Danıştay 4. Dairenin, tehlikeli atıkla çevre kirliliği oluşturmaktan kesilen idari para cezasının kısmen iptali ve üç kat artırımının işletme olup olmaması tartışmalarına ilişkin temyiz kararı.
Özet: Davacıya tehlikeli atığı çevreye dökmek fiili nedeniyle verilen idari para cezası hakkında açılan davada, ilk derece mahkemesi eylemin sabit olduğunu belirterek cezanın temel kısmını onaylarken, 2872 sayılı Çevre Kanununun 20. maddesi uyarınca işletme niteliği taşımayan gerçek kişiye üç kat artırımlı ceza uygulanamayacağı gerekçesiyle cezanın artırılan kısmını iptal etmiştir; bölge idare mahkemesinin bu kararı onamasının ardından, hem davacı hem de davalı bakanlık aleyhlerine olan kısımların bozulması talebiyle Danıştaya temyiz başvurusu yapmıştır.
T.C.
D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : █████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN TARAFLAR : 1- (DAVACI) ... VEKİLİ: Av. ... 2- (DAVALI) ... Bakanlığı VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Davacı tarafından, tehlikeli atığı çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama verildiğinden, depolandığından, taşındığından ve uzaklaştırıldığından bahisle 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 8. maddesine muhalefetten aynı kanunun 20. maddesinin v fıkrası uyarınca 1.207.155,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Kocaeli Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; çevre mevzuatı uyarınca her türlü atık ve artığı çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak fiilinin yasak olduğu, Kartepe İlçe Emniyet Müdürlüğünden elde edilen kayıtlar ve Tubitak Mam raporları ve İl Müdürlüğünce yapılan denetimlerce davacının adına kayıtlı ... plakalı vidanjör içerisinde yer alan tehlikeli atığı alıcı ortama dökmek suretiyle çevre kirliliği eylemine sebep olduğunun sabit olduğu anlaşıldığından, işlem tarihi itibariyle yürürlükte bulunan mevzuat kapsamında kesilen 402.385,00-TL temel para cezasında hukuka aykırılık; 2872 sayılı Çevre Kanunun 20. maddesinin (v) bendi uyarınca verilen idarî para cezaların kurum, kuruluş ve işletmelere üç katı olarak verileceğinin belirtildiği, dava konusu uyuşmazlıkta ise idari para cezasının işletmesi bulunduğu tespit edilmeyen gerçek kişi olan davacı adına düzenlendiği anlaşıldığından, dava konusu işlemin temel para cezasına yapılan 804.770,00-TL artırımı yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin kısmen iptaline, kısmen davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI : Davalı idare tarafından somut delil olmadan varsayımlara dayalı olarak ceza kesildiği, alınan numunenin atık su olduğunun sabit olduğu ve diğer atıklardan içerik olarak farklı olduğu, █████/2021 tarihli araştırma ve CD inceleme tutanağında görüldüğü üzere, ... plakalı vidanjörün gidiş dönüş istikametleri tespit edilmişse de iddia edilen bölgeye atık döküldüğü yönünde herhangi bir tespit yapılamadığı, bahse konu atığı döken aracın plakasının tespit edilemediği, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, kararın redde ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI : 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun "İdari nitelikteki cezalar" başlıklı 20/2 fıkrasında açıkça sayılan bentlerdeki idari para cezalarının kurum, kuruluş ve işletmelere üç katı olarak uygulanacağının hükme bağlandığı, işletme yapısına ilişkin ayrıca bir düzenlemeye ve başka bir Kanuna atıfta bulunulmadığı, çevre denetim tutanaklarında kurum, kuruluş ve işletmeler ile gerçek kişiler olmak üzere ayrım yapılmadan, işletmelerde gerçek ve tüzel kişi ayrımına gidilmeden istisnasız tüm işletmelere idari para cezalarını üç kat artırılarak uygulandığı, cezanın 3 kat uygulanmasının gerçek ve tüzel kişilik durumundan bağımsız olarak faaliyetin “kurum, kuruluş, işletme" özelliğine sahip olup olmadığı ile ilişkilendirildiği; dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.DAVACININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.DAVALININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ : ...DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca duruşma istemi yerinde görülmeyerek işin gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE : Davacı tarafından temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar, temyize konu kararın, dava konusu idari para cezasının temel cezaya isabet eden kısmı yönünden verilen davanın reddine ilişkin hüküm fıkrasının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Dava konusu idari para cezasının temel para cezasının arttırılmasına ilişkin kısmına gelince;. 