İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi, yangın sonrası eksik ödenen sigorta tazminatı alacağının temliki davasında yapılan istinaf incelemesi.
Özet: Davacı, yangın sonucu zarara uğrayan sigortalının alacağını temlik alarak, sigorta şirketinin sigortalıya finansal zorluklar içindeyken gerçek zararının çok altında bir bedel ödeyerek imzalattığı ibra belgesinin aşırı yararlanma ve edimler arası açık orantısızlık nedeniyle geçersiz olduğunu iddia ederek bakiye zararın tahsilini talep etmektedir; sigorta şirketi ise ibra belgesinin geçerliliğini, sigortalının yangında kusurlu olduğunu ve davanın husumet ile zamanaşımı yönünden reddi gerektiğini savunmuş, ilk derece mahkemesi ise zamanaşımı ve hak düşürücü süre itirazlarını reddetmiştir.
T.C.
İSTANBULBÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ45. HUKUK DAİRESİESAS NO: ████████ KARAR NO: ████████T Ü R K M İ L L E T İ A D I N Aİ S T İ N A F K A R A R IİNCELENEN KARARINMAHKEMESİ : İSTANBUL 21. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO: ████████KARAR NO: ███████DAVA TARİHİ : █████/2019KARAR TARİHİ: █████/2022DAVA: TazminatKARAR TARİHİ: █████/20266100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353 ncü maddesi uyarınca dosya incelendi,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVADavacı vekili dava dilekçesinde; dava dışı temlik eden ... A.Ş.’nin faaliyette bulunduğu “... Mah. ... Cad. No:.../İSTANBUL” adresinde, 20.03.2019 tarihinde saat:21:17 civarına yangın hadisesinin meydana geldiğini, temlik eden sigortalı ... A.Ş.’nin zayi olan emtia ve tesisatlar ile ilgili poliçe kapsamında kalan en az 8.642.758,54 TL zararının meydana geldiğini, temlik eden sigortalı ... A.Ş. ile davalı ... arasında ... ve ... nolu sigorta poliçelerinin bulunduğunu, sigortalı ... A.Ş.’yi eksik evrak ile oyalamasından sonra “cüzi bir miktar ödemeyi almayı kabul etmez ise ödeme yapmayacağı, rizikoyu teminat dışında bırakacağı” beyanı ile yangın afeti sebebi ile tüm malvarlığını kaybeden ve aciz durama düşen, ticareten mahvolan sigortalıyı, müzayaka halinde iken, yeni bir anlaşma imzalayıp ibra vermeye zorlandığını, sigortalının toplam 8.642.758,54 TL tutarındaki zararına karşılık, ... hasar dosyası için sadece 1.100.000,00 TL, ... numaralı hasar dosyası için sadece 1.200.000,00 TL olmak üzere toplam 2.300.000,00 TL ödeme yapılmış olmasının edimler arasındaki açık nisbetsizliği ortaya koyduğunu, sigortalı ile haklarını kısıtlamaya yönelik imzalanan TTK ve TBK’nın emredici hükümlerine ve TBK genel işlem koşullarına aykırı olan her türlü sözleşme ve ibra belgesinin geçersiz olduğunu, yapılan ödemede açık bir nisbetsizlik, müzayaka durumundan faydalanıp sömürme kastı bulunduğu ve olayda TBK'nın 28. maddesindeki koşullarının gerçekleştiğinin de açık olduğunu, müvekkilinin ... A.Ş.’nin 20.03.2019 tarihinde meydana gelen yangın hadisesi sebebi ile oluşan alacağı temlik aldığını davalıya 12.04.2019 tarihinde bildirerek ödeme talep ettiğini belirterek belirsiz alacak davalarının kabulünü şimdilik 100.000,00 TL’nin davalı sigorta şirketinin olay tarihi olan 21.03.2019 dan itibaren ticari avans faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile müvekkiline verilmesini talep etmiştir.CEVAPDavalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkili sigortalısı olan, dava dışı temlik eden kiracı ... A.