Danıştay 4. Dairesi, Boğaziçinde imara aykırı tadilat ve ruhsatsız yapılaşma kaynaklı İstanbul Büyükşehir Belediyesi yıkım kararının iptali istemini reddetti.
Özet: İstanbul Büyükşehir Belediyesinin, Boğaziçi Kanununa aykırı olarak gerçekleştirilen dış cephe tadilatı, kış bahçesi inşası, çatının yükseltilmesi ve müştemilat düzenlemeleri nedeniyle Üsküdardaki bir taşınmazdaki yapılar hakkında verdiği yıkım kararının iptali için açılan davada, ilk derece ve bölge idare mahkemeleri, bu imalatların ruhsatsız ve ruhsata bağlanamaz nitelikte olduğunu, taşınmazın Boğaziçi alanında bulunması sebebiyle yapı kayıt belgesi avantajından faydalanamayacağını belirterek davanın reddine karar vermiş; davacı ise taşınmazın eski tarihli olması, yapı kayıt belgesi alması ve tapuda konut olarak kayıtlı olması gerekçeleriyle bu kararın bozulmasını talep etmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : ████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Dış Ticaret Anonim ŞirketiVEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye BaşkanlığıVEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: İstanbul İli, Üsküdar İlçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda bulunan zemin ve 1 normal kattan ibaret yapıda, imara aykırı bir şekilde dış cephe tadilatı yapıldığı, zemin kat seviyesinde kış bahçesi yapıldığı ve çatı örtüsünün parapet kısımlarından yükseltilerek çatı arası oluşturulduğu ve aynı parsel üzerinde bulunan tek katlı müştemilat niteliğindeki yapıda iç ve dış tadilat yapılmaya başlanıldığı hususlarının 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 11 ve 12. maddeleri uyarınca İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından düzenlenen ... tarih ve ... sayılı yapı tatil tutanağı ile tespit edildiğinden bahisle, söz konusu aykırılıkların anılan Kanunun 13. maddesi uyarınca yıkılmasına ilişkin ... tarih ve ...-... sayılı İstanbul Büyükşehir Belediyesi Encümen kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda özetle; aynı olayla ilgili verilen para cezasının iptali istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporu ile dosyadaki diğer bilgi ve belgelerin değerlendirilmesinden, zemin ve 1 normal kattan ibaret yapı ile zemin kat seviyesinde kış bahçesinin ve tek katlı müştemilat niteliğindeki yapının ruhsatsız olarak inşa edildiğinin usulüne uygun olarak düzenlenen yapı tatil tutanağı ile tespit edildiği, bunların ruhsata tabi imalatlar olduğu ve mevcut plan şartlarına göre de ruhsata bağlanamayacağı anlaşıldığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş, öte yandan; dava konusu taşınmaz hakkında 3194 sayılı Kanunun Geçici 16. maddesi kapsamında yapı kayıt belgesi düzenlendiği iddiasına karşılık olarak ise, taşınmazın bulunduğu yer itibarıyla anılan düzenlemeden yararlanamayacağı belirtilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından; temyiz dilekçesinde ve daha sonra sunulan dilekçelerde özetle, taşınmazın 1940'lı yıllarda yapılması nedeniyle ruhsatlı sayılması gerektiği, ayrıca taşınmaz hakkında yapı kayıt belgesi de düzenlendiği, ayrıca söz konusu taşınmazın tapuda konut olarak tescilli bulunduğu iddia edilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmüştür. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.TETKİK HÂKİMİ : ...DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY : İstanbul İli, Üsküdar İlçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda bulunan zemin ve 1 normal kattan ibaret yapıda, imara aykırı bir şekilde dış cephe tadilatı yapıldığı, zemin kat seviyesinde kış bahçesi yapıldığı ve çatı örtüsünün parapet kısımlarından yükseltilerek çatı arası oluşturulduğu ve aynı parsel üzerinde bulunan tek katlı müştemilat niteliğindeki yapıda iç ve dış tadilat yapılmaya başlanıldığı hususlarının tespit edilmesi üzerine, söz konusu aykırılıkların anılan Kanunun 13. maddesi uyarınca yıkılmasına ilişkin ... tarih ve ...