Danıştay, Üsküdardaki ruhsatsız yapıların yıkım kararını hukuka uygun bulurken, İmar Kanununa aykırı hatalı para cezası hesaplaması nedeniyle iptalini kesinleştiren bölge idare mahkemesi kararını onadı.
Özet: Ruhsatsız yapılar sebebiyle verilen yıkım ve para cezası işlemlerine karşı açılan davada, ilk derece mahkemesi yıkım kararını hukuka uygun bularak davayı reddetmiş; ancak idarece yapılan hatalı yapı sınıfı ve birim değeri belirlemesi nedeniyle para cezasına ilişkin encümen kararını hukuka aykırı bularak iptal etmiştir; bu karar Bölge İdare Mahkemesince onanmış olup, nihayetinde Danıştay, hem davacının yıkım kararının iptali yönündeki hem de davalının para cezasının iptalini kaldırma yönündeki temyiz istemlerini reddederek, alt mahkemelerin yıkım kararını onayan ve para cezasını hesap hatası nedeniyle iptal eden kararını hukuka uygun bulmuştur.
T.C.
D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : ████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN TARAFLAR : 1- (DAVACI) ... VEKİLİ : Av. ... 2- (DAVALI) ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:.., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: İstanbul ili, Üsküdar ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokağı, ... pafta ... ada, ... sayılı parselde yer alan taşınmaz üzerinde ruhsatsız yapılar yapıldığının ... tarih, ... sayılı yapı tatil tutanağı ile tespit edilmesi üzerine ruhsatsız yapıların 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca yıkımına ilişkin ... tarih, ...-... sayılı encümen kararı ile aynı yapı tatil tutanağına dayanılarak davacıya 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a), (c) ve (ç) fıkraları uyarınca toplam 183.070,37-TL para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ...-... sayılı encümen kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyadaki bilgi belgeler ve bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden dava konusu işlemlerden yıkıma ilişkin encümen kararı yönünden, yapı tatil tutanağının Kanunda öngörülen usullere uygun düzenlenerek yapı yerine asılmakla tebliğ edildiği, ihtilaf konusu imalatların açık ve tereddüte yer bırakmayacak şekilde tespit edildiği, yapı tatil tutanağı ile tespit edilen imalatların ruhsata tabi olduğu ve ruhsat alınmadan yapıldıklarından bahisle hukuka aykırılık bulunmadığı,dava konusu para cezası verilmesine ilişkin encümen kararında, davalı idare tarafından yapı tatil tutanağında ruhsatsız yapıldığı tespit edilen yapılardan otopark bölümüne ilişkin yapı sınıfının 3A grubu olarak metrekaresi 76,22-TL'den hesaplama yapıldığı, bilirkişi raporunda ise yapı sınıfının 2B grubu olarak metrekaresi 46,46-Tl'den hesaplanması yönünde tespitte bulunulduğu belirtilerek, 3194 sayılı Kanunun 42. maddesi uyarınca para cezası verilirken, aykırılıktan etkilenen alanın bulunması ve bu alan ölçüsünde yapının sınıfı ve grubuna göre belirlenecek temel para cezası verildikten sonra, mevzuattaki diğer arttırım sebepleri varsa onların uygulanması suretiyle miktarın hesaplanması gerekirken, dava konusu olayda, idarece imara aykırılıklar için yapı sınıfı birim değerinin ve yapı sınıfının hatalı belirlendiği, dolayısıyla yapının temel para cezası yanlış belirlenmiş olmasının toplam para cezasını da etkileyeceğinden, hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemlerden yıkıma ilişkin encümen kararı yönünden davanın reddine, para cezası verilmesine ilişkin encümen kararının ise iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI : Dava konusu işlemlerin dayanağı olan yapı tatil tutanağının usulüne uygun şekilde düzenlenmediği, hatalı tespitler içerdiği belirtilerek İdare Dava Dairesi kararının aleyhlerine olan kısmının bozulması gerektğ ileri sürülmektedir.TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI : Dava konusu işlemlerin tamamıyla usul ve hukuka uygun düzenlendiği belirtilerek İdare Dava Dairesi kararının aleyhlerine olan kısmının bozulması gerektğ ileri sürülmektedir.DAVACININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir. DAVALININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.TETKİK HÂKİMİ : ...DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE :Davacının temyiz istemi yönünden; Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.Temyizen incelenen kararın davacının temyiz istemine ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Davalının temyiz istemi yönünden; 1-) Temyize konu kararın, para cezası verilmesine yönelik encümen kararının "otopark"a ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. 