Ş.’nin, 20.03.2019 tarihinde saat 21:17 civarında meydana gelen yangın nedeniyle oluşan 2.300.000,00 TL tutarındaki zarar ve hasarı, sigortalı ile yapılan mutabakat neticesi, davacı tarafından da ikrar edildiği üzere, müvekkili tarafından karşılanarak müvekkili şirketin ibra edildiğini, davacının aktif dava ehliyeti olmadığından davanın husumetten reddi gerektiğini, zamanaşımı ve hak düşürücü süresi zarfında başvuru yapılmadığından davanın reddi gerektiğini, davacının talep ettiği hasar bedelini dava dilekçesinde net olarak 8.642.758,54 TL olarak bildirildiğinden davanın belirsiz alacak davası açılamayacağını, davacı tarafın işbu dava ile hangi poliçeden hangi hasarları talep ettiğinin anlaşılamadığını, davaya konu hasar bedeli tazmin edilerek müvekkili şirketin kayıtsız şartsız ibra edilmiş olması nedeniyle davanın reddi gerektiğini, sigortalının davaya konu yangının meydana gelmesinde kasıt nedeniyle ve %100 kusurlu ile sorumlu olması nedeniyle davanın reddi gerektiğini, sigorta ettiren zararın doğmasını engellemeye, azaltmaya ve hafifletmeye yarayacak önlemleri almakla yükümlülüğünü yerine getirilmediğinden hasarın teminat dışı olup ve davanın reddi gerektiğini, davacı ve sigortalı TBK'nın 52. maddesi gereği müterafik kusurlu olduğundan müvekkili şirketin tazminat yükümlülüğünün olmadığını, talep edilen hasarın teminat dışı olduğunu ve diğer kısıma dair talep miktarının fahiş olduğunu, müvekkili şirketin sorumluluğunun poliçe limiti ile sınırlı olup ve muafiyet hükümlerinin uygulanması gerektiğini, dava tarihinden itibaren yasal faiz uygulanması gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, sigorta teminat bedelinin ödenmesi istemine ilişkin davada, dava dışı sigortalı ... .... A.Ş. isimli iş yerinde çıkan yangın sonucu iş yerinde zarar gören emtia bedeli için alacağı temlik alan davacı yanca davalı sigorta şirketine husumet yöneltildiği, davalı hak düşürü süre ve zaman aşımı itirazında bulunmuş ise de dava konusu uyuşmazlık ile ilgili bir hak düşürücü süre öngörülmemesi ile yangının meydana geldiği tarih ve dava tarihi dikkate alındığında zaman aşımı süresinin de geçmediği anlaşılmakla davalı itirazlarına açıklanan nedenlerle itibar edilmediği, davalının sigortalısı olan ... .... A.Ş.'nin “... Mah. ... Cad. No:.../İSTANBUL” adresinde, 20.03.2019 tarihinde yangın hadisesi meydana geldiği ve iş yerinde maddi zarar oluştuğu ve davalı sigorta şirketince sigorta poliçesi kapsamında dava dışı sigortalıya iki ayrı hasar dosyası üzerinden toplamda 2.300.000,00 TL tutarında ödeme yapıldığı hususunda yanlar arasında bir uyuşmazlık bulunmadığı, taraflar arasındaki uyuşmazlık dava dışı şirketten alacaklı olduğu anlaşılan ve dava konusu alacağı temlik alan şirketin iddiasındaki gibi sigorta şirketince dava dışı firmaya müzayaka altında eksik ödeme yapılıp yapılmadığı ile yapılan ödemenin gerçek zararı karşılayıp karşılamadığı noktalarında toplandığı, davacı gerek dava dilekçesinde gerekse bilirkişi raporlarına beyan ve itiraz dilekçelerinde sigorta şirketince ödenen tutarın gerçek zararı karşılamaktan uzak olduğu, gerçek zararın aslında 8.642.758,54 TL olduğu ve bunun davalı sigorta şirketince ödenmesi gerektiği iddiasında bulunduğu, ne var ki alınan kök ve ek raporlarda da belirtildiği üzere dosya kapsamına buna ilişkin ispata yarar bir delil sunulmadığı, dava dışı şirketin mali durumunun incelenmesinde de müzayaka haline düştüğüne ve ibranameleri bu şartlar altında imzaladığına ilişkin bir emare de bulunmadığı, bununla birlikte dosya kapsamında mevcut sigorta ve hasar dosyasının incelenmesinden dava dışı şirketin sigorta şirketine başvuru evrakının incelenmesinden "... A.Ş. Genel Müdürlüğü' ne hitaben yazılan evrakta zarar kalemlerinin ayrıntılı, açıklayıcı şekilde ve liste halinde 1.200,000 TL çatı ve cephe panellerinin...; 20.000,00 TL binadan çıkan molozun atılması; 40.000,00 TL işyeri sıva ve boya bedeli; 100.000,00 TL binanın komple temizliği ve ....; 1.189.608,31 TL emtiaların yenilenmesi; 10.000,00 TL emtialar ile ilgili molozun atılması; 290.000,00 TL 6 adet yazar kasanın yenilenmesi; 150.000,00 TL soğuk hava ünitesinin onarımı; 80.000,00 TL kamera sistemleri ve yangın dedektörleri; 20.000,00 TL demirbaşların yenilenmesi, 50.000,00 TL rafların temizlenmesi ve boyanması 10.000,00 TL demirbaşlar ile ilgili molozun atılması