-... sayılı İstanbul Büyükşehir Belediyesi Encümen kararının tesis edilmesi üzerine, bakılmakta olan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT : 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun "Yapının denetimi" başlıklı 11. maddesinde, "Boğaziçi Alanındaki yapılar, kazı izni verildiği günden itibaren Boğaziçi İmar Müdürlüğünce inşaat ruhsatına ve eklerine ve bu Kanunla belirlenen esaslara göre denetlenir. Boğaziçi İmar Müdürlüğü, denetleme sırasında inşaat ruhsatı ve eklerine ve bu Kanunla belirlenen imar mevzuatına aykırılıkları bir tutanakla tespit eder. Tutanak tanziminde mal sahibi veya müteahhit veya fenni mesulün bulunması esastır. Bunların bulunmamaları halinde inşaatta çalışan herhangi bir kişinin bulunması da yeterlidir. Terkedilmiş bir inşaatta tutanak, Boğaziçi İmar Müdürlüğünce görevlendirilecek asgari üç görevli tarafından tanzim edilir. İnşaat ruhsatı ve eklerine ve imar mevzuatına aykırılığı tespit edilen yapılar için, tutanak tanzimi ile birlikte inşaat mühürlenir. Yapının mühürlendiğini belirten belge ve levhalar yapının muhtelif cephelerine asılır. Bu suretle durum mal sahibine veya müteahhide veya fenni mesule tebliğ edilmiş sayılır. Tanzim edilen tutanak ve yapının mühürlendiğini belirten belge, bir kroki ile birlikte derhal Boğaziçi İmar Müdürlüğüne gönderilir. Mal sahibi veya müteahhit inşaat ruhsatı ve eklerini denetlemeye hazır bir şekilde inşaat mahallinde bulundurmakla yükümlüdürler. Denetleme usulleri, yapıların denetiminde kabul edilebilir hata payları ve ölçüleri, tarafların yükümlülükleri ve inşaat mahallinde bulundurulması gereken belge ve levhalar ve denetime ilişkin diğer hususlar İmar ve İskan Bakanlığınca hazırlanacak yönetmelikte belirtilir." hükmüne, aynı Kanun'un "Kullanılan yapının denetimi" başlıklı 12. maddesinde; "Kullanma izni verilen yapıların, Boğaziçi İmar Müdürlüğünce tespit edilecek önceliklere görev ve bir program dahilinde, projelerine ve imar mevzuatına uygunluğu denetlenir. Denetleme sırasında tespit edilen aykırılıklar bu kanunun 11. maddesinde belirtilen esaslara göre tespit edilir ve derhal Boğaziçi İmar Müdürlüğünce bildirilir. Yapıda imar mevzuatına aykırı olarak yapılan değişiklikler ve eklentiler, bu kanunun 13. maddesinde belirtilen esaslara göre Boğaziçi İmar Müdürlüğünce yıkılır ve yıktırılır." hükmüne, "Yıkım işleri" başlıklı 13. maddesinde ise; “Aşağıda belirtilen yapılar Boğaziçi İmar İdare Heyetinin kararı ve Boğaziçi İmar Müdürünün yazılı emri ile yıkılır veya yıktırılır. a) İnşaat ruhsatı olmayan yapılar, b) Yapının, inşaat ruhsatı ve eklerine ve imar mevzuatına aykırı yapılmış bölümleri, c) Boğaziçi İmar Müdürlüğünce mühürlenerek yapımı durdurulmuş yapıların mühürlendikten sonra yapılan ilaveleri, d) Yapılarda kullanma izni verildikten sonra imar mevzuatına aykırı olarak yapılan değişiklikler ve eklentileri. Bu kanun hükümlerine göre yıkılması gereken yapılar tespit edildiğinde Boğaziçi İmar Müdürlüğünce derhal valiliğe bildirilir. Vali, Boğaziçi İmar İdare Heyetini en geç yedi gün içinde toplayarak konunun karara bağlanmasını sağlar ve kararı Boğaziçi İmar Müdürlüğüne gönderir. Yıkım emri 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine bağlı kalınmaksızın güvenlik kuvvetleri veya belediye zabıta kuvvetleri tarafından mal sahibine veya müteahhide tebliğ edilir. Bu tebligat onbeş gün içinde tamamlanır. Tebligatın bu şekilde yapılması mümkün olmadığı takdirde, yıkım emri yapı mahallinde görülebilecek bir yere onbeş gün müddetle asılır ve bu işlem bir tutanakla belirlenir. Bu suretle durum mal sahibi veya müteahhide tebliğ edilmiş sayılır. Tebligatın tamamlanmasından itibaren onbeş gün içinde yapı, mal sahibi veya müteahhit tarafından yıkılmadığında, yıkım işlemi Boğaziçi İmar Müdürlüğünce yerine getirilir ve yıkım masrafları % 20 fazlası ile mal sahibi veya müteahitten tahsil edilir.” hükmüne yer verilmiştir. 