Konya Asliye Ticaret Mahkemesi, boş çek yapraklarının zayi nedeniyle iptali talebini, aktif husumet yokluğu ve kambiyo senedi vasfı taşımaması gerekçeleriyle usulden reddetmiştir.
Özet: Davacının, kaybolan ve üzerinde imza veya hamil bilgisi bulunmayan boş çek yapraklarının kötü niyetli kullanımını önlemek amacıyla iptalini talep ettiği davada mahkeme, Türk Ticaret Kanununa göre kıymetli evrak iptali davası açma yetkisinin hamilde olduğunu ve kaybolan belgelerin, yasal unsurları taşımayan boş çek yaprakları olması nedeniyle kambiyo senedi vasfına sahip bulunmadığını belirterek, davanın aktif husumet ve dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine hükmetmiştir.
T.C. KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ... Esas - ...
T.C. KONYA TÜRK MİLLETİ ADINA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : KARAR NO : HAKİM :KATİP :DAVACI : DAVALI : HASIMSIZ DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))DAVA TARİHİ : KARAR TARİHİ : KARAR YAZMA TARİHİ : Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı asilin Mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinden özetle: ... ... Şubesi nezdinde bulunan hesabına ait çek karnesinde ... ... ... ... ... ... ... ... ve ... seri numaraları çek yapraklarının kaybolduğunu, söz konusu çeklerin rızası dışında elden çıktığını, kötü niyetli kişiler tarafından kullanılma ihtimali bulunduğunu, bu nedenle telafisi güç zararlar doğmaması adına çeklerin zayi nedeniyle iptali gerektiğini, konu ile ilgili olarak bankaya gerekli bildirim yapıldığını, ayrıca Cumhuriyet Başsavcılığına kayıp başvurusu yapıldığını, tüm bu nedenlerle çeklerin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep etmiştir. Davacı asil █████/2026 tarihli beyan dilekçesi ile söz konusu çeklerin 10 yapraklı çek kocanına ait olduğunu, hiçbir çekin kimseye yazdırılmadığını, boş çek koçanının kaybolduğunu, kimseden şikayetçi olmadığını, bankanın çek iptali için yaptığı başvuruda mahkeme kararı talebi üzerine dava açtığını, kötü niyetli kişiler tarafından bulunup kullanılmasını önlemek adına çeklerin iptalini talep etmiştir. Talep, zayi nedeniyle çek iptali istemine yöneliktir.6102 sayılı TTK'nun 651 ve TTK 'nun 818/s bendi yollaması ile aynı Kanunun 757 ve devamı maddelerine göre açılacak kıymetli evrakın zayi nedeniyle iptali istemine ilişkin davalarda, dava açma yetkisinin hamile ait olup, keşidecinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır.Diğer yandan, zayi nedeniyle çek iptali davası açılabilmesi için öncelikle TTK'nın 780 ve 781. maddeleri uyarınca yasal unsurlarını haiz bir çekin bulunması esastır. Bu unsurları haiz olmayan bir belgenin kambiyo senedi vasfı taşımaması nedeniyle TTK hükümleri uyarınca zayi nedeniyle iptali istenilemez.TTK'nın 818. maddesinde poliçeye ilişkin hangi hükümlerin çek hakkında da uygulanacağına dair düzenlemeye yer verilmiştir. Bu düzenlemede yapılan atıf uyarınca TTK'nın poliçenin iptaline dair 757 ilâ 763. maddeleriyle 764. maddesinin birinci fıkrası hükümlerinin çekin iptalinde de uygulanması zorunludur.Yargıtay . Hukuk Dairesi'nin ... E ... K sayılı ilamı; ".....Davacı vekili Kızılay Derneği Marmara Afet Yönetimine ait ... Bankası ... Şubesi nezdinde bulunan ... nolu hesabın kapatılmak istenildiğini, bankanın, hesabın kapatılması için hesaba bağlı olan 18 adet çek yaprağının iadesini talep ettiğini, yapılan araştırma neticesinde söz konusu çeklerin bulunamadığını ve kaybolmak suretiyle zayi olduklarının anlaşıldığını ileri sürerek, davaya konu 18 adet çekin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini istemiştir. Mahkemece tüm dosya kapsamına göre, senedin iptalini ancak senet üzerinde TTK'nın 651/2. Maddesi uyarınca hak sahibi olan kişinin talep edebileceği, somut olayda ise, iptal talep eden davacının senet üzerinde hak sahibi olan kişi değil, çek hesabı karşılığı çek karnesi verilen kişi olduğu, ayrıca senedin zayi nedeniyle iptaline karar verilebilmesi için, iptali istenen senedin yasada öngörülen şekilde senet niteliğinde olması gerektiği, çekin şekil unsurların TTK'nın 780. Maddesinde düzenlendiği, anılan düzenleme karşısında boş çek yaprağının senet niteliğinde olduğunun kabulünün mümkün olmadığı, belirtilen nedenlerle davacının aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı gerekçesiyle, davanın aktif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir. Kararı davacı vekili temyiz etmiştir. Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir. " şeklindedir.Zayi nedeniyle iptal davasının senet hamillerine tanınmış bir hak olduğu, bu bakımdan davacının dava konusu çeklerde yetkili hamil olmadığı, keza davacı asilin beyan dilekçesinde çeklerde imza yer almayıp hamil kısmının boş olarak kaybolduğunun, çeklerin henüz düzenlenmediğinin, üzerlerine herhangi bir bedel yazılmadığının, boş çek yaprakları olduğunun bildirildiği görülmektedir. Kambiyo senetlerine özgü zayi nedeniyle iptal davası açılabilmesi için zayii olan belgenin kambiyo senedi vasfını taşıması gerekir. TTK'nun 780/1. Maddesinde çekin zorunlu yasal unsurları düzenlenmiş olup düzenleyenin imzasını içermeyen boş bir çek yaprağı kambiyo senedi vasfında değildir. Somut olayda davacının davaya konu çek yapraklarında hamil olmadığı, kaybolduğu iddia edilen çek yapraklarının boş olması sebebiyle kambiyo vasfını taşımadığı anlaşılmakla davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle;1-Davacının davasının dava şartı yokluğu nedeniyle USULDEN REDDİNE,2-Harç peşin alındığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 4-6100 Sayılı HMK'nın 323–333. maddeleri gereğince hükmün verilmesinden kesinleşmesine kadar olan dönemde davacının sorumlu olduğu yargılama giderleri de ödendikten sonra var ise karar kesinleştiğinde; Kullanılamayan ve bakiye kalan gider avansının Hukuk Muhakemeleri Kanunun Gider Avansı Tarifesinin 5. Maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden sonra talep eden tarafından hesap numarası bildirilmiş ise iade elektronik ortamda hesaba aktarmak suretiyle, talep eden tarafından hesap numarası bildirilmemiş ise masrafı avanstan karşılanmak suretiyle PTT merkez ve işyerleri vasıtasıyla adreste ödemeli olarak İADESİNE,Dair; dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, kararın tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde Konya Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yasa yolu açık olmak üzere yapılan yargılama sonunda karar verildi. █████/2026Katip Hakim