Bir enstitünün denetim, belgelendirme, eğitim ve standardizasyon faaliyetlerinin hangi işkoluna dahil olduğu konusunda metal işkolu ile ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar işkolu arasındaki hukuki uyuşmazlığa ilişkin içtihat.
Özet: Davacı sendika, Türkiye Standardları Enstitüsünün (TSE) denetim, belgelendirme, eğitim ve standardizasyon gibi faaliyetlerinin "Ticaret, Büro, Eğitim ve Güzel Sanatlar" işkoluna dahil olduğunu iddia ederek Bakanlığın "Metal" işkolu tespitinin iptalini talep ederken, davalı Bakanlık teknik test ve analiz faaliyetleri nedeniyle "Metal" işkolu tespitinin doğru olduğunu savunmuştur; ilk derece mahkemesi ise bilirkişi raporuna dayanarak üretim faaliyeti olmadığını, işyerinde geniş kapsamlı test, belgelendirme ve uygunluk değerlendirme işleri yapıldığını belirtmiştir.
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 38. Hukuk Dairesi
SAYISI : █████████ E., ████████ K.İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 4. İş MahkemesiSAYISI : ████████ E., ████████ K.Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVADavacı Sendika vekili dava dilekçesinde; dava konusu tespitin yapıldığı işveren ... Enstitüsü (...) işyerlerinde yürütülen ağırlıklı faaliyetin, denetim, belgelendirme, eğitim ve sertifikasyon programlarının yapılması, standardizasyon, uygunluk değerlendirme, doğrulama ve belgelendirme ve benzeri işler olduğunu, bu kapsamda yapılan işlerin büyük bir kısmının da veri işleme, barındırma faaliyetleri kapsamında çalışanlar tarafından yürütüldüğünü, işveren...'ye ait işyerlerindeki faaliyetlerin İşkolları Yönetmeliği'nin 12 sıra numaralı metal işkolu kapsamında değerlendirilemeyeceğini, dava konusu işkolu tespitini talep eden dava dışı Sendikanın İşkolları Yönetmeliği'nin 14 sıra numaralı enerji işkolunda kurulu bulunduğunu, işveren...'ye ait işyerlerindeki faaliyetlerin enerji işkolu ile de bir ilgisi bulunmadığını, İşkolları Yönetmeliği'nin 10 sıra numaralı ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar işkolu kapsamında sayılan faaliyetlere bakıldığında; "başka yerde sınıflandırılmamış diğer bilgi hizmet faaliyetleri", "mühendislik danışmanlık hizmetleri (bir projeyle bağlantılı olarak yapılanlar hariç)", "ürünlerin ruhsatlandırılması faaliyetleri (tüketim malları, motorlu kara taşıtları, uçaklar, ilaçlar vb.)", "doğal bilimler ve mühendislikle ilgili diğer araştırma ve deneysel geliştirme faaliyetleri", "sosyal bilimlerle ve beşeri bilimlerle ilgili araştırma ve deneysel geliştirme faaliyetleri", "başka yerde sınıflandırılmamış diğer mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler", "başka yerde sınıflandırılmamış diğer eğitim faaliyetlerinin" bu işkolunda yer aldığının görüldüğünü, işveren... işyerlerinde yürütülen denetim, belgelendirme, eğitim ve sertifikasyon programlarının yapılması, standardizasyon, uygunluk değerlendirme, doğrulama ve belgelendirme, deney ve benzeri işlerin İşkolları Yönetmeliği'nin 10 sıra numaralı ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar işkolu kapsamında olduğunu ileri sürerek davalı Bakanlığın 27.09.2024 tarihli ve 32675 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan ███████ Karar sayılı tespitinin iptali ile tespit konusu işyerlerinin İşkolları Yönetmeliği'nin 10 sıra numaralı ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar işkolunda yer aldığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.II. CEVAP Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkili Bakanlıkça yapılan tespit ve işlemlerin usul ve hukuka uygun olduğunu, iş müfettişlerince yerinde yapılan incelemeler neticesinde; yürütülen projeler kapsamında...'ye ait 54 ildeki 59 işyerinde çalışan inceleme elemanları tarafından Enstitünün görev ve faaliyet alanları kapsamında ve/veya uluslararası standartları sağlamak amacıyla birtakım teknik araçlarla deney, ölçüm, muayene, analiz gözetim gibi faaliyetler yoluyla standartizasyon faaliyetinin yürütüldüğünün tespit edildiğini, yapılan söz konusu işlerin İşkolları Yönetmeliği'nin 12 sıra numaralı metal işkolunda 71.20.12 kodu ile yer alan "Entegre mekanik ve elektrik sistemleri konusunda teknik test ve analiz faaliyetleri (mekanik ve elektrik bileşenli makine, motor, otomobil, alet, cihaz, iletişim ekipmanı vb. Ekipmanlarının test ve analiz faaliyetleri)" tanımına uygun olduğunu, bu nedenle yapılan işlerin İşkolları Yönetmeliği'nin 12 sıra numaralı metal işkolunda yer aldığının tespit edildiğini, Bakanlıkça usul ve hukuka uygun olarak tesis edilen, dava konusu işlemin iptalini gerektirecek bir husus bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; tespit konusu bir kısım işyerlerinde yerinde inceleme yapılmak suretiyle işçilerin hangi işleri yaptığı ve yapılan işlerin niteliğinin tespiti, yapılan ağırlıklı işin tespitine dair rapor düzenlenmesi için dosyanın hukukçu ve mühendis bilirkişilerden oluşan heyete tevdi edildiği, alınan 09.05.2025 tarihli bilirkişi raporunda; işyerlerinde herhangi bir şekilde üretim ya da imalat faaliyetinin bulunmadığı, inceleme elemanlarının görevlendirildikleri konulara göre test ve belgelendirme faaliyeti ile akabinde uygunluk değerlendirme ve raporlama faaliyetlerini yerine getirdikleri, işyerlerinde sadece mekanik ve elektrik test ve analiz faaliyetlerinin değil yeri geldiğinde helal gıda uygunluk değerlendirme ve belgelendirme faaliyetinin yapıldığı, inceleme elemanlarının kimi zaman sahada çalışmakta olsalar da yapılan faaliyetin ağırlıklı olarak uygunluk değerlendirme, belgeleme ve raporlama işlemlerinden oluştuğunu, işyerlerinde yapılan ağırlıklı faaliyetin metal işkoluna girmediği, işyerlerinde yapılan ağırlıklı faaliyetin "Veri işleme, barındırma ve ilgili faaliyetler""Doğal bilimler ve mühendislikle ilgili diğer araştırma ve deneysel geliştirme faaliyetleri" ve "Başka yerde sınıflandırılmamış diğer mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler" şeklinde İşkolları Yönetmeliği'nin 10 sıra numaralı ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar işkolu kapsamında yer aldığının tespit edildiği, 09.05.2025 tarihli bilirkişi raporundaki tespitler gerekçe gösterilerek davanın kabulüne karar verilmiştir. IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davalı vekili temyiz dilekçesinde; dava dilekçesinde belirttiği ve istinaf dilekçesinde tekrarladığı sebepleri ileri sürmüştür.B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 4 ve 5. maddeleri kapsamında işkolu tespitine itiraz istemine ilişkindir.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeple; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA, Davalı harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 23.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.