Danıştay 4. Dairenin İzmirdeki akaryakıt istasyonu işgali nedeniyle tahakkuk eden ecrimisil bedelinin bilirkişi raporuyla kısmi iptaline ilişkin bölge idare mahkemesi kararının temyiz incelemesi.
Özet: Bir şirket, belediye tarafından akaryakıt istasyonu işletmesi nedeniyle tahakkuk ettirilen 7.758.080,00 TL tutarındaki ecrimisil ihbarnamesinin iptali için dava açmış; ilk derece mahkemesi, bilirkişi raporuna dayanarak ecrimisil bedelini 5.400.496,00 TL olarak belirleyip ihbarnamenin 2.357.584,00 TLlik kısmını iptal ederken kalan tutar yönünden davayı reddetmiş; bu karar Bölge İdare Mahkemesince hukuka uygun bulunarak onanmış olup, hem davacı şirket hem de davalı belediye, ecrimisil bedelinin hesaplanmasında kullanılan bilirkişi raporunun hatalı olduğu ve hukuki süreçte çeşitli eksiklikler bulunduğu iddialarıyla kararın bozulmasını talep etmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : █████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN TARAFLAR : 1- (DAVACI) ... Taşımacılık Hizmetleri İnşaat Turizm Sanayi Ticaret Limited Şirketi VEKİLİ : Av. ... 2- (DAVALI) ... Belediye BaşkanlığıVEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: İzmir İli, Buca İlçesi, ... Mahallesi ... Caddesi No:... adresinde ve tapunun ... ada, ... sayılı parselinde bulunan 4.000,27 m2'lik alanın akaryakıt istasyonu olarak işletilmek suretiyle işgali sebebiyle davacı şirket adına 7.758.080,00-TL tutarlı ecrimisil tahakkukuna ilişkin Buca Emlak ve İstimlak Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; Mahkemelerinin █████/2024 tarihli ara kararı ile dava konusu taşınmaz üzerinde davacı tarafından taşınmazın işgal edildiği dönemde getirebileceği ecrimisil miktarının işgal edilen taşınmazın niteliği, yapısı, konumu, mevkii, işgalcinin kullanma alanı, kullanım ve taşınmazdan yararlanma şekli, işgalde işgalcinin sağladığı fayda ve gelirler, işgal edilen taşınmazın emsal kira bedeli, bölgede ecrimisilin miktarını etkileyecek normalin üstündeki imar ve ticari gelişmeler, ekonomik değişikliklerin etkisi, elde edilebilecek gelirler gibi objektif etkenler dikkate alınmak suretiyle bu ölçütlerin ecrimisil bedeli hesabına hangi oranlarda ve ne şekilde alınması gerektiğinin ve ecrimisil ihbarnamesindeki belirtilen tutarın yerinde bulunup bulunmadığı hususlarının saptanması amacıyla mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılması neticesinde düzenlenen █████/2024 tarihli bilirkişi raporu uyarınca davacıdan, dava konusu taşınmazı işgalinden dolayı belirtilen dönem için 5.400.496,00-TL ecrimisil istenilmesinin mümkün olduğu anlaşılmış olup, bu sebeple dava konusu █████/2023-█████/2023 arası dönem için 7.758.080,00-TL bedelli ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin 5.400.496,00-TL’lik kısmında hukuka aykırılık, bu tutarı aşan 2.357.584,00-TL’lik kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu 7.758.080,00-TL tutarlı ecrimisil ihbarnamesinin 2.357.584,00-TL’lik kısmının iptaline, geriye kalan 5.400.496,00-TL’lik kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI : Hükme esas alınan bilirkişi raporunun hatalı olduğu, aynı yer ve mahalde bulunan emsallerin dikkate alınması gerektiği, Antalya ve Kastamonu illerindeki emsallerin kabul edilebilir olmadığı, taşınmaz kira sözleşmesi çerçevesinde kullanıldığından ecrimisil tahakkuk ettirilmemesi gerektiği ileri sürülmektedir.TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI : Bilirkişi raporunun emsallerinin uzak şehirlerde olması nedeniyle kabul edilebilir olmadığı, taşınmazın içindeki eşyalarla birlikte işgal edildiğinden normalden daha