olmak üzere toplamda 3.159.608,31 TL zararın oluştuğu ve bunun karşılanması için sigorta şirketine başvuru yapıldığının anlaşıldığı, dava dışı sigortalı tarafından henüz ibraname imzalanmadan, yangından hemen sonra zarar kalemlerinin sigortanın baskısı ve zorlaması olmadan kendi hür iradesi ile ayrıntılı olarak belirlendiği ve buna göre ödenmesi için sigorta şirketine başvuruda bulunulduğu, buna göre davacının, dava dışı şirketin gerçek zararının 8.642.758,54 TL olduğu yönündeki iddiasının mesnedi bulunmadığı, dava dışı sigortalının sigorta şirketince hasar dosyası ile yaptırılan ekspertiz incelemesi sonucu belirlenen rakam sonrası davalı sigortalı ile anlaştığı ve zarar bedelinin ödenmesi üzerine davalıyı ibra ettiği, davacının talep ettiği ve sigorta şirketince ödenen bedeller değerlendirildiğinde edimler arası açık bir oransızlık bulunduğu, dolayısıyla dava dışı şirketin müzayaka halinde ibraname imzalandığı söylenemeyeceği, tam tersi davacının talep ettiği tutar ile dava dışı şirketin davalı sigorta şirketinden talep ettiği ve davalı yanca ödenen tutar arasında aşırı bir oransızlık bulunmakla dava dışı şirketin talebini dahi aşan ve ispatlanamayan zarar iddiasının kabulünün mümkün olmadığı gerekçesiyle Davacının davasının REDDİNE karar verilmiştir. İSTİNAF SEBEPLERİDavacı vekili istinaf dilekçesinde; temlik eden şirketteki yangın neticesinde oluşan zararın şirketi müzayaka haline getirmeyeceğinin belirtilmesinin ticari realiteye ve hayatın olağan akışına uygun olmadığını, mahkeme gerçek zararın 8.642.758,54 TL olduğu iddiasının mesnedinin bulunmadığını belirtmişse de dosyaya gerçek zararın varlığını gösteren fatura ve belgeler sunulduğunu, market sektörü uzmanı bilirkişi olmaksızın hazırlanan bilirkişi kök ve ek raporlarının yetersizliği gözetilmeksizin ve gerçek zararın varlığı konusunda yeterli araştırma yapılmaksızın oluşturulan sayın mahkeme nihai kararının hukuka aykırı olduğunu, bilirkişi raporunun varsayıma ve ihtimale dayalı olduğunu, dosya içerisinde yapılan itirazlar ve beyanlar dikkate alınmadığını temlik eden ... Yapı’nın mal stok durumunun araştırılmadığını, davalı sigorta şirketinin ... Yapı'nın yetkililerinin hem bilgisizliğinden hem de ödeme güçlüğüne düşmüş olmasından faydalanarak kendi riskini minimize ettiğini gerçek oluşan zararı değil açık orantısızlık olan bir ödeme yaparak kendi riskinde kurtulmaya çalıştığını, ... Yapı tarafından yangın çıkarken market içindeki tüm emtianın kaydı Vergi Dairesinde mevcut olduğunu, mahkeme tarafından vegi kayıtlarının celbi noktasındaki taleplerinin görmeden gelinerek eksik inceleme ile karar verildiğini, ... Yapı tarafından imzalanan ibranamenin gabin ile malul olduğunu, bilirkişi kök ve ek raporunun eksik olduğunu yalnızca ticari defterler incelenmek suretiyle hazırlandığını, ... Yapı'nın bilanço kayıtlarında tüm malların faturalarının mevcut olduğunu, e-fatura ile sabit olan mali kayıtların incelenmesi ve Sultanbeyli Vergi Dairesi kayıtlarının incelenmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi hukuka aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasını ve davanın kabulünü talep etmiştir.DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇEDava, aşırı yararlanma hukuksal nedeniyle işyeri sigorta poliçesinden kaynaklanan tazminat istemine ilişkindir.Davacı sigorta şirketi tarafından, dava dışı sigortalı ... ...A.