izmir bölge adliye mahkemesi 4. hukuk dairesinin trafik kazası kaynaklı araç değer kaybı ve ikame araç bedeli talepli itirazın iptali davasına ilişkin istinaf kararı.

İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesinin trafik kazası kaynaklı araç değer kaybı ve ikame araç bedeli talepli itirazın iptali davasına ilişkin istinaf kararı.

Özet: Bir trafik kazası sonucu hasar gören aracının değer kaybı ve ikame araç bedeli talepleriyle icra takibi başlatan araç kiralama şirketi davacının itirazın iptali davasında, ilk derece mahkemesi, kazada tam kusurlu bulunan diğer aracın maliki, sürücüsü ve sigortacısından toplam 9.000 TL (7.500 TL değer kaybı, 1.500 TL ikame araç bedeli) maddi tazminatın tahsiline hükmederek, sigorta şirketinin ikame araç bedelinden sorumlu olmadığına, davalıların icra takibine itirazının kısmen iptaline ve icra inkar tazminatı talebinin reddine karar vermiştir.

T.C.

İZMİR

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

4. HUKUK DAİRESİ

ESAS NO : ████████

KARAR NO : █████████

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : İZMİR 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : █████/2022

NUMARASI : ████████ Esas - █████████ Karar

DAVA : İtirazın İptali

KARAR TARİHİ : █████/2026

KARAR YAZIM TARİHİ : █████/2026

Taraflar arasındaki davanın yapılan yargılaması sonunda ilk derece mahkemesince verilen, yukarıda tarih ve numarası gösterilen kararına karşı istinaf başvurusunda bulunulmakla, dosya incelendi;

G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü

TARAFLARIN İDDİA, SAVUNMA İLE YARGILAMA SÜRECİ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalılardan ...'un maliki olduğu, yine davalı ...'un sürücüsü olduğu, davalı ... tarafından sigortalanan ... plakalı otobüsün 17.10.2021 tarihinde müvekkilinin maliki olduğu .... .plakalı araca çarpması sonucu maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiği, meydana gelen kazada sigortalı aracın tam kusurlu olduğu, müvekkilinin araç kiralama işi ile uğraştığı, kazanın müvekkilinin faaliyeti kapsamında kiraya vermiş olduğu aracın müşterinin sevk ve idaresindeyken meydana geldiği, bu nedenle müvekkili tarafından davalılar hakkında İzmir 7.İcra Dairesi'nin ██████████ Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığından bahisle davalıların icra takibine vaki itirazının iptali ile icra inkar tazminatının davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu alacağın zamanaşımına uğradığı, davayı kabul anlamına gelmemek kaydıyla değer kaybının belirlenebilmesi için kusur oranlarının tespitinin gerektiği, meydana gelen kaza sebebiyle oluşan değer kaybından sigorta şirketinin sorumlu olduğundan bahisle açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davayı kabul anlamına gelmemek kaydıyla kusur oranlarının belirlenmesinin gerektiği, kaza tespit tutanağına dayanılarak kusur tespitinde bulunulmasının mümkün olmadığı, meydana gelen kazada müvekkili idarenin herhangi bir kusurunun bulunmadığı, davacı tarafın talep etmiş olduğu kazanç kaybının tespit edilmesinin gerektiği, ayrıca davacı tarafça talep edilen değer kaybı bedelinden sigorta şirketinin sorumlu olduğundan bahisle açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ...Ş vekili cevap dilekçesinde özetle; öncelikle yetkili mahkemelerin İstanbul Anadolu Asliye Hukuk Mahkemeleri olduğu, görevli mahkemelerin de Asliye Hukuk Mahkemeleri olduğu, müvekkili şirket tarafından davacıya 2.419,00 TL ödeme yapıldığı, yapılan ödeme neticesinde davacının iş bu davayı açmakta haksız olduğu, davayı kabul anlamına gelmemek kaydıyla kusur oranlarının belirlenmesinin gerektiği, değer kaybı tazminat talebine yönelik kaza tarihi itibariyle reel kayıt uygulanmasının gerektiğinden bahisle açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER :

İzmir 7.İcra Müdürlüğü'nün ██████████ Esas sayılı dosyası, bilirkişi raporu, tüm dosya kapsamı.

