Yargıtay, Türkiye-Türkmenistan yatırım uyuşmazlığında verilen UNCITRAL hakem kararının tahkim giderleri ve avukatlık ücretlerine ilişkin hükümlerinin tanınması ve tenfizi talebini temyizen değerlendirdi.
Özet: Bu hukuki evrak, Türkmenistanın, Türk şirketleri aleyhine, Türkiye Cumhuriyeti ile Türkmenistan arasındaki yatırımların teşviki anlaşması kapsamında İsveçteki bir UNCITRAL tahkiminde verilen, tahkim giderleri ve avukatlık ücretlerine ilişkin yabancı hakem kararının Türkiyede tanınması ve tenfizini talep ettiği bir davayı detaylandırmaktadır. Davalı şirketler, kararın kesinleşmediği, apostil eksikliği, mütekabiliyet şartı, New York Sözleşmesinin uygulanabilirliği ve kamu düzenine aykırılık gibi çeşitli savunmalarla talebin reddini istemiştir. İlk derece mahkemesi, New York Sözleşmesinin uygulandığına ve tanıma tenfiz şartlarının gerçekleştiğine karar vererek davayı kabul etmiş, bu karar üzerine bazı davalılarca istinaf yoluna başvurulmuş ve dosya Yargıtayın incelemesine sunulmuştur.
MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 46. Hukuk Dairesi
SAYISI : █████████ E., ████████ K.İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret MahkemesiSAYISI : ████████ E., ████████ K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar ... Yapı, ..., ..., ..., ... İnşaat, ..., ... İnşaat, ..., ...,... A.Ş. vekillerince duruşmasız, davalılar ... ile ... İnşaat.... Ltd. Şti. vekillerince duruşmalı olarak temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 21.04.2026 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.Belli edilen günde davalı ... ve ... İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekilleri Avukat ..., Avukat ..., davalılar ..., ... ve ..... San. Ltd. Şti. vekili Avukat..., davalı asil ..., davalılar ... İnş. .. San. Ltd. Şti. ve ... vekili Avukat ..., davalılar .... Tic. Ltd. Şti. ve ... vekili Avukat ... Hazinedar, ... ve Tasfiye Halinde ... . San. Ltd. Şti. vekili Avukat ... . ile davacı ... Adına Türkmenistan Adalet Bakanlığı vekili Avukat ... geldiler. Tebligata rağmen başka gelen olmadığı anlaşılmakla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saatte Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVADavacı vekili dava dilekçesinde; Türkiye Cumhuriyeti ile Türkmenistan arasındaki 2 Mayıs 1992 tarihli Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunmasına İlişkin Anlaşma madde Vi'de yer alan tahkime gitme teklifi uyarınca, davalılar tarafından başlatılan tahkim yolu neticesinde Türkmenistan'a karşı dava açan Türk şirketlerin haksız olduklarına ve Tahkim kararının (175. Fıkrasından anlaşılacağı üzere) tahkim gideri 356,843.98 Avro ile avukatlık ücreti olarak da 700,000 USD'yi Türkmenistan devletine ödemelerine karar verildiğini, hüküm altına alınan masrafların davalı şirketlerden tahsil edilebilmesi için hakem kararının anılı masraflara yönelik hükümlerinin tanıma ve tenfizinin gerektiğini ileri sürerek İsveç, Stockholm Uncitral Tahkimi tarafından verilen ███████ dava nolu, 08.06.2015 tarihli hakem kararının tanınması ve tenfizini talep ve dava etmiştir. II. CEVAPBir kısım davalılar vekilleri cevap dilekçelerinde; hakem kararının kesinleşmediğini, apostil şerhli onaylı tercümenin sunulmadığını, mütekabiliyet şartının sağlanmadığını, New York Sözleşmesinin uygulanamayacağını, kısmi tanıma ve tenfiz istenemeyeceğini, aksi halde dahi icra kabiliyeti olmayan (muğlak) ve kamu düzenine aykırı hakem kararının tanınıp tenfiz edilemeyeceğini savunarak, davanın reddini istemiştir.Bir kısım davalılar davaya cevap vermemişlerdir.