Ş.'nin faaliyet gösterdiği ... Mah. ... Cad. No:.../İSTANBUL riziko adresindeki işyeri için ... nolu 15.05.2018-15.05.2019 başlangıç ve bitiş tarihli klasik yangın sigorta poliçesinin düzenlendiğini, teminat limitinin emtea yangın için 13.000.000,00 TL, demirbaş yangın için 2.000.000,00 TL, dekorasyon yangın için 300.000,00 TL, makine tesisat yangın için 200.000,00 TL, çevre düzenleme yangın için 300.000,00 TL, kasa yangın için 300.000,00 TL olduğu, 27.02.2019 tarihli sigorta bedeli artış ek belgesi (No:1) ile makine tesisat yangın teminatının 315.000,00 TL arttırılarak 515.000,00 TL olarak belirlendiği tespit edilmiştir. Açıklamalar Ve Özel Koşullar Bölümünde: "HER BİR YANGIN/ YILDIRIM/İNFİLAK/HIRSIZLIK HASARINDA: HASARIN % 15'İ MİN 15.000 USD TENZİLİ MUAFİYET UYGULANACAKTIR.TANIMLARDEKORASYON TANIMI:Poliçe üzerinde belirtilen riziko adresinde bulunan her türlü dekor, boya, badana masrafları dahil diğer dekoratif harcamalar ile sigortalının kiracı olması durumunda riziko adresindeki giriş kapısı teminata dahildir.DEMİRBAŞ TANIMI:Poliçe üzerinde belirtilen riziko adresinde bulunan ve resmi defterlere demirbaş adı altında kayıtlı olan taşınabilir değerlerdir.EMTEA TANIMI:Yangın Sigortası Genel şartlarının A.2.2 maddesinde de belirtildiği üzere; riziko adresinde bulunan ve sigortalının ticari kazanç sağlamak amacı ile ürettiği ve veya sattığı mallardır. Yediemin ve/veya emanet olarak bırakılan mallar emtea kapsamında değerlendirilmeyecek olup teminat dışıdır. Sigorta Bedeli aşağıdaki kalemlerden oluşmaktadır. Hammadde. : Satın alma fiyatı Yarı mamul : Satın alma fiyatı + O güne kadar işlemiş üretim Masrafları Mamul Maliyet fiyatı İşbu kapsamda teminat altına alınmış emtea ve malların işbu poliçe teminat kapsamına giren ve tazmin edilebilir herhangi bir hasar anında tazminat ödenebilmesi için, sigortacının gerekli gördüğü durumlarda sigortalının Türk Ticaret Kanunu ve hükümleri çerçevesinde tutmakla yükümlü olduğu her türlü resmi defterde emtea kayıtlarının belgelenmesi, şirket giriş çıkış kayıtlarının, stok kayıtlarının, KDV beyannamelerinin ve faturalarının belgelenmesi esastır. Aksi poliçede açıkça kararlaştınımadığı takdirde, kalıplar ve faaliyeti ile ilgili olsun ya da olmasın tüm sarf malzemeleri, canlı hayvanlar emtea kapsamı dışındadır.....YANGIN TEMİNATI: Bu sigorta ile yangının, yıldırımın, infilakın veya yangın ve infilak sonucu meydana gelen duman buhar ve hararetin sigortalı mallarda doğrudan nedenolacağı maddi zararlar. poliçede belirtilen sigorta bedeline kadar temin olunmuştur." belirtilmiştir.Davacı sigorta şirketi tarafından, dava dışı sigortalı İfram Türkcan'a ait sigorta ettiren ... ...A.Ş.'nin faaliyet gösterdiği ... Mah. ... Cad. No:.../İSTANBUL riziko adresindeki işyeri için ... nolu 15.05.2018-15.05.2019 başlangıç ve bitiş tarihli klasik yangın sigorta poliçesinin düzenlendiğini, teminat limitinin bina yangın için 3.838.000,00 TL olarak belirlendiği tespit edilmiştir. Açıklamalar Ve Özel Koşullar Bölümünde: "BİNA TANIMI:İşletmenin binası, temeller, istinat duvarları ve binanın tamamlayıcısı olan her çeşit tesisat, asansör, yürüyen merdiven, Paratoner, anten vb. İle a.Bahçe ve çevre duvarları ve çitler ile kameriye, çeşme, heykel, iskele, direk, sabit oyuncaklar ve bunların temel ve kaidelerib.Binaların dışında yer alan kaldırım, yol, araç park yerleri, oyun alanları ve benzeri yerlerde ilgili yeraltı tesisatlarıc.Binaların dışındaki tanzimli yerlerde bulunan çiçek, çim ve ağaçlard.Şehir şebekesi bitiminden başlamak üzere su elektrik kanalizasyon, telefon, doğalgaz ilee.Yüzme ve süs havuzları ile su kuyuları teminat altındadır." belirtilmiştir.Dava dışı sigortalı ... ...A.Ş.'nin davalı sigorta şirketine hitaben sunduğu yazılı beyanında:"1.200.000,00 TL Çatı ve cephe panellerinin kısmen yenilenmesi, elektrik tesisatlarının kısmen yenilenmesi, yağmur derelerinin kısmen yenilenmesi, Çatı arası mebranların kısmen yenilenmesi, pvc camların ve kapıların yenilenmesi, çatı taşıyıcılarının temizliği20.000,00 TL Binadan çıkan molozun işyerimizden atılması40.000,00 TL İşyerinin sıva ve boya masrafı100.000,00 TL Binanın komple temizliği ve dezenfekte edilerek isten arındırılması1.189.608,31 TL %90'ı ağır derecede hasarlanan emtealarımızın yenilenmesi (Söz konusu emteiaların bir an önce işyerimizden