Danıştayda doğal sit alanlarındaki yapılarda yapı ruhsatı değişikliği ve basit onarımlar için komisyon kararı şartını kaldıran ilke kararının iptali davası.
Özet: Bu hukuki uyuşmazlık, doğal sit alanlarındaki yapılarda yapı ruhsatı değişikliği ve basit onarımlara ilişkin 94 sayılı ilke kararını değiştiren 121 sayılı ilke kararının iptali istemiyle açılmıştır; davacılar, söz konusu değişikliğin Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu onayını gerektiren kapsamı daraltarak doğal sit alanlarındaki denetimi zayıflattığını ve mimari proje incelemesi olmaksızın tadilatlara izin verdiğini iddia ederken, davalı ise değişikliğin doğal sit ilanı öncesi mevcut yapı ve müktesep hakları dikkate alarak, ilave yapılaşma içermeyen ve alana olumsuz etkisi olmayan belirli esaslı tadilat ve onarımların ilgili idarece yapılabilmesine olanak tanıdığını, bunun yasal düzenlemelere uygun olduğunu ve denetimden kaçırma amacı taşımadığını savunmaktadır.
T.C.
D A N I Ş T A YDÖRDÜNCÜ DAİREEsas No : █████████Karar No : █████████DAVACILAR : 1- ... Odaları BirliğiVEKİLİ : Av. ... 2- ... Odası BaşkanlığıVEKİLİ : Av. ... DAVALI : ... Bakanlığı VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...DAVANIN KONUSU : █████/2022 tarihli, 32004 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren █████/2022 tarih ve 121 sayılı "94 sayılı Doğal Sit Alanlarında Kalan Yapılarda Yapı Ruhsatı Değişikliği ve Basit Onarımlara Dair İlke Kararında Değişiklik Yapılmasına Dair İlke Kararı"nın iptali istenilmektedir.DAVACILARIN İDDİALARI : Dava konusu İlke Kararında yapılan değişiklik ile, doğal sit alanlarında yapılmış veya yapımı devam eden yapıların tadilat ve onarımlarının Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu kararı olmaksızın yapımına izin verildiği; İlke Kararının önceki halinde, Komisyon kararına gerek duyulmaksızın basit onarımların imar mevzuatı kapsamında yetkili idarelerin izni ile yapılmasına olanak tanınmakta iken, dava konusu değişiklikle basit onarımları aşan değişiklikler için de Komisyon kararı aranmasına gerek kalmadığı; mevcut yapıların ilk mimari projelerinin Komisyon tarafından incelenerek uygun bulunduğuna dair karar olmadan yapıya başlanmış olmasına olanak bulunmadığı, dava konusu İlke Kararı değişikliğinin Komisyon kararı alınmadan başlanan yapılara Komisyon kararı şartı kaldırılarak denetimden kaçırmaya yönelik bir düzenleme niteliğinde olduğu; doğal sit alanlarının niteliği gereği bu alanlarda herhangi bir yapılaşma veya değişikliğin alanın nitelikleriyle uyumlu ve koruma-kullanma esaslarına uygun olup olmadığının Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonunca incelenmesi gerektiği; böyle bir inceleme yapılıp Komisyonca karar verilmeden ilgili idarelerce (belediye, valilik, il özel idaresi, vb.) ruhsat verilmesi veya değişiklik yapılmasına izin verilmesinin mevzuata aykırı olduğu ileri sürülmektedir.DAVALININ SAVUNMASI : Usule ilişkin olarak, davanın süresinde açılmadığı ileri sürülmüştür. Esasa yönelik olarak, davacı tarafın iddialarının maddi ve hukuki mesnedinin bulunmadığı; doğal sit alanları tescil edilirken mevzuatta öngörülen kriterlerle birlikte alanın mevcut durumunun da dikkate alındığı ve doğal sit alanı ilanından önce var olan yapı ve tesislerin bulunmasının alanın doğal sit olarak tescil edilebilmesine engel teşkil etmediği, habitat ve arazi bütünlüğünü sağlamak amacıyla doğal sit alanı içinde kalan mevcut yapı ve tesislerin, sit ilanı öncesindeki dönemin mevzuatına uygun olarak tamamlanmış olması halinde ve alanın ayırt edici özelliklerine olumsuz bir etkisinin bulunmadığı durumlarda, mevzuatın veridği yasal süreler dahilinde kullanımına devam edildiği; █████/2016 tarih ve 29664 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 