fazla ecrimisil tahakkuk ettirildiği, kira sözleşmesi eski tarihli olup, yasal oranlar üzerinden arttırılmış çevresel gelişim faktörleri hesaba katılmaksızın güncellendiği ve rayiç değeri göstermekten uzak olduğu ileri sürülmektedir.DAVACININ SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.DAVALININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.TETKİK HÂKİMİ : ...DÜŞÜNCESİ : Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE : Davalının temyiz istemi yönünden yapılan incelemede;Bölge İdare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın iptale ilişkin kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.Davacının temyiz istemi yönünden yapılan incelemede; 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan haliyle 75. maddesinin 1. fıkrasında, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9. maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85. maddesinin 2. fıkrasında "Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur..." düzenlemesi yer almış bulunmaktadır.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesiyle "bilirkişi" konusunda atıfta bulunulan 6100 sayılı Kanun'un 266. maddesinde, "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir" kuralı yer almaktadır.Uyuşmazlığın çözümü için Mahkemece yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen ve karara dayanak alınan bilirkişi raporunda, davaya konu taşınmazın █████/2005 tarihi itibariyle on beş yıllığına akaryakıt ve lpg satış istasyonu olarak ... Petrol ve Ticaret A.Ş.'ye kiralandığı, davacı şirkete de alt kiracı olarak █████/2005 tarihinde kira sözleşmesinin akdedildiği, kira sözleşmesine göre █████/2022 tarihi itibariyle kira bedelinin 157.579,71TL/ay olduğu, emsal incelemesi neticesinde ise; dört emsalin belirlendiği ve üç nolu emsale göre; İzmir ili, Bornova ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parselde 6300,61 m² yüzölçümlü arsa vasfıyla kayıtlı, akaryakıt istasyonu olarak kullanılan taşınmazın █████/2021 tarihi itibariyle akaryakıt istasyonu için 190.000,00 TL/ay kira bedeli ödediği, dava konusu taşınmazın anılan emsalden yüzde yirmi bir daha değerli olduğu düşünülerek 2021 yılı için 230.000,00 TL/ay olarak tespit edildiği, yeniden değerleme oranları uygulanmak suretiyle de 2022 yılı 313.260,00 TL/ay, 2023 yılı 698.350,00 TL/ay olarak tespit edilmesi sonucunda istenmesi gereken ecrimisil bedelinin 5.400.496,00 TL olarak bulunduğu görülmüştür.İşgal nedeniyle alınan bir tazminat olan ecrimisil tutarının hesaplanmasında; taşınmazın mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, altyapı, ulaşım kolaylığı, varsa önceki dönem kira ve emsal ecrimisil bedelleri gibi tüm faktörlerin etkili olduğu, öncelikle de kira bedellerinin dikkate alınması gerektiği konusunda duraksama bulunmamaklatır.Bu durumda; dava konusu ... ada ... parsel sayılı taşınmaz için yapılan █████/2005 tarihli kira sözleşmesiyle belirlenen kira bedeline göre karar verilmesi gerekirken; bu husus gözetilmeden, hatalı değerlendirmeye dayalı bilirkişi raporu esas alınmak suretiyle dava konusu işlemin kısmen iptali, kısmen de davanın reddi yolunda verilen Mahkeme kararının redde ilişkin kısmına yapılan istinaf başvurularının reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin kabulüne, davalı idarenin temyiz isteminin reddine, 2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, iptale ilişkin kısmının ONANMASINA,3. Anılan İdare Dava Dairesi kararının redde ilişkin kısmının BOZULMASINA, 4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, █████/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.