danıştayda aile hekimliği sözleşme ve ödeme yönetmeliğinin ihtar puanı ve günlük muayene sayılarına bağlı teşvik ödemelerini düzenleyen maddelerinin iptaline ilişkin dava.

Danıştayda Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliğinin ihtar puanı ve günlük muayene sayılarına bağlı teşvik ödemelerini düzenleyen maddelerinin iptaline ilişkin dava.

Özet: Davacı dernek tarafından, Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliğinde yapılan ve ihtar puanı alanlara teşvik ödemesini kesen, ayrıca teşvik ödemesini günlük muayene sayısına bağlayan düzenlemelerin iptali istenmekte olup, dernek bu uygulamaların mükerrer cezalandırma, haksız ve keyfi olduğunu, sağlık hizmetlerinin sadece muayeneden ibaret olmadığını savunurken, davalı idare teşvik ödemelerinin motivasyon amaçlı olduğunu, ihtar puanının objektif bir kriter olduğunu ve yasal yetki dahilinde düzenlendiğini belirtmekte, ayrıca derneğin aile sağlığı çalışanları ile ilgili düzenlemeler için dava açma menfaati bulunmadığını ileri sürmektedir.

Danıştay 2. Daire Başkanlığı █████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

T.C.

D A N I Ş T A Y

İKİNCİ DAİRE

Esas No : █████████

Karar No : █████████

DAVACI : ... Derneği

VEKİLİ : Av. ...

DAVALILAR : 1- ...

2- ... Bakanlığı

VEKİLİ : Av. ...

DAVANIN KONUSU : Davacı Dernek tarafından; █████/2022 günlü, 31934 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in;

1- 1. maddesi ile Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliği'nin 18. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendine 11. alt bent olarak eklenen düzenlemede yer alan "herhangi bir ihtar puanı almamış olan" ibaresi ile "Ancak bu ödeme 1-10 arası ihtar puanı alanlara bir ay, 11-20 arası ihtar puanı alanlara iki ay, 21 ve üzeri ihtar puanı alanlara ise üç ay süre ile yapılmaz." cümlesinin; 1. maddesi ile Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliği'nin 18. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendine 12. alt bent olarak eklenen düzenlemede yer alan "Aile hekimliği birimince yapılan günlük muayene sayısının; i) 41-50 arasında olması halinde tavan ücretin % 10’u, ii) 51-60 arasında olması halinde tavan ücretin % 21’i, iii) 61-75 arasında olması halinde tavan ücretin % 31’i, iv) 76 ve üzeri olması halinde tavan ücretin % 42’si oranında teşvik ödemesi yapılır." cümlesinin,

2- 3. maddesi ile Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliği'nin 21. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendine 11. alt bent olarak eklenen düzenlemede yer alan "tavan ücretin %3'ü oranında" ibaresi ile "Ancak bu ödeme 1-10 arası ihtar puanı alanlara bir ay, 11-20 arası ihtar puanı alanlara iki ay, 21 ve üzeri ihtar puanı alanlara ise üç ay süre ile yapılmaz." cümlesinin; 3. maddesi ile Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliği'nin 21. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendine 12. alt bent olarak eklenen düzenlemede yer alan "... i) 40-60 arasında olması halinde tavan ücretin % 1,5'i, ii) 61 ve üzeri arasında olması halinde tavan ücretin % 3’ü oranında teşvik ödemesi yapılır." ibaresi ile "Aile hekimliği biriminin günlük muayene sayısı, aile hekiminin yaptığı aylık toplam muayene sayısının, aile hekiminin ilgili aydaki fiilen görev yaptığı gün sayısına bölünmesi ile bulunur." cümlesinin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI : İhtar puanı cezası alan aile hekimi ve aile sağlığı çalışanlarını destek ödemesinden mahrum bırakmanın, mükerrer cezalandırma anlamına geleceği, dava konusu düzenlemenin, teşvik ödemesini sadece muayene işlemine özgülediği, oysaki aile sağlığı merkezlerinde verilen sağlık hizmetinin sadece hasta muayenesi olmadığı, aile sağlığı çalışanlarının özlük haklarının, kanuna aykırı bir şekilde aile hekiminin yapacağı muayeneye göre belirlenemeyeceği, bu durumun hakkaniyete aykırı olduğu, muayene sayısı şeklindeki soyut bir tabirin, kamu çalışanının ücretinin belirlenmesinde keyfilik oluşturacağı ileri sürülmektedir.

