İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen, KOBİ ticari paket sigorta poliçesi kapsamında dijital baskı makinesi kırılmasından kaynaklanan hasar bedelinin ödenmesi talepli sigorta uyuşmazlığına ilişkin dava.
Özet: Davacı şirket, ticari paket sigorta poliçesi kapsamında sigortalı dijital baskı makinesinin arızalanması sonucu oluşan 43.992,00 USDlik onarım bedelinin davalı sigorta şirketi tarafından kısmen ödenmesi üzerine, kalan zararın sigorta kapsamında olduğunu ve makinenin bakımları yapıldığı halde hasarın meydana geldiğini belirterek tamamının ödenmesini talep ederken; davalı sigorta şirketi ise, eksper raporuyla hasarlı parçaların eskimeye bağlı olduğu ve bu kısmın poliçe teminatı dışında kaldığı gerekçesiyle davanın reddini istemiştir.
T.C.
İSTANBUL 15. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO:████████ EsasKARAR NO :████████DAVA:Sigorta ( Makina Kırılmasından Kaynaklı)DAVA TARİHİ:█████/2024KARAR TARİHİ:█████/2026Mahkememizde görülen Sigorta (Makina Kırılmasından Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılamasında;GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin iş yerinde hasar meydana gelmesi durumunda oluşacak maddi zararların boyutlarının artmasına engel olmak ve işini korumak amacıyla bina, emtia, makine, demirbaş, dekorasyon, yazar kasa ve kasalar gibi teminatlara sahip 31.12.2022 başlangıç ve 31.12.2023 bitiş tarihli, ... poliçe numaralı “... Kobi Ticari Paket Sigorta Poliçesi” ile davalı nezdinde iş yerini sigortalattığını, iş bu sigorta poliçesinin yürürlük tarihi içerisinde, 21.08.2023 tarihinde, riziko adreslerinden ... Mah. ...Cad. ... ... Tekstil Sitesi No: ... İç Kapı No: 1 .../İstanbul adresindeki iş yerinde, işinin yürütülmesi ve devamı için gerekli ve demirbaş niteliğinde olan ... ... Markalı ... seri numaralı dijital baskı makinesinin arıza hatası verdiğini, makinenin arızalanmasından sonra makine durdurularak servis çağrıldığını, meydana gelen hasar nedeniyle müvekkili şirket tarafından dava dışı üçüncü kişiden onarın teklifi aldığını teklife istinaden onarımın yapıldığını ve mevcut hasarın onarım bedelinin 43.992,00-USD olarak müvekkili şirkete fatura edildiğini, söz konusu hasar nedeniyle sigorta şirketine başvuru yapıldığını ve başvuru neticesinde hasar dosyasının açıldığını, davalı sigorta şirketinin "yapılan incelemeler neticesinde talebe konu zararın sigorta genel ve özel şartları gereği kısmen teminat kapsamında olmadığı, teminat kapsamında kalan 1.677,40-USD'lik tutarın ödemesinin 08.02.2024 tarihinde yapıldığı" gerekçesi ile kısmı ödeme yaptığını, müvekkili şirket tarafından davaya konu makinenin tüm bakımlarının zamanında yapılmasına rağmen söz konusu zarar meydana geldiği davalı tarafından hasarın tamamının karşılanması gerekirken kısmen ödeme yapılmasının hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu belirterek; fazlaya ve munzam zarara dair tüm haklar saklı kalmak üzere; şimdilik 1.000,00-USD zararın 30.10.2023 tarihinden itibaren bankalarca döviz mevduata uygulanan en yüksek faiz ile davalıdan tahsiline, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalıya tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; kabul anlamına gelmemekle birlikte davacının zararının davadan evvel alınan eksper raporu ile belirlenmiş olduğundan davanın belirsiz alacak şeklinde