Danıştay 4. Daireden, belediye tarafından yangın güvenliği eksikliği bahanesiyle iş yeri ruhsatlarının mevzuatta öngörülmeyen şekilde pasif hale getirilmesinin hukuka aykırı olduğuna dair karar.
Özet: Belediyenin bir işletmenin açma ve çalışma ruhsatını yangın güvenliği eksiklikleri gerekçesiyle "pasif hale getirme" işlemine karşı açılan davada, ilk derece ve bölge idare mahkemeleri, mevzuatta "ruhsatı pasif hale getirme" şeklinde bir yaptırımın öngörülmediğini, eksiklik tespitinde önce 15 günlük süre verilmesi, giderilmezse ruhsatın iptal edilmesi gerektiğini belirterek, idarenin yasalarda yer almayan bir yaptırım türü ihdas edemeyeceği gerekçesiyle söz konusu işlemi hukuka aykırı bularak iptal etmiş; davalı belediye ise hayati öneme sahip yangın güvenliği eksiklikleri ve valilik genelgesi uyarınca işlemin hukuka uygun olduğunu savunarak temyiz başvurusunda bulunmuştur.
T.C.
D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : █████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye BaşkanlığıVEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Gıda Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Antalya ili, Muratpaşa ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, No:... adresinde faaliyet gösteren ''... Hotel'' unvanlı iş yeri için düzenlenen ... tarih ve ... sayılı iş yeri açma ve çalışma ruhsatı ile ... tarih ve ... sayılı iş yeri açma ve çalışma ruhsatının Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun hale getirilinceye kadar pasif hale getirilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile bildirilen Muratpaşa Belediyesi Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü'nün ... tarih ve E... sayılı olur işleminin davacıya ilişkin kısmının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatları Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümlerine aykırılık bulunduğundan bahisle ve Antalya Valiliği'nin █████/2025 tarih ve 2025/1 sayılı Genelgesine istinaden Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun hale getirilinceye kadar pasif hale getirilmiş ise de, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İişkin Yönetmelikte ve dayanağı kanunda ''iş yeri açma ve çalışma ruhsatının pasif hale getirilmesi'' şeklinde bir yaptırım biçimi öngörülmediği, mevzuatta öngörülmeyen bir yaptırım biçiminin idarece re'sen ihdas edilip uygulanamayacağı, iş yeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, iş yerine bu noksanlık ve aykırılıkları gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verileceği, verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde ilgili iş yerinin ruhsatının iptal edilebileceği açık olup, mevzuatta yer alan ilgili hüküm uygulanmaksızın ve fakat mevzuatta yer almayan ''pasif hale getirme'' şeklinde bir yaptırım biçimi ihdas edilmek suretiyle tesis edilen işlemlerin davacıya ilişkin kısmında bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmamaktadır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: İşyerinde yapılan denetimde Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik kapsamında ciddi eksiklikler tespit edildiği, söz konusu eksikliklerin can ve mal güvenliği açısından doğrudan tehdit oluşturduğu, davacının tespite itirazı da bulunmadığından işletmenin faaliyetini sürdürmesine izin verilemeyeceği, Antalya Valiliğinin █████/2025 tarih ve 2025/1 sayılı Genelgesinde bu tür durumlarda ruhsatın geçici olarak pasif hale alınmasını ve işyerinin faaliyetinin durdurulmasının öngörüldüğü, söz konusu Genelge uyarınca davaya konu işlemlerin tesis edildiği, tesis edilen bu işlemlerin mevzuata uygun olduğu ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.TETKİK HÂKİMİ : ...DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE :█████/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 6. maddesinde; "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır. İşyeri ruhsatları yetkili idarelerin en üst amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından bu Yönetmelikte öngörülen sürede imzalanır; ruhsat için ayrıca, meclis veya encümen tarafından bir karar alınmaz. Ruhsat, Örnek 5’te yer alan bilgileri içerecek şekilde düzenlenir..." hükmüne yer verilmiştir.Dosyanın incelenmesinden; davacıya ... tarih ve ... sıra nolu ve ... tarih ve ... sıra nolu Ev Pansiyon faaliyet konulu Başkan yardımcısı ... tarafından işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının düzenlendiği, Antalya Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Dairesi Başkanlığı tarafından işyerinde yapılan denetimde Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümlerine aykırı bir takım eksikliklerin tespit edilmesi üzerine davalı idareye bu durumun bildirilmesi