İDM KARARININ ÖZETİ :

İlk Derece Mahkemesince verilen kararda özetle; dava konusu trafik kazasının oluşumunda kaza tarihi itibariyle davalılardan ...'un maliki, diğer davalı ...'un sürücüsü olduğu ve davalı ... AŞ tarafından kaza tarihini de kapsar şekilde ZMMS poliçesiyle sigorta kapsamına alınan ... plakalı aracın %100 oranında asli ve tam kusurlu olduğu, iş bu kaza nedeniyle davacıya ait aracın hasarlandığı ve davacıya ait araçta oluşan hasar nedeniyle 7.500,00 TL değer kaybı meydana geldiği ve yine davacıya ait araçta oluşan hasar göz önüne alınarak onarım süresinin 10 iş günü olarak bilirkişi tarafından belirlendiği ve benzer nitelikteki bir aracın günlük kira bedeli olan 150,00 TL dikkate alındığında davacı tarafça talep edilebilecek ikame araç bedelinin 1.500,00 TL olarak belirlendiği görülmekle takip tarihi itibariyle davacının dava konusu trafik kazası nedeniyle 7.500,00 TL değer kaybı ve 1.500,00 TL ikame araç bedeli olmak üzere toplam 9.000,00 TL maddi tazminat talep edebileceği, 1.500,00 TL olarak hesaplanan ikame araç bedeline ilişkin maddi tazminattan ZMMS sigorta poliçesi teminatı kapsamında kalmadığından davalı ... şirketinin sorumlu olmadığı gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne, davalı borçluların İzmir 7. İcra Dairesi'nin ██████████ Esas sayılı icra takip dosyasına vaki itirazlarının kısmen iptaliyle 7.500,00 TL araçtaki değer kaybı, 1.500,00 TL ikame araç bedeli olmak üzere toplam 9.000,00 TL asıl alacak (davalı borçlu .... AŞ 7.500,00 TL'den sorumlu olmak kaydıyla) üzerinden, takip talepnamesindeki diğer koşullarla takibin devamına, fazlaya ilişkin istemin bilirkişi raporu gereğince yerinde görülmediğinden reddine, likit olmadığından davacı tarafın icra inkar tazminatı isteminin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ :

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; Olayda idarenin ve otobüs şoförünün herhangi bir kusuru bulunmadığını, keşif yapılmadığını, ayrıca kazanç kaybı belirlenirken, aracın davacının işletmesine dahil olup olmadığının araştırılmadığını, davacının aracını çalıştırmaması nedeniyle zorunlu giderleri olan yakıt ve amortisman gibi masrafları yapmadığı göz önüne alınarak bu miktarların mahsubu ile net kazanç kaybının tespit edilmesi gerektiğini, değer kaybı yönünden uzman bilirkişi kurulundan denetime elverişli rapor alınması talebinin karşılanmadığını, değer kaybından sigortanın sorumlu olduğunu, ... Genel Müdürlüğü 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15/f ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7/f,p maddeleri gereğince ... Belediyesi sınırları dahilinde lastik tekerlekli toplu ulaşım hizmetini yürüttüğünü, davayı kabul etmemekle birlikte, idarenin kamu kurumu olması ve tacir sıfatına haiz olmaması nedeniyle ticari faiz yönünden yapılan itirazı değerlendirilmeden karar verildiğini, kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; kusur durumunu tespit edecek olan bilirkişinin bu alanda uzman trafik bilirkişisi olması gerektiğini, bu hususa istinaden olay mahallinde keşif yapılarak trafik bilirkişisinden kusur durumuna ilişkin rapor alınması talepleri göz ardı edildiğini, değer kaybı hesabı için kriterlerin dikkate alınmadığını, değer kaybından sigorta şirketinin sorumlu olduğunu beyanla kararın istinaf incelemesi sonucu kaldırılarak yeniden yapılacak yargılama neticesinde davanın reddine karar verilmesini ve ayrıca hukuka aykırı karara dayanarak devamına karar verilen icra takibinin durdurulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAFA CEVAP :

Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; davalıların istinaf itirazlarının reddine karar verilmesini talep etmiştir.

G E R E K Ç E

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, trafik kazası nedeniyle değer kaybı ve ikame araç bedelinden kaynaklı maddi tazminat alacağının tahsili amacıyla başlatılan icra takibine itirazın iptali isteminden kaynaklanmaktadır.

İDM'nce yukarıda açıklanan gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, karara karşı davalı ... ve davalı ... vekili ayrı ayrı istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

6100 Sayılı HMK’nun 355. maddesi uyarınca inceleme, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır, kamu düzenine aykırılık olup olmadığı ise re'sen gözetilir; aynı Kanunun 357. maddesine göre de; İlk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunma istinafta dinlenemeyeceği ve istinafta yeni delillere dayanılamayacağına ilişkin maddeleri çerçevesinde inceleme yapılmıştır.