alınmasını rica ederiz, tarafımızca hiçbir ekonomik değeri bulunmamaktadır)10.000,00 TL Emtealarla ilgili molozun işyerimizden atılması290.000.00 TL 6 Adet yazarkasamızın ünite halinde komple yenilenmesi150.000,00 TL Soğuk hava ünitemizin onarımı80.000,00 TL Kamera sistemleri ve yangın dedektörleri ve donanımlarının yenilenmesi20.000,00 TL Yangın alanında bulunan banko masa sandalye ve benzeri demirbaşlarımızın yenilenmesi50.000,00 TL 15'er metre uzunluğunda ve 6 metre yüksekliğindeki 30 adet rafımızın tamamen temizlenmesi ve boyanması10.000,00 TL Demirbaşlarla molozun işyerimizden atılmasıToplam zararımız, yukarıda özetlediğimiz üzere, 3.159.608,31 TL (Kdv Hariç) olup, emtealarımı tamamı yetkin Eksperleriniz gözetiminde 4 gün boyunca sayılmış ve listelenmiştir.Emtealar kokmaya başlamış olup, bir an önce kaldırılmasını rica ederiz, emteaların tarafımızca değerlendirilebilir hiçbir durumu bulunmamakta olup, hurda teklifi vermiyoruz." şeklindedir.28.03.2019 tarihli ekspertiz raporu:" Emtea Hasarına İlişkin Talep: Sigortalı %90 ı ağır derecede hasarlanan emteaların yenilenmesine ilişkin olarak; kdv dahil 1.189.608,31 TL mertebesinde olan emtealar için kdv hariç bedeller üzerinden 1.079.782,47 TL talep etmektedir. Tarafımızca 4 gün boyunca emteaların ayrıştırım, tasnif ve sayım işlemleri yapılmış olup, hasarlı emtealar tespit edilerek listelenmiştir. Söz konusu talep ... no'lu poliçe kapsamında açılan ... no'lu dosya üzerinden değerlendirilmiş ve mevcut dosya tazminatına konu edilmemiştir.Dekorasyon Hasarına İlişkin Talep; Sigortalının faaliyet gösterdiği idari binada oluşan hasarın giderilmesine ilişkin olarak sigortalı yetkilisi sıva ve boya masrafları için 40.000,00 TL mertebesinde talebi olduğunu beyan etmiştir. Market binası içerisinden ana bina içerisine geçiş bulunmakta olup, market içinde yoğunlaşan iş ve dumanın 3 katlı ana binanın içerisine de sirayet ettiği tarafımızca tespit edilmiştir. 3 katlı idari binanın işten arındırılması ve komple çift kat boya uygulanması için yapılacak çalışmalar, alan metrafları göz önünde bulundurulduğunda da sigortalı talebinin piyasa rayiçleri üzerinden makul olduğu ve talebin değerlendirilebilir nitelikte olduğu kanaatine varılmıştır. Söz konusu talep ... no'lu poliçe kapsamında açılan ... no'lu dosya üzerinden değerlendirilmiş ve mevcut dosya tazminatına konu edilmemiştir.Demirbaş ile Makine Tesisat Hasarına İlişkin Talep; 6 adet yazar kasanın ünite halinde komple yenilenmesi için toplamda 290.000,00 TL talep edilmektedir. Soğuk market ünitesi sistemin onarımı ve panellerin yenilenmesi ile ilgili olarak sigortalı yetkilisi 150.000,00 TL mertebesinde talebi bulunduğu beyan etmiştir. 5.000 m2 mertebesindeki market alanında bulunan tüm kamera sisteminin ve yangın dedektörlerinin yenilenmesi için sigortalı yetkilisi 80.000,00 TL mertebesinde talebi bulunduğunu beyan etmiştir. Sigortalı alevli yangının yoğun bir şekilde baş gösterdiği bölümde bulunan ve hasar gören masa, sandalye, banko vb. demirbaşlar İçin toplamda 20.000,00 TL mertebesinde talebi bulunduğunu beyan etmiştir. Herbiri 15'er metre uzunluğunda ve 6 metre yüksekliğinde 30 sıra demir konstrüksiyon rafların temizliği ve tamamen boyanması işlemleri için sigortalı yetkilisi 50.000,00 TL mertebesinde talebi bulunduğunu beyan etmiştir. Moloz atımı için sigortalı toplamda 20.000,00 TL mertebesinde talebi bulunduğunu beyan etmiştir. " şeklindedir.Dava dışı sigortalı ... ...A.Ş. tarafından imzalanan İbraname Mutabakatname ve Tazminat Makbuzu başlıklı belge:"...TAZMİNAT KONUSU HASAR SEBEBİMAKİNE TESİSAT YANGINDEKORASYON YANGINEMTİA YANGINDEMİRBAŞ YANGIN... A.Ş. tarafından düzenlenen yukarıdaki tarih ve numarası belirtilen poliçeye dayalı mutabık kaldığımız 1,100.000,00.-(BİRMİLYONYÜZBİN) tutarındaki tazminatı ... A.Ş nden nakden ve tamamen aldığımızı beyan ve ikrar ederiz. ... A.