Danıştay, afetzede yerleşim yeri seçimi komisyonundan belediye temsilcilerinin çıkarılmasına ilişkin genelge güncellemesinin iptali davasını ele alıyor.
Özet: Bu dava, afetzedelerin yerleştirileceği alanların seçimini yapan komisyondan belediye temsilcilerinin çıkarılmasına ilişkin genelge güncellemesinin iptali talebiyle açılmış olup, davacı belediyeler mevzuatta kendilerine verilen yetkiler, afet yönetimi deneyimleri ve planlama bütünlüğü gereği komisyonda yer almaları gerektiğini savunurken, davalı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD), düzenlemenin mevcut yasal çerçeveye, afet risklerini azaltma amacına ve kamu güvenliğini sağlama yükümlülüğüne uygun olduğunu, ayrıca ilgili yasanın komisyonu bakanlık temsilcilerinden oluşacak şekilde tanımladığını ve genelgenin iptalinin kamu yararını zedeleyeceğini ileri sürmektedir.
T.C.
D A N I Ş T A YDÖRDÜNCÜ DAİREEsas No : ████████Karar No : █████████DAVACI : ... BaşkanlığıVEKİLİ : Av. ...DAVALI : ... BaşkanlığıVEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...DAVANIN KONUSU : Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı'nın ... tarihli ve E:... sayılı yazısı ve bu yazı ile ... tarih ve ... sayılı (2013/5) Yer Seçimi Genelgesinde █████/2023 tarihinde yapılan güncellenmelerin -belediye başkanlığı temsilcisinin komisyon dışına çıkarılmasına ilişkin kısmı yönünden- iptali istenilmektedir.DAVACININ İDDİALARI : 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 53. maddesi, 69. maddesi, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7. maddesinin 1. fıkrasının (u) bendi hükümleri çerçevesinde belediyelerin ve büyükşehir belediyelerinin stratejik planlarında afet yönetimlerine de ayrıntılı olarak yer verildiği, bu doğrultuda bütçeden pay ayrıldığı ve afet önleme ve kurtarma ve sonrasındaki afetzedelere yardım ve barınmalarını sağlama aşamalarında ciddi çalışmalar yürütüldüğü, bütün bu hususlar göz önüne alınarak, ... tarihli ve ... sayılı (2013/5) Yer Seçimi Genelgesi kapsamında Yer Seçimi Komisyonunda büyükşehir belediyelerine/belediyelere de yer verildiği, 2013 yılından bu yana Yer Seçimi Komisyonunda yetki sınırlarındaki alanlarda afetzede ailelerin yerleşim yerlerinin belirlenmesine yönelik olarak hizmet yürüttükleri, büyükşehir belediyelerinin afetzedelerin yerleşebilecekleri doğru ve güvenli yerleri tespit edebilecek en yetkin kuruluşlar olduğu gerçeği göz önüne alındığında Yer Seçimi Komisyonunda büyükşehir belediyelerine yer verilmemesinin mevzuata ve kamu yararına aykırı olduğu, 1/25000 ölçekli Çevre Düzeni Planının idarelerince hazırlanarak onandığı, afet nedeniyle hak sahibi ilan edilen vatandaşların öncelikle bu planlarda belirlenmiş yerleşim alanlarına yerleştirilmesi gerektiği, belediyelerinin yetki alanının il mülki sınırını kapsadığı, bu sınırlar dahilinde planlı ve kontrollü gelişmeyi sağlamanın ve bu doğrultuda altyapı yatırımları yapmanın belediyelerinin görev ve sorumluluğunda olduğu, yeniden düzenlenen Genelgeye göre hak sahibi afetzede aileler için yer seçimi komisyonunca belirlenecek yeni yerleşim yerlerinin, idarelerince hazırlanarak uygulanan 1/25000 ölçekli planlara uygunluğunun denetlenmesinin mümkün olmayacağı, 1/25000 ölçekli planlarla belirlenmiş yerleşim alanı dışındaki bir yerin komisyonca tespit edilmesinin, kamuya ilave kentsel servis ve altyapı maliyetleri getirmesinin yanında 1/25000 ölçekli planların ilke ve stratejileri ile plan bütünlüğüne, plan bütününde kurgulanan yeşil kuşak stratejisine aykırı olacağı ve arazilerde yapılaşma baskısı doğuracağı, yerleşim alanından kopuk biçimde münferit olarak gerçekleştirilecek yeni yerleşim alanı tespitlerinin şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uygun olmayacağı belirtilerek, davaya konu genelgede yapılan güncellemenin iptali gerektiği ileri sürmektedir.DAVALININ SAVUNMASI : Başkanlıklarının koordinasyon kurumu olduğu, Anayasa'nın 65. maddesine göre sosyal amaçlı görevlerin mali kaynakların yeterliliği dahilinde ifa edileceği, kaynakların nasıl, ne yönde ve ne ölçüde kullanılacağını belirleme işinin yasalar çerçevesinde yetkili devlet organlarının takdirinde olduğu, 7269 sayılı Kanunun 16. maddesi gereği yapılması gereken iş ve işlemlere yönelik esasların Yer Seçimi Genelgesi ile belirlendiği, anılan Kanunun 16. maddesinde ''Genel hayata etkili afetlerden önce veya sonra kesin lüzum üzerine meskün bir topluluğun bir kısmının veya tamamının kaldırılarak başka mahallere toplu olarak veyahut dağıtılarak yerleştirilmesi İçişleri, Maliye, Bayındırlık, Sağlık ve Sosyal Yardım, Tarım, Milli Eğitim, Sanayi, İmar ve İskan ve köylerde Köy İşlerine bakan Bakanlıklar mütehassıs temsilcilerinden kurulacak bir komite incelendikten sonra Bakanlar Kurulu Kararı ile İmar ve İskan Bakanlığı tarafından yaptırılır.'' hükmüne yer verildiği, Yer Seçimi Genelgesinin, deprem risklerini azaltmak ve afetlere karşı dirençli yapılar oluşturmak amacıyla, yerleşim yerlerinin güvenli ve uygun alanlara inşa edilmesini düzenleyen bir genelge olduğu, Genelgenin, özellikle deprem bölgelerinde, yapılaşma öncesi zemin etüdü çalışmalarının titizlikle yapılmasını ve zemin durumu ile ilgili risklerin tespit edilerek uygun mühendislik çözümlerinin uygulanmasını zorunlu kıldığı, ilgili Genelgenin, afet risklerinin azaltılması ve kamu güvenliğinin sağlanması amacıyla hazırlandığı, hukuka ve kamu yararına uygun bir düzenleme olduğu, Genelgenin iptali durumunda ortaya çıkabilecek olumsuz etkiler ve kamu yararının zedeleneceği hususlarının dikkate alınması gerektiği, afet riskinin artması durumunda can ve mal kayıpları yaşanabileceği ve bu nedenle Genelgenin kamu güvenliğini sağlamak amacıyla önemli olduğu, Yer Seçimi Genelgesinde, seçimi yapılan alanla ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile afetzede hak sahiplerinden de görüşler alınacağının düzenlendiği, 06.02.2023 tarihinde Kahramanmaraş İli, Pazarcık ve Elbistan İlçelerinde meydana gelen deprem afetleri nedeniyle kalıcı konutların yapımına hızlı bir şekilde başlanabilmesi ve 7269 sayılı Kanun kapsamında hak sahibi olan afetzedelerin bu konutlara yerleşebilmelerinden hareketle ... tarihli ve ... sayılı (2013/5) Yer Seçimi Genelgesinin güncellenmesi ihtiyacı doğduğu, 7269 sayılı Kanunun 16. maddesi kapsamında hazırlanan Yer Seçimi Genelgesi ile davacı Belediyenin mevzuattan kaynaklanan görev, yetki ve sorumluluklarına aykırı olmayacak şekilde, kamu yararı ve afetzede hak sahiplerinin talepleri doğrultusunda güncelleme yapılmasının hukuka ve mevzuata uygun olduğu belirtilerek, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ:...DÜŞÜNCESİ :... tarih ve ... sayılı (2013/5) Yer Seçimi Genelgesinde █████/2023 tarihinde yapılan güncellenmelerin -belediye başkanlığı temsilcisinin komisyon dışına çıkarılmasına ilişkin kısmı yönünden- iptali gerektiği düşünülmektedir.DANIŞTAY SAVCISI: ...DÜŞÜNCESİ : Dava, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı'nın... tarihli ve E:... sayılı yazısı ve bu yazı ile ... tarih ve ... sayılı (2013/5) Yer Seçimi Genelgesinde █████/2023 tarihinde yapılan güncellenmelerin -belediye başkanlığı temsilcisinin komisyon dışına çıkarılmasına -ilişkin kısmı yönünden iptali istemiyle açılmıştır.Dosyanın incelenmesinden, davaya konu Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı'nın yer seçimi genelgesinin uygulaması konulu... tarihli ve E:... sayılı yazısı ile 6360 sayılı Kanunla büyükşehir belediyelerinin görev ve sorumluluk alanlarının il mülki sınırlarına genişletilmiş olmasından bahisle, yer seçimi işlemlerinin ivedi bir şekilde sonuca ulaştırılması ve hak sahibi afetzedelerin mağduriyetlerinin bir an önce giderilmesi amacıyla yer seçimi ilkeleri ve yöntemleri ile yer seçimi protokolü formatlarının yeniden düzenlenerek güncellendiği; önceki Genelgelere bakıldığında, 23.09.2011 tarihli ve 6465 sayılı Yer Seçimi Genelgesinin Ek-3 ve Ek-4'ünde yer alan, yer seçimi komisyonu kararı başlıklı belgeler incelendiğinde, Belediye Başkanlığı temsilcisine (belediye ve mücavir alanı sınırları içerisinde) yer seçimi komisyonu üyeleri arasında yer verildiği; ... tarihli ve ... sayılı (2013/5) Genelge ile 23.09.2011 tarihli ve 6465 sayılı Genelgenin yürürlükten kaldırıldığı, bahsi geçen Genelgenin (2013/5) Ek-2 ve Ek-3'ünde yer alan belgeler incelendiğinde ise; Belediye Başkanına Ek-1'in 3. sayfasında sadece bilgilendirme amaçlı olarak komisyonda yer verildiği, ancak Belediye Başkanlığı temsilcisine yine yer seçimi komisyonu üyeleri arasında yer verildiği; davaya konu, ... tarihli ve ... sayılı (2013/5) Genelgenin güncellenmesine ilişkin ... tarihli ve E:... sayılı yazı ile