açılmasında hukuki yararın bulunmadığını, bu nedenli hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmesi gerektiğini, müvekkili şirketçe hasar dosyasına eksper atandığını alınan ekspertiz raporunda yapılan araştırmalar neticesinde sigortalı ve hasarlı baskı kafalarının yenilenmesine ilişkin ... Sa n. AŞ firmasının düzenlemiş olduğu 26.09.2023 tarihli ve ... numaralı faturaya istinaden KDV hariç toplam 36.660,00 USD talepte bulunulduğunu, ... San. AŞ firması ve eksper ile yapılan görüşmede maksimum kafa ömrünün 12 ay i le 18 ay arası olduğunun öğrenildiğini, ortam koşullarına bağlı (sıcaklığı, rutubet ve tozun etkisiyle) kafa ömrünün azaldığının öğrenildiğini, hasara konu kafaların 3 yaşında olduğunu, kafalar üzerindeki hasarın eskime sonucu meydana geldiğinin belirlenmiş olduğunu, gerçekleşen rizikonun poliçe teminatları kapsamında değerlendirilemeyeceği sonucuna varıldığını belirterek; davanın öncelikle usulden reddine aksi halde davanın esastan reddine, her halde yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.Mahkememizce bilirkişi raporu ve ek rapor alınmış dosya arasına konulmuştur. Davacı vekilinin 16.02.2026 tarihinde ıslah dilekçesi sunarak dava değerini 37.915,40-USD'ye çıkartarak harçlandırmıştır. Dava: Sigortadan Kaynaklı ( Makina Kırılması )Alacak İstemine İlişkindir. Somut uyuşmazlık; Davacı uhdesinde bulunan ... ... Markalı ... seri numaralı dijital baskı makinesinin arıza hatası vermesi üzerine, makine durdurularak servis çağrıldığı, meydana gelen hasar nedeniyle davacı şirket tarafından dava dışı üçüncü kişiden onarın teklifi aldığını teklife istinaden onarımın yapıldığını ve mevcut hasarın onarım bedelinin 43.992,00-USD olarak müvekkili şirkete fatura edilmesi üzerine söz konusu hasar nedeniyle davalı sigorta şirketine başvuru yapılmasına rağmen bedelin ödenmediği iddiasıyla ikame olunan davaya ilişkindir. Dosya içerisinde mukim, ... numaralı ... KOBİ TİCARİ PAKET SİGORTA POLİÇESİ 'nin ... A.Ş. Tarafından düzenlendiği davalı yanca davacı yanın sigorta kapsamına alındığı, süresinin 31.12.2022 ile 31.12.2023 tarihleri arasında bulunduğu görülmektedir.Sigorta sözleşmesi şekle bağlı bir sözleşme türü olmayıp tarafların birbirine rızalarını beyan etmeleri ile vücut bulur. Sigorta poliçesi ise, iki tarafın hak ve borçlarını gösteren bir belgeden ibarettir. Bir sigorta sözleşmesinde, tarafların hak ve borçları ile mükellefiyetleri mevcuttur. Sigorta ettirenin borcu sigorta primini ödemek, sigortacının borcu ise, tehlikenin ( rizikonun ) gerçekleşmesi halinde tazminat ödemektir. Ancak, kanun koyucu tarafların asıl borçları yanında ikinci derecede olmakla birlikte mükellefiyet ismi altında ve uyulmaması halinde olumlu veya olumsuz hukuki sonuçlar doğuran bazı borçları da taraflara yüklemiştir. Somut olayda, sigorta poliçesi tarafların anlaşması ile oluşmuştur. O halde, davalı sigorta şirketinin rizikonun gerçekleşmesi halinde hasar bedeline ilişkin tazminat bedelini ödemesi gerekir Makine kırılması sigortası ile güvence altına alınan makinanın yalnızca kendisi olmayıp, makine tesisleri ile makinaya ait aygıt ve aletleri de kapsadığı kabul edilmektedir. Nitekim, makina kırılması sigortası genel şartlarında bu tür sigortanın makina ve tesisleri deneme evresinden sonra normal çalışır halde iken veya aynı işyerinde temizleme, bakım revizyon veya yer değiştirme sırasında veya dururken ani ve beklenmedik her türlü sebepten husule gelen maddi ziya ve hasarların gerektirdiği onarım ve yenileme masraflarını karşılayacağını kapsadığı ifade edilmiştir. (Emsal İlam T.C. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi ████████ Esas █████████ Karar Sayılı İlamı )Bilirkişi Heyeti tarafından ayrıntılı sunulan ek raporda; "Davalı sigorta şirketi ve eksper bilirkişi raporu, makinedeki elektronik kartların hasarını "elektriksel nedenli" kabul ederek teminat kapsamında değerlendirmiş ancak aynı makineye bağlı ve bu kartlardan gelen sinyallerle çalışan baskı kafalarındaki hasarı "eskime ve kullanım ömrü" (3 yaşında olmaları) ile açıklayarak teminat dışı bırakmıştır. Teknik olarak, bir dijital baskı makinesinde ana kart veya kafa kontrol kartlarında meydana gelen ani voltaj dalgalanması veya elektriksel kısa devre, doğrudan bu kartlara fiziksel ve elektriksel olarak bağlı olan baskı kafalarına (print heads) yüksek akım göndererek kafaların içindeki hassas piezo kristallerine veya elektronik devrelere zarar verebilir. 22.08.2023 tarihli yetkili servis (PiMMS) formunda, arıza tespiti açıkça "elektrik kaynaklı arıza yapmış olan kafaların ve kafa kartının değişimi gerekli" şeklinde not edilmiştir. Kartların yandığı bir senaryoda, aynı elektriksel yükün kafalara zarar vermediğini ve tam o anda kafaların "yaşlanma" sebebiyle arızalandığını savunmak hayatın olağan akışına ve teknik mühendislik prensiplerine aykırı olarak değerlendirilmektedir. Eksper raporunda davacının düzenli bakım yaptığına dair belge sunmadığı iddia edilmişse de; dosya içerisinde yer alan "...Makine Bakım Planı - Ağustos 2023" ve kapsamlı "Dijital Baskı Makinesi Bakım Talimatı" (KSG-BA-TL002) incelendiğinde, makinelerin günlük, haftalık ve aylık periyotlarla (nozzle kontrolü, nem/sıcaklık kontrolü, manyetik enkoder temizliği vb.) düzenli olarak takip edildiği tespit edilebilmektedir. Ayrıca, hasar anında makinelerin ... (Kesintisiz Güç Kaynağı) ve pano üzerindeki koruma sistemleri (aşırı akım ve faz koruyucu) ile desteklendiği eksper tarafından da bizzat tespit edilmiştir. Poliçede elektriksel hasar teminatı makinelerin kullanma talimatına uygun çalıştırılması ve voltaj düzenleyici sistemlere bağlı olması şartına bağlanmıştır. Davacının bu koruyucu önlemleri aldığı ve periyodik bakımlarını (servis formları ve bakım planları ile sabit olduğu üzere) gerçekleştirdiği, dolayısıyla poliçedeki bakım yükümlülüğünü yerine getirdiği anlaşılmaktadır.Sarf Malzeme ve Ekonomik Ömür İtirazı Bakımından Değerlendirme: Sigorta şirketi, kafaların üretici tarafından "sarf malzeme" olarak tanımlandığını ve 12-18 aylık ömürlerini tamamladıklarını ileri sürmüştür. Ancak teknik açıdan sarf malzeme, kullanımla tükenen (mürekkep gibi) veya rutin bakımda değiştirilen (filtre gibi) parçaları ifade eder. Baskı kafaları, makinenin en maliyetli elektronik bileşenleri olup, ekonomik ömürleri kullanım yoğunluğu ve bakım kalitesine göre değişmekle birlikte, ani bir elektriksel şok bu parçaları ömürlerinden bağımsız olarak anında kullanılmaz hale getirebilir. Servis tutanağında arızanın "elektrik kaynaklı" olduğu tespit edildiğine göre, hasarın kaynağı "tedrici yıpranma" değil, poliçe teminatı kapsamında olan "ani ve beklenmedik dışsal bir etken" olan elektriksel sorundur.Dosyaya