94 sayılı İlke Kararında değişiklik yapılmadan önce, ruhsat ve mimari projesi daha önce Komisyon tarafından uygun görülen yapılara yönelik düzenleme yapıldığı, doğal sit ilanı öncesinde dönemin mevzuatına uygun olarak tamamlanmış veya devam eden yapılar için de bir düzenleme yapılması ihtiyacının doğduğu, bu kapsamda doğal sit ilanı öncesinde mevzuata uygun olarak tanımlanmış veya devam eden yapılar ve müktesep haklar dikkate alınarak, dava konusu 121 sayılı İlke Kararı ile, 94 sayılı İlke Kararının birinci paragrafında yer alan "komisyonca" ibaresinin "ilgili İdaresince" şeklinde değiştirildiği; öte yandan, doğal sit alanı ilanı sonrası yapılan yapı ve tesisler için mevzuat gereği Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu izni alınmadan herhangi bir faaliyet yapılamayacağı, dava konusu İlke Kararı kapsamında yapılan düzenleme ile gerek doğal sit ilanı sonrası Komisyon onayı doğrultusunda tamamlanmış ve/veya devam eden, gerekse doğal sit ilanı öncesinde mevzuata uygun olarak tamamlanmış ve/veya devam eden yapılara yönelik vaziyet planında kaydırma ve yer değişikliği yapmamak, taban alanı büyüklüğü, kontur ve çatı dahil bina yüksekliğini değiştirmemek kaydı ile imar planı değişikliğine gerek bulunmayan ve ilave yapılaşma içermeyen, yapı ruhsatı değişikliği gerektiren esaslı tadilatlar ile diğer basit tamir, onarım ve tadilatların, Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu kararına gerek duyulmaksızın imar mevzuatı kapsamında yetkili idarelerin izni ile yapılabileceğinin hüküm altına alındığı, dava konusu İlke Kararı ile yapılan değişikliğin, yasal düzenlemeler ve ilgili mevzuat dikkate alındığında hukuka uygun olduğu savunulmaktadır.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...DÜŞÜNCESİ : Dairemiz kararında belirtilen gerekçe doğrultusunda dava konusu işlemin iptali gerektiği düşünülmektedir.DANIŞTAY SAVCISI : ...DÜŞÜNCESİ : Dava, █████/2022 tarih ve 32004 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, 121 sayılı "94 sayılı Doğal Sit Alanlarında Kalan Yapılarda Yapı Ruhsatı Değişikliği ve Basit Onarımlara Dair İlke Kararında Değişiklik Yapılmasına Dair İlke Kararı"nın iptali istemiyle açılmıştır. Davalı idarenin usule ilişkin savlarına itibar edilmemiştir. █████/2011 günlü, 28028 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 648 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun "tanımlar ve kısaltmalar" başlıklı 3. maddesine eklenen fıkra ile doğal sit; "jeolojik devirlere ait olup, ender bulunmaları nedeniyle olağanüstü özelliklere sahip yer üstünde, yer altında veya su altında bulunan korunması gerekli alanlardır." şeklinde tanımlanmıştır. Aynı KHK ile 2863 sayılı Kanun'a eklenen Ek 4. madde ile doğal sitlerle ilgili olarak, 2863 sayılı Yasa'dan kaynaklanan yetki ve görevler, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile bu Bakanlığın bünyesinde kurulan Tabiat Varlıklarını Koruma Merkez Komisyonuna devredilmiş; tabiat varlıkları, doğal sit alanları ve bunlara ilişkin koruma alanları ile ilgili iş, işlem ve kararlara ilişkin usul ve esaslar ile bu konularda görev yapacak komisyonların teşkili ve çalışma usul ve esaslarının Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca hazırlanacak yönetmelikle düzenleneceği kuralına yer verilmiş; 644 sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen 13/A maddesi ile de, Bakanlık bünyesinde Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü kurulmuştur. 2863 sayılı Kanun'un Ek 4. maddesinde, "...