satım sözleşmesinden kaynaklı fatura bedelinin ödenmemesi nedeniyle açılan itirazın iptali davasında, ilk derece mahkemesinin ticari ilişki yokluğu gerekçesiyle davanın reddi kararına karşı davacının istinaf başvurusu incelendi.

Satım sözleşmesinden kaynaklı fatura bedelinin ödenmemesi nedeniyle açılan itirazın iptali davasında, ilk derece mahkemesinin ticari ilişki yokluğu gerekçesiyle davanın reddi kararına karşı davacının istinaf başvurusu incelendi.

Özet: Davacı, faturadan kaynaklanan alacağın tahsili amacıyla başlattığı icra takibine karşı davalının "borcun ödendiği" yönündeki itirazının haksız olduğunu ve bu beyanın ispat yükünü davalıya yüklediğini, davalının ise ödemeyi kanıtlayamadığını, buna rağmen ilk derece mahkemesinin taraflar arasında fatura konusu ticari ilişkiyi tespit edemediği gerekçesiyle davanın reddine karar vermesinin hukuka aykırı olduğunu iddia ederek itirazın iptalini ve takibin devamını talep etmiştir.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

14. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO:█████████

KARAR NO:████████

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ:İstanbul Anadolu 12. Asliye Ticaret Mahkemesi

TARİHİ:10.06.2021

NUMARASI:████████ Esas - ████████ Karar

DAVA:İtirazın İptali (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan)

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı şirkete izafeten ...Şti arasındaki ticari ilişki nedeniyle düzenlenen 21.03.2019 tarihli 1.250,00 USD bedelli fatura bedelinin ödenmemesi üzerine İstanbul Anadolu 21.İcra Dairesinin ... sayılı dosyasında başlatılan takibe yönelik itirazın haksız olduğunu, davalının borçlu olmadığına veya ödeme yapıldığına ilişkin itirazının yerinde olmadığını ileri sürerek, itirazın iptali ile takibin devamına ve icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı, davaya cevap vermemiş ve HMK 128. maddesi uyarınca, davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü vakıaların tamamını inkâr etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Taraflar arasındaki uyuşmazlığın çözümü amacıyla yapılan yargılama ve yargılama sırasında bilirkişilerden alınan denetime elverişli rapor içeriklerine göre; takip ve dava konusu █████/2019 tarihli faturanın, davacı şirket tarafından, ... adına düzenlendiği; faturanın açık veya kapalı fatura olarak düzenlendiği hususunda üzerinde bu husustaki karineyi oluşturacak emare/belirti bulunmadığı; davacı şirketin kayıtlarında davalı ile arasında faturaya ilişkin ticari bir ilişkiye rastlanılmadığı; davalının, davacı şirkete herhangi bir borcu olduğuna ilişkin bir kaydının bulunmadığı, davacı şirketin davalı şirket ile aralarında ticari ilişki bulunduğunun tespit edilemediği bu kapsamda, davacının fatura bedelini, davalıdan talebe hak kazanmadığı; ayrıca, davacı tarafın ticaretini gerçekleştirmiş olduğunu iddia ettiği ... ile davalı ... arasında dava konusu alacaktan dolayı sorumluluk doğuran [acentalık, donatan vb.] herhangi bir hukuksal illiyet bağının da ispat edilemediği; bu nedenlerle, davacı tarafından davalı aleyhine açılan işbu davanın sübut bulmadığı..." gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı şirkete izafeten ... Şti. arasındaki ticari ilişki sebebiyle düzenlenen 21.03.2019 tarihli 1.250,00 USD tutarındaki fatura bedelinin ödenmediğini, hükme esas alınan raporda sunulan 2 klasörlük defter kayıtlarının eksik incelendiğini, sunulan defterlerde faturaya ilişkin alacak kaydının bulunduğunu, gerekçede dava konusu faturaya ilişkin ticari ilişkiye rastlanılmadığının kabul edildiğini, oysa davalının sunduğu itiraz dilekçesinde takibe konu borcun davalı tarafından ödendiğini ve makbuz bulunduğunu belirttiğini, HMK'nın 190. maddesi gereğince ispat yükü, kanunda özel düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa ait olduğunu, ancak davalının ödeme iddiasında bulunmakla ispat yükünü üstüne aldığını, bu davada ticari nitelikteki satış sözleşmesi nedeniyle başlatılan takipte sunulan itiraz dilekçesinde, takibe dayanak faturadan kaynaklı tüm borç miktarının takip alacaklısına ödendiği ve makbuzlarının bulunduğunun bildirildiğini, yargılama aşamasında ispat külfeti davalıda olamasına rağmen dosyaya hiçbir belge sunulmadığını, davalının açıklamasının borcun kaynağını oluşturan satım akdi ile bundan doğan borcu kabul etmekle birlikte bu borcun ödendiği yönünde olduğunu ve bu savunmanın kanıtlanması gerektiğini,

Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, satım sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili amacıyla başlatılan ilamsız takibe yönelik itirazın İİK'nın 67.maddesi uyarınca iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine, karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Taraflar arasında, dava ve takip konusu faturaya ilişkin satım sözleşmesi ilişkisi bulunup bulunmadığı ve fatura konusu malın davalıya teslim edilip edilmediği ile edilmiş ise satım bedelinin ödenip ödenmediği ve davalının takibe yönelik itirazı ile ispat yükünü üstüne alıp almadığı noktasındadır. İstanbul Anadolu 21. İcra Müdürlüğünün ... sayılı dosyasının incelenmesinde; davacı tarafından 21.03.2019 tarihli 1.250 USD fatura alacağı ile 46,27 USD faiz alacağının tahsili amacıyla ilamsız takip başlatıldığı, ödeme emrinin borçluya 04.10.2019 tarihinde tebliğ edildiği, borçlunun 10.10.2019 tarihinde borca ve ferilerine karşı itirazı üzerine takibin durduğu, itiraz dilekçesinin davacıya tebliğ edilmediği, davanın 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır. İtiraz dilekçesinde, müvekkilinin alacaklıya herhangi bir borcu bulunmadığı, borcun davalı tarafından icra takibinden önce ödendiği ve makbuz bulunduğu, belirtilerek takip ve ferilerine itiraz edilmiştir.Dava, borçlu ... Şirketine izafeten ... Şirketi aleyhine açılmıştır.İlk derece mahkemesince bilirkişi incelemesi için karar verilmiş ve davacının ibraz edilen ticari defterleri incelenmiştir. İncelenen ticari defterlerde, dava konusu faturanın ... Şirketi için düzenlendiği, bu faturanın ...Şti adına düzenlenmediği belirlenmiştir. Davacı ile ...Şti arasındaki başka bir faturadan kaynaklanan ticari ilişkiden 649,14 TL borç bulunduğu, ancak bu borcun takip konusu olmaması nedeniyle itirazın iptali davasına konu olamayacağı anlaşılmıştır. HMK'nın 190. maddesinde, ispat yükünün, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa ait olduğu, TMK'nın 6. maddesinde ise taraflardan her birinin hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlü olduğu belirtilmiştir. Buna göre satım konusu emtianın davalıya teslim edildiğini kanıtlama yükümlülüğü davacıya aittir. Ancak davalının, satımı kabul edip borcu ödediğini savunması halinde, ispat yükü davalıya ait olacaktır. Davalı cevap vermeyerek davada dayanılan vakıaları inkar etmiştir. Davacı İstanbul Anadolu 21.İcra Dairesinin ... sayılı dosyasında 21.03.2019 tarihli 1.250 USD bedelli faturadan kaynaklanan alacağın tahsili amacıyla ilamsız takip başlatılmıştır. Ödeme emrinin tebliği üzerine davalının sunduğu 10.10.2019 tarihli itirazı üzerine takip durmuştur. İtirazda, takip konusu borcun ödendiği belirtilmiştir. İtiraz içeriğine göre, davacının davalıya mal veya hizmet teslim ettiği ve davalının borçlu olduğu, ancak takip konusu borcun davalı tarafından ödendiği savunulmaktadır. Bu nedenle takip konusu borcun ödendiğini kanıtlama yükümlülüğü davalıya aittir. Mahkemece, takip konusu borcun ödenip ödendiğinin değerlendirilmesi gerekmektedir. İtiraz içeriğine göre artık davacının mal teslimi ve acentelik hususlarını kanıtlama yükümlülüğü bulunmamaktadır. Buna rağmen mahkeme faturanın acentelik veren adına düzenlendiği, faturanın acente tarafından düzenlenmediği kabul edilmiştir. Oysa dava ve takip ... şirketine izafeten ... Şirketine yöneltilmiştir. İtirazdaki beyanda bu fatura borcunun ödendiği kabul edilmiştir.Bu nedenle izafeten açılan davanın davalı tarafından ödeme olgusu ispat edilmediğinin kabulü gerektiğinden, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, Dairemizce uyuşmazlık hakkında yeniden karar verilmesine ve davanın kabulüne, karar başlığında davanın izafeten açıldığı belirtilmediğinden, bu hususun düzeltilmesine karar vermek gerekmiştir.İşlemiş faiz yönünden harç ödenerek dava açılmış olup, takip öncesi davalının temerrüde düşürüldüğü tespit edilemediğinden, 46,27 USD işlemiş faize yönelik davanın reddine karar vermek gerekmiştir Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b.2. maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının düzeltilmek üzere kaldırılmasına, davanın esası hakkında Dairemizce yeniden karar verilmesine ve neticede davanın kısmen kabulüne dair dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçelerle;Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile HMK'nın 353/1.b.2. maddesi uyarınca, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının düzeltilmek üzere kaldırılmasına, davanın esası hakkında Dairemizce yeniden karar verilmesine, bu doğrultuda;