sunulan fotoğrafların incelenmesinde; dijital baskı makinesine ait birden fazla baskı kafasının makineden sökülmüş halde, toplu şekilde muhafaza edildiği, kafalar üzerinde fiziksel kırık, darbe, çatlama veya dıştan müdahaleye işaret eden mekanik bir deformasyon bulunmadığı görülmektedir. Baskı kafalarının genel görünümünde, kullanım kaynaklı doğal aşınmadan ziyade, fonksiyon kaybına işaret eden homojen ve yaygın bir arıza durumu izlenmekte olup, hasarın belirli bir noktada lokalize olmadığı, birden fazla kafayı eş zamanlı etkilediği anlaşılmaktadır. Bu durum, tekil bir kullanım hatasından veya kademeli yıpranmadan ziyade, ani gelişen bir etkenin varlığına işaret etmektedir. Fotoğraflarda yer alan baskı kafalarının alt ve yan yüzeylerinde gözlemlenen izler mürekkep sızıntısı veya kimyasal kirlilikten çok, çalışma fonksiyonunun kaybı sonrası devre dışı kalmış bileşen görüntüsü niteliğindedir. Kafaların bir kısmında benzer karakterde izlerin bulunması, arızanın rastlantısal veya bağımsız gelişmediğini, aynı zaman diliminde ve aynı etki altında meydana geldiğini göstermektedir. Makine etiket bilgileri ve seri numaralarının yer aldığı fotoğraflar da dikkate alındığında, hasara konu baskı kafalarının aynı makineye ait olduğu ve olay öncesinde sistem bütünlüğü içerisinde çalıştıkları anlaşılmaktadır. Bu kapsamda, sunulan fotoğraflar, baskı kafalarında meydana gelen arızanın ani, sistemsel ve elektriksel bir etkiyle uyumlu olduğu yönündeki teknik kanaati destekler niteliktedir.Voltaj Dalgalanmasının Nedenleri: Teknik olarak voltaj dalgalanmaları sadece dış dağıtım şebekesi (... vb.) kaynaklı olmayabilir. İşletme içerisindeki iç tesisat sorunları, yüksek güç çeken diğer makinelerin aynı anda devreye girip çıkması (endüktif yükler), topraklama sisteminin zamanla işlevini yitirmesi veya pano içerisindeki gevşek bağlantılar gibi davacı işletmesi kaynaklı nedenlerle de meydana gelebilir. Eksper raporunda da belirtildiği üzere, pano üzerinde aşırı akım ve faz koruyucu sistemler olsa dahi, mikro saniyelerle ölçülebilen anlık değişimler bu tür hasarlara sebebiyet verebilmektedir.Poliçe incelendiğinde, voltaj dalgalanmasının kaynağının "dış şebeke" mi yoksa "işletme içi" mi olduğu konusunda keskin bir ayrım yapılmadığı görülmektedir. Ancak iki temel kloz farklı yaklaşımlar sergiler:• Elektronik Cihaz Sigortası Klozu: Hasarın "ani ve beklenmedik her türlü dışsal etkenlerden" kaynaklanmasını şart koşar.• Makine Kırılması Sigortası Klozu: "Ani ve beklenmedik her türlü sebepten" meydana gelen hasarları teminat altına alır.Bu durumda, hasarın kaynağı işletme içi olsa dahi "ani ve beklenmedik" olma özelliğini koruyorsa, Makine Kırılması teminatı altında değerlendirilebileceğine kanaat getirilmiştir. Poliçede elektriksel hasarların ödenmesi için kaynağın neresi olduğundan ziyade, belirli koruyucu şartların yerine getirilmiş olması aranmaktadır. Poliçe özel şartlarına göre; elektriksel nedenden kaynaklanan hasarların teminat kapsamında olması için makinelerin:1. Kullanma talimatlarına uygun çalıştırılması,2. Kesintisiz güç kaynağı (...) ve/veya voltaj düzenleyici sistemlere bağlı olması şarttır.Eksper raporu, davacı işletmesinde makinelerin ... destekli çalıştığını ve pano üzerinde gerekli korumaların bulunduğunu açıkça kabul etmiştir. Bu koruyucu önlemler alınmışsa, dalgalanmanın