(2) Tabiat varlıkları, doğal sit alanları ve bunlara ilişkin koruma alanları ile ilgili hususlarda karar almak ve bu Kanunda öngörülen diğer iş ve işlemlerde Çevre ve Şehircilik Bakanlığına yardımcı olmak üzere; Çevre ve Şehircilik Bakanlığı merkez teşkilatı bünyesinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Bakan Yardımcısının başkanlığında, söz konusu varlıkların ve alanların özelliklerine göre konusunda uzmanlaşmış mimar veya şehir plancısı, orman veya çevre mühendisi ve hukukçular ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca uygun görülecek uzmanlardan Tabiat Varlıklarını Koruma Merkez Komisyonu ve taşrada aynı meslek alanlarından yeterli sayıda uzmanın katılması suretiyle yeteri kadar Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu teşkil edilir. Bu komisyonların iş, işlem ve kararları konusunda, bu Kanunun Koruma Yüksek Kurulu ve koruma bölge kurulları ile ilgili hükümleri, Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca alınan ilke kararları çerçevesinde kıyasen uygulanır. (3) Bu Kanunda Koruma Yüksek Kurulunca alınması öngörülen kararlar, tabiat varlıkları, doğal sit alanları ve bunlara ilişkin koruma alanları bakımından Koruma Merkez Komisyonunca, koruma bölge kurullarınca alınması öngörülen kararlar koruma bölge komisyonlarınca alınır ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığının onayıyla yürürlüğe konulur..."; Kanun'un "İzinsiz müdahale ve kullanma yasağı" başlıklı 9. maddesinde, "Koruma Yüksek Kurulunun ilke kararları çerçevesinde koruma bölge kurullarınca alınan kararlara aykırı olarak, korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ve koruma alanları ile sit alanlarında inşaî ve fizikî müdahalede bulunulamaz, bunlar yeniden kullanıma açılamaz veya kullanımları değiştirilemez. Esaslı onarım, inşaat, tesisat, sondaj, kısmen veya tamamen yıkma, yakma, kazı veya benzeri işler inşaî ve fizikî müdahale sayılır.";Kanun'un "Koruma Bölge Kurullarının görev, yetki ve çalışma şekli" başlıklı 57. maddesinde, "Koruma bölge kurulları, Koruma Yüksek Kurulunun ilke kararları çerçevesinde olmak kaydıyla aşağıdaki işleri yapmakla görevli ve yetkilidir... g) Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ve koruma alanları ile sit alanlarına ilişkin uygulamaya yönelik kararlar almak..."; █████/2011 tarih ve 28088 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Tabiat Varlıklarını Koruma Komisyonları Kuruluş ve Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik'in, "Bölge komisyonlarının görevleri" başlıklı 11. maddesinde, "(1) Bölge komisyonları, taşınmaz tabiat varlıkları ve doğal sit alanlarında, Kanun ve ilgili mevzuat ile Merkez Komisyonunun ilke kararları doğrultusunda aşağıdaki görevleri yürütür: a) Bakanlıkça tespit edilmesi öngörülen tabiat varlıkları veya doğal sit alanlarının esas değerlendirmesini yaparak görüş vermek.b) Geçiş dönemi koruma kullanma esaslarını belirlemek. c) Koruma amaçlı imar planları ile bunların her türlü değişikliklerini inceleyip karar vermek. ç) Uygulamaya yönelik projeler ile değişiklikleri hakkında karar vermek. d) Korunması gerekli taşınmaz tabiat varlıklarının koruma alanlarının tespitini yapmak. e) Korunması gerekli taşınmaz tabiat varlıkları ve bunların koruma alanlarına ilişkin uygulamaya dönük karar almak. f) Tescilli taşınmaz tabiat varlıklarının kamu kurum ve kuruluşları, belediyeler, il özel idareleri ve mahalli idare birliklerince kamulaştırılması işlemlerinde taşınmazın fonksiyonuna ilişkin görüş bildirmek." hükümlerine yer verilmiştir. █████/2016 tarih ve 29664 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "94 sayılı Doğal Sit Alanlarında Kalan Yapılarda Yapı Ruhsatı Değişikliği ve Basit Onarımlara Dair İlke Kararı"nın dava konusu değişiklikten önceki halinde, doğal sit alanlarında olup, ruhsatı ve mimari projesi daha önce Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonlarınca uygun görülen, mevzuata uygun olarak tamamlanmış veya