3194 sayılı İmar Kanunu'nun "İstisnalar" başlıklı 4. maddesinin birinci fıkrasında "2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu, bu Kanunun ilgili maddelerine uyulmak kaydı ile 2960 sayılı İstanbul Boğaziçi Kanunu ve 3030 sayılı Büyük Şehir Belediyelerinin Yönetimi Hakkında Kanun ile diğer özel kanunlar ile belirlenen veya belirlenecek olan yerlerde, bu Kanunun özel kanunlara aykırı olmayan hükümleri uygulanır." hükmüne yer verilmiş, aynı Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 5. maddesinde, yapı, karada ve suda, daimi veya muvakkat, resmi ve hususi yeraltı ve yerüstü inşaatı ile bunların ilave, değişiklik ve tamirlerini içine alan sabit ve müteharrik tesisler şeklinde tanımlanmış, "Yapı ruhsatiyesi" başlıklı 21. maddesinde ise "Bu Kanunun kapsamına giren bütün yapılar için 26 ncı maddede belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden yapı ruhsatiyesi alınması mecburidir. Ruhsat alınmış yapılarda herhangi bir değişiklik yapılması da yeniden ruhsat alınmasına bağlıdır. Bu durumda; bağımsız bölümlerin brüt alanı artmıyorsa ve nitelik değişmiyorsa ruhsat, hiçbir vergi, resim ve harca tabi olmaz. Ancak; derz, iç ve dış sıva, boya, badana, oluk, dere, doğrama, döşeme ve tavan kaplamaları, elektrik ve sıhhi tesisat tamirleri ile çatı onarımı ve kiremit aktarılması ve yönetmeliğe uygun olarak mahallin hususiyetine göre belediyelerce hazırlanacak imar yönetmeliklerinde belirtilecek taşıyıcı unsuru etkilemeyen diğer tadilatlar ve tamiratlar ruhsata tabi değildir. Belediyeler veya valilikler mahallin ve çevrenin özelliklerine göre yapılar arasında uyum sağlamak, güzel bir görünüm elde etmek amacıyla dış cephe boya ve kaplamaları ile çatının malzemesini ve rengini tayin etmeye yetkilidir. Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce yapılmış olan yapılar da bu hükme tabidir." hükmüne yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: İdare Mahkemesi tarafından; zemin ve 1 normal kattan ibaret yapı ile zemin kat seviyesinde kış bahçesinin ve tek katlı müştemilat niteliğindeki yapının ruhsatsız olarak inşa edildiğinin usulüne uygun olarak düzenlenen yapı tatil tutanağı ile tespit edildiği, bunların ruhsata tabi imalatlar olduğu ve mevcut plan şartlarına göre de ruhsata bağlanamayacağı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.Dosyada mevcut tapu kaydına göre ise; anılan taşınmazın "bodrum, zemin, 1 normal katlı kargir bina ve 1 normal kattan oluşan kargir bina ve arsası" şeklinde tescilli olduğu anlaşılmaktadır.Buna göre; taşınmazın ruhsat ve projesinin bulunmadığı belirtilmiş ise de, davacının taşınmazın 1940'lı yıllarda yapılması nedeniyle taşınmazın ruhsatlı sayılması gerektiği iddiası ile tapu kayıtlarında bodrum, zemin, 1 normal katlı kargir bina ve 1 normal kattan oluşan kargir bina ve arsası şeklinde tescilli oluşu dikkate alındığında, bu şekilde tescil yapılırken taşınmaza ilişkin ruhsat yerine geçen ya da taşınmazın yasallığına ilişkin herhangi bir belge sunulup sunulmadığı araştırılarak, sonucuna göre karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.Bu durumda; yukarıda belirtildiği üzere yapılacak araştırma sonucunda bir karar verilmesi gerekirken, eksik araştırmaya dayalı olarak verilen davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu kararda hukuki isabet görülmemiştir.KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle;1. Temyiz isteminin kabulüne,2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının üye ... ve üye ...'ın karşı oyları ve oyçokluğu ile BOZULMASINA,3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan İdare Dava Dairesine gönderilmesine, █████/2025 tarihinde, kesin olarak karar verildi.(X) KARŞI OY :Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dava konusu yıkıma ilişkin encümen kararının reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının onanması gerektiği oyuyla, çoğunluk kararına katılmıyoruz.