Ş. iş bu bedeli ödemekle ... numaralı poliçedeki taahhütlerini tamamen yerine getirdiğinden ... A.Ş ni konu olaydan dolayı tamamen ve kendi irademizle sorumlu bulunduğu her türlü borç, yükümlülük, faiz ve taahhütlerinden ibra ve konu olaydan kaynaklanan tüm haklarımdan feragat ettiğimizi, üçüncü şahıslara karşı olan takip ve dava haklarımızı ödediği tazminat miktarına kadar ... A.Ş ne TTK nun 1472 ile Borçlar Kanunu 183. Maddesi gereğince temlik ettiğimizi kabul ve beyan ederiz." şeklindedir.Dava dışı sigortalı ... ...A.Ş. tarafından imzalanan 28.03.2019 tarihli İbraname başlıklı belge:"... A.Ş. tarafından düzenlenen █████/2018-2019 vade tarihli ve ... ile ... numaralı poliçelere dayalı olarak açılan ... (Muhteviyat) ve ... (Bina) nolu hasar dosyasından mutabık kaldığımız 1.100.000,00 TL (...) ve 1.200.000,00 TL (...) olmak üzere toplam 2.300.000,00 TL (Kdv Hariç) (İkimilyonüçyüzbintisifirkuruş) tutarındaki tazminatı ... A.Ş.'den nakden ve tamamen aldığımızı beyan ve ikrar ederiz.... A.Ş işbu bedeli ödemekle ... ile ... numaralı poliçelerdeki taahhütlerini tamamen yerine getirdiğinden ... A.Ş'ni konu olaydan dolayı tamamen ve kendi irademiz ile sorumlu bulunduğu her türlü borç, yükümlülük, faiz ve taahhütlerinden ibra ve konu olaydan kaynaklanan tüm haklarımdan feragat ettiğimizi, ... A.Ş ne TTK nun 1472. Maddesi gereğince temlik ettiğimizi kabul ve beyan ederiz." şeklindedir.Dava dışı sigortalı ... ...A.Ş. ile davacı... A.Ş. arasında imzalanan 12.04.2019 tarihli Temlikname:Temlik Eden:... ...A.Ş.Temlik Alan: ... A.Ş.Temlik Bedeli:8.400.000,00 TLTemlik Konusu:... A.Ş. “...” nolu Klasik Yangın Sigorta Poliçesinden doğan hasar bedelinin temlikidir.Açıklama: Temlik eden şirketin lehtar olduğu, ... A.Ş. “..." nolu Klasik Yangın Sigorta Poliçesiyle, teminat altına alınan “... Mah. ... Cad. No:.../İST" adresindeki Büyük Market faaliyeti sigorta şirketi tarafından yangın sigortası kapsamına alınmıştır. Temlik edenin sigortalı iş yerinde █████/2019 tarihinde yangın meydana gelmiş emtea ve demirbaşlar tamamen yanarak telef olmuştur.Temlik eden şirkete ... A.Ş. “..." nolu Klasik Yangın Sigorta Poliçesinden tahakkuk edecek olan sigorta tazminatı ve ferilerinin tamamı, temlik alana temlik edilmiştir.Temlik alan da iş bu temlikname kapsamındaki hasar ödemesini temellük etmiştir.İş bu temlikname imza altına alınmıştır. █████/2019" şeklindedir.İlk Derece Mahkemesince ticaret mevzatından kaynaklı nitelikli hesaplamalar uzmanı ve mali müşavirden oluşan üç kililik bilirkişi heyetinden aldırılan 04.01.2020 tarihli raporda:"Dava dışı ... .... A.Ş'nin firmasının gelir tablolarını incelenmesi sonucunda 31.12.2017 tarihinde 7.595,20 ₺ olan vergi öncesi karın 31.12.2018 itibariyle 447.853,95 ₺ olarak gerçekleştiğini, 2019 yılı ilk 3 aylık dönem itibariyle 7.831.559,32 ₺ karşılık ayrılması sebebiyle 7.716.316,42 ₺ zarar çıktığını, ekteki ifade tutanağından anlaşıldığı üzere 20.03.2019 tarihinde gerçekleşen yangın sonucunda firmanın kayıtlarında hiçbir işlem yapılmadığını ve 31.12.2019 tarihi itibariyle yıl sonu kapanış hesaplarında ilk 3 aylık rakamların aynen beyan edildiğinin görüldüğünü, dava dışı ... .... A.Ş'nin firmasının davacı .... A.Ş'ye 31.12.2018 tarihi itibariyle 3.015.619,01 ₺, 31.12.2019 tarihi itibariyle de 1.472.497,81 ₺ borçlu olduğunu, aşırı yararlanma ile iligili TBK m. 28 hükmünün tacirlerin basiretli iş adamı gibi hareket etmesi gerektiğine ilişkin hüküm de dikkate alınarak davalı sigorta şirketi ile dava dışı ... .... A.Ş arasında akdedilen ibra sözleşmelerinin iptali bakımından da uygulanabileceğini, aşırı yararlanmadan söz edebilmek için, edim ve karşı edim arasında açık oransızlık ile taraflardan birinin diğerinin içinde bulunduğu zor durumdan yararlanma isteği şeklinde iki şartın gerçekleşmesi gerektiğini, dava dışı ... .... A., ... ile ... numaralı poliçeler kapsamında toplam 3.159.608,31 ₺ tutarında zarara uğradığını, davalı sigorta şirketine beyan ettiği her iki poliçe kapsamında açılan hasar dosyaları kapsamında 1.100.000,00 ₺ ve 1.200.000,00 ₺ olmak üzere toplam 2.300.000,00 ₺ tutarındaki tazminatın davalı ... A.