mevzuata uygun devam eden veya yapı ruhsatı almış veya kullanma izni almış yapıların, vaziyet planında kaydırma ve yer değişikliği yapmamak, taban alanı büyüklüğü, kontur ve çatı dahil bina yüksekliği değiştirmemek kaydıyla, imar planı değişikliğine gerek bulunmayan ve ilave yapılaşma içermeyen, yapı ruhsatı değişikliği gerektiren esaslı tadilatlar ile diğer basit tamir, onarım ve tadilatların Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu kararına gerek duyulmaksızın imar mevzuatı kapsamında yetkili idarelerin izni ile yapılabileceği düzenlenmiştir. Dava konusu değişiklikle, İlke Kararının ilk cümlesinde yer alan "komisyonca" ibaresi, "ilgili idaresince" şeklinde düzenlenerek, kararda belirtilen koşullara uyulması kaydıyla, yapı ruhsatı değişikliği gerektiren esaslı tadilatlar ile diğer basit tamir, onarım ve tadilatların, Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu kararına gerek duyulmaksızın, imar mevzuatı kapsamında yetkili idarelerin izniyle yapılabileceği belirtilen doğal sit alanlarındaki yapıların ruhsatlarının ve mimari projelerinin, daha önce Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonlarınca uygun görülmesi koşulu da kaldırılmıştır. Bu durumda, yukarıda anılan mevzuat uyarınca, doğal sit alanlarında uygulamaya yönelik her türlü konuda karar alma yetki ve görevi Tabiat Varlıklarını Koruma Merkez Komisyonlarına ait olduğundan, Komisyonlarca karar alınmadan bu alanlarda herhangi bir fiziki müdahalede bulunulamayacağından,Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu kararına gerek duyulmaksızın imar mevzuatı kapsamında yetkili idarelerin izniyle, esaslı tadilatlar ile diğer basit tamir, onarım ve tadilatların yapılabileceği belirtilen doğal sit alanlarındaki yapılar (özellikle de alanın doğal sit alanı olarak tescilinden önce ilgili idaresince yapı ruhsatı ve mimari projesi uygun görülmüş olan yapılar) açısından, Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonlarının denetim yetki ve görevinin bütünüyle ortadan kaldırılması sonucunu doğuracağından, dava konusu işlemin yukarıda anılan mevzuata aykırılık oluşturacağından iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY : Dava, █████/2022 tarihli, 32004 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren █████/2022 tarih ve 121 sayılı "94 sayılı Doğal Sit Alanlarında Kalan Yapılarda Yapı Ruhsatı Değişikliği ve Basit Onarımlara Dair İlke Kararında Değişiklik Yapılmasına Dair İlke Kararı"nın iptali istemiyle açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun ilk halinde, doğal sit kavramı tanımlanmamış ise de, aynı Kanun uyarınca sit niteliğindeki alanların koruma ve kullanma koşullarını belirleme konusunda yetkili kılınan Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun 728 sayılı Doğal (Tabii) Sitler, Koruma Ve Kullanma Koşulları İle İlgili İlke Kararı'nda doğal sit, "Jeolojik devirlerle, tarih öncesi ve tarihi devirlere ait olup, ender bulunmaları veya özellikleri ve güzellikleri bakımından korunması gerekli yer üstünde, yer altında veya su altında bulunan korunması gerekli alanlardır." şeklinde tanımlanmış; doğal sitlerin tespitine, koruma ve kullanma koşullarına ilişkin usul ve esaslar da aynı İlke Kararı ile belirlenmiştir. █████/2011 tarih ve 28028 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 648 sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde (KHK) Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname ile doğal sitler konusunda köklü değişikliklere gidilmiş ve anılan KHK ile 2863 sayılı Kanun'un "tanımlar ve kısaltmalar" başlıklı 3. maddesine eklenen fıkra ile doğal (tabii) sit; "jeolojik devirlere ait olup, ender bulunmaları nedeniyle olağanüstü özelliklere sahip yer üstünde, yer altında veya su