kaynağı ister dış şebeke ister işletme içi bir elektriksel olay olsun, poliçedeki bakım ve koruma yükümlülükleri ihlal edilmediği sürece davacının tazminat talep edebileceğine kanaat getirilmiştir. Ancak, eğer dalgalanmanın sebebi poliçede "istisna" olarak sayılan bakımsızlık veya kasti bir ihmal ise (örneğin periyodik bakımların yapılmaması sonucu oluşan bir kısa devre), sigorta şirketi ödemeden kaçınabilir. Dosya kapsamında davacının düzenli bakım planlarının bulunduğu görüldüğünden, ani bir elektriksel dalgalanmanın teminat kapsamında değerlendirilebielceğine kanaat getirilmiştir. Teknik Sonuç Olarak: Mevcut fotoğraflar, teknik servis formları ve bakım planları bir arada değerlendirildiğinde; makinedeki kart hasarı ile kafa hasarının aynı elektriksel olay sonucu meydana geldiği, davacının makineyi ... ile koruma altına aldığı ve düzenli bakımlarını belgelediği görülmektedir. Bu nedenle, kafa kontrol kartları ile birlikte hasar gören 5 adet baskı kafası, data ve power kabloları ile IQ kart değişim bedellerinin de poliçedeki "Elektronik Cihaz" ve "Makine Kırılması" teminatları kapsamında değerlendirilmesi gerektiği görüş ve kanaatine varılmıştır. Baskı kafalarının değişimi, davacının tercihine bağlı bir yenileme olmayıp, elektriksel hasar sonrası makinenin yeniden çalışabilir hale getirilebilmesi için zorunlu bir teknik müdahaledir. Değişim sonucunda makinenin kapasitesinde, performansında veya teknolojik seviyesinde bir artış meydana gelmediği, yalnızca hasar öncesi fonksiyonel durumun iade edildiği anlaşılmaktadır. Bu nedenle, baskı kafalarının değişimine bağlı olarak davacının haksız bir fayda veya zenginleşme elde ettiğinden söz edilmesi teknik olarak mümkün olamayacağı görüş ve kanaatine varılmıştır. Dosya kapsamındaki teknik servis formları, bakım planları, hasar fotoğrafları ve ekspertiz bulguları birlikte değerlendirildiğinde; dava konusu dijital baskı makinesinde meydana gelen arızanın elektriksel nedenli ani ve beklenmedik bir olayla ilişkili olduğu anlaşılmaktadır. Baskı kafaları, her ne kadar sektörel uygulamalarda kullanım yoğunluğuna bağlı olarak ekonomik ömürleri bulunan parçalar arasında değerlendirilebilse de, yapıları itibariyle yüksek hassasiyetli elektronik sürücü devreleri ile çalışan bileşenler olup, ani gerilim dalgalanması, elektriksel şok etkisi altında, kullanım süresinden ve bakım durumundan bağımsız olarak aniden ve geri döndürülemez şekilde hasar görebilmektedir. Bu tür bir elektriksel etki, yalnızca elektronik kartlar üzerinde değil, aynı güç ve kontrol mimarisi içerisinde çalışan baskı kafaları üzerinde de eş zamanlı hasar oluşturabilecek niteliktedir.Bu kapsamda, hasarın yalnızca “eskime” veya “kullanıma bağlı sarf” gerekçesiyle açıklanmasının teknik olarak yeterli ve tutarlı olmadığı, baskı kafalarında meydana gelen arızanın elektriksel olaydan bağımsız değerlendirilmesinin mühendislik ilkeleriyle bağdaşmayacağı kanaatine varılmıştır. ... veya benzeri koruyucu sistemlerin bulunması, her türlü ani gerilim düzensizliğini ve kısa süreli elektriksel şokları mutlak surette engelleyemeyeceğinden, somut olayda baskı kafalarının da elektriksel hasar kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, meydana gelen zararın ani ve harici elektriksel etki kaynaklı bütüncül bir arıza niteliği taşıdığı teknik kanaatine