Davacı tarafından █████/2021 tarihli trafik kazası nedeniyle .... plakalı aracında meydana gelen hasardan kaynaklı değer kaybı ve ikame araç zararı için █████/2021 tarihinde davalılar ile dava dışı ...Belediyesi aleyhine İzmir 7 İcra Müdürlüğünün ██████████ sayılı takip dosyasında 10.000 TL değer kaybı 2.478 TL ikame araç zararı olmak üzre toplam 12.478 TL asıl alacak ile 17,18 TL işlemiş faiz toplamı 12. 495,18 TL üzerinden 7 örnek icra takibi başlatıldığı, davalıların süresinde itirazı ile takibin durduğu , davacı tarafça 1 yıllık hak düşürücü süre içinde "asıl alacak" için itirazın iptali istemli eldeki davanın açıldığı anlaşılmıştır.

6098 Sayılı TBK. 49 maddesi gereğince kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren bu zararı gidermekle yükümlüdür. 50/1.fıkrası gereğince zarar gören zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır.

Kaza tespit tutanağı ve İDM'ce alınan █████/2022 tarihli bilirkişi raporuna göre davalı sürücünün önünde seyir halindeki davacıya ait araca arkadan çarpması suretiyle gerçekleşen kazada davacının kural ihlalinin bulunmadığının ve davalı sürücünün KTK 56/1-c kural ihlalinde bulunduğunun anlaşılmasına göre; İDM'ce davalı sürücünün tam kusurlu kabul edilmiş olmasında dosya kapsamına ve hukuka aykırı bir yön görülmediğinden, uzman bilirkişi raporunun yeterli olduğu anlaşıldığından davalı ... ve davalı ... vekilinin kusura değinen istinaf nedenleri kabul edilmemiştir.

Davacının araç kiralama işi yaptığı verg levhası ve sicil kaydı ile sabittir.

Kural olarak, araçta meydana gelen "değer kaybı" (istikrar kazanan yerleşik Yargıtay uygulamalarına göre); aracın serbest piyasa koşullarına göre kaza tarihi itibariyle önceki kazalar araştırılarak niteliği ve etkisi göz önüne alınarak, tartışılarak hasarsız haldeki ikinci el rayiç değeri ile aracın yaşı, modeli, özellikleri, hasar miktarı ve hasarlı kısımların özelliği dikkate alınarak kazadan sonraki tamir edilmiş halinin rayiç değeri tespit edilip bu iki miktar arasındaki azalmadan ibarettir. Daha somut bir ifade ile aracın kaza tarihindeki hasar görmemiş piyasa değeri ile onarılmış haldeki piyasa değeri arasındaki fark kriteri esas alınmalıdır. (Yargıtay 17. HD'nin ██████████ E - ██████████ K sayılı, █████/2017 tarihli ve █████████ E - ██████████ K sayılı, █████/2017 tarihli kararları)

Bir aracın onarılmış durumdaki değeri ne kadar iyi onarılmış olursa olsun kural olarak aynı nitelikte hiç hasara uğramayan araç değerinden düşük olacağı bilinen bir gerçektir.

Somut olayda, sigorta şirketi taraf olmakla ve değer kaybı teminat kapsamında olmakla birlikte değer kaybı bakımından davadan önce yapılmış bir ödeme bulunmadığı anlaşılmaktadır.

█████/2015 tarihinde yürürlüğe giren Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigortası Genel Şartları ile buna ilişkin kabul edilerek █████/2016 tarihinde yürürlüğe giren 6704 Sayılı Kanunun 3.maddesiyle değişik 2918 Sayılı KYTK'nun 90.maddesinde "zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamındaki tazminatlar ve bu kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda öngörülen usul ve esaslara tabidir." hükmü gereğince değer kaybının; genel şartların eki olan ek-1 de belirtilen formüle göre hesaplanacağı öngörülmüş ancak; söz konusu düzenlemede yer alan "ve bu kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda" ibaresi Anayasa Mahkemesinin █████/2020 tarih 31269 sayılı RG'de yayınlanan ███████ E- ███████ K sayılı █████/2020 tarihli kararıyla Anayasaya aykırı bulunarak iptal edilmiştir.

Anayasa Mahkemesinin iptal kararından sonra █████/2021 tarih 31516 sayılı RG de yayınlanarak yürürlüğe giren 7327 Sayılı Kanunun 18.md ile 2918 Sayılı Trafik Kanunun 90/1.fıkrasında yer alan "kanun" ibareleri "kanunda" şeklinde değiştirilmiş, fıkraya 1.cümlesinden sonra gelmek üzere bazı cümle ve fıkralar eklenmiştir.

Eklenen cümle ve fıkraya göre "bu tazminatlardan; a) değer kaybı tazminatı, aracın; piyasa değeri, kullanılmışlık düzeyi, hasara uğrayan parçaları ile hasar tutarı dikkate alınarak...hesaplanır." denmiştir.