2-) Temyize konu kararın, para cezası verilmesine yönelik encümen kararının "Teras ve bahçe alanına" ilişkin kısmı; Uyuşmazlıkta, her ne kadar İdare Mahkemesince, davalı idare tarafından dava konusu ruhsatsız imalatlardan "otopark" kısmına ilişkin olarak yapı sınıfının hatalı tespit edilmiş olması gerekçesiyle para cezasının tamamının iptaline karar verilmişse de, dosyaya sunulan bilirkişi raporunda da tespit edildiği üzere "Teras ve bahçe alanına ilişkin" olarak yapı sınıfının hem davalı idare tarafından hem de bilirkişi tarafından 1A grubu olarak tespit edildiği, bu haliyle bu kısım yönünden 3194 sayılı Kanunun 42. maddesi yönünden verilen para cezasının hukuka ve mevzuata uygun olduğu anlaşılmaktadır.3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinde, temel para cezasının hesaplanmasında temel kriterler olarak öngörülen yapı inşaat alanı, yapı sınıfı ve grubunun, idarece hesaplanan temel para cezası tutarını aşmamak koşuluyla, bilirkişi tarafından teknik ve bilimsel inceleme ve değerlendirmeler sonucu bulunacak temel para cezasına ve tespit edilen temel para cezası miktarına aynı fıkranın (c) bendinde öngörülen artırım oranları uygulanarak belirlenen toplam para cezasına göre karar verilebileceği, temel para cezasına ilişkin söz konusu kriterlere aykırı hesaplama yapıldığının tespit edilmesi halinde, toplam para cezasının tamamının iptalinin gerekmediği, temel para cezasının hesaplanmasına ilişkin aykırılıklar tespit edildikten sonra, bilirkişi tarafından, aykırılıktan etkilenen alan ve/veya yapı sınıfı grubuna ilişkin yapılan tespitler uyarınca hesaplanan para cezası miktarı esas alınarak dava konusu işlemin kısmen iptaline karar verilebileceğinden, bu şekilde karar verilmesi idari yargı denetimi yetkisinin aşılarak, idari eylem ve işlem niteliğinde yargı kararı verilmesi sonucunu doğurmayacaktır.Bu çerçevede, uyuşmazlıkta, bilirkişi incelemesi ile para cezasına ilişkin işlemin hukuka uygun olan ve olmayan kısımlarının açık bir şekilde ortaya konulduğu hallerde, Mahkemesince, dava konusu işlemin hukuka uygun olan kısmı yönünden davanın reddine, hukuka uygun olmayan kısmının ise iptaline karar verilmesi mümkündür. Temel para cezasındaki aykırılığın uygulanacak para cezasının tamamını etkilediği gerekçesiyle "kısmen iptal, kısmen ret" kararı yerine, işlemin tamamen iptaline karar verilmesi durumunda; ilgili idare tarafından, karar gerekçesi göz önünde bulundurularak yeniden işlem tesis edilmesi üzerine, yargılama sürecinin yeniden başlatılmasının usul ekonomisi ilkesine aykırı olacağı açıktır.Bu itibarla, temyize konu kararın, dava konusu işlemlerden para cezasının tamamının iptali yolunda verilen mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun teras ve bahçe alanı yönünden de reddine ilişkin kısmında hukuka uygunluk bulunmadığından, İdare Dava Dairesince, yukarıda belirtildiği şekilde her bir aykırılık yönünden ayrı ayrı, incelenerek dava konusu para cezasının belirtilen kısmı hakkında yeniden bir karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin reddine, davalı idarenin temyiz isteminin kısmen reddine, kısmen kabulüne, 2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, yıkıma ilişkin ... tarihli ve ...-... sayılı encümen kararı ile para cezası verilmesine ilişkin ... tarihli ve ...-... sayılı encümen kararının "otopark" a ilişkin kısmının ONANMASINA,3. Anılan İdari Dava Dairesi kararının, ... tarihli ve ...-... sayılı encümen kararının "Teras ve bahçe alanına" ilişkin kısmının BOZULMASINA,4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, █████/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.