altında bulunan korunması gerekli alanlardır." şeklinde tanımlanmıştır.2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun Ek 4. maddesinde, "Taşınır tabiat varlıkları hariç tabiat varlıkları, doğal sit alanları ve bunlara ilişkin koruma alanları ile ilgili olarak bu Kanunda öngörülen iş, işlem ve kararlar bakımından görevli ve yetkili bakanlık, Çevre ve Şehircilik Bakanlığıdır.Tabiat varlıkları, doğal sit alanları ve bunlara ilişkin koruma alanları ile ilgili hususlarda karar almak ve bu Kanunda öngörülen diğer iş ve işlemlerde Çevre ve Şehircilik Bakanlığına yardımcı olmak üzere; Çevre ve Şehircilik Bakanlığı merkez teşkilatı bünyesinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Bakan Yardımcısının başkanlığında, söz konusu varlıkların ve alanların özelliklerine göre konusunda uzmanlaşmış mimar veya şehir plancısı, orman veya çevre mühendisi ve hukukçular ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca uygun görülecek uzmanlardan Tabiat Varlıklarını Koruma Merkez Komisyonu ve taşrada (…)32 aynı meslek alanlarından yeterli sayıda uzmanın katılması suretiyle yeteri kadar Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu teşkil edilir. Bu komisyonların iş, işlem ve kararları konusunda, bu Kanunun Koruma Yüksek Kurulu ve koruma bölge kurulları ile ilgili hükümleri, Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca alınan ilke kararları çerçevesinde kıyasen uygulanır. Bu Kanunda Koruma Yüksek Kurulunca alınması öngörülen kararlar, tabiat varlıkları, doğal sit alanları ve bunlara ilişkin koruma alanları bakımından Koruma Merkez Komisyonunca, koruma bölge kurullarınca alınması öngörülen kararlar koruma bölge komisyonlarınca alınır ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığının onayıyla yürürlüğe konulur.Bu Kanunda ve diğer mevzuatta tabiat varlıkları, doğal sit alanları ve bunlara ilişkin koruma alanları bakımından Koruma Yüksek Kuruluna ve koruma bölge kurullarına yapılan atıflar ilgisine göre Koruma Merkez Komisyonuna ve koruma bölge komisyonlarına yapılmış sayılır ve ilgili maddelerde geçen Koruma Yüksek Kurulundan Koruma Merkez Komisyonu ve koruma bölge kurullarından koruma bölge komisyonları anlaşılır.(Ek fıkra: 23/8/2011-KHK-██████ md. )Tabiat Varlıklarını Koruma Merkez Komisyonu ile Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonlarında görev alanlara 55 inci maddede belirtilen esaslar çerçevesinde huzur hakkı ödenir.Tabiat varlıkları, doğal sit alanları ve bunlara ilişkin koruma alanları ile ilgili iş, işlem ve kararlara ilişkin usul ve esaslar ile bu konularda görev yapacak komisyonların teşkili, çalışma usul ve esasları Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca hazırlanan yönetmelikle düzenlenir. Bu Kanunda Koruma Yüksek Kurulunca alınması öngörülen kararlar, tabiat varlıkları, doğal sit alanları ve bunlara ilişkin koruma alanları bakımından Koruma Merkez Komisyonunca, koruma bölge kurullarınca alınması öngörülen kararlar koruma bölge komisyonlarınca alınır ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığının onayıyla yürürlüğe konulur..." hükmüne; aynı Kanun'un "İzinsiz müdahale ve kullanma yasağı" başlıklı 9. maddesinde, "Koruma Yüksek Kurulunun ilke kararları çerçevesinde koruma bölge kurullarınca alınan kararlara aykırı olarak, korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ve koruma alanları ile sit alanlarında inşaî ve fizikî müdahalede bulunulamaz, bunlar yeniden kullanıma açılamaz veya kullanımları değiştirilemez. Esaslı onarım, inşaat, tesisat, sondaj, kısmen veya tamamen yıkma, yakma, kazı veya benzeri işler inşaî ve fizikî müdahale sayılır.";aynı Kanun'un "Koruma Bölge Kurullarının görev, yetki ve çalışma şekli" başlıklı 57. maddesinde, "Koruma bölge kurulları, Koruma Yüksek Kurulunun ilke kararları çerçevesinde olmak kaydıyla aşağıdaki işleri yapmakla görevli ve yetkilidir... g) Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ve koruma alanları ile sit alanlarına ilişkin uygulamaya yönelik kararlar almak..." hükmüne yer verilmiştir. █████/2011 tarih ve 28088 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Tabiat Varlıklarını Koruma Komisyonları Kuruluş ve Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik'in, "Bölge komisyonlarının görevleri" başlıklı 11. maddesinde, "(1) Bölge komisyonları, taşınmaz tabiat varlıkları ve doğal sit alanlarında, Kanun ve ilgili mevzuat ile Merkez Komisyonunun ilke kararları doğrultusunda aşağıdaki görevleri yürütür: a)Bakanlıkça tespit edilmesi öngörülen tabiat varlıkları veya doğal sit alanlarının esas değerlendirmesini yaparak görüş vermek.b) Geçiş dönemi koruma kullanma esaslarını belirlemek. c) Koruma amaçlı imar planları ile bunların her türlü değişikliklerini inceleyip karar vermek. ç) Uygulamaya yönelik projeler ile değişiklikleri hakkında karar vermek. d) Korunması gerekli taşınmaz tabiat varlıklarının koruma alanlarının tespitini yapmak. e) Korunması gerekli taşınmaz tabiat varlıkları ve bunların koruma alanlarına ilişkin uygulamaya dönük karar almak. f) Tescilli taşınmaz tabiat varlıklarının kamu kurum ve kuruluşları, belediyeler, il özel idareleri ve mahalli idare birliklerince kamulaştırılması işlemlerinde taşınmazın fonksiyonuna ilişkin görüş bildirmek." hükmüne yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: USUL YÖNÜNDEN: Davalı idarenin davada süre aşımı bulunduğu yönündeki itirazı yerinde görülmemiştir. ESAS YÖNÜNDEN:Yukarıda yer verilen düzenlemelerin değerlendirilmesinden, doğal sit alanlarında uygulamaya yönelik her türlü konuda karar alma yetki ve görevi Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonlarına ait olup, Komisyonlarca karar alınmadan bu alanlarda herhangi bir fiziki müdahalede bulunulamayacaktır. █████/2016 tarih ve 29664 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren █████/2016 tarih ve 94 sayılı "Doğal Sit Alanlarında Kalan Yapılarda Yapı Ruhsatı Değişikliği ve Basit Onarımlara Dair İlke Kararı"nın dava konusu değişiklikten önceki halinde, doğal sit alanlarında olup, ruhsatı ve mimari projesi daha önce Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonlarınca uygun görülen, mevzuata uygun olarak tamamlanmış veya mevzuata uygun devam eden veya yapı ruhsatı almış veya kullanma izni almış yapıların; vaziyet planında kaydırma ve yer değişikliği yapmamak, taban alanı büyüklüğü, kontur ve çatı dahil bina yüksekliği değiştirmemek kaydıyla, imar planı değişikliğine gerek bulunmayan ve ilave yapılaşma içermeyen, yapı ruhsatı değişikliği gerektiren esaslı tadilatlar ile diğer basit tamir, onarım ve tadilatların Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu kararına gerek duyulmaksızın imar mevzuatı kapsamında yetkili idarelerin izni ile yapılabileceği düzenlenmiştir. █████/2022 tarihli, 32004 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren █████/2022 tarih ve 121 sayılı "94 sayılı Doğal Sit Alanlarında Kalan Yapılarda Yapı Ruhsatı Değişikliği ve Basit Onarımlara Dair İlke Kararında Değişiklik Yapılmasına Dair İlke Kararı" ile yapılan değişiklikle, İlke Kararının ilk cümlesinde yer alan "komisyonca" ibaresi, "ilgili İdaresince" şeklinde değiştirilerek; doğal sit alanlarında olup, ruhsatı ve mimari projesi daha önce ilgili İdaresince uygun görülen mevzuata uygun olarak tamamlanmış veya mevzuata uygun devam eden veya yapı ruhsatı almış veya yapı kullanma izni almış yapıların; vaziyet planında kaydırma ve yer değişikliği yapmamak, taban alanı büyüklüğü, kontur ve çatı dahil bina yüksekliği