neticesinde; Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun hale getirilinceye kadar işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının pasif hale getirilmesine ilişkin Muratpaşa Belediyesi Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü'nün ... tarih ve E... sayılı işleminin tesis edildiği ve bu işlemin davacıya bildirilmesi sonucunda işbu işlemlerin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanunda ve anılan Kanuna dayanılarak çıkarılan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte işyerindeki eksiklik ve aksaklıkların verilen süre içerisinde giderilmemesi halinde işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline karar verilebileceği dolayısıyla davaya konu ruhsatın pasif hale getirilmesi işleminin işyeri faaliyetlerinin durdurularak çalışamaz hale getirilmesi sonucunu doğurması nedeniyle ruhsatın iptali ile aynı hükümde olduğu sonucuna varıldığından, bu şekildeki bir işlemin de, ruhsat vermeye yetkili birimler tarafından tesis edilmesi gerektiği muhakkaktır.Uyuşmazlıkta, dava konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatının pasif hale getirilmesi işleminin belediye başkan yardımcısı tarafından tesis edildiği görüldüğünden, dava konusu bu işlemin tesis edildiği tarihte, 5393 sayılı Belediye Kanunu uyarınca belediye başkan yardımcısına ... tarih ve ... sayılı Belediye Meclis kararı ile yetki verildiği görülmüşse de; İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 6. maddesi uyarınca başkan yardımcısını bizzat belediye başkanının görevlendirmesi gerektiğinden, yetki devrine ilişkin anılan meclis kararına itibar edilmemiştir.Nitekim; Danıştay Dördüncü Dairesinin █████/2025 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararı da bu yöndedir. Ayrıca █████/2024 tarihli Bağlı Müdürlükler konulu görev dağılımına ilişkin yazının yetki devri kapsamında değerlendirilemeyeceği sonucuna da varılmştır. Bu durumda; davaya konu işlemin anılan yönetmelikteki kural dikkate alındığında, belediye başkanı ya da görevlendireceği bir yetkili tarafından tesis edilmesi gerekirken, belediye başkan yardımcısı tarafından ruhsatın pasif hale getirilmesi yönünde tesis edilen işlemde yetki unsuru yönünden hukuka uygunluk bulunmadığından temyize konu kararda sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmamaktadır.KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin reddine, 2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Üye ...'in karşı oyu ve oyçokluğuyla yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, 4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, █████/2026 tarihinde kesin olarak karar verildi. (X) KARŞI OY : Dava, işyeri açma ve çalışma ruhsatının Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun hale getirilinceye kadar pasif hale getirilmesine ilişkin ... tarih ... sayılı Muratpaşa Belediye Başkanlığı işlemi ile bildirilen ... tarih ve ... olur sayılı işleminin iptali isteminden kaynaklanmaktadır.İdare hukukunun temel prensiplerinden biri olan yetki ve usulde paralellik ilkesi uyarınca, yasada aksine bir düzenleme veya değişiklik yapılmadıkça, bir işlemin tesisinde uygulanan yetki ve usul koşullarının aynı işlemin geri alınması ve kaldırılması işlemlerinde de aynen uygulanması zorunludur.Dosyanın incelenmesinden; davacıya ... tarih ve ... sıra nolu Pansiyon faaliyet konulu Başkan yardımcısı ... tarafından işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği, Antalya Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Dairesi Başkanlığı tarafından işyerinde yapılan denetimde Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelike aykırı bir takım eksikliklerin tespit edilmesi üzerine davalı idareye bu durumun bildirilmesi neticesinde; Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelikte belirlenen kurallara uygun hale getirilinceye kadar işyeri açma ve çalışma ruhsatının pasif hale getirilmesine ilişkin Muratpaşa Belediyesi Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı belediye başkan yardımcısı ... tarafından imzalanan "Olur" ile dava konusu işlemin tesis edildiği ve bu işlemin davacıya bildirilmesi sonucunda işbu işlemlerin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.Davaya konu işyeri açma ve çalışma ruhsatının belediye başkan yardımcısı tarafından düzenlendiği yetki de ve usulde paralellik ilkesi uyarınca anılan ruhsatın pasif hale getirilmesi işleminin de aynı belediye başkan yardımcısı tarafından tesis edildiği tartışmasız olduğundan dava konusu işlemde yetki yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı temyize konu kararın esası incelenerek karar verilmesi gerektiği oyuyla Dairemiz çoğunluk kararına katılmıyorum.