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile UNCITRAL Hakem kararının tanınması ve tenfzinde; "Yabancı Hakem Kararlarının Tanınması ve İcrası Hakkındaki New York Sözleşmesi” hükümlerinin nazara alınması gerektiği, olayda İsveç'te verilmiş bir hakem kararı olduğundan, İsveç'de New York Sözleşmesine taraf olduğundan sözleşmedeki Türkiye çekincesinde yer alan mütekabiliyet şartının gerçekleştiği, ayrıca hakem kararının yatırım uyuşmazlığından kaynaklanan ticari iş kapsamında olduğu ve bu nedenle akdi veya akit dışı hukuki ilişkilerden kaynaklanan ve kendi iç hukukuna göre ticari mahiyette sayılan uyuşmazlıklar hakkında uygulayacağına dair çekincedeki ikinci şartın da gerçekleşmiş olduğu, hakem kararının Apostil şerhli İngilizce aslı ve T.C. Aşkabat Büyükelçiliği Konsolosluk Şubesi tarafından onaylı İngilizce'den Türkçe'ye Apostil şerhli tercümesinin dosyaya sunulduğu, New York Sözleşmesinin V (1) e bendi uyarınca, kararın kesinleşmesinden farklı olarak, taraflar için bağlayıcı olmasının tanıma ve tenfiz için yeterli olduğu, tenfizi talep edilen UNCITRAL Tahkimi Hakem kararının hüküm kısmının tahkim giderleri ve avukatlık ücretine ilişkin olduğu, bu hükmün tenfizi sonucunda ortaya çıkan hukuki sonuçların kamu düzenine aykırılık oluşturmayacağı, mahkemece haksız çıkan dava arkadaşlarının yargılama giderlerinden müteselsilen sorumlu olduklarına karar vermemiş ise de yargılama harç ve giderlerinin bu dava arkadaşları arasında paylaştırılacağı ilkesi uyarınca tanıma ve tenfizi talep edilen Uncitral Tahkim kararının, tahkim masrafları ve avukatlık ücretine ilişkin sonuç kısmının New York Sözleşmesi kapsamında yasal şartları taşıdığı belirtilerek, davanın kabulü ile İsveç, Stockholm Uncitral Tahkimi tarafından verilen ███████ dava nolu 08.06.2015 tarihli hakem kararının tanınması ve tenfizine karar verilmiştir.IV. İSTİNAFİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde bir kısım davalılar vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine; Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz Sebepleri1.Davalılar ... Sistemleri Ltd. Şti., ... ve .... Pazarlama A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde; tenfizi istenen kararın Apostil şerhli kesinleşmiş aslının dosyaya sunulmadığını, davalıların yargılama giderlerinden ne oranda sorumlu oldukları belirtilmediğinden tahkim kararının Türkiye'de infazı kabil olmadığını, ayrıca bu hususun kamu düzenine aykırılık teşkil ettiğini beyan etmektedir.2.Davalı .... İnş. vekili temyiz dilekçesinde; manevi tazminat talebinde bulunan davalılar ile davacı ... devleti arasında, manevi zararların tazmininden ... uyuşmazlıkların yabancı hakemde çözümleneceğine dair bir tahkim sözleşmesi bulunmadığını, Türkiye Cumhuriyeti devleti ile Türkmenistan devleti arasında ülke vatandaşlarının uğradığı manevi zararlarının tazmininden ... uyuşmazlıkların yabancı hakemlerde çözüleceğine dair bir anlaşma da bulunmadığını, davalıların yargılama giderlerinden ne oranda sorumlu oldukları belirtilmediğinden tahkim kararının Türkiye'de infazı kabil olmadığını, Türkiye Cumhuriyeti'nin NY Sözleşmesi'nin I(3) maddesi uyarınca koyduğu çekince sebebiyle, ticari olmayan uyuşmazlıklara ilişkin yabancı hakem kararlarının tenfizinde NY Sözleşmesi uygulama alanı bulmadığını, ayrıca bu hususun kamu düzenine aykırılık teşkil ettiğini, davacıdan yabancılık teminatı alınmadan inceleme yapıldığını beyan etmektedir.3.Davalı ... İnş. Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde; infaz edilemeyen bir tahkim kararının tenfizine yönelik hüküm kurulduğunu, kesinleşmeyen tahkim kararının dava konusu edildiğini, tahkimde ikame edilen yargılamada, her bir davacı için ayrı ayrı değerlendirilme yapılarak bu yönde nihai karara ulaşılması gerekirken, hatalı şekilde fahiş denecek kadar yüksek tahkim masrafı ve avukatlık ücreti hükmü kurulup tüm davacıların eşit sorumlu tutulmasının Türk kamu düzenine aykırılık teşkil ettiğini, tahkim kararının eksik ve muğlak olduğunu beyan etmektedir.4.