ekleri incelendiğinde ise; Ek-1'de düzenlenen yer seçimi protokolünün ilkeleri ve yönteminin 10. maddesinde, yer seçimi protokolü formatlarının belirlendiği, buna göre hak sahiplerinin, Büyükşehir olan illerde il sınırları içerisinde, Büyükşehir olmayan illerde ise ilçe sınırları içerisinde yerleştirilmeleri durumunda Ek-2 formatının kullanılacağı; hak sahiplerinin, Büyükşehir olmayan illerde, ilçe sınırları dışında yerleştirilmeleri durumunda ise Ek-3 formatının kullanılacağı; Ek-1'de düzenlenen yer seçimi protokolünün ilkeleri ve yönteminin 4. maddesinde yer seçimi yapılan alanda Belediye Başkanının görüş ve değerlendirmelerinin alınması hususuna yer verilmekle birlikte, hak sahiplerinin, Büyükşehir olan illerde il sınırları içerisinde, Büyükşehir olmayan illerde ise ilçe sınırları içerisinde yerleştirilmeleri durumunda kullanılacak format olan Ek-2'de yer alan yer seçimi komisyonu üyeleri arasında -önceki Genelgelerde belirlenen düzenlemelerin aksine Belediye Başkanlığı temsilcisine yer verilmediği, hak sahiplerinin, Büyükşehir olmayan illerde, ilçe sınırları dışında yerleştirilmeleri durumunda kullanılacak format olan Ek-3'te yer alan yer seçimi komisyonu üyeleri arasında ise yine önceki Genelgelerde olduğu gibi Belediye Başkanlığı temsilcisine yer verildiği, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı'nın ... tarihli ve E:... sayılı yazısı ve bu yazı ile ... tarih ve ... sayılı (2013/5) Yer Seçimi Genelgesinde yapılan, belediye başkanlığı temsilcisinin yer seçimi komisyonu dışına çıkarılmasına ilişkin düzenlemeyi de içerir güncellenmelerin, bila tarih ve 687786 sayılı yazı ile davacı idareye bildirilmesi sonrasında, davacı idare tarafından söz konusu Genelgede yapılan güncellemenin tekrar gözden geçirilmesi ve idarelerine yer seçimi komisyonu üyeleri arasında yer verilmesi istemi ile ... tarih ve ... sayılı yazı ile davalı idareye başvurulması neticesinde, bahsi geçen başvurunun zımnen reddi üzerine, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı'nın......tarihli ve E:... sayılı yazısı ve bu yazı ile ... tarih ve ... sayılı (2013/5) Yer Seçimi Genelgesinde yapılan güncellenmelerin, belediye başkanlığı temsilcisinin komisyon dışına çıkarılmasına ilişkin kısmı yönünden, iptali istemiyle iş bu davanın açıldığı anlaşılmıştır. Bakanlıklara bağlı,İlgili,İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin ''Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı'' başlıklı 30. maddesinde; ''(1) Bu Bölümün amacı, afet ve acil durumlar ile sivil savunmaya ilişkin hizmetleri yürütmek üzere İçişleri Bakanlığına bağlı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının kurulması, teşkilatı ile görev ve yetkilerini düzenlemektir. (2) Bu Bölüm; afet ve acil durumlar ile sivil savunmaya ilişkin hizmetlerin ülke düzeyinde etkin bir şekilde gerçekleştirilmesi için gerekli önlemlerin alınması ve olayların meydana gelmesinden önce hazırlık ve risk azaltma, olay sırasında yapılacak müdahale ve olay sonrasında gerçekleştirilecek iyileştirme çalışmalarını yürüten kurum ve kuruluşlar arasında koordinasyonun sağlanması, yurt içinde ve yurt dışında insani yardım operasyonlarının yapılması ve koordine edilmesi ile bu konularda politika önerilerinin geliştirilmesi ve uygulanması hususlarını kapsar.'' , ''Barınma ve Yapım İşleri Genel Müdürlüğü'' başlıklı 38. maddesinde (Başlığı ile Birlikte Değişik:RG-9/6/2022-31861-C.K-103/7 md.); ''(1) Barınma ve Yapım İşleri Genel Müdürlüğünün görevleri şunlardır: a) Afet ve acil durum sonrası hayatın normale dönmesini sağlayıcı tedbirleri almak. b) Afet sonrası bina hasar tespitinin yapılmasını sağlamak, yapılan hasar tespit çalışmalarını değerlendirmek, meydana gelen afetlerin genel hayata etkili olup olmadığına karar verilmesine yönelik iş ve işlemleri yapmak. c) Afet ve acil durum bölgelerinde geçici barınmayı sağlamak. ç) Afet lojistik depoları kurmak, bakım onarımını yapmak, işletmek ve yönetimini sağlamak. d) Afetzedelerin tedavi, iaşe, ibate gibi acil ihtiyaçları ile ilgili hizmetleri yürütmek; afet nedeniyle belediye ve il özel idare sınırları içerisinde hasar gören yol, içme suyu, kanalizasyon ve benzeri altyapıların çalışır hale getirilmesine dönük ödenek tahsis edilmesini sağlamaya yönelik çalışmaları yürütmek. e) Afetzedelerin hak sahipliği, borçlandırma ve tahsilat işlemlerini yapmak ve takip etmek. f) Afet sonrası kalıcı barınmayı sağlamak üzere yerleşim yerlerinin tespitine dair gerekli iş ve işlemleri yapmak, bu konuda kamu kurum ve kuruluşları ile koordinasyonu sağlamak, yapılan işlemleri denetlemek ve bu yerleşim yerleri ile ilgili her tür ve ölçekteki harita, etüt, imar planı ve parselasyon planlarının yapılmasını sağlamak. g) Afetten etkilenen bölgelerde, kamu kurum ve kuruluşları, mahalli idareler, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşları ile işbirliği içinde afet sonrası yeniden yapılanma ve iyileştirme planları ile uygulamaya ilişkin ilerleme raporlarını hazırlamak, hazırlanan planların uygulanmasını koordine etmek. ğ) Hak sahibi kabul edilen afetzedeler için yapılacak kalıcı yapıların yapım yöntemlerini belirlemek, projelerini yapmak, yatırım programına almak, ödeneklerini temin etmek ve yapımını sağlamak. h) Afetzedelerin geçici ve kalıcı barınmaları için gerekli altyapı ve üstyapı projelerinin hazırlanarak inşaatlarının yapılmasını sağlamak. ı) Başkan tarafından verilecek benzeri görevleri yapmak.'' 7269 sayılı Kanun'un ''Afet Bölgelerindeki bir topluluğun kaldırılarak başka yerlere taşınması'' başlıklı 16. maddesinde (Değişik: 2/7/1968-1051/1 md.); ''(2) Genel hayata etkili afetlerden önce veya sonra kesin lüzum üzerine meskün bir topluluğun bir kısmının veya tamamının kaldırılarak başka mahallere toplu olarak veyahut dağıtılarak yerleştirilmesi İçişleri, Maliye, Bayındırlık, Sağlık ve Sosyal Yardım, Tarım, Milli Eğitim, Sanayi, İmar ve İskan ve köylerde Köy İşlerine bakan Bakanlıklar mütehassıs temsilcilerinden kurulacak bir komite incelendikten sonra Cumhurbaşkanı Kararı ile İmar ve İskan Bakanlığı tarafından yaptırılır.(1)(2) Ancak bu toplu nakiller aynı belediye ve köy sınırları içinde ise Cumhurbaşkanı kararına lüzum kalmaksızın İçişleri ve İmar ve İskan Bakanlıklarınca müştereken yapılır. (2)Taşınma yeri afet bölgesinin bulunduğu il sınırları dışında tespit edildiği takdirde, afetzedelerin taşınması ile ilgili giderler İmar ve İskan Bakanlığınca afetler fonundan karşılanır.'' 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun ''Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları'' başlıklı 7. maddesinde; ''Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır: a) İlçe belediyelerinin görüşlerini alarak büyükşehir belediyesinin stratejik plânını, yıllık hedeflerini, yatırım programlarını ve bunlara uygun olarak bütçesini hazırlamak. b) Çevre düzeni plânına uygun olmak kaydıyla, büyükşehir belediye sınırları içinde 1/5.000 ile 1/25.000 arasındaki her ölçekte nazım imar plânını yapmak, yaptırmak ve onaylayarak uygulamak; büyükşehir içindeki belediyelerin nazım plâna uygun olarak hazırlayacakları uygulama imar plânlarını, bu plânlarda yapılacak değişiklikleri, parselasyon plânlarını ve imar ıslah plânlarını aynen veya değiştirerek onaylamak ve uygulanmasını denetlemek; nazım imar plânının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmayan ilçe belediyelerinin uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmak veya yaptırmak. c) Kanunlarla büyükşehir belediyesine verilmiş görev ve hizmetlerin gerektirdiği proje, yapım, bakım ve onarım işleriyle ilgili her ölçekteki imar plânlarını, parselasyon plânlarını ve her türlü imar uygulamasını yapmak ve ruhsatlandırmak, 20.7.1966 tarihli ve 775 sayılı Gecekondu Kanununda belediyelere verilen yetkileri kullanmak. d) Büyükşehir belediyesi tarafından yapılan veya işletilen alanlardaki işyerlerine büyükşehir belediyesinin sorumluluğunda bulunan alanlarda işletilecek yerlere ruhsat vermek ve denetlemek. e) Belediye Kanununun 69 ve 73 üncü maddelerindeki yetkileri kullanmak. f) Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek. g) (Değişik: █████/2012-6360/7 md.) Büyükşehir belediyesinin yetki alanındaki mahalleleri ilçe merkezine bağlayan yollar, meydan, bulvar, cadde ve ana yolları yapmak, yaptırmak, bakım ve onarımı ile bu yolların temizliği ve karla mücadele çalışmalarını yürütmek; kentsel tasarım projelerine uygun olarak bu yerlere cephesi bulunan yapılara ilişkin yükümlülükler koymak; ilân ve reklam asılacak yerleri ve bunların şekil ve ebadını belirlemek; meydan, bulvar, cadde, yol ve sokak ad ve numaraları ile bunlar üzerindeki binalara numara verilmesi işlerini gerçekleştirmek. h) Coğrafî ve kent bilgi sistemlerini kurmak. i) Sürdürülebilir kalkınma ilkesine uygun olarak çevrenin, tarım alanlarının ve su havzalarının korunmasını sağlamak; ağaçlandırma yapmak; gayrisıhhî işyerlerini, eğlence yerlerini, halk sağlığına ve çevreye etkisi olan diğer işyerlerini kentin belirli yerlerinde toplamak; inşaat malzemeleri, hurda depolama alanları ve satış yerlerini, hafriyat toprağı, moloz, kum ve çakıl depolama alanlarını, odun ve kömür satış ve depolama sahalarını belirlemek, bunların taşınmasında çevre kirliliğine meydan vermeyecek tedbirler almak; büyükşehir katı atık yönetim plânını yapmak, yaptırmak; katı atıkların kaynakta toplanması ve aktarma istasyonuna kadar taşınması hariç katı atıkların ve hafriyatın yeniden değerlendirilmesi, depolanması ve bertaraf edilmesine ilişkin hizmetleri yerine getirmek, bu amaçla tesisler kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek; sanayi ve tıbbî atıklara ilişkin hizmetleri yürütmek, bunun için gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek; deniz araçlarının atıklarını toplamak, toplatmak, arıtmak ve bununla ilgili gerekli düzenlemeleri yapmak. j) Gıda ile ilgili olanlar dâhil birinci sınıf gayrisıhhî müesseseleri ruhsatlandırmak ve denetlemek, yiyecek ve içecek maddelerinin tahlillerini yapmak üzere laboratuvarlar kurmak ve işletmek. k) Büyükşehir belediyesinin yetkili olduğu veya işlettiği alanlarda zabıta hizmetlerini yerine getirmek. l) Yolcu ve yük terminalleri, kapalı ve açık otoparklar yapmak, yaptırmak, işletmek, işlettirmek veya ruhsat vermek. m) Büyükşehirin bütünlüğüne hizmet eden sosyal donatılar, bölge parkları, hayvanat bahçeleri, hayvan barınakları, kütüphane, müze, spor, dinlence, eğlence ve benzeri yerleri yapmak, yaptırmak, işletmek veya işlettirmek; gerektiğinde amatör spor kulüplerine nakdî yardım yapmak, malzeme vermek ve gerekli desteği sağlamak, amatör takımlar arasında spor müsabakaları düzenlemek, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan sporculara, teknik yönetici, antrenör ve öğrencilere belediye meclis kararıyla ödül vermek. n) Gerektiğinde mabetler ile sağlık, eğitim ve kültür hizmetleri için bina ve tesisler yapmak, kamu kurum ve kuruluşlarına ait bu hizmetlerle ilgili bina ve tesislerin her türlü bakımını, onarımını yapmak ve gerekli malzeme desteğini sağlamak. o) Kültür ve tabiat varlıkları ile tarihî dokunun ve kent tarihi bakımından önem taşıyan mekânların ve işlevlerinin korunmasını sağlamak, bu amaçla bakım ve onarımını yapmak, korunması mümkün olmayanları aslına uygun olarak yeniden inşa etmek. p) Büyükşehir içindeki toplu taşıma hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek, büyükşehir sınırları içindeki kara ve denizde taksi ve servis araçları dahil toplu taşıma araçlarına ruhsat vermek. (Ek cümle: 16/5/2018-███████ md.) Büyükşehir içindeki toplu taşıma hatlarıyla ilgili olarak; şehir merkezine olan uzaklık, nüfus ve hattı kullanan sayısı kriterleri esas alınarak tespit edilecek hatlarla ilgili toplu taşıma hizmetlerinin işlettirilmesine karar vermek. r) Su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek, bunun için gerekli baraj ve diğer tesisleri kurmak, kurdurmak ve işletmek; derelerin ıslahını yapmak; kaynak suyu veya arıtma sonunda üretilen suları pazarlamak. s) Mezarlık alanlarını tespit etmek, mezarlıklar tesis etmek, işletmek, işlettirmek, defin ile ilgili hizmetleri yürütmek. t) Her çeşit toptancı hallerini ve mezbahaları yapmak, yaptırmak, işletmek veya işlettirmek, imar plânında gösterilen yerlerde yapılacak olan özel hal ve mezbahaları ruhsatlandırmak ve denetlemek. u) İl düzeyinde yapılan plânlara uygun olarak, doğal afetlerle ilgili plânlamaları ve diğer hazırlıkları büyükşehir ölçeğinde yapmak; gerektiğinde diğer afet bölgelerine araç, gereç ve malzeme desteği vermek; itfaiye ve acil yardım hiz metlerini yürütmek; patlayıcı ve yanıcı madde üretim ve depolama yerlerini tespit etmek, konut, işyeri, eğlence yeri, fabrika ve sanayi kuruluşları ile kamu kuruluşlarını yangına ve diğer afetlere karşı alınacak önlemler yönünden denetlemek, bu konuda mevzuatın gerektirdiği izin ve ruhsatları vermek. v) Sağlık merkezleri, hastaneler, gezici sağlık üniteleri ile yetişkinler, yaşlılar, engelliler, kadınlar, gençler ve çocuklara yönelik her türlü sosyal ve kültürel hizmetleri yürütmek, geliştirmek ve bu amaçla sosyal tesisler kurmak, meslek ve beceri kazandırma kursları açmak, işletmek veya işlettirmek, bu hizmetleri yürütürken üniversiteler, yüksek okullar, meslek liseleri, kamu kuruluşları ve sivil toplum örgütleri ile işbirliği yapmak. y) Merkezî ısıtma sistemleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek. z) (Değişik: █████/2012-6360/7 md.) Afet riski taşıyan veya can ve mal güvenliği açısından tehlike oluşturan binaları tahliye etme ve yıkım konusunda ilçe belediyelerinin talepleri hâlinde her türlü desteği sağlamak. aa) (Ek:█████/2020-███████ md.) Bisiklet yollarının ve şeritlerinin, bisiklet ve elektrikli skuter park ve şarj istasyonlarının, yaya yollarının ve gürültü bariyerlerinin planlanması, projelendirilmesi, yapımı, bakımı ve onarımıyla ilgili işleri yürütmek. bb) (Ek: █████/2022-███████ md.) Gerektiğinde cemevleri için bina ve tesisler yapmak, bu bina ve tesislerin her türlü bakımını, onarımını yapmak ve gerekli malzeme desteğini sağlamak. Büyükşehir belediyeleri birinci fıkranın (c) bendinde belirtilen yetkilerini, imar plânlarına uygun olarak kullanmak ve ilgili belediyeye bildirmek zorundadır. (Değişik ikinci cümle: █████/2012-6360/7 md.) Büyükşehir belediyeleri birinci fıkranın (l), (s), (t) bentlerindeki görevleri ile temizlik hizmetleri ve adres ve numaralandırmaya ilişkin görevlerini belediye meclisi kararı ile ilçe belediyelerine devredebilir, birlikte yapabilirler. (Ek üç cümle: 16/5/2018-███████ md.) Büyükşehir belediyeleri, birinci fıkranın (p) bendinin ikinci cümlesinde yer alan kriterler esas alınarak büyükşehir belediye meclisi kararıyla belirlenen yerlerdeki toplu taşıma hatlarının işletmesinin o bölgede kurulu taşıma birlik veya kooperatiflerinden temin edilmesine karar verebilir. Bu durumda ihaleye katılacaklarda ve kullanılacak taşıma araçlarında aranacak şartlar belediyelerce belirlenir. (Değişik cümle:█████/2021-7349/9 md.) Büyükşehir belediyeleri, kendisinden izin veya ruhsat almak ya da hat kiralamak suretiyle çalışan ve toplu taşıma hizmeti yürüten gerçek ve tüzel kişilere; nüfus, hattın uzunluğu ve hattı kullanan sayısı kriterlerini esas alarak tespit edeceği hatlardaki toplu taşıma hizmetlerinden ücretsiz veya indirimli olarak yararlananlara ilişkin gelir desteği ödemesi yapabilir. İlçe belediyelerinin görev ve yetkileri şunlardır: a) Kanunlarla münhasıran büyükşehir belediyesine verilen görevler ile birinci fıkrada sayılanlar dışında kalan görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak. b) Büyükşehir katı atık yönetim plânına uygun olarak, katı atıkları toplamak ve aktarma istasyonuna taşımak. c) Sıhhî işyerlerini, 2 nci ve 3 üncü sınıf gayrisıhhî müesseseleri, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek. d) Birinci fıkrada belirtilen hizmetlerden; 775 sayılı Gecekondu Kanununda belediyelere verilen yetkileri kullanmak, spor, dinlenme ve eğlence yerleri ile parkları yapmak; yaşlılar, engelliler, kadınlar, gençler ve çocuklara yönelik sosyal ve kültürel hizmetler sunmak; mesleki eğitim ve beceri kursları açmak; mabetler ile sağlık, eğitim, kültür tesis ve binalarının yapım, bakım ve onarımı ile kültür ve tabiat varlıkları ve tarihî dokuyu korumak; kent tarihi bakımından önem taşıyan mekânların ve işlevlerinin geliştirilmesine ilişkin hizmetler yapmak; bölge otoparkı, kapalı ve açık otoparklar yapmak, yaptırmak, işletmek, işlettirmek veya ruhsat vermek. e) Defin ile ilgili hizmetleri yürütmek. f) (Ek: █████/2012-6360/7 md.) Afet riski taşıyan veya can ve mal güvenliği açısından tehlike oluşturan binaları tahliye etmek ve yıkmak. g) (Ek: █████/2022-███████ md.) Cemevlerinin yapım, bakım ve onarımını yapmak.(Değişik son fıkra: 1/7/2006-███████ md.) 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunuyla Sanayi ve Ticaret Bakanlığına ve organize sanayi bölgelerine tanınan yetki ve sorumluluklar ile sivil hava ulaşımına açık havaalanları ve bu havaalanları bünyesinde yer alan tüm tesisler bu Kanunun kapsamı dışındadır. (Ek fıkra: █████/2012-6360/7 md.) Büyükşehir ve ilçe belediyeleri tarım ve hayvancılığı desteklemek amacıyla her türlü faaliyet ve hizmette bulunabilirler.'' aynı Kanun'un 28. maddesinde; ''Belediye Kanunu ve diğer ilgili Kanunların bu kanuna aykırı olmayan hükümleri ilgisine göre büyükşehir ve ilçe belediyeleri hakkında da uygulanır.'' 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun ''Acil Durum Planlaması'' başlıklı 53. maddesinde; ''Belediye; yangın, sanayi kazaları, deprem ve diğer doğal afetlerden korunmak veya bunların zararlarını azaltmak amacıyla beldenin özelliklerini de dikkate alarak gerekli afet ve acil durum plânlarını yapar, ekip ve donanımı hazırlar. Acil durum plânlarının hazırlanmasında varsa il ölçeğindeki diğer acil durum plânlarıyla da koordinasyon sağlanır ve ilgili bakanlık, kamu kuruluşları, meslek teşekkülleriyle üniversitelerin ve diğer mahallî idarelerin görüşleri alınır. Plânlar doğrultusunda halkın eğitimi için gerekli önlemler alınarak ikinci fıkrada sayılan idareler, kurumlar ve örgütlerle ortak programlar yapılabilir. Belediye, belediye sınırları dışında yangın ve doğal afetler meydana gelmesi durumunda, bu bölgelere gerekli yardım ve destek sağlayabilir.''Aynı Kanun'un ''Arsa ve konut üretimi'' başlıklı 69. maddesinde de; ''Belediye; düzenli kentleşmeyi sağlamak, beldenin konut, sanayi ve ticaret alanı ihtiyacını karşılamak amacıyla belediye ve mücavir alan sınırları içinde, özel kanunlarına göre korunması gerekli yerler ile tarım arazileri hariç imarlı ve alt yapılı arsalar üretmek; konut, toplu konut yapmak, satmak, kiralamak ve bu amaçlarla arazi satın almak, kamulaştırma yapmak, bu arsaları trampa etmek, bu konuda ilgili diğer kamu kurum ve kuruluşları ve bankalarla iş birliği yapmak ve gerektiğinde onlarla ortak projeler gerçekleştirmek yetkisine sahiptir. Belediye, bu amaçla bütçesinden gerekli parayı ayırmak suretiyle işletme tesis edebilir. Arsalar hariç üretilen konut ve işyerlerinin satışı 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine tâbi değildir. O belediye ve mücavir alan sınırları içinde kendisine, eşine veya onsekiz yaşından küçük çocuklarına ait konutu olmayan dar gelirli kişiler ile afete maruz kalanlara, sanayi bölgelerinden nakledileceklere ve üyelerinin tamamı bu durumda olan kooperatiflere, bedeli 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu hükümlerine göre oluşturulan takdir komisyonu tarafından belirlenecek tutardan aşağı olmamak üzere arsa tahsisi yapılabilir. Durumları 775 sayılı Gecekondu Kanununun 25 inci maddesine uyan kimselere de bu maddeye göre arsa ve konut sağlanabilir. Bu fıkranın uygulama esasları, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından hazırlanacak çerçeve yönetmeliğe uygun olarak belediye meclisleri tarafından çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir." hükümlerine yer verilmiştir.7269 sayılı Kanun'un 16. maddesinde , genel hayata etkili afetlerden önce veya sonra kesin lüzum üzerine meskün bir topluluğun bir kısmının veya tamamının kaldırılarak başka mahallere toplu olarak veyahut dağıtılarak yerleştirilmesi İçişleri, Maliye, Bayındırlık, Sağlık ve Sosyal Yardım, Tarım, Milli Eğitim, Sanayi, İmar ve İskan ve köylerde Köy İşlerine bakan Bakanlıklar mütehassıs temsilcilerinden kurulacak bir komite inceleneceği düzenlemesine yer verilmiş olup, belediye başkanlığı temsilcisine yer verilmemiş olmakla birlikte, Afet sonrası kalıcı barınmayı sağlamak üzere yerleşim yerlerinin tespitine dair gerekli iş ve işlemleri yapmak, bu konuda kamu kurum ve kuruluşları ile koordinasyonu sağlamak, Afetten etkilenen bölgelerde, kamu kurum ve kuruluşları, mahalli idareler, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşları ile işbirliği içinde afet sonrası yeniden yapılanma ve iyileştirme planları ile uygulamaya ilişkin ilerleme raporlarını hazırlamak, hazırlanan planların uygulanmasını koordine etmekle görevli AFAD'ın anılan koordinasyonu sağlamak ve de özel Kanunları ile yukarıda belirtilen kamusal hizmetleri (özellikle İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut ) yapmakla sorumlu ve görevli olan Belediyelerin, kendilerine yer seçimi komisyonu kararında belirlenecek alanlarda yukarıda anılan hizmetler özellikle planlama, ulaşım, altyapı hizmetleri gibi kamusal yükümlülükler yükleneceği halde, bu alanlar belirlenirken karar sürecine dahil edilmemelerinin, söz konusu projelerin gerçekleştirilmesi sonrasında anılan alanlarda Belediyeler tarafından yürütülmesi gereken kamusal hizmetlerin gerçekleştirilmesi noktasında sorunlara neden olabileceği, yeni yapılacak konut projelerinin bulunduğu alanlarda kamusal hizmetlerin kesintisiz biçimde devamını sağlamak ve yapılacak yerleşimlerin,mevcut yerleşim alanları ve altyapı olanakları ile entegrasyonunu sağlamak için Belediye Başkanlığı Temsilcilerinin yer seçim komisyonlarında üye olarak yer almalarının kamu yararı bakımından gerekli olduğundan, belediye başkanlığı temsilcisinin komisyon dışına çıkarılmasına ilişkin güncellemeye dair düzenlemenin ilgili mevzuata, hukuka ve kamu yararına uygun bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı'nın... tarihli ve E:... sayılı yazısı ve bu yazı ile ... tarih ve ... sayılı (2013/5) Yer Seçimi Genelgesinde yapılan güncellenmelerin, belediye başkanlığı temsilcisinin komisyon dışına çıkarılmasına ilişkin kısmı yönünde iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE :MADDİ OLAY:Dava; Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı'nın ... tarihli ve E:... sayılı yazısı ve bu yazı ile ... tarih ve ... sayılı (2013/5) Yer Seçimi Genelgesinde yapılan, belediye başkanlığı temsilcisinin yer seçimi komisyonu dışına çıkarılmasına ilişkin düzenlemeyi de içerir güncellenmelerin, ... tarih ve ... sayılı yazı ile davacı idareye bildirilmesi sonrasında, davacı idare tarafından söz konusu Genelgede yapılan güncellemenin tekrar gözden geçirilmesi ve idarelerine yer seçimi komisyonu üyeleri arasında yer verilmesi istemi ile ... tarih ve ... sayılı yazı ile davalı idareye başvurulması neticesinde, bahsi geçen başvurunun zımnen reddi üzerine, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı'nın ... tarihli ve E:... sayılı yazısı ve bu yazı ile ... tarih ve ... sayılı (2013/5) Yer Seçimi Genelgesinde yapılan güncellenmelerin, belediye başkanlığı temsilcisinin komisyon dışına çıkarılmasına ilişkin kısmı yönünden, iptali istemiyle açılmıştır.İLGİLİ MEVZUAT:2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın ''Devletin iktisadi ve sosyal ödevlerinin sınırları'' başlıklı 65. maddesinde (Değişik: 3/███████-███████ md.); ''Devlet, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir.'' kuralına yer verilmiş; 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin ''Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı'' başlıklı 30. maddesinde; ''(1) Bu Bölümün amacı, afet ve acil durumlar ile sivil savunmaya ilişkin hizmetleri yürütmek üzere İçişleri Bakanlığına bağlı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının kurulması, teşkilatı ile görev ve yetkilerini düzenlemektir. (2) Bu Bölüm; afet ve acil durumlar ile sivil savunmaya ilişkin hizmetlerin ülke düzeyinde etkin bir şekilde gerçekleştirilmesi için gerekli önlemlerin alınması ve olayların meydana gelmesinden önce hazırlık ve risk azaltma, olay sırasında yapılacak müdahale ve olay sonrasında gerçekleştirilecek iyileştirme çalışmalarını yürüten kurum ve kuruluşlar arasında koordinasyonun sağlanması, yurt içinde ve yurt dışında insani yardım operasyonlarının yapılması ve koordine edilmesi ile bu konularda politika önerilerinin geliştirilmesi ve uygulanması hususlarını kapsar.'' , ''Barınma ve Yapım İşleri Genel Müdürlüğü'' başlıklı 38. maddesinde (Başlığı ile Birlikte Değişik:RG-9/6/2022-31861-C.K-103/7 md.); ''(1) Barınma ve Yapım İşleri Genel Müdürlüğünün görevleri şunlardır: a) Afet ve acil durum sonrası hayatın normale dönmesini sağlayıcı tedbirleri almak. b) Afet sonrası bina hasar tespitinin yapılmasını sağlamak, yapılan hasar tespit çalışmalarını değerlendirmek, meydana gelen afetlerin genel hayata etkili olup olmadığına karar verilmesine yönelik iş ve işlemleri yapmak. c) Afet ve acil durum bölgelerinde geçici barınmayı sağlamak. ç) Afet lojistik depoları kurmak, bakım onarımını yapmak, işletmek ve yönetimini sağlamak. d) Afetzedelerin tedavi, iaşe, ibate gibi acil ihtiyaçları ile ilgili hizmetleri yürütmek; afet nedeniyle belediye ve il özel idare sınırları içerisinde hasar gören yol, içme suyu, kanalizasyon ve benzeri altyapıların çalışır hale getirilmesine dönük ödenek tahsis edilmesini sağlamaya yönelik çalışmaları yürütmek. e) Afetzedelerin hak sahipliği, borçlandırma ve tahsilat işlemlerini yapmak ve takip etmek. f) Afet sonrası kalıcı barınmayı sağlamak üzere yerleşim yerlerinin tespitine dair gerekli iş ve işlemleri yapmak, bu konuda kamu kurum ve kuruluşları ile koordinasyonu sağlamak, yapılan işlemleri denetlemek ve bu yerleşim yerleri ile ilgili her tür ve ölçekteki harita, etüt, imar planı ve parselasyon planlarının yapılmasını sağlamak. g) Afetten etkilenen bölgelerde, kamu kurum ve kuruluşları, mahalli idareler, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşları ile işbirliği içinde afet sonrası yeniden yapılanma ve iyileştirme planları ile uygulamaya ilişkin ilerleme raporlarını hazırlamak, hazırlanan planların uygulanmasını koordine etmek. ğ) Hak sahibi kabul edilen afetzedeler için yapılacak kalıcı yapıların yapım yöntemlerini belirlemek, projelerini yapmak, yatırım programına almak, ödeneklerini temin etmek ve yapımını sağlamak. h) Afetzedelerin geçici ve kalıcı barınmaları için gerekli altyapı ve üstyapı projelerinin hazırlanarak inşaatlarının yapılmasını sağlamak. ı) Başkan tarafından verilecek benzeri görevleri yapmak.'' düzenlemesine yer verilmiş; 7269 sayılı Kanunun ''Afet Bölgelerindeki bir topluluğun kaldırılarak başka yerlere taşınması'' başlıklı 16. maddesinde (Değişik: 2/7/1968-1051/1 md.); ''(2) Genel hayata etkili afetlerden önce veya sonra kesin lüzum üzerine meskün bir topluluğun bir kısmının veya tamamının kaldırılarak başka mahallere toplu olarak veyahut dağıtılarak yerleştirilmesi İçişleri, Maliye, Bayındırlık, Sağlık ve Sosyal Yardım, Tarım, Milli Eğitim, Sanayi, İmar ve İskan ve köylerde Köy İşlerine bakan Bakanlıklar mütehassıs temsilcilerinden kurulacak bir komite incelendikten sonra Cumhurbaşkanı Kararı ile İmar ve İskan Bakanlığı tarafından yaptırılır.(1)(2) Ancak bu toplu nakiller aynı belediye ve köy sınırları içinde ise Cumhurbaşkanı kararına lüzum kalmaksızın İçişleri ve İmar ve İskan Bakanlıklarınca müştereken yapılır. (2)Taşınma yeri afet bölgesinin bulunduğu il sınırları dışında tespit edildiği takdirde, afetzedelerin taşınması ile ilgili giderler İmar ve İskan Bakanlığınca afetler fonundan karşılanır.'' denilmiş; 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun ''Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları[2]'' başlıklı 7. maddesinde; ''Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır: a) İlçe (…)[3] belediyelerinin görüşlerini alarak büyükşehir belediyesinin stratejik plânını, yıllık hedeflerini, yatırım programlarını ve bunlara uygun olarak bütçesini hazırlamak. b) Çevre düzeni plânına uygun olmak kaydıyla, büyükşehir belediye (…)[4] sınırları içinde 1/5.000 ile 1/25.000 arasındaki her ölçekte nazım imar plânını yapmak, yaptırmak ve onaylayarak uygulamak; büyükşehir içindeki belediyelerin nazım plâna uygun olarak hazırlayacakları uygulama imar plânlarını, bu plânlarda yapılacak değişiklikleri, parselasyon plânlarını ve imar ıslah plânlarını aynen veya değiştirerek onaylamak ve uygulanmasını denetlemek; nazım imar plânının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmayan ilçe (…)3 belediyelerinin uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmak veya yaptırmak. c) Kanunlarla büyükşehir belediyesine verilmiş görev ve hizmetlerin gerektirdiği proje, yapım, bakım ve onarım işleriyle ilgili her ölçekteki imar plânlarını, parselasyon plânlarını ve her türlü imar uygulamasını yapmak ve ruhsatlandırmak, 20.7.1966 tarihli ve 775 sayılı Gecekondu Kanununda belediyelere verilen yetkileri kullanmak. d) Büyükşehir belediyesi tarafından yapılan veya işletilen alanlardaki işyerlerine büyükşehir belediyesinin sorumluluğunda bulunan alanlarda işletilecek yerlere ruhsat vermek ve denetlemek. e) Belediye Kanununun 69 ve 73 üncü maddelerindeki yetkileri kullanmak.[5] f) Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek. g) (Değişik: █████/2012-6360/7 md.) Büyükşehir belediyesinin yetki alanındaki mahalleleri ilçe merkezine bağlayan yollar, meydan, bulvar, cadde ve ana yolları yapmak, yaptırmak, bakım ve onarımı ile bu yolların temizliği ve karla mücadele çalışmalarını yürütmek; kentsel tasarım projelerine uygun olarak bu yerlere cephesi bulunan yapılara ilişkin yükümlülükler koymak; ilân ve reklam asılacak yerleri ve bunların şekil ve ebadını belirlemek; meydan, bulvar, cadde, yol ve sokak ad ve numaraları ile bunlar üzerindeki binalara numara verilmesi işlerini gerçekleştirmek. h) Coğrafî ve kent bilgi sistemlerini kurmak. i) Sürdürülebilir kalkınma ilkesine uygun olarak çevrenin, tarım alanlarının ve su havzalarının korunmasını sağlamak; ağaçlandırma yapmak; gayrisıhhî işyerlerini, eğlence yerlerini, halk sağlığına ve çevreye etkisi olan diğer işyerlerini kentin belirli yerlerinde toplamak; inşaat malzemeleri, hurda depolama alanları ve satış yerlerini, hafriyat toprağı, moloz, kum ve çakıl depolama alanlarını, odun ve kömür satış ve depolama sahalarını belirlemek, bunların taşınmasında çevre kirliliğine meydan vermeyecek tedbirler almak; büyükşehir katı atık yönetim plânını yapmak, yaptırmak; katı atıkların kaynakta toplanması ve aktarma istasyonuna kadar taşınması hariç katı atıkların ve hafriyatın yeniden değerlendirilmesi, depolanması ve bertaraf edilmesine ilişkin hizmetleri yerine getirmek, bu amaçla tesisler kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek; sanayi ve tıbbî atıklara ilişkin hizmetleri yürütmek, bunun için gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek; deniz araçlarının atıklarını toplamak, toplatmak, arıtmak ve bununla ilgili gerekli düzenlemeleri yapmak.[6] j) Gıda ile ilgili olanlar dâhil birinci sınıf gayrisıhhî müesseseleri ruhsatlandırmak ve denetlemek, yiyecek ve içecek maddelerinin tahlillerini yapmak üzere laboratuvarlar kurmak ve işletmek. k) Büyükşehir belediyesinin yetkili olduğu veya işlettiği alanlarda zabıta hizmetlerini yerine getirmek. l) Yolcu ve yük terminalleri, kapalı ve açık otoparklar yapmak, yaptırmak, işletmek, işlettirmek veya ruhsat vermek. m) Büyükşehirin bütünlüğüne hizmet eden sosyal donatılar, bölge parkları, hayvanat bahçeleri, hayvan barınakları, kütüphane, müze, spor, dinlence, eğlence ve benzeri yerleri yapmak, yaptırmak, işletmek veya işlettirmek; gerektiğinde amatör spor kulüplerine nakdî yardım yapmak, malzeme vermek ve gerekli desteği sağlamak, amatör takımlar arasında spor müsabakaları düzenlemek, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan sporculara, teknik yönetici, antrenör ve öğrencilere belediye meclis kararıyla ödül vermek.[7] n) Gerektiğinde mabetler ile sağlık, eğitim ve kültür hizmetleri için bina ve tesisler yapmak, kamu kurum ve kuruluşlarına ait bu hizmetlerle ilgili bina ve tesislerin her türlü bakımını, onarımını yapmak ve gerekli malzeme desteğini sağlamak.[8] o) Kültür ve tabiat varlıkları ile tarihî dokunun ve kent tarihi bakımından önem taşıyan mekânların ve işlevlerinin korunmasını sağlamak, bu amaçla bakım ve onarımını yapmak, korunması mümkün olmayanları aslına uygun olarak yeniden inşa etmek. p) Büyükşehir içindeki toplu taşıma hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek, büyükşehir sınırları içindeki kara ve denizde taksi ve servis araçları dahil toplu taşıma araçlarına ruhsat vermek. (Ek cümle: 16/5/2018-███████ md.) Büyükşehir içindeki toplu taşıma hatlarıyla ilgili olarak; şehir merkezine olan uzaklık, nüfus ve hattı kullanan sayısı kriterleri esas alınarak tespit edilecek hatlarla ilgili toplu taşıma hizmetlerinin işlettirilmesine karar vermek. r) Su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek, bunun için gerekli baraj ve diğer tesisleri kurmak, kurdurmak ve işletmek; derelerin ıslahını yapmak; kaynak suyu veya arıtma sonunda üretilen suları pazarlamak. s) Mezarlık alanlarını tespit etmek, mezarlıklar tesis etmek, işletmek, işlettirmek, defin ile ilgili hizmetleri yürütmek. t) Her çeşit toptancı hallerini ve mezbahaları yapmak, yaptırmak, işletmek veya işlettirmek, imar plânında gösterilen yerlerde yapılacak olan özel hal ve mezbahaları ruhsatlandırmak ve denetlemek. u) İl düzeyinde yapılan plânlara uygun olarak, doğal afetlerle ilgili plânlamaları ve diğer hazırlıkları büyükşehir ölçeğinde yapmak; gerektiğinde diğer afet bölgelerine araç, gereç ve malzeme desteği vermek; itfaiye ve acil yardım hizmetlerini yürütmek; patlayıcı ve yanıcı madde üretim ve depolama yerlerini tespit etmek, konut, işyeri, eğlence yeri, fabrika ve sanayi kuruluşları ile kamu kuruluşlarını yangına ve diğer afetlere karşı alınacak önlemler yönünden denetlemek, bu konuda mevzuatın gerektirdiği izin ve ruhsatları vermek. v) Sağlık merkezleri, hastaneler, gezici sağlık üniteleri ile yetişkinler, yaşlılar, engelliler, kadınlar, gençler ve çocuklara yönelik her türlü sosyal ve kültürel hizmetleri yürütmek, geliştirmek ve bu amaçla sosyal tesisler kurmak, meslek ve beceri kazandırma kursları açmak, işletmek veya işlettirmek, bu hizmetleri yürütürken üniversiteler, yüksek okullar, meslek liseleri, kamu kuruluşları ve sivil toplum örgütleri ile işbirliği yapmak. y) Merkezî ısıtma sistemleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek. z) (Değişik: █████/2012-6360/7 md.) Afet riski taşıyan veya can ve mal güvenliği açısından tehlike oluşturan binaları tahliye etme ve yıkım konusunda ilçe belediyelerinin talepleri hâlinde her türlü desteği sağlamak. aa) (Ek:█████/2020-███████ md.) Bisiklet yollarının ve şeritlerinin, bisiklet ve elektrikli skuter park ve şarj istasyonlarının, yaya yollarının ve gürültü bariyerlerinin planlanması, projelendirilmesi, yapımı, bakımı ve onarımıyla ilgili işleri yürütmek. bb) (Ek: █████/2022-███████ md.) Gerektiğinde cemevleri için bina ve tesisler yapmak, bu bina ve tesislerin her türlü bakımını, onarımını yapmak ve gerekli malzeme desteğini sağlamak. Büyükşehir belediyeleri birinci fıkranın (c) bendinde belirtilen yetkilerini, imar plânlarına uygun olarak kullanmak ve ilgili belediyeye bildirmek zorundadır. (Değişik ikinci cümle: █████/2012-6360/7 md.) Büyükşehir belediyeleri birinci fıkranın (l), (s), (t) bentlerindeki görevleri ile temizlik hizmetleri ve adres ve numaralandırmaya ilişkin görevlerini belediye meclisi kararı ile ilçe belediyelerine devredebilir, birlikte yapabilirler. (Ek üç cümle: 16/5/2018-███████ md.) Büyükşehir belediyeleri, birinci fıkranın (p) bendinin ikinci cümlesinde yer alan kriterler esas alınarak büyükşehir belediye meclisi kararıyla belirlenen yerlerdeki toplu taşıma hatlarının işletmesinin o bölgede kurulu taşıma birlik veya kooperatiflerinden temin edilmesine karar verebilir. Bu durumda ihaleye katılacaklarda ve kullanılacak taşıma araçlarında aranacak şartlar belediyelerce belirlenir. (Değişik cümle:█████/2021-7349/9 md.) Büyükşehir belediyeleri, kendisinden izin veya ruhsat almak ya da hat kiralamak suretiyle çalışan ve toplu taşıma hizmeti yürüten gerçek ve tüzel kişilere; nüfus, hattın uzunluğu ve hattı kullanan sayısı kriterlerini esas alarak tespit edeceği hatlardaki toplu taşıma hizmetlerinden ücretsiz veya indirimli olarak yararlananlara ilişkin gelir desteği ödemesi yapabilir. İlçe (…)[9] belediyelerinin görev ve yetkileri şunlardır: a) Kanunlarla münhasıran büyükşehir belediyesine verilen görevler ile birinci fıkrada sayılanlar dışında kalan görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak. b) Büyükşehir katı atık yönetim plânına uygun olarak, katı atıkları toplamak ve aktarma istasyonuna taşımak. c) Sıhhî işyerlerini, 2 nci ve 3 üncü sınıf gayrisıhhî müesseseleri, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek. d) Birinci fıkrada belirtilen hizmetlerden; 775 sayılı Gecekondu Kanununda belediyelere verilen yetkileri kullanmak, (…)[10] spor, dinlenme ve eğlence yerleri ile parkları yapmak; yaşlılar, engelliler, kadınlar, gençler ve çocuklara yönelik sosyal ve kültürel hizmetler sunmak; mesleki eğitim ve beceri kursları açmak; mabetler ile sağlık, eğitim, kültür tesis ve binalarının yapım, bakım ve onarımı ile kültür ve tabiat varlıkları ve tarihî dokuyu korumak; kent tarihi bakımından önem taşıyan mekânların ve işlevlerinin geliştirilmesine ilişkin hizmetler yapmak; bölge otoparkı, kapalı ve açık otoparklar yapmak, yaptırmak, işletmek, işlettirmek veya ruhsat vermek.10[11][12][13] e) Defin ile ilgili hizmetleri yürütmek. f) (Ek: █████/2012-6360/7 md.) Afet riski taşıyan veya can ve mal güvenliği açısından tehlike oluşturan binaları tahliye etmek ve yıkmak. g) (Ek: █████/2022-███████ md.) Cemevlerinin yapım, bakım ve onarımını yapmak.(Değişik son fıkra: 1/7/2006-███████ md.) 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunuyla Sanayi ve Ticaret Bakanlığına ve organize sanayi bölgelerine tanınan yetki ve sorumluluklar ile sivil hava ulaşımına açık havaalanları ve bu havaalanları bünyesinde yer alan tüm tesisler bu Kanunun kapsamı dışındadır. (Ek fıkra: █████/2012-6360/7 md.) Büyükşehir ve ilçe belediyeleri tarım ve hayvancılığı desteklemek amacıyla her türlü faaliyet ve hizmette bulunabilirler.'' denilmiş; aynı Kanunun 28. maddesinde; ''Belediye Kanunu ve diğer ilgili Kanunların bu kanuna aykırı olmayan hükümleri ilgisine göre büyükşehir ve ilçe belediyeleri hakkında da uygulanır.'' denilmiş; 5393 sayılı Belediye Kanununun ''Acil Durum Planlaması'' başlıklı 53. maddesinde; ''Belediye; yangın, sanayi kazaları, deprem ve diğer doğal afetlerden korunmak veya bunların zararlarını azaltmak amacıyla beldenin özelliklerini de dikkate alarak gerekli afet ve acil durum plânlarını yapar, ekip ve donanımı hazırlar. Acil durum plânlarının hazırlanmasında varsa il ölçeğindeki diğer acil durum plânlarıyla da koordinasyon sağlanır ve ilgili bakanlık, kamu kuruluşları, meslek teşekkülleriyle üniversitelerin ve diğer mahallî idarelerin görüşleri alınır. Plânlar doğrultusunda halkın eğitimi için gerekli önlemler alınarak ikinci fıkrada sayılan idareler, kurumlar ve örgütlerle ortak programlar yapılabilir. Belediye, belediye sınırları dışında yangın ve doğal afetler meydana gelmesi durumunda, bu bölgelere gerekli yardım ve destek sağlayabilir.'' düzenlemesine yer verilmiş, aynı Kanunun ''Arsa ve konut üretimi'' başlıklı 69. maddesinde de; ''Belediye; düzenli kentleşmeyi sağlamak, beldenin konut, sanayi ve ticaret alanı ihtiyacını karşılamak amacıyla belediye ve mücavir alan sınırları içinde, özel kanunlarına göre korunması gerekli yerler ile tarım arazileri hariç imarlı ve alt yapılı arsalar üretmek; konut, toplu konut yapmak, satmak, kiralamak ve bu amaçlarla arazi satın almak, kamulaştırma yapmak, bu arsaları trampa etmek, bu konuda ilgili diğer kamu kurum ve kuruluşları ve bankalarla iş birliği yapmak ve gerektiğinde onlarla ortak projeler gerçekleştirmek yetkisine sahiptir. Belediye, bu amaçla bütçesinden gerekli parayı ayırmak suretiyle işletme tesis edebilir. Arsalar hariç üretilen konut ve işyerlerinin satışı 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine tâbi değildir. O belediye ve mücavir alan sınırları içinde kendisine, eşine veya onsekiz yaşından küçük çocuklarına ait konutu olmayan dar gelirli kişiler ile afete maruz kalanlara, sanayi bölgelerinden nakledileceklere ve üyelerinin tamamı bu durumda olan kooperatiflere, bedeli 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu hükümlerine göre oluşturulan takdir komisyonu tarafından belirlenecek tutardan aşağı olmamak üzere arsa tahsisi yapılabilir. Durumları 775 sayılı Gecekondu Kanununun 25 inci maddesine uyan kimselere de bu maddeye göre arsa ve konut sağlanabilir. Bu fıkranın uygulama esasları, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından hazırlanacak çerçeve yönetmeliğe uygun olarak belediye meclisleri tarafından çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir.[41]'' denilmiştir.Yine 7452 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Yerleşme ve Yapılaşmaya İlişkin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin Kabul Edilmesine Dair Kanunun ''Amaç'' başlıklı 1. maddesinde; ''Bu Kanunun amacı, 8/2/2023 tarihli ve 6785 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yer alan illerde yerleşme ve yapılaşma hususunda bazı tedbirlerin alınmasıdır.'' denilmiş, aynı Kanunun ''Yerleşme ve yapılaşma hususunda alınan tedbirler'' başlıklı 2. maddesinde; ''6/2/2023 tarihinde vuku bulan depremler dolayısıyla genel hayata etkili afet bölgesi olarak kabul edilen yerlerde, afetten etkilenenlerin geçici veya kesin iskân alanları; fay hattına mesafesi, zeminin elverişliliği, yerleşim merkezine yakınlığı gibi kriterler gözetilerek, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının yeni yerleşim yerlerinin tespitine ilişkin görev ve yetkileri saklı kalmak kaydıyla, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca resen belirlenerek ilgili kurumlara bildirilir. Bu belirleme yapılırken gereklilik bulunması halinde, 25/2/1998 tarihli ve 4342 sayılı Mera Kanunu ile 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanununun ek 16 ncı maddesinde belirtilen alanlar ile yerleşme ve yapılaşma için zorunluluk bulunan ekli (1) sayılı kroki ve koordinat listesinde yer alan orman vasıflı alanlar, zeytinlik ile zeytinlik sahaları da kullanılabilir. (Ek cümleler: 14/7/2023-███████ md.) Bu cümleyi ihdas eden maddenin yürürlük tarihi itibari ile henüz yer seçimi tamamlanmamış köylerde ve kırsal özellik gösteren alanlarda; zorunluluk durumunda ve uygun başka yer bulunamaması halinde hak sahibi başına 1.000 metrekareyi geçmemek üzere ilave orman vasıflı alanlar da kullanılabilir. Geçici veya kesin iskân alanlarında 26/1/1939 tarihli ve 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanunun 20 nci maddesi hükümleri uygulanmaz. Bu alanlar içinde kalan taşınmazlar üzerindeki binaların asgarî levazım bedeli ile ağaçların ve sair muhdesatların bedeli; 4/███████ tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 19 uncu maddesinde yer alan sınırlamaya tabi olmaksızın muhdesat sahiplerine ödenir.'' düzenlemesine yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME:Dosyanın ve yukarıdaki mevzuat hükümlerinin incelenmesinden; 10.04.2023 tarihli ve 32159 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7452 sayılı Kanun uyarınca, genel hayata etkili afet bölgesi olarak kabul edilen yerlerde, afetten etkilenenlerin geçici veya kesin iskan alanlarının belirlenmesi, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının yeni yerleşim yerlerinin tespitine ilişkin görev ve yetkileri saklı kalmak kaydıyla, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca resen yapılacak olmakla birlikte, söz konusu Kanun kapsamı dışında kalan yerlerde ise, yeni yerleşim yerlerinin tespitinin Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı tarafından yapılacak Genelge ile belirlenen ilkeler çerçevesinde yapılmaya devam edileceği anlaşılmakla; davaya konu Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı'nın yer seçimi genelgesinin uygulaması konulu...tarihli ve E:... sayılı yazısı ile 6360 sayılı Kanunla büyükşehirgenelgesinin uygulaması konulu...tarihli ve E:... sayılı yazısı ile 6360 sayılı Kanunla büyükşehir belediyelerinin görev ve sorumluluk alanlarının il mülki sınırlarına genişletilmiş olmasından bahisle, yer seçimi işlemlerinin ivedi bir şekilde sonuca ulaştırılması ve hak sahibi afetzedelerin mağduriyetlerinin bir an önce giderilmesi amacıyla yer seçimi ilkeleri ve yöntemleri ile yer seçimi protokolü formatlarının yeniden düzenlenerek güncellendiği; yer seçimine ilişkin önceki genelgelere bakıldığında, 23.09.2011 tarihli ve 6465 sayılı Yer Seçimi Genelgesinin Ek-3 ve Ek-4'ünde yer alan, yer seçimi komisyonu kararı başlıklı belgeler incelendiğinde, Belediye Başkanlığı temsilcisine (belediye ve mücavir alanı sınırları içerisinde) yer seçimi komisyonu üyeleri arasında yer verildiği; sonrasında ... tarihli ve ... sayılı (2013/5) Genelge ile hak sahibi afetzedelerin mağduriyetlerinin bir an önce giderilmesi, söz konusu yer seçimi işlemlerinin ivedi bir şekilde sonuca ulaştırılması amacıyla çalışma ilke ve yönetmeleri, hazırlanacak evrak formatları yeniden düzenlenerek, 23.09.2011 tarihli ve 6465 sayılı Genelge yürürlükten kaldırıldığı, bahsi geçen Genelgenin (2013/5) Ek-2 ve Ek-3'ünde yer alan belgeler incelendiğinde ise; Belediye Başkanına Ek-1'in 3. sayfasında belirtilen ilkelerden anlaşıldığı üzere, sadece bilgilendirme amaçlı olarak komisyonda yer verildiği, ancak Belediye Başkanlığı temsilcisine yine yer seçimi komisyonu üyeleri arasında yer verildiği; davaya konu, ... tarihli ve ... sayılı (2013/5) Genelgenin güncellenmesine ilişkin... tarihli ve E:... sayılı yazı ile ekleri incelendiğinde ise; Ek-1'de düzenlenen yer seçimi protokolünün ilkeleri ve yönteminin 10. maddesinde, yer seçimi protokolü formatlarının belirlendiği, buna göre hak sahiplerinin, Büyükşehir olan illerde il sınırları içerisinde, Büyükşehir olmayan illerde ise ilçe sınırları içerisinde yerleştirilmeleri durumunda Ek-2 formatının kullanılacağı; hak sahiplerinin, Büyükşehir olmayan illerde, ilçe sınırları dışında yerleştirilmeleri durumunda ise Ek-3 formatının kullanılacağı; Ek-1'de düzenlenen yer seçimi protokolünün ilkeleri ve yönteminin 4. maddesinde yer seçimi yapılan alanda Belediye Başkanının görüş ve değerlendirmelerinin alınması hususuna yer verilmekle birlikte, hak sahiplerinin, Büyükşehir olan illerde il sınırları içerisinde, Büyükşehir olmayan illerde ise ilçe sınırları içerisinde yerleştirilmeleri durumunda kullanılacak format olan Ek-2'de yer alan yer seçimi komisyonu üyeleri arasında -önceki Genelgelerde belirlenen düzenlemenin aksine olarak- Belediye Başkanlığı temsilcisine yer verilmediği, hak sahiplerinin, Büyükşehir olmayan illerde, ilçe sınırları dışında yerleştirilmeleri durumunda kullanılacak format olan Ek-3'te yer alan yer seçimi komisyonu üyeleri arasında ise yine önceki Genelgelerde olduğu gibi Belediye Başkanlığı temsilcisine yer verildiği görülmektedir.Davada; dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler incelendiğinde, mevcut uyuşmazlığın, afetler sebebiyle ortaya çıkan barınma ihtiyacının karşılanması için konut projelerinin gerçekleştirileceği alanların, belediyelerin yetki alanları içerisinde kalan yerlerden seçilmesinin gerekmesi durumunda, Belediyeler ile diğer kurumlar arasındaki AFAD tarafından 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 30. maddesi uyarınca sağlanması gereken koordinasyonun -ilgili kamu kurumlarının yerleşime dair görevlerine ilişkin mevzuat hükümleri ve kamu yararı da dikkate alınarak- olması gereken kapsamı yönünden değerlendirilmesi ile çözümlenebileceği kanaatine ulaşılmıştır.Konuya ilişkin mevzuat hükümleri incelendiğinde; davaya konu düzenlemeye dayanak olan 7269 sayılı Kanunun 16. maddesinde; genel hayata etkili afetlerden önce veya sonra kesin lüzum üzerine meskün bir topluluğun bir kısmının veya tamamının kaldırılarak başka mahallere toplu olarak veyahut dağıtılarak yerleştirilmesi İçişleri, Maliye, Bayındırlık, Sağlık ve Sosyal Yardım, Tarım, Milli Eğitim, Sanayi, İmar ve İskan ve köylerde Köy İşlerine bakan Bakanlıklar mütehassıs temsilcilerinden kurulacak bir komite incelendikten sonra Cumhurbaşkanı Kararı ile İmar ve İskan Bakanlığı tarafından yaptırılacağının düzenlendiği; 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 30. maddesinde; bu bölümün amacının, afet ve acil durumlar ile sivil savunmaya ilişkin hizmetleri yürütmek üzere İçişleri Bakanlığına bağlı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının kurulması, teşkilatı ile görev ve yetkilerini düzenlemek olduğu, bu bölümün; afet ve acil durumlar ile sivil savunmaya ilişkin hizmetlerin ülke düzeyinde etkin bir şekilde gerçekleştirilmesi için gerekli önlemlerin alınması ve olayların meydana gelmesinden önce hazırlık ve risk azaltma, olay sırasında yapılacak müdahale ve olay sonrasında gerçekleştirilecek iyileştirme çalışmalarını yürüten kurum ve kuruluşlar arasında koordinasyonun sağlanması, yurt içinde ve yurt dışında insani yardım operasyonlarının yapılması ve koordine edilmesi ile bu konularda politika önerilerinin geliştirilmesi ve uygulanması hususlarını kapsadığı düzenlenmiş; ayrıca yetki alanında yaşayan sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan belediyelere ve ilçe belediyeleri arasındaki koordinasyonu ve Kanunla verilen görevleri yerine getirmekle görevli Büyükşehir Belediyelerine bu ihtiyaçların karşılanması ve sorumlulukların yerine getirilmesi için ilgili mevzuatları çerçevesinde somutlaştırılmış bir takım görevler yüklendiği, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun ''Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları başlıklı 7. maddesinde; Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları içerisinde, büyükşehir belediyesinin stratejik plânını, yıllık hedeflerini, yatırım programlarını ve bunlara uygun olarak bütçesini hazırlamak, çevre düzeni plânına uygun olmak kaydıyla, büyükşehir belediye sınırları içinde 1/5.000 ile 1/25.000 arasındaki her ölçekte nazım imar plânını yapmak, yaptırmak ve onaylayarak uygulamak; büyükşehir içindeki belediyelerin nazım plâna uygun olarak hazırlayacakları uygulama imar plânlarını, bu plânlarda yapılacak değişiklikleri, parselasyon plânlarını ve imar ıslah plânlarını aynen veya değiştirerek onaylamak ve uygulanmasını denetlemek; nazım imar plânının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmayan ilçe belediyelerinin uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmak veya yaptırmak, Kanunlarla büyükşehir belediyesine verilmiş görev ve hizmetlerin gerektirdiği proje, yapım, bakım ve onarım işleriyle ilgili her ölçekteki imar plânlarını, parselasyon plânlarını ve her türlü imar uygulamasını yapmak ve ruhsatlandırmak, 20.7.1966 tarihli ve 775 sayılı Gecekondu Kanununda belediyelere verilen yetkileri kullanmak görevleri ile yetki alanlarına ilişkin planlamalar konusunda çok geniş kapsamlı sorumluluklar yüklendiği; yine Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak, ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak, kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek, Büyükşehir belediyesinin yetki alanındaki mahalleleri ilçe merkezine bağlayan yollar, meydan, bulvar, cadde ve ana yolları yapmak, yaptırmak, bakım ve onarımı ile bu yolların temizliği ve karla mücadele çalışmalarını yürütmek görevleri ile ulaşıma ilişkin sorumluluklar yüklendiği; sürdürülebilir kalkınma ilkesine uygun olarak çevrenin, tarım alanlarının ve su havzalarının korunmasını sağlamak; ağaçlandırma yapmak, Büyükşehir belediyesinin yetkili olduğu veya işlettiği alanlarda zabıta hizmetlerini yerine getirmek, yolcu ve yük terminalleri, kapalı ve açık otoparklar yapmak, yaptırmak, işletmek, işlettirmek veya ruhsat vermek, Büyükşehirin bütünlüğüne hizmet eden sosyal donatılar, bölge parkları, hayvanat bahçeleri, hayvan barınakları, kütüphane, müze, spor, dinlence, eğlence ve benzeri yerleri yapmak, yaptırmak, işletmek veya işlettirmek, gerektiğinde mabetler ile sağlık, eğitim ve kültür hizmetleri için bina ve tesisler yapmak, kamu kurum ve kuruluşlarına ait bu hizmetlerle ilgili bina ve tesislerin her türlü bakımını, onarımını yapmak ve gerekli malzeme desteğini sağlamak, Büyükşehir içindeki toplu taşıma hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek, Büyükşehir içindeki toplu taşıma hatlarıyla ilgili olarak; şehir merkezine olan uzaklık, nüfus ve hattı kullanan sayısı kriterleri esas alınarak tespit edilecek hatlarla ilgili toplu taşıma hizmetlerinin işlettirilmesine karar vermek, su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek, bunun için gerekli baraj ve diğer tesisleri kurmak, kurdurmak ve işletmek; derelerin ıslahını yapmak; kaynak suyu veya arıtma sonunda üretilen suları pazarlama, mezarlık alanlarını tespit etmek, mezarlıklar tesis etmek, işletmek, işlettirmek, defin ile ilgili hizmetleri yürütmek, İl düzeyinde yapılan plânlara uygun olarak, doğal afetlerle ilgili plânlamaları ve diğer hazırlıkları büyükşehir ölçeğinde yapmak, sağlık merkezleri, hastaneler, gezici sağlık üniteleri ile yetişkinler, yaşlılar, engelliler, kadınlar, gençler ve çocuklara yönelik her türlü sosyal ve kültürel hizmetleri yürütmek, geliştirmek ve bu amaçla sosyal tesisler kurmak, merkezî ısıtma sistemleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek, Afet riski taşıyan veya can ve mal güvenliği açısından tehlike oluşturan binaları tahliye etme ve yıkım konusunda ilçe belediyelerinin talepleri hâlinde her türlü desteği sağlamak, bisiklet yollarının ve şeritlerinin, bisiklet ve elektrikli skuter park ve şarj istasyonlarının, yaya yollarının ve gürültü bariyerlerinin planlanması, projelendirilmesi, yapımı, bakımı ve onarımıyla ilgili işleri yürütmek görevleri ile toplu yaşamanın gereği olan su, kanalizasyon, ısınma vb. ihtiyaçların giderilmesi, diğer eğitim, sağlık, sosyal, kültürel, çevresel bir takım ihtiyaçların karşılanması noktasında çok geniş sorumluluklar yüklendiği; yine İlçe belediyelerine de Kanunlarla münhasıran büyükşehir belediyesine verilen görevler ile birinci fıkrada sayılanlar dışında kalan görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak, Büyükşehir katı atık yönetim plânına uygun olarak, katı atıkları toplamak ve aktarma istasyonuna taşımak, sıhhî işyerlerini, 2 nci ve 3 üncü sınıf gayrisıhhî müesseseleri, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek, birinci fıkrada belirtilen hizmetlerden; 775 sayılı Gecekondu Kanununda belediyelere verilen yetkileri kullanmak, spor, dinlenme ve eğlence yerleri ile parkları yapmak; yaşlılar, engelliler, kadınlar, gençler ve çocuklara yönelik sosyal ve kültürel hizmetler sunmak; afet riski taşıyan veya can ve mal güvenliği açısından tehlike oluşturan binaları tahliye etmek ve yıkmak görevleri ile toplumsal yaşama yönelik kapsamlı sorumluluklar yüklendiği; ayrıca 5393 sayılı Belediye Kanunun 69. maddesinde de; belediyelere; düzenli kentleşmeyi sağlamak, beldenin konut, sanayi ve ticaret alanı ihtiyacını karşılamak amacıyla belediye ve mücavir alan sınırları içinde, özel kanunlarına göre korunması gerekli yerler ile tarım arazileri hariç imarlı ve alt yapılı arsalar üretmek; konut, toplu konut yapmak, satmak, kiralamak ve bu amaçlarla arazi satın almak, kamulaştırma yapmak, bu arsaları trampa etmek, bu konuda ilgili diğer kamu kurum ve kuruluşları ve bankalarla iş birliği yapmak ve gerektiğinde onlarla ortak projeler gerçekleştirmek yetkisi verildiği, durumları 775 sayılı Gecekondu Kanununun 25 inci maddesine uyan kimselere de bu maddeye göre arsa ve konut sağlanabileceği belirtildiği anlaşılmaktadır.Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ile dosya kapsamındaki iddia ve savunmalar birlikte değerlendirildiğinde; her ne kadar 7269 sayılı Kanunun 16. maddesinde; genel hayata etkili afetlerden önce veya sonra kesin lüzum üzerine meskün bir topluluğun bir kısmının veya tamamının kaldırılarak başka mahallere toplu olarak veyahut dağıtılarak yerleştirilmesi İçişleri, Maliye, Bayındırlık, Sağlık ve Sosyal Yardım, Tarım, Milli Eğitim, Sanayi, İmar ve İskan ve köylerde Köy İşlerine bakan Bakanlıklar mütehassıs temsilcilerinden kurulacak bir komitede inceleneceği düzenlenmiş ve düzenlemede Belediye Başkanlığı temsilcisine açıkça yer verilmemişse de, gerek Belediye Kanunu, gerek Büyükşehir Belediyesi Kanunu, gerekse de 4 nolu Cumhurbaşkanı Kararı ile söz konusu 7269 sayılı Kanunun 16. maddesindeki düzenlemelerin birlikte incelenip değerlendirilmesinden; olay sonrasında alınacak toplu olarak ya da dağıtılarak yerleştirme kararına göre, gerçekleştirilecek iyileştirme çalışmaları kapsamında olduğu değerlendirilen yer seçimi çalışmalarında kamu kurumları arasındaki koordinasyonu sağlamakla görevli olan AFAD'ın bahsi geçen görevinin yerine getirilmesi adına, özel Kanunlarında belirtilen görev alanlarına ilişkin konularda katılım sağlamak üzere Belediye Başkanlığı Temsilcisinin yer seçim komisyonuna dahil edilmesinde yasal bir engel bulunmadığı, nitekim önceki Genelgelerde de açıkça görülebileceği üzere, AFAD tarafından Belediye Başkanlığı Temsilcisinin yer seçim komisyonu üyeleri arasına alındığı ve karar sürecine ilgili belediyelerin de dahil edildiği anlaşılmaktadır. Bu durumda; önceki genelgelerde yer seçim komisyonu üyeleri arasında yer verilen Belediye Başkanlığı Temsilcisinin, yeterli hukuki gerekçe ileri sürülmeksizin davaya konu Genelge güncellemesi ile yer seçim komisyonu dışında bırakılarak, yer seçimi komisyonu kararı ile yerleşime açılacak alanda yaşayacak vatandaşlara, özel Kanunları ile yukarıda belirtilen kamusal hizmetleri götürme konusunda doğrudan sorumlu ve görevli olan Belediyelerin, kendilerine yer seçimi komisyonu kararında belirlenecek alanlarda planlama ulaşım, altyapı hizmetleri gibi kamusal yükümlülükler yükleneceği halde, bu alanlar belirlenirken karar sürecine dahil edilmemelerinin, söz konusu projelerin gerçekleştirilmesi sonrasında bahsi geçen alanlarda belediyeler tarafından yürütülmesi gereken kamusal hizmetlerin gerçekleştirilmesi noktasında zaafiyetlere neden olabileceği, yeni yapılacak konut projelerinin bulunduğu alanlarda kamusal hizmetlerin kesintisiz biçimde devamını sağlamak ve yapılacak yerleşimlerin sorunsuz biçimde mevcut yerleşim alanları ve altyapı olanakları ile entegrasyonunu sağlamak için Belediye Başkanlığı Temsilcilerinin yer seçim komisyonlarında üye olarak yer almalarının kamu yararı bakımından gerekli olduğu, bu sebeple, davaya konu Genelgede yapılan, belediye başkanlığı temsilcisinin komisyon dışına çıkarılmasına ilişkin güncellemeye dair düzenlemenin ilgili mevzuata, hukuka ve kamu yararına uygun bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır. KARAR SONUCU :Açıklanan nedenlerle;1. Davaya konu Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı'nın... tarihli ve E:... sayılı yazısı ve bu yazı ile ... tarih ve ... sayılı (2013/5) Yer Seçimi Genelgesinde yapılan güncellenmelerin, belediye başkanlığı temsilcisinin komisyon dışına çıkarılmasına ilişkin kısmı yönünden İPTALİNE,2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen, davacı tarafından yapılan toplam...-TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, davalı idare tarafından yapılan...-TL yargılama giderinin, davalı idare üzerinde bırakılmasına,3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen ...-TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,4.Posta giderleri avansından varsa artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra aidiyetine göre taraflara iadesine,5.Bu kararın tebliğ tarihini izleyen otuz (30) gün içinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere, █████/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.