Ancak, yeniden AYM'ye başvurulması üzerine AYM'nin ███████ Esas - ████████ Karar sayılı █████/2022 tarihli karar ile 7327 sayılı Kanunla Değişik 2918 Sayılı KTK'nun 90/1. fıkrasına eklenen cümle ile 2. Fıkranın Anayasa'ya aykırı olduğu kabul edilerek yeniden iptal edilmiş, iptal kararı █████/2023 tarih 32104 sayılı RG'de yayınlanarak yürürlüğe girmiştir.

Yukarıda belirtilen fark kriterine göre; █████/2021 tarihi itibari ile dava konusu aracın tamir edilmeden önceki ikinci el rayiç değerinin 165.000,00 TL, tamir edildikten sonraki ikinci el rayiç değerinin ise 157.500,00 TL olduğu tespit edilerek ikisinin arasındaki farkın 14.000,00 TL değer kaybı olarak hesaplanmasında ve İDM'ce bu miktar üzerinden değer kaybı isteminin kabul edilmiş olmasında hukuka aykırılık görülmediğinden, davalı ... ve davalı ... vekilinin bu hususa değinen istinaf nedenleri kabul edilmemiştir.

İkame araç bedeli yönünden de davacının belge sunmasına gerek olmadığı, aracın onarımı süresince aracını kullanamadığı için ikame araç bedeli istemekte haklı olduğunun kabulü ile, araç mahrumiyeti nedeniyle zarar belirlenirken aracın hasar durumuna göre onarımı için gereken makul sürenin belirlenmesi ve belirlenen bu süre üzerinden zarar hesabının yapılması gerekir. Bu hesaplama ise çözümü hukuk dışında özel ve teknik bilgiyi gerektiren bir husus olup mahkemece bilirkişi görüşüne başvurulmalıdır. Mahkemece alınan bilirkişi raporunda davacının aracının onarımı için gereken makul süre 10 iş günü olarak belirlenmiş olup , günlük ikame araç bedeline ve hasarın niteliğine göre neticeten 1500 TL ikame araç zararının makul ve somut olaya uygun olduğu anlaşıldığından davalı ... ve ... vekillerinin aksi yöndeki istinaf nedenleri yerinde görülmemiştir.

Takibe konu asıl alacağın dava konusu edilmiş olmasına, işlemiş faizin dava konusu olmamasına göre işlemiş faiz yönünden karar verilmemiş olması doğru olduğu gibi kazaya karışan araçların niteliğine göre; ticari araç niteliğinde oldukları anlaşıldığından takip talepnamesindeki gibi avans faiz uygulanmak suretiyle takibin devamına karar verilmesinde de isabetsizlik bulunmadığından davalı ... vekilinin faize değinen istinaf nedenleri yerinde görülmemiştir.

Yukarıda açıklanan nedenler ve tüm dosya içeriğine göre; ilk derece mahkemesince taraflarca gösterilen delillerin toplanmasında, değerlendirilmesinde esas ve usul bakımından hukuka aykırılık bulunmadığı ve davalılar ... ve ... vekillerinin tüm istinaf nedenleri yerinde görülmediğinden 6100 Sayılı HMK'nun 353/1. fıkrası (b-1) bendi uyarınca istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine ilişkin karar verilmesi gerektiği kanaatine varılmakla aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-Davalılar ... ve ... vekillerinin tüm istinaf nedenleri yerinde görülmediğinden 6100 Sayılı HMK'nun 353/1. fıkrası (b-1) bendi uyarınca istinaf başvurularının ayrı ayrı ESASTAN REDDİNE,

2-Davalı ... tarafından peşin yatırılan 492,00 TL istinaf yoluna başvuru harcı ile 179,90 TL istinaf karar ve ilam harcının alınması gereken 732,00 TL'den mahsubuyla, bakiye 552,10 TL'nin davalı ... alınarak Hazineye gelir kaydına,

3-Davalı ... tarafından peşin yatırılan 492,00 TL istinaf yoluna başvuru harcı ile 179,90 TL istinaf karar ve ilam harcının alınması gereken 732,00 TL'den mahsubuyla, bakiye 552,10 TL'nin davalı ...'tan alınarak Hazineye gelir kaydına,

4-İstinaf yargılama giderlerinin davalılar ... ve ...'un üzerinde bırakılmasına,

5-Artan gider avanslarının yatıranlara iadesine,

6-Kesin olan işbu kararın taraflara tebliği, harç tahsil / iade işlemlerinin İlk Derece Mahkemesince yerine getirilmesine,

İlişkin dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda 6100 Sayılı HMK'nun 362. maddesi (1-a) bendi uyarınca █████/2026 tarihinde KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi.