Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesinden: Kargoda Kaybolan Bononun İptali Talebi, Senet Henüz Davacıya Teslim Edilmediği İçin Yetkili Hamil Olmadığından Reddedildi.
Özet: Davacı tarafından, keşideci tarafından lehine düzenlenen 65.000 USD bedelli bononun kargoda kaybolduğu gerekçesiyle açılan kıymetli evrak iptali davasında mahkeme, Türk Ticaret Kanununun ilgili hükümleri uyarınca bononun fiziksel olarak davacıya teslim edilmemesi nedeniyle zilyetliğin devredilmediğini ve dolayısıyla davacının bononun yetkili hamili sıfatını kazanamadığını tespit etmiştir; bu durumda zıyaa uğrayan senedin iptalini talep etme hakkına sahip olmadığına hükmederek davanın reddine karar vermiştir.
T.C. SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ... Esas - ...
T.C. SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINAGEREKÇELİ KARARESAS NO : ...KARAR NO : ...BAŞKAN : ...ÜYE : ...ÜYE : ...KATİP : ...DAVACI : ...VEKİLİ : ... DAVALI : ...DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Bono İptali)DAVA TARİHİ : █████/2026KARAR TARİHİ : █████/2026GEREKÇELİ KARARINYAZILDIĞI TARİH : █████/2026Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Bono İptali) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili; Davacı ... lehine keşide edilen, keşidecisi ... , ödeme tarihi █████/2026 tanzim tarihi █████/2026 olan, 65.000,00-USD bedelli bononun keşideci tarafından davacıya ulaştırılmak üzere Yurtiçi Kargo isimli firmaya teslim edildiğini ancak senedin davacıya ulaşmadan kargoda kaybolduğunu belirterek bononun zayi nedeniyle iptalini talep etmiştir.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 651. maddesi "Kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir." hükmüne amirdir.Aynı şekilde TTK'nın 778'nci maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendi yollamasıyla anılan Kanunun iptale ilişkin 757 ilâ 765'nci maddeler hükümleri bonolar hakkında da geçerlidir.TTK'nın 757'nci maddesinin birinci fıkra hükmü "İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir." şeklinde olup aynı Kanunun 759/2'nci madde hükmü ise "İptal isteminde bulunan kişi, poliçe elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür" şeklinde olup bu dava ile amaçlanan bono bedelinin borçludan tahsilini sağlamaktır.Yukarıdaki yasa maddeleri ve iptal davasının genel şartları birlikte değerlendirildiğinde; iptal davası açabilmek için davacının iptali talep olunan kambiyo senedinde hak sahibi olması gerekmektedir. Diğer bir anlatımla senedin rıza dışında elden çıkması durumunda elden çıktığı tarih itibari ile davacının senet alacaklısı olması gerekmektedir. Yasal düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde bu durumun dava şartı mahiyetinde olduğu anlaşılmaktadır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 647/1. maddesine göre; "(1) Mülkiyet veya sınırlı bir ayni hak kurulması amacıyla kıymetli evrakın devri için her hâlde senet üzerindeki zilyetliğin devri şarttır." senet ciro edilmiş olmasına rağmen ciro edilen kişiye teslim edilmediği sürece devir gerçekleşmez. Kıymetli evrak alacak hakkı içermektedir ve bu hakkın devredilmesi için senedin de devredilmesi gerekir (... ,..., ...; Kıymetli Evrak Hukuku 8. Baskı, Ankara 2018, s. 119).Bononun keşideci tarafından düzenlendikten sonra lehtara teslimi yetkili hamil olmak için zorunludur. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 651/2. maddesine göre; "Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir." Çekin zayi olması nedeniyle iptal davasını, çekin zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan meşru hamil açabilir (... , ... ; Çekin Zıyaı ve İptali, Erzurum - 2014, s. 85)....'nin █████/2012 tarih █████████E. █████████K. sayılı kararında; "...çekin henüz dava dışı alıcıya teslim edilmeksizin kargoda kaybolduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda, davacı lehdar halen çekin yetkili hamili konumundadır. Teslim söz konusu olmadığından dava dışı alıcının yetkili hamil kabul edilmesi mümkün değildir..." denilmiştir. Somut olayda; davacı vekili davacının lehtarı olduğu çekin keşideci tarafından lehtara teslim edilmek üzere gönderildiği kargo sürecinde kaybolduğunu belirterek bono iptali istemi ile dava açmıştır. Davaya konu bonoda davacı lehtar olarak düzenlenmişse de bono davacıya henüz teslim edilmeden zayi hali gerçekleşmiştir. Bu halde davacı bonoda zilyet olamadan, çekin kargoda kaybolduğu iddia olunduğuna göre, somut davada davacı yetkili hamil olmaması nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.HÜKÜM : Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;1-Davanın REDDİNE, 2-Harç peşin alındığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,4-Kararın davacı vekiline tebliğine,5-Karar tebliğ giderleri düşüldükten sonra artan gider avansının karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine, Dair; dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde davacı vekilinin yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde mahkememize verilecek bir dilekçe ile istinaf kanun yolu açık olmak üzere tensiben oybirliği ile karar verildi. █████/2026Başkan ... e-imzalıdırÜye ...e-imzalıdır Üye ... e-imzalıdırKatip ...e-imzalıdır