DAVALI İDARELERİN SAVUNMASI : Usul yönünden; mezkur Yönetmelik'in dava konusu 21. maddesi ile aile sağlığı çalışanı ödeme esaslarının düzenlendiğinin görüldüğü, davacı Dernek Tüzüğü'ne bakıldığında İstanbul ilinde ve sözleşmeli olarak aile hekimliğinde görev yapan hekimlerin asil üyeliğinin mümkün olduğunun anlaşıldığı, ancak derneğe üyelik hakkı olmayan aile sağlığı çalışanlarına ilişkin düzenlemelerin de iptalinin talep edildiği, işbu davaya konu Yönetmelik'in 21. maddesi bakımından davanın menfaat yokluğu nedeniyle reddinin gerektiği,

Esas yönünden; Yönetmelik maddelerinin ilk cümlelerinde aile hekimlerine/aile sağlığı çalışanlarına halk sağlığının geliştirilmesine destekleri, halkın birinci basamak sağlık hizmetlerine erişimlerini kolaylaştırmaları ve düzenli hizmet sunumuna katkıları nispetinde ödüllendirilmeleri ve motivasyonlarının sürdürülmesi amacıyla destek ödemesi yapılacağının hüküm altına alındığı, bu ödemenin; temel ücretin, sosyal gelişmişlik düzeyi ücretinin yahut gezici sağlık hizmeti ücretinin dışında yalnızca teşvik mahiyetinde bir ödeme türü olduğu, halk sağlığının geliştirilmesine katkı sunan aile hekimleri ile aile sağlığı çalışanlarının, katkı sunmayan aile hekimleri ile aile sağlığı çalışanlarından ayırt edilmesi bakımından ihtar puanı alıp almamanın objektif bir kriter olduğu,

5258 sayılı Aile Hekimliği Kanunu'nun 8/2. maddesinde, "Aile hekimi ve aile sağlığı çalışanlarıyla yapılacak sözleşmede yer alacak hususlar ve bu Kanunda belirlenen esasla çerçevesinde bunlara yapılacak ödeme tutarları ile bu ücretlerden indirim oran ve şartları, (...), Cumhurbaşkanınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.” hükmü, aile hekimlerine ve aile sağlığı çalışanlarına yapılacak olan ödeme tutarları ile bu ödeme tutarlarından yapılacak indirim oran ve şartlarının Yönetmelik'le düzenleneceğini ifade etmekle birlikte, bir anlamda söz konusu ödeme tutarlarını yine hizmet gerekleri ve kamu yararı çerçevesinde belirleme yetkisini doğrudan yürütmeye bıraktığı savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ : Kısmen davanın ehliyet yönünden reddi, kısmen dava hakkında karar verilmesine yer olmadığı düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...

DÜŞÜNCESİ : Davacı Dernek tarafından; █████/2022 günlü, 31934 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in; 1. maddesi ile Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliği'nin 18. maddesinin, 2. fıkrasının (a) bendine 11. alt bent olarak eklenen düzenlemede yer alan "... herhangi bir ihtar puanı almamış olan" ibaresi ile "Ancak bu ödeme 1-10 arası ihtar puanı alanlara bir ay, 11-20 arası ihtar puanı alanlara iki ay, 21 ve üzeri ihtar puanı alanlara ise üç ay süre ile yapılmaz." cümlesinin; 1. maddesi ile Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliği'nin 18. maddesinin, 2. fıkrasının (a) bendine 12. alt bent olarak eklenen düzenlemede yer alan "Aile hekimliği birimince yapılan günlük muayene sayısının; i) 41-50 arasında olması halinde tavan ücretin % 10’u, ii) 51-60 arasında olması halinde tavan ücretin % 21’i, iii) 61-75 arasında olması halinde tavan ücretin % 31’i, iv) 76 ve üzeri olması halinde tavan ücretin % 42’si oranında teşvik ödemesi yapılır." cümlesinin; 3. maddesi ile Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliği'nin 21. maddesinin, 2. fıkrasının (a) bendine 11. alt bent olarak eklenen düzenlemede yer alan "tavan ücretin %3'ü oranında" ibaresi ile "Ancak bu ödeme 1-10 arası ihtar puanı alanlara bir ay, 11-20 arası ihtar puanı alanlara iki ay, 21 ve üzeri ihtar puanı alanlara ise üç ay süre ile yapılmaz." cümlesinin; 3. maddesi ile Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliği'nin 21. maddesinin, 2. fıkrasının (a) bendine 12. alt bent olarak eklenen düzenlemede yer alan "... i) 40-60 arasında olması halinde tavan ücretin % 1,5'i,ii) 61 ve üzeri arasında olması halinde tavan ücretin % 3’ü oranında teşvik ödemesi yapılır." ibaresi ile "Aile hekimliği biriminin günlük muayene sayısı, aile hekiminin yaptığı aylık toplam muayene sayısının, aile hekiminin ilgili aydaki fiilen görev yaptığı gün sayısına bölünmesi ile bulunur." ibaresinin iptali istenilmektedir.