Ş tarafından ödendiğini ve 28.03.2019 tarihli üç adet ibraname kapsamında davalı sigorta şirketinin ibra edildiğini, 28.03.2019 tarihli yangın ekspertiz raporlarında ... nolu poliçe kapsamında 1.300.000,00 ₺, ... nolu poliçe kapsamında 1.246.790,10 ₺ toplam 2.546.790,10 ₺ hasar tazminatı hesaplandığını, talep edilen, hesaplanan ve ödenen tutarlar dikkate alındığında açık oransızlık olduğunu söylemenin zor gözüktüğünü, dava dışı sigortalı ... .... A.Ş'nin zararının en az 8.642.758,54 ₺ olduğu yönündeki davacı temlik alan şirketin iddiasını ispatlaması gerektiği..." bildirilmiş aynı bilirkişi heyetinden tarafların itirazlarını karşılamak amacıyla aldırılan 26.04.2021 tarihli ek raporda ise kök rapordaki kanaatlerin değişmediği açıklanmış, daha sonra bilirkişi heyetine elektrik müehndisi, gıda mühendisi, sigorta uzmanı ve yangın uzmanı eklenmek suretiyle 7 kişilik heyetten aldırılan ek raporda ise:"...Dava dışı ... .... A.Ş. firmasının gelir tablolarının incelenmesi sonucunda 31.12.2017 tarihinde 7.595,20 TL olan vergi öncesi karın 31.12.2018 itibariyle 447.853,95 TL olarak gerçekleştiği, 2019 Yılı ilk 3 aylık dönem itibariyle 7.831.559,32 TL karşılık ayrılması sebebiyle 7.716.316,42 TL zarar çıktığı, ekteki ifade tutanağından anlaşıldığı üzere █████/2019 tarihinde gerçekleşen yangın sonucunda firmanın kayıtlarında hiçbir işlem yapılamadığını ve █████/2019 itibariyle yılsonu kapanış hesaplarında ilk üç aylık rakamların aynen beyan edildiği görüldüğünü, dava dışı ... .... A.Ş.nin Firmasının Davacı ....A.Ş. ye 31.12.2018 tarihi itibari ile 3.015.619,01 TL ,31.12.2019 tarihi itibariyle de 1.472.497,81 TL borçlu olduğunu, aşırı yararlanma ile ilgili TBK m. 28 hükmünün, tacirlerin basiretli iş adamı gibi hareket etmesi gerektiğine ilişkin hüküm de dikkate alınarak, davalı sigorta şirketi ile dava dışı ... .... A.Ş. arasında akdedilen ibra sözleşmelerinin iptali bakımından da uygulanabileceğini, aşırı yararlanmadan söz edebilmek için, edim ve karşı edim arasında açık oransızlık ile taraflardan birinin diğerinin içinde bulunduğu zor durumdan yararlanma isteği şeklinde iki şartın gerçekleşmesi gerektiğini, dava dışı ... .... A.Ş., ... ile ... numaralı poliçeler kapsamında toplam 3.159.608,31 TL tutarında zarara uğradığını davalı sigorta şirketine beyan ettiğini, her iki poliçe kapsamında açılan hasar dosyaları kapsamında, 1.100.000,00TL ve 1.200.000,00TL olmak üzere toplam 2.300.000,00TL tutarındaki tazminatın davalı ... A.Ş. tarafından ödendiğini ve █████/2019 tarihli üç adet ibraname kapsamında davalı sigorta şirketinin ibra edildiğini; 28.03.2019 Tarihli Yangın Ekspertiz Raporlarında ... nolu poliçe kapsamında 1.300.000,00TL, ... nolu poliçe kapsamında 1.246.790,10TL, toplam 2.546.79,10TL hasar tazminatı hesaplandığını; talep edilen, hesaplanan ve ödenen tutarlar dikkate alındığında açık oransızlık olduğunu söylemenin zor gözüktüğünü, dava dışı sigortalı ... .... A.Ş.nin zararının en az 8.642.758,54 TL olduğu yönündeki davacı temlik alan şirketin iddiasını ispatlaması gerektiğini, bu görüşlerine ilave olarak, hasara konu kıymetler ağırlıklı olarak gıda ürünü ve temizlik ürünleri, kişisel bakım ürünleri olmasına rağmen dosyada başka bir bilgi yer almadığından emtea hasar bedeli tespit edilemediğini, bu nedenle sigortalının ağır derecede hasarlanan emtiaların miktarların stok durumlarının ispatlaması gerektiği," şeklinde kanaat bildirilmiştir.Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin(Kapatılan) 17.10.2019 tarih ve ██████████ E., █████████ K. sayılı ilamı:"6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 28. (818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 21.) maddesinde aşırı yararlanma (gabin) düzenlenmiş olup, maddenin 1. fıkrasında "bir sözleşmede karşılıklı edimler arasında açık bir oransızlık varsa, bu oransızlık, zarar görenin zor durumda kalmasından veya düşüncesizliğinden ya da deneyimsizliğinden yararlanılmak suretiyle gerçekleştirildiği takdirde, zarar gören, durumun özelliğine göre ya sözleşme ile bağlı olmadığını diğer tarafa bildirerek ediminin geri verilmesini ya da sözleşmeye bağlı kalarak edimler arasındaki oransızlığın giderilmesini isteyebilir" denilmek suretiyle, gabinin unsurları ile sonuçları hüküm altına alınmış. Bu hükümden anlaşılacağı üzere gabinin biri objektif, diğeri de subjektif iki unsuru bulunmaktadır. Objektif unsur, karşılıklı edimler arasındaki açık değer farkı olup, subjektif unsur ise, zarar görenin zor durumda kalmasından veya düşüncesizliğinden ya da deneyimsizliğinden yararlanma halidir. Somut olayda bu zor durumda kalma hali esas itibarıyla ciddi bir mali sıkıntı halini ifade etmektedir."şeklindedir.Somut uyuşmazlıkta, dava dışı sigortalı ... ...A.Ş.'ye 20.03.2019 tarihli riziko adresindeki işyerinde meydana gelen yangın nedeniyle ... nolu Klasik Yangın Sigorta Poliçesi kapsamında 1.100.000,00 TL ödeme yapıldığı ve dava dışı sigortalı ... ...A.Ş.'nin yukarıda yer verilen iki ayrı ibraname ile sigorta şirketini kayıtsız şartsız ibra ettiği ve daha sonra davacının 12.04.2019 tarihli temlikname ile alacağın devri yoluyla dava dışı sigortalı ... ...A.Ş.'den ... nolu Klasik Yangın Sigorta Poliçesinden tahakkuk edecek olan sigorta tazminatı ve ferilerinin tamamını temlik aldığı sabittir. Davalı sigorta şirketince ... nolu klasik yangın sigorta poliçesinden kaynaklı yapılan 1.100.000,00 TL'lik ödeme sigorta poliçesinin makine tesisat yangın, dekorasyon yangın, emtia yangın ve demirbaş yangın teminatlarına dayalı olarak yapılmış olup dava dışı sigortalının yukarıda yer verilen dilekçesinde bu teminatlar yönünden talebi ise 1.729.782,47 TL'dir. 28.03.2019 tarihli ekspertiz raporunda yapılan hesaplamanın sigortada poliçesindeki 15.000 USD muafiyet tenzilide dikkate alınarak yapılmış olması ve mahkeme aldırılan bilirkişi kök ve ek raporları ile de 1.100.000,00 TL'lik hasar ödemesinden başkaca sigortalının zararın bulunduğu yani yapılan ödeme ile zarar arasında fahiş fark bulunduğunun bildirilmemiş olduğu anlaşılmakla aşırı yararlanmanın objektif unsurunun dava konusu olayda mevcut olmadığı kanaatine varılmıştır. Bu durumda aşırı yararlanmanın objektif ve subjektif unsurlarının birarada gerçekleşecek olmasından dolayı sübut bulmayan davanın reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmamaktadır.Açılanan sebeplerle; incelenen mahkeme kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Kanunun 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendi uyarınca ayrı ayrı esastan reddine karar vermek gerekmiştir.H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Kanunun 353/1.b.1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,2-Davacı tarafından yatırılan 220,70 TL istinaf başvurma harcının Hazine'ye gelir kaydına,3-Karar tarihi itibariyle Harçlar Kanunu gereğince davacıdan alınması gereken 732,00 TL istinaf karar harcının davacı tarafından yatırılan 80,70 TL'den mahsubu ile bakiye 651,30 TL harcın davacıdan tahsili ile Hazine'ye gelir kaydına,4-İstinaf yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, 5-Yatırılan gider avansından kalan kısmın davacıya ilk derece mahkemesince iadesine,6-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, 6100 sayılı HMK'nin 361/1. maddesi uyarınca, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde Yargıtay nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliği ile karar verildi.█████/2026