1-Davanın kısmen kabulü ile davalının İstanbul Anadolu 21. İcra Müdürlüğünün ... sayılı dosyasına yaptığı itirazın kısmen iptaline, takibin 1.250 USD alacağa takip tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanun'un 4/a maddesi gereğince faiz uygulanarak takipteki diğer koşullarla devamına; davacının 46,27 USD işlemiş faize yönelik talebinin reddine,

2-Hükmedilen 1.250 USD alacağın takip tarihindeki TL karşılığı olan 7.075 TL'nin %20'si oranında hesaplanan 1.415, TL icra inkâr tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine

3-Alınması gereken toplam 732,00 TL harçtan daha önceden ödenen 151,64 TL (icraya yatırılan harç dahil) harcın mahsubu ile bakiye 580,36 TL harcın davalıdan tahsili ile Hazineye irad kaydına,

4-Davacı tarafından yatırlan 169,36 TL harç giderinin davalıdan alınarak, davacıya verilmesine,

5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT'ye göre hesaplanan 7.075 TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

6-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT'ye göre hesaplanan 261,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

7-Davacı tarafından harç dışında yapılan ve ayrıntısı UYAP ortamında kayıtlı toplam 931,50 TL yargılama giderinin, davadaki haklılık oranlarına göre belirlenen 903,00 TL'lik bölümünün davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,

8-Dava şartı olan arabuluculuk görüşmeleri neticesinde █████████ Arabuluculuk Nolu dosyada ödenen 1.320,00 TL ücret giderinin davalıdan tahsili ile Hazineye irad kaydına,

9- Kullanılmayan gider ve delil avansları bakiyelerinin yatıran taraflara iadesine,

10-İstinaf aşamasındaki yargılama giderleri yönünden:

a-Davacı tarafından yatırılan istinaf başvuru harcının Hazineye gelir kaydına; istinaf peşin karar harcının, talep hâlinde, ilk derece mahkemesince davacıya iadesine,

b-Davacı tarafından yapılan 220,70 TL istinaf kanun yolunu başvurma gideri ile 66,00 TL posta gideri olmak üzere toplam 286,70 TL kanun yolu giderlerinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

11-Gerekçeli kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,

12-Dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair; HMK'nın 353/1.b.2. maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda, 30.04.2026 tarihinde, oy birliğiyle ve kesin olarak karar verildi.

KANUN YOLU:HMK'nın 362/1.a maddesi uyarınca, dava konusunun miktarına göre karar kesindir.