varılmıştır." şeklinde içerikler belirtilmekle, mahkememizce hükme esas alınabilecek yeterlilikte addedilmiştir. Davacının tazminat talebinin, eksper raporunda belirtildiği üzere; hasarlı baskı kafalarının yenilenmesine ilişkin ... San AŞ. Firmasının düzenleşmiş olduğu 26.09.2023 tarihli ve ... numaralı faturaya istinaden KDV dahil 43.992,00 USD olduğu dikkate alındığında; tazminat hesaplamasında poliçe muafiyeti gereğince (Dijital baskı makineleri her bir hasarda 3500 USD'den az olmamak kaydıyla hasar bedelinin %10'u oranında tenzili muafiyet uygulanacaktır) 43.992 USD hasar bedelinin %10'u olan 4.399,20 USD muafiyet tenzil edildiğinde bakiye tazminat 37.915,40 USD hesaplanmaktadır. Islah dilekçesi ile birlikte hükmün tamamlanması müessesesi de değerlendirilmek suretiyle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; Davanın KABULÜ ile; 1.000,00-USD'nin davalının temerrüd tarihi olan 30.10.2023 tarihinden itibaren, bakiye 36.915,40-USD'nin ise 3095 Sayılı Kanunun 4-a maddesi gereğince kamu bankalarınca 1 yıl vadeli USD mevduat hesaplarına uygulanan en yüksek faizi ile davalıdan alınıp davacıya verilmesine, Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesap olunan 83.542,55-TL nispi karar harcından davacı tarafından peşin ve ıslah harcı olmak üzere yatırılan 28.151,84-TL harcın mahsubu ile bakiye 55.390,71-TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-13 maddesinin "...Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ve taraflarca karşılanan arabuluculuk ücreti, yargılama giderlerinden sayılır..." hükmü gereği 3.600,00-TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydedilmesine, Karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık ücret tarifesi gereğince hesaplanan 189.218,82-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,Davacı tarafından yapılan 28.579,44-TL başvuru harcı, peşin harç ve ıslah harcı olmak üzere yapılan ilk gider, 22.187,00-TL tebligat, müzekkere ve bilirkişi gideri olmak üzere toplam 50.766,44-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,Yatırılan ve bakiye kalan gider avansının kararın kesinleşmesi sonrası talep halinde yatıran taraflara iadesine,Mahkememizin bu kararına karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde, Mahkememize ve Mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine dilekçe verilmek suretiyle İstanbul BAM ilgili Hukuk Dairesince incelenmek üzere istinaf yoluna başvuru hakkı bulunduğuna dair verilen karar, taraf vekillerinin yokluğunda verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. █████/2026Katip ... E-imzalıdır Hakim ... E-imzalıdır HÜKMÜN TAMAMLANMASI HMK 305/A Maddesi uyarınca hüküm kısmında işletilen faizin başlangıç tarihi belirtilmediğinden tamamlanması cihetine gidilerek, ilgili hükmün;"Davanın KABULÜ ile; 1.000,00-USD'nin davalının temerrüd tarihi olan 30.10.2023 tarihinden itibaren, bakiye 36.915,40-USD'nin ise 3095 Sayılı Kanunun 4-a maddesi gereğince kamu bankalarınca 1 yıl vadeli USD mevduat hesaplarına uygulanan 16.02.2026 tarihinden itibaren işleyecek en yüksek faizi ile davalıdan alınıp davacıya verilmesine," şeklinde tamamlanmasına, iş bu kararın da esas hükümle birlikte istinaf yoluna başvuru yapılabileceğinin belirtilmesineKatip E-imzalıdır Hakim E-imzalıdır *Bu evrak 5070 Sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*