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun "Kirletme yasağı" başlıklı 8. maddesinde; "Her türlü atık ve artığı, çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır. Kirlenme ihtimalinin bulunduğu durumlarda ilgililer kirlenmeyi önlemekle; kirlenmenin meydana geldiği hallerde kirleten, kirlenmeyi durdurmak, kirlenmenin etkilerini gidermek veya azaltmak için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdürler." hükmü; "İzin alma, arıtma ve bertaraf etme yükümlülüğü" başlıklı 11. maddesinin 1. fıkrasında; "Üretim, tüketim ve hizmet faaliyetleri sonucunda oluşan atıklarını alıcı ortamlara doğrudan veya dolaylı vermeleri uygun görülmeyen tesis ve işletmeler ile yerleşim birimleri atıklarını yönetmeliklerde belirlenen standart ve yöntemlere uygun olarak arıtmak ve bertaraf etmekle veya ettirmekle ve öngörülen izinleri almakla yükümlüdürler." hükmü; 20. maddesinin 1. fırasının (v) bendinde; "Bu Kanunda ve ilgili yönetmeliklerde öngörülen yasaklara veya sınırlamalara aykırı olarak tehlikeli atıkları toplayan, ayıran, geçici ve ara depolama yapan, geri kazanan, yeniden kullanan, taşıyan, ambalajlayan, etiketleyen, bertaraf eden ve ömrü dolan tehlikeli atık bertaraf tesislerini kurallara uygun olarak kapatmayanlara 100.000 Türk Lirasından 1.000.000 Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir." hükmüne, aynı maddenin 2. fıkrasında ise; "Bu maddenin (ı) bendinin (1), (2), (3) ve (4) numaralı alt bentleri ile (k), (l), (r), (s), (t), (u), (v) ve (y) bentlerinde öngörülen idarî para cezaları kurum, kuruluş ve işletmelere üç katı olarak verilir." hükmüne yer verilmiştir. Dosyanın incelenmesinden; █████/2021 ve █████/2021 tarihlerinde İl Müdürlüğüne gelen atık dökümü ihbarları üzerine, Kocaeli ili, Kartepe ilçesi, ... Mahallesi, Akmeşe Sapağı Yirim Deresi kenarına siyah renkli, kokulu ve yoğun kıvamlı atık dökülmüş olduğunun tespit edilmesi üzerine, dökülen atıklardan alınan numunelerin TÜBİTAK MAM tarafından içerik ve tehlikelik açısından değerlendirilmesi sonucunda tehlikeli atık olduklarının tespit edildiği, bölgede yer alan atık işlem tesislerinin kamera kayıtlarının incelenmesine karar verildiği, Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nce ... Hizmetleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine ait iş yerinde █████/2021 tarihinde denetim yapılarak numuneler alındığı, █████/2021 tarihinde Kartepe İlçe Jandarmanın ihbarı üzerine, Kartepe İlçesi ... Mahallesi, ... Mevkiide yer alan ve şu an faaliyette olmayan mıcır ocağı sahasına dökülmüş olan atıktan İl Müdürlüğünce numune alındığı, aynı gün içerisinde, yine Kartepe İlçe Jandarma ekipleri tarafından şüpheli olarak tespit edilen ... plakalı vidanjör içerisindeki atıktan ve ... Den. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti. ünvanlı işletmeden de İl Müdürlüğümüzce numuneler alındığı; evsel ve endüstriyel atık bertaraf etme faaliyetiyle uğraşan şirkete ait tehlikeli atıkların davacıya ait ... plakalı vidanjör tarafından Kocaeli İli Kartepe İlçesi Yirim Deresi kenarına ve ... Mahallesi, ... Mevkisinde yer alan faaliyette olmayan mıcır ocağı sahasına dökümünün gerçekleştiğinden bahisle 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun kirletme yasağı başlıklı 8. maddesine muhalefetten aynı Kanunun 20. maddesinin v fıkrası ve aynı maddenin 2. fıkrasında yer alan "Bu maddenin (ı) bendinin (1), (2), (3) ve (4) numaralı alt bentleri ile (k), (l), (r), (s), (t), (u), (v) ve (y) bentlerinde öngörülen idarî para cezaları kurum, kuruluş ve işletmelere üç katı olarak verilir." hükmü uyarınca 1.207.155,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Kocaeli Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nün ... tarih ve E-... sayılı işleminin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Temyize konu kararda istinaf istemi reddedilen İdare Mahkemesi kararında her ne kadar; dava konusu uyuşmazlıkta, idari para cezasının işletmesi bulunduğu tespit edilmeyen gerçek kişi olan davacı adına düzenlendiği anlaşıldığından, dava konusu işlemin temel para cezasına yapılan 804.770,00-TL artırımı yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiş ise de; 2872 sayılı Kanunun 20. maddesinin 2. fıkrasında, (v) bendinde öngörülen idari para cezasının kurum, kuruluş ve işletmelere üç katı olarak verileceğinin düzenlendiği, söz konusu Kanun hükmünde işletmenin niteliği veya kapasitesi yönünden herhangi bir ayrım gözetilmediği dolayısıyla ticari faaliyet çerçevesinde gerçekleşen ve anılan Kanunun 20. maddesinin 2. fıkrasında belirtilen bentler kapsamında görülen fiiller nedeniyle ilgililere verilecek idari para cezalarının üç katı olarak uygulanması gerektiği sonucuna varıldığından, ticari amaçla kullanılan ve davacıya ait ... plakalı taşıtla Kanuna aykırı olarak tehlikeli madde taşınması nedeniyle, dava konusu işlemin temel para cezasına yapılan 804.770,00-TL artırım yönünden de dava konusu idari para cezasında hukuka aykırılık görülmemiştir. Bu itibarla, dava konusu işlemin kısmen iptali, kısmen davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına ilişkin tarafların istinaf istemlerinin reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin reddine, davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne, 2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, redde ilişkin hüküm fıkrasının ONANMASINA,3. Anılan İdari Dava Dairesi kararının iptale ilişkin kısmının BOZULMASINA,4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, █████/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.