluşturan şirketlerin aktifinde kayıtlı bazı taşınmazlar üzerinde çok yüksek tutarlı ipotek şerhlerinin mevcut olduğu tespit edilmiştir: --------Ş. adına tescilli ------- --------- Mahallesi -------- Ada-------- Parsel, ---------- numaralı bağımsız bölümde (Dükkan) ---------Ş. lehine tesis edilmiş █████/2025 tarih, ---------- yevmiyeli 30.000.000,00 TL tutarında ipotek şerhi bulunmaktadır. ----------Ş. adına tescilli ---------- Mahallesi ---------- Ada --------- Parselde (Boş Arsa) ----------Ş. lehine ---------Ş.'nin borcuna karşılık tesis edilmiş █████/2025 tarih, ---------- yevmiyeli 90.000.000,00 TL tutarında ipotek şerhi bulunmaktadır. ----------Ş. adına tescilli ---------- Mahallesi ---------Ada ----------- Parseldeki (Bina ve Arsa) --------Ş. lehine ---------Ş.'nin borcuna karşılık tesis edilmiş █████/2025 tarih, ----------- yevmiyeli 300.000.000,00 TL tutarında faizsiz ipotek şerhi bulunmaktadır. Söz konusu gayrimenkuller, şirketlerin bilançolarında ve öz sermaye hesaplamalarında en yüksek değere sahip duran varlık kalemlerini oluşturmaktadır. ---------Ş. aktifindeki taşınmazların toplam rayiç değeri 305.157.900,00 TL, --------Ş. aktifindeki taşınmazların değeri ise 336.321.400,00 TL'dir. Şirketlerin özkaynaklarının/pay değerlerinin hesaplanmasında bu taşınmazların esas alınması, ayni sermayenin temiz ve kısıtlamasız olması yönündeki emredici kanun hükmüne açıkça aykırıdır. TTK 342 uyarınca, ayni sermaye olarak tescili talep edilen değerlerin üzerinde sınırlı ayni hak bulunmaması şartı mutlak emredici düzenleme olduğundan, ipotekli taşınmazların değerlerinin şirket özvarlığına dahil edilerek holdinge ayni sermaye olarak tescil edilmesi hukuken olanaksızdır. Davacı tarafın itirazsız kabul ettiği bilirkişi heyet raporu doğrultusunda karar verilmesi talebi bulunmakta ise de, hakim emredici kanun hükümlerini resen (kendiliğinden) uygulamakla yükümlüdür. Açıklanan nedenlerle, davacıların üzerinde ipotek şerhi bulunan söz konusu gayrimenkullerin ve bu gayrimenkul değerlerini ihtiva eden şirket paylarının tescile esas ayni sermaye tespiti talebinin REDDİNE, şirketlerin ipoteksiz ve kısıtlamasız olan diğer tüm aktif değerlerinin (taşıtlar, demirbaşlar, teçhizatlar ve ipoteksiz taşınmazlar) ise yasal düzeltmeler (vadesi gelmemiş alacakların tenzili) yapıldıktan sonra kalan net değerleri üzerinden ayni sermaye tespit talebinin kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.HÜKÜM; Gerekçesi yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davacıların davasının, üzerinde ipotek (sınırlı ayni hak) şerhi bulunan-------- Mahallesi -------- Ada-------- Parsel---------- nolu bağımsız dükkan, --------- Mahallesi -------- Ada --------- Parsel (Arsa) ve ----------- Mahallesi --------Ada ----------- Parsel (Bina ve Arsa) sayılı taşınmazların tescile esas ayni sermaye değer tespiti talebi yönünden TTK m. 342/1 emredici hükmü gereğince REDDİNE,2-Davacıların davasının ipoteksiz ve kısıtlamasız olan diğer varlıklar yönünden KABULÜ ile; bilirkişi raporundaki mali veriler ve düzeltmeler esas alınarak ipotekli taşınmaz değerleri hariç tutulmak suretiyle;a)---------Ş. paylarının ipoteksiz, kısıtlamasız ve ayni sermaye değerinin net 292.387.047,00 TL (Yalnızca ipoteksiz taşınmazlar, araç ve demirbaş rayiç değerleri toplamından borçlar ve vadesi gelmemiş alacaklar düşülerek) olarak TESPİTİNE ve ONAYLANMASINA,b)-----------Ş. paylarının ipoteksiz, kısıtlamasız ve ayni sermaye değerinin net 220.775.255,00 TL (İpotekli arsa değeri hariç tutularak) olarak TESPİTİNE ve ONAYLANMASINA, 21.05.2026 tarihli bilirkişi heyet raporunun kararın eki sayılmasına 3-Harçlar Yasasına göre alınması gereken 732 TL'nin başlangıçta alınan 615,40 TL'den mahsubu ile bakiye kalan 116.60 TL'nin davacılardan alınarak hazineye irat kaydına,4-Davacılar tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 5-Gider Avansı Tarifesi 5. maddesi uyarınca artan gider avansının karar kesinleştiğinde talep halinde talep edene iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK 343. maddesi hükmü uyarınca kesin olarak oy birliği ile karar verildi. █████/2026