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; mahkeme kararıyla tanınan hakem kararının esasında infaz edilebilirliği olmadığını, dolayısıyla infaz edilemeyen bir tahkim kararının tenfizine yönelik hüküm kurulduğunu, kesinleşmeyen tahkim kararının dava konusu edildiğini, davalıların yargılama giderlerinden ne oranda sorumlu oldukları belirtilmediğinden tahkim kararının Türkiye'de infazı kabil olmadığını, ayrıca bu hususun kamu düzenine aykırılık teşkil ettiğini beyan etmektedir.5.Davalılar ... İnş. Ltd. Şti. ve ... vekili temyiz dilekçesinde; ...’nın bahse konu tahkim kararında şirket yetkili sıfatı ile yer aldığını ve hükmedilen tutarlardan sorumluluğunun bulunmadığını, hakem kararının ulusal ve uluslararası mevzuatlara aykırı olduğunu, davacı tarafından kısmi dava olarak ikame edilen davanın hukuki şartları yerine getirmemesi sebebiyle reddedilmesi gerektiğini, kesinleşmeyen tahkim kararının dava konusu edildiğini, davalıların yargılama giderlerinden ne oranda sorumlu oldukları belirtilmediğinden tahkim kararının Türkiye'de infazı kabil olmadığını, ayrıca bu hususun kamu düzenine aykırılık teşkil ettiğini beyan etmektedir.6.Davalı ... İnş. vekili temyiz dilekçesinde; New York Sözleşmesi'ne Türkmenistan Cumhuriyeti 2022 yılında taraf olmuş olup, ilgili davaya konu hakem kararının verildiği tarihte davacının New York Sözleşmesi'ne taraf olmadığını, teminata ilişkin olarak taraflar arasındaki anlaşma esas alınırken, tenfiz bakımından New York Sözleşmesi’nin dayanak alınmasının hukuken çelişkili olduğunu beyan etmektedir.7.Davalılar ... ve ... vekili temyiz dilekçesinde; New York Sözleşmesi'ne Türkmenistan Cumhuriyeti 2022 yılında taraf olmuş olup, ilgili davaya konu hakem kararının verildiği tarihte davacının New York Sözleşmesi'ne taraf olmadığını, teminata ilişkin olarak taraflar arasındaki anlaşma esas alınırken, tenfiz bakımından New York Sözleşmesi’nin dayanak alınmasının hukuken çelişkili olduğunu beyan etmektedir.8.Davalılar ... Yapı İnş. ve ... vekili temyiz dilekçesinde; davalıların yargılama giderlerinden ne oranda sorumlu oldukları belirtilmediğinden tahkim kararının Türkiye'de infazı kabil olmadığını, tahkim kurulunun tahkim masrafları ve vekalet ücretini belirlerken her bir davalının talep ettiği alacak miktarı ile orantılı şekilde tespit yapmadığını, ayrıca bu hususun kamu düzenine aykırılık teşkil ettiğini, ...'ın manevi tazminat talebi bakımından NY Sözleşmesinin uygulanmasının mümkün olmadığını beyan etmektedir.B. Değerlendirme ve SonuçUyuşmazlık, yabancı hakem kararının tanınması ve tenfizi istemine ilişkindir.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere ve özellikle; davalılar ... Yapı İnş. ve ...'ın, tenfizine hükmedilen hakem kararındaki yargılama giderleri ve vekalet ücreti borcuna ilişkin olarak, davacı yanla yaptıkları protokol uyarınca yerine getirdikleri kabul edilen ödemenin kararın infazı aşamasında dikkate alınacağının tabi bulunmasına göre usul ve kanuna uygun olup, bir kısım davalılar vekillerince temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VI.KARARAçıklanan sebeplerle;Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/1. maddesi hükmü uyarınca ONANMASINA,Dairemizdeki duruşmada vekille temsil olunan davacı yararına takdir olunan 40.000,00 TL duruşma vekalet ücretinin kararı temyiz eden davalılardan alınarak, davacıya verilmesine,Aşağıda yazılı harçların temyiz eden bir kısım davalılara yükletilmesine, Fazla yatırılan harçların istek halinde temyiz eden davalılar ...'ya, ... İnşaat'a, ... İnşaat ve ...'ya iadesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 21.04.2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi.