geçersiz adi yazılı taşınmaz devri vaadi sözleşmesinden kaynaklanan sebepsiz zenginleşme talebiyle ödenen bedelin denkleştirici adalet ilkesi uyarınca iadesi davası.

Geçersiz adi yazılı taşınmaz devri vaadi sözleşmesinden kaynaklanan sebepsiz zenginleşme talebiyle ödenen bedelin denkleştirici adalet ilkesi uyarınca iadesi davası.

Özet: Davacı, babasına ait taşınmazın icra yoluyla satışında, davalı şirketin ihaleye girerek payı alıp kendisine devretmesi için yaptığı adi yazılı ve taliki şarta bağlı sözleşme uyarınca ödediği 250.000 TLnin, davalının edimini yerine getirmemesi ve yapılan iadelerin yetersiz kalması üzerine, sebepsiz zenginleşme ve denkleştirici adalet ilkeleri kapsamında enflasyon farkıyla iadesini talep etmiş; ilk derece mahkemesi ve istinaf mahkemesi, sözleşmenin geçerli bir ön sözleşme olduğunu, davalının parayı faiziyle birlikte iade ettiğini ve davacının bakiye alacağı kalmadığını belirterek davanın reddine karar vermiş, davacı ise noterde düzenlenmeyen sözleşmenin geçersizliği nedeniyle tüm ödemelerin denkleştirici adaletle iade gerektiğini savunarak kararı temyiz etmiştir.

3. Hukuk Dairesi █████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi

SAYISI : ████████ E., █████████ K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 21. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : ████████ E., ████████ K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 2 38... parsel sayılı taşınmazın 1/2 payının babası ...'e ait iken, ...'in borcundan dolayı dava dışı alacaklı tarafından ... . İcra Müdürlüğünün ██████████ E. sayılı dosyasından başlatılan icra takibi neticesinde Görele İcra Dairesinin ███████ Talimat sayılı dosyasından cebri icra ile satıldığını, davalı şirket ile bu payın ihalede alınarak kendisine devri için harici sözleşme yapıldığını, davalının edimini yerine getirmediğini, ihaleye girerek pey sürmediğini, 2020 yılında ödenen bedelin 55.660,00 TL'sini 02.09.2021 tarihinde, 200.000,00 TL'sini ise 03.08.2023 tarihinde iade ettiğini, taliki şarta bağlı adi yazılı satış vaadi sözleşmesi ile satışı vaat edilen 1/2 pay için müvekkili tarafından davalı şirkete 17.08.2020 tarihinde ödenmiş 250.000,00 TL bedelin, sebepsiz zenginleşme hükümleri gereğince ve iade/ödeme tarihinde ulaştığı değerin denkleştirici adalet ilkesi gereği dava hesap edilerek iade edilmesi gerektiğini ileri sürerek; şimdilik 1.000,00 TL' nin 03.08.2023 tarihinden itibaren bankalarca yıllara göre bir yıllık mevduata uygulanan en yüksek mevduat faiziyle birlikte müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; sözleşmede belirtilen taliki şartın müvekkili ile ilgisi olmayan sebeplerle gerçekleşmediğini, sözleşme doğrultusunda davacının ödemiş olduğu paranın derhal iade edildiğini belirterek, davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; taraflar arasında 17.08.2020 tarihinde sözleşme imzalandığı, davacı tarafça sözleşmenin gayrimenkul devri içermesi nedeniyle geçersiz olduğunun iddia edildiği, taraflarca sözleşmenin icra edilmeye başlandığı ve davacı tarafça davalıya 250.000,00 TL'nin gönderildiği, sözleşmenin geçersizliğinden bahsedilemeyeceği, gayrimenkul devri vaadi içeren sözleşmelerin resmi şekilde yapılması şart olsa da taraflar arasında taliki şarta bağlı yapılan sözleşmenin ön sözleşme olduğu, sözleşmenin feshi hükümlerine göre değerlendirme yapılması gerektiği, davacının denkleştirci adalet ilkesi kapsamında paranın alım gücüne göre alacak talebinde bulunamayacağı, davacı tarafından gönderilen 250.000,00 TL'nin sözleşmenin ifasının imkansız hale geldiği ikinci ihale tarihi olan 16.06.2023 tarihinden davalının son bedel iadesi yaptığı 03.08.2023 tarihi arasında davacının talep edebileceği ticari faizin 3.916,67 TL olduğu, davacının 250.000,00 TL asıl alacak ve bu alacak için 3.916,67 TL faiz talebinde bulunabileceği, davalı tarafından davacıya 02.09.2021 tarihinde 55.660,00 TL, 03.08.2023 tarihinde 200.000,00 TL gönderilmiş olduğu, davacının bakiye alacağı kalmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiş; karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; taraflar arasındaki sözleşmenin ihale sonucu taşınmazın alınması halinde davacıya devri hususunda yapılmış olduğu, bunun taşınmaz satış sözleşmesi olarak nitelenemeyeceği, ihalenin alınması halinde satışının vaadedilmiş olduğu, ihale sonucunda davalının taşınmazı alamadığı, bedelinin ise iade edildiği İlk Derece Mahkemesi kararının isabetli olduğu gerekçesiyle, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karara karşı, davacı vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; Bölge Adliye Mahkemesi kararı gerekçesinde taraflar arasında sözleşmenin taşınmaz satış sözleşmesi olarak nitelendirilemeyeceğinin ifade edildiğini, ancak uyuşmazlığa konu sözleşmenin ve tür bir sözleşme olarak nitelendirildiğinin ve nitelendirilen sözleşmenin olaya uygun hukuki niteliği ve sonuçlarına yönelik hukuki bir tespit ve değerlendirme içermediğini, müvekkil ile davalı taraf arasında yapılan sözleşmenin adi yazılı şekilde ve taliki şarta bağlı taşınmaz satış vaadi sözleşmesi olduğunu, noterde düzenlenmeyen gayrimenkul satış vaadi sözleşmesi geçersiz kabul edilecek geçersiz sözleşme sebebiyle tarafların yerine getirmiş olduğu kazandırmalar sebepsiz zenginleşme kurallarına ide etmesi gerektiğini ileri sürerek, kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, adi yazılı şekilde düzenlenen sözleşmenin geçerli olup olmadığı ve verilen bedelin denkleştirici adalet kapsamında tahsili istemine ilişkindir.

Temyiz olunan kararın dayandığı bilgi ve belgelere, davaya dayanak sözleşmenin içeriği itibarıyla davalının ihalede taşınmazı satın alması koşuluna bağlı davacıya devir yükümlülüğü öngören, taşınmaz satış vaadi sözleşmesi niteliğinde bulunmayan sözleşme olduğu ve ihalenin alınması halinde satışının vaadedilmiş olduğu, ihale sonucunda davalının taşınmazı alamadığı, davacı tarafından ödenen bedelin ise iade edildiği anlaşılmakla, davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile kararın onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/1 maddesi uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı bakiye temyiz karar harcının temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

11.05.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.