değiştirmemek kaydıyla, imar planı değişikliğine gerek bulunmayan ve ilave yapılaşma içermeyen, yapı ruhsatı değişikliği gerektiren esaslı tadilatlar ile diğer basit tamir, onarım ve tadilatların Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu kararına gerek duyulmaksızın imar mevzuatı kapsamında yetkili idarelerin izni ile yapılabileceğine karar verilmiştir. Bu itibarla; █████/2016 tarih ve 29664 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren █████/2016 tarih ve 94 sayılı İlke Kararında belirlenen koşullara uyulması kaydıyla, imar planı değişikliğine gerek bulunmayan ve ilave yapılaşma içermeyen yapı ruhsatı değişikliği gerektiren esaslı tadilatlar ile diğer basit tamir, onarım ve tadilatların, Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu kararına gerek duyulmaksızın, imar mevzuatı kapsamında yetkili idarelerin izniyle yapılabilmesine imkan tanıyan düzenlemenin ön koşulu olan "doğal sit alanlarında olup, ruhsatı ve mimari projesi daha önce komisyonca uygun görülmesi"nin, █████/2022 tarihli, 32004 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren dava konusu █████/2022 tarih ve 121 sayılı İlke Kararı ile kaldırılarak, belirtilen düzenlemenin uygulanabilmesi için gereken ön koşulun "doğal sit alanlarında olup, ruhsatı ve mimari projesi daha önce ilgili idaresince uygun görülmesi" şeklinde değiştirildiği görülmektedir.Bu durumda, Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu kararına gerek duyulmaksızın imar mevzuatı kapsamında yetkili idarelerin izniyle, "imar planı değişikliğine gerek bulunmayan ve ilave yapılaşma içermeyen yapı ruhsatı değişikliği gerektiren esaslı tadilatlar" ile "diğer basit tamir, onarım ve tadilatlar"ın yapılabileceği belirtilen doğal sit alanlarındaki yapılar (özellikle de alanın doğal sit alanı olarak tescilinden önce ilgili idaresince yapı ruhsatı ve mimari projesi uygun görülmüş olan yapılar) açısından; Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonlarının denetim yetki ve görevinin bütünüyle ortadan kaldırıldığı ve bu durumun yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine aykırı olduğu sonucuna varılmaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. █████/2022 tarihli, 32004 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren █████/2022 tarih ve 121 sayılı "94 sayılı Doğal Sit Alanlarında Kalan Yapılarda Yapı Ruhsatı Değişikliği ve Basit Onarımlara Dair İlke Kararında Değişiklik Yapılmasına Dair İlke Kararı"nın Üye ...'in karşı oyu ve oyçokluğuyla İPTALİNE, 2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacılara verilmesine, 3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacılara verilmesine,4.Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacılara iadesine, 5.Bu kararın tebliğ tarihini izleyen otuz (30) gün içinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere, █████/2025 tarihinde karar verildi. (X) KARŞI OY : █████/2016 tarih ve 29664 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren █████/2016 tarih ve 94 sayılı "Doğal Sit Alanlarında Kalan Yapılarda Yapı Ruhsatı Değişikliği ve Basit Onarımlara Dair İlke Kararı"nın dava konusu değişiklikten önceki halinde, doğal sit alanlarında olup, komisyonca uygun görülen, mevzuata uygun olarak tamamlanmış veya mevzuata uygun devam eden veya yapı ruhsatı almış veya kullanma izni almış yapıların; vaziyet planında kaydırma ve yer değişikliği yapmamak, taban alanı büyüklüğü, kontur ve çatı dahil bina yüksekliği değiştirmemek kaydıyla, imar planı değişikliğine gerek bulunmayan ve ilave yapılaşma içermeyen, yapı ruhsatı değişikliği gerektiren esaslı tadilatlar ile diğer basit tamir, onarım ve tadilatların Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu kararına gerek duyulmaksızın imar mevzuatı kapsamında yetkili idarelerin izni ile yapılabileceği düzenlenmiştir. █████/2022 tarihli, 32004 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren █████/2022 tarih ve 121 sayılı "94 sayılı Doğal Sit Alanlarında Kalan Yapılarda Yapı Ruhsatı Değişikliği ve Basit Onarımlara Dair İlke Kararında Değişiklik Yapılmasına Dair İlke Kararı" ile yapılan değişiklikle, İlke Kararının ilk cümlesinde yer alan "komisyonca" ibaresi, "ilgili İdaresince" şeklinde değiştirilerek, doğal sit alanlarında olup, ruhsatı ve mimari projesi daha önce ilgili İdaresince uygun görülen mevzuata uygun olarak tamamlanmış veya mevzuata uygun devam eden veya yapı ruhsatı almış veya yapı kullanma izni almış yapıların; vaziyet planında kaydırma ve yer değişikliği yapmamak, taban alanı büyüklüğü, kontur ve çatı dahil bina yüksekliği değiştirmemek kaydıyla, imar planı değişikliğine gerek bulunmayan ve ilave yapılaşma içermeyen, yapı ruhsatı değişikliği gerektiren esaslı tadilatlar ile diğer basit tamir, onarım ve tadilatların Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu kararına gerek duyulmaksızın imar mevzuatı kapsamında yetkili idarelerin izni ile yapılabileceğine karar verilmiştir. █████/2022 tarihli, 32004 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren █████/2022 tarih ve 121 sayılı "94 sayılı Doğal Sit Alanlarında Kalan Yapılarda Yapı Ruhsatı Değişikliği ve Basit Onarımlara Dair İlke Kararında Değişiklik Yapılmasına Dair İlke Kararı" ile yapılan değişiklik ile; doğal sit alanlarında olup, ruhsatı ve mimari projesi daha önce ilgili İdaresince uygun görülen mevzuata uygun olarak tamamlanmış veya mevzuata uygun devam eden veya yapı ruhsatı almış veya yapı kullanma izni almış yapıların; vaziyet planında kaydırma ve yer değişikliği yapmamak, taban alanı büyüklüğü, kontur ve çatı dahil bina yüksekliğini değiştirmemek kaydı ile imar planı değişikliğine gerek bulunmayan ve ilave yapılaşma içermeyen, yapı ruhsatı değişikliği gerektiren esaslı tadilatların ve diğer basit tamir, onarım ve tadilatların, Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu kararına gerek duyulmaksızın imar mevzuatı kapsamında yetkili idarelerin izni ile yapılabileceğinin hüküm altına alındığı; bu bağlamda, İlke Kararı kapsamında değerlendirilmek için zorunlu kılınan "doğal sit alanlarında olup ruhsat ve mimari projesinin daha önce Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonlarınca uygun görülmesi" koşulunun kaldırılarak, belirtilen şartlar dahilinde ruhsat ve mimari projesinin ilgili İdaresince alınması koşulu getirilmesinin, davalı idarenin savunmasında da belirtildiği üzere, doğal sit ilanı öncesinde dönemin mevzuatına uygun olarak tamamlanmış veya devam eden yapılar için düzenleme yapılması ihtiyacına binaen yapıldığı; kaldı ki, dava konusu İlke Kararı kapsamında, Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu kararına gerek duyulmaksızın imar mevzuatı kapsamında yetkili idarelerin izni ile yapılabilecek esaslı tadilata ve diğer basit tamir, onarım ve tadilatara ilişkin tüm değişikliklerin dava konusu İlke Kararı kapsamında olmadığı, söz konusu değişikliklerin "vaziyet planında kaydırma ve yer değişikliği yapmamak", "taban alanı büyüklüğü, kontur ve çatı dahil bina yüksekliğini değiştirmemek" şartlarını haiz olmasının zorunlu olduğu, ayrıca esaslı tadilatlar bakımından "imar planı değişikliğine gerek bulunmama" ve "ilave yapılaşma içermeme" koşullarının bulunmasının da ayrıca zorunlu kılındığı hususu dikkate alındığında; iptali istenilen düzenlemede üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.Bu itibarla, davanın reddine karar verilmesi gerekirken, dava konusu İlke Kararının iptali yolunda verilen Dairemiz çoğunluk kararına katılmıyorum.