Anayasa'nın "Yönetmelikler" başlıklı 124. maddesinde; "Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler." hükmüne yer verilmiştir.

5258 sayılı Aile Hekimliği Kanun'unun 8. maddesinin 2. fıkrasında "Aile hekimi ve aile sağlığı çalışanlarıyla yapılacak sözleşmede yer alacak hususlar ve bu Kanunda belirlenen esaslar çerçevesinde bunlara yapılacak ödeme tutarları ile bu ücretlerden indirim oran ve şartları, sözleşmenin feshini gerektiren nedenler, Cumhurbaşkanınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir." kuralına yer verilmiş, █████/2021 günlü, 31527 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliği'nin 3.maddesinde de; bu Yönetmeliğin, █████/2004 tarihli ve 5258 sayılı Aile Hekimliği Kanununun 8 inci maddesinin ikinci fıkrasına dayanılarak hazırlandığı belirtilmiştir.

Anılan Kanun'un 8. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "sözleşmenin feshini gerektiren nedenler" ibaresinin Anayasa'nın 7, 38 ve 128. maddelerine aykırılık teşkil ettiği iddiasıyla itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurulmuş; Anayasa Mahkemesince verilen █████/2022 günlü, E:███████, K:███████ sayılı kararla; itiraz konusu kuralın, aile hekimleri ve aile sağlığı çalışanlarının sözleşmelerinin feshini gerektiren nedenlerin Cumhurbaşkanınca çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceğini hüküm altına aldığı, kuralın, yaptırım konusu eylemleri belirlememek suretiyle ilgililerin hangi somut fiil ve olguya dayanılarak sözleşmelerinin feshedileceğini belirli bir açıklık ve kesinlikte öngörebilmelerine yasal çerçevede imkân tanımadığı, sağlık çalışanlarının kamu hizmetlerine girme ve çalışma haklarını sınırlayan sözleşmenin feshini gerektiren nedenlere ilişkin genel ilkeler ortaya konulup kanuni çerçevenin çizilmediği; konunun bütün ayrıntılarıyla düzenlenmesinin yönetmeliğe bırakılması suretiyle yürütmeye sınırsız, belirsiz, geniş bir düzenleme yetkisinin tanındığı; bu itibarla kamu hizmetlerine girme ve çalışma hakkına sınırlama getiren kuralın belirli, ulaşılabilir ve öngörülebilir nitelikte olmadığı ve kanunilik şartını taşımadığı; kuralda Anayasa’nın kanunla düzenlenmesini öngördüğü ve temel hakların sınırlandırılmasına ilişkin olan aile hekimi ve aile sağlığı çalışanlarının sözleşmelerinin feshini gerektiren nedenlere ilişkin olarak genel ilkeler ortaya konulmadan, kanuni çerçeve çizilmeden, sözleşmenin feshini gerektiren durumlar genel hatlarıyla da olsa belirlenmeden, ilgili hususların tamamının düzenlenmesinin yönetmeliğe bırakılması suretiyle yürütmeye sınırsız, belirsiz, geniş bir düzenleme yetkisi tanındığı, bu itibarla kuralın, yasama yetkisinin devredilemezliği ilkesiyle de bağdaşmadığı; kuralın, Anayasa’nın 7, 13, 49 ve 70. maddelerine aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline, kararın Resmi Gazete'de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verilmiştir.

Anayasa'nın 7.maddesinde; yasama yetkisinin Türk Milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisine ait olduğu, bu yetkinin devredilemeyeceği, 128/2.maddesinde de; memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği hükümlerine yer verilmiştir.

5258 sayılı Kanunun 3.maddesinde; aile hekimleri ile aile sağlığı çalışanlarının statüsü ve mali haklarının düzenlenmiş, "Yönetmelikler" başlıklı 8. maddesinde de; Aile hekimi ve aile sağlığı çalışanlarının çalışma usul ve esasları; çalışılan yer, kurum ve statülerine göre öncelik sıralaması; aile hekimliği uygulamasına geçişe ve nakillere ilişkin puanlama sistemi ve sayıları; aile sağlığı merkezi olarak kullanılacak yerlerde aranacak fizikî ve teknik şartlar; meslek ilkeleri; iş tanımları; performans ve hizmet kalite standartları; hasta sevk evrakı, reçete, rapor ve diğer kullanılacak belgelerin şekli ve içeriği, kayıtların tutulması ile çalışma ve denetime ilişkin usul ve esasların, Sağlık Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği, aile hekimi ve aile sağlığı çalışanlarıyla yapılacak sözleşmede yer alacak hususlar ve bu Kanunda belirlenen esaslar çerçevesinde bunlara yapılacak ödeme tutarları ile bu ücretlerden indirim oran ve şartları, sözleşmenin feshini gerektiren nedenlerinde Cumhurbaşkanınca çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği kurala bağlanmış olup,aile hekimlerine ve aile sağlığı çalışanlarına destek ve teşvik ödemesi adı altında yapılacak olan ek ödemeye ilişkin düzenlemelere anılan maddelerde yer verilmemiştir.

İdareler, normlar hiyerarşisine aykırı olmayacak şekilde, hizmette etkinliğin sağlanması için gerekli önlemleri alma, bu kapsamda mevzuat değişikliği yapma hususunda takdir yetkisine sahiptirler. Kamu hizmetlerinin hangi koşullar altında ve nasıl yürütüleceğini önceden saptamak her zaman mümkün olmadığı için, gelişen durumlara ayak uydurmak ve ortaya çıkan ihtiyaçları karşılayabilmek amacıyla düzenleyici işlemler üzerinde gerekli değişiklikleri yapma hususunda idarelerin takdir yetkisi bulunmakta olup yapılan değişikliklerin haklı ve hukuken geçerli sebebe dayanması da idare hukuku ilkelerindendir.

Kanun koyucu ve idarelerin, düzenlemeler yaparken hukuk devleti ilkesinin bir gereği olan ölçülülük ilkesiyle de bağlı oldukları, bu ilkenin ise, “elverişlilik”, “gereklilik” ve “orantılılık” olmak üzere üç alt ilkeden oluştuğu, “elverişliliğin”, başvurulan önlemin ulaşılmak istenen amaç için elverişli olmasını, “gerekliliğin”, başvurulan önlemin ulaşılmak istenen amaç bakımından gerekli olmasını, “orantılılığın” ise başvurulan önlem ve ulaşılmak istenen amaç arasında olması gereken ölçüyü ifade ettiği, bir kurala uyulmaması nedeniyle kanun koyucu veya idareler tarafından öngörülen yaptırım ile ulaşılmak istenen amaç arasında da “ölçülülük ilkesi” gereğince makul bir dengenin bulunmasının zorunlu olduğu; bu itibarla, dava konusu düzenlemeyle, sağlık hakkının korunması ve vatandaşlara etkin ve verimli hizmet sunulması amacıyla mevzuata aykırı hareket eden görevlilere ihtar puanı verilmesi şeklinde bir yaptırım uygulanması öngörülmüşse de, ulaşılmak istenen amaç ile yaptırım arasında makul bir dengenin sağlanabilmesi için mevzuata aykırı eylemin karşılığı olarak uygulanacak yaptırımın hak mahrumiyetine ve temel hak ve özgürlüklerin kullanılmasına engel olacak, ulaşılmasını engelleyecek nitelikte ve ağırlıkta olmaması ve öngörülen yaptırımla ulaşılmak istenen amaç arasında makul bir dengenin bulunması da gerekmektedir.

Dava konusu Yönetmelikte aile hekimleri ve aile sağlığı çalışanlarına halk sağlığının geliştirilmesine destekleri, halkın birinci basamak sağlık hizmetlerine erişimlerini kolaylaştırmaları ve düzenli hizmet sunumuna katkıları nispetinde ödüllendirilmeleri ve motivasyonlarının sürdürülmesi amacıyla destek ödemesi, aile hekimliği birimince yapılacak günlük muayene sayısına göre de teşvik ödemesi yapılacağı hükme bağlanmış, ancak aile hekimleri ve aile sağlığı çalışanlarına destek ve teşvik ödemesi adı altında yapılacak ek ödemeye ilişkin kuralların kanuni dayanağı olmaksızın yönetmelik ile uygulamaya konulduğu görülmüştür.

Bu durumda, aile hekimlerine ve aile sağlığı çalışanlarına yapılacak ek ödemeye ilişkin düzenlemelerinin çerçevesinin Anayasa'nın 7. ve 128/2. maddeleri gereğince kanunla çizilmesi gerektiği ve idarelerinde kanunla belirlenen sınırlar doğrultusunda teknik ayrıntıları belirlemek suretiyle düzenleme yapması gerekirken, aile hekimlerine ve aile sağlığı çalışanlarına yapılan ek ödemenin( teşvik ödemesi adı altında) ve bu ek ödemenin ihtar puanları ile orantılı olarak belirli bir süre yapılmamasını içeren kuralların herhangi bir yasal dayanak bulunmaksızın doğrudan dava konusu yönetmelikle düzenlenmesinde hukuka uyarlık görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, dava konusu yönetmelik hükümlerinin iptaline karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :

MADDİ OLAY :

Davacı Dernek, █████/2022 günlü, 31934 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in;

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :

I- █████/2022 günlü, 31934 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in; 1. maddesi ile Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliği'nin 18. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendine 11. alt bent olarak eklenen düzenlemede yer alan "herhangi bir ihtar puanı almamış olan" ibaresi ile "Ancak bu ödeme 1-10 arası ihtar puanı alanlara bir ay, 11-20 arası ihtar puanı alanlara iki ay, 21 ve üzeri ihtar puanı alanlara ise üç ay süre ile yapılmaz." cümlesinin; 1. maddesi ile Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliği'nin 18. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendine 12. alt bent olarak eklenen düzenlemede yer alan "Aile hekimliği birimince yapılan günlük muayene sayısının; i) 41-50 arasında olması halinde tavan ücretin % 10’u, ii) 51-60 arasında olması halinde tavan ücretin % 21’i, iii) 61-75 arasında olması halinde tavan ücretin % 31’i, iv) 76 ve üzeri olması halinde tavan ücretin % 42’si oranında teşvik ödemesi yapılır." cümlesinin iptali istemine ilişkin olarak;

Dava konusu Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliği'nin 18. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendine 11. alt bent olarak eklenen düzenlemede yer alan "herhangi bir ihtar puanı almamış olan" ibaresi ile "Ancak bu ödeme 1-10 arası ihtar puanı alanlara bir ay, 11-20 arası ihtar puanı alanlara iki ay, 21 ve üzeri ihtar puanı alanlara ise üç ay süre ile yapılmaz." cümlesi, █████/2023 günlü, 32263 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 9. maddesi ile değiştirilmiştir.

Yine, dava konusu Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliği'nin 18. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendine 12. alt bent olarak eklenen düzenlemede yer alan "Aile hekimliği birimince yapılan günlük muayene sayısının; i) 41-50 arasında olması halinde tavan ücretin % 10’u, ii) 51-60 arasında olması halinde tavan ücretin % 21’i, iii) 61-75 arasında olması halinde tavan ücretin % 31’i, iv) 76 ve üzeri olması halinde tavan ücretin % 42’si oranında teşvik ödemesi yapılır." cümlesi de █████/2024 günlü, 32707 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 5. maddesi ile değiştirilmiştir.

Bu durumda, dava konusu edilen düzenlemelerin hukuksal geçerliliğinin kalmaması nedeniyle uyuşmazlığın esasının incelenmesinde hukuki yararın kalmadığı anlaşılmakta olup, konusu kalmayan istem hakkında karar verilmesine gerek bulunmamaktadır.

Öte yandan, davacı Dernek duruşma talebinde bulunmuş ise de; dava konusu düzenlemeler hakkında işin esasına geçilerek karar verilmesine olanak bulunmadığından, yargılamanın makul süre içinde yürütülmesini ve gereksiz gider yapılmamasını amaçlayan usul ekonomisi ilkesi de göz önünde bulundurulduğunda duruşma yapılmasına gerek görülmemiştir. (Nitekim Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun █████/2015 günlü, E:█████████, K:█████████ sayılı kararı da bu yöndedir.)

II- █████/2022 günlü, 31934 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in; 3. maddesi ile Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliği'nin 21. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendine 11. alt bent olarak eklenen düzenlemede yer alan "tavan ücretin %3'ü oranında" ibaresi ile "Ancak bu ödeme 1-10 arası ihtar puanı alanlara bir ay, 11-20 arası ihtar puanı alanlara iki ay, 21 ve üzeri ihtar puanı alanlara ise üç ay süre ile yapılmaz." cümlesinin; 3. maddesi ile Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliği'nin 21. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendine 12. alt bent olarak eklenen düzenlemede yer alan "... i) 40-60 arasında olması halinde tavan ücretin % 1,5'i, ii) 61 ve üzeri arasında olması halinde tavan ücretin % 3’ü oranında teşvik ödemesi yapılır." ibaresi ile "Aile hekimliği biriminin günlük muayene sayısı, aile hekiminin yaptığı aylık toplam muayene sayısının, aile hekiminin ilgili aydaki fiilen görev yaptığı gün sayısına bölünmesi ile bulunur." cümlesinin iptali istemine ilişkin olarak;

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin (a) bendinde, idari işlemler hakkında; yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar, "iptal davaları" olarak tanımlanmıştır. İdarenin hukuka uygun davranmasını sağlayan en önemli denetim araçlarından olmakla birlikte, yasa koyucu tarafından her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmaması, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçüler içinde menfaat ilişkisi bulunması öngörülmüş, iptal davaları için "menfaat ihlali", subjektif ehliyet koşulu olarak getirilmiştir.

İptal davasının içtihat ve doktrinde belirlenen hukuki nitelikleri göz önüne alındığında, idare hukuku alanında tek yanlı irade açıklamasıyla kesin ve yürütülmesi zorunlu nitelikte tesis edilen işlemlerin, ancak bu idari işlemle doğrudan meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilgisi kurulabilenler tarafından iptal davasına konu edilebileceğinin kabulü zorunludur. Aksi halde, her idari işlemle dolaylı da olsa bir menfaat ilgisi kurulmak suretiyle dava açılmasını kabul etmek, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçüler içinde menfaat ilişkisi bulunması şartının ihlali sonucunu doğurur.

Davacı İstanbul Aile Hekimliği Derneği'nin üyelerinin aile hekimlerinden oluştuğu dikkate alındığında, aile sağlığı çalışanlarına yapılacak destek ve teşvik ödemelerini düzenleyen dava konusu Yönetmelik hükümleri bakımından anılanın menfaati, dolayısıyla dava açma ehliyeti bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :

Açıklanan nedenlerle;

1. █████/2022 günlü, 31934 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in;

a. 1. maddesi ile Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliği'nin 18. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendine 11. alt bent olarak eklenen düzenlemede yer alan "herhangi bir ihtar puanı almamış olan" ibaresi ile "Ancak bu ödeme 1-10 arası ihtar puanı alanlara bir ay, 11-20 arası ihtar puanı alanlara iki ay, 21 ve üzeri ihtar puanı alanlara ise üç ay süre ile yapılmaz." cümlesinin; 1. maddesi ile Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliği'nin 18. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendine 12. alt bent olarak eklenen düzenlemede yer alan "Aile hekimliği birimince yapılan günlük muayene sayısının; i) 41-50 arasında olması halinde tavan ücretin % 10’u, ii) 51-60 arasında olması halinde tavan ücretin % 21’i, iii) 61-75 arasında olması halinde tavan ücretin % 31’i, iv) 76 ve üzeri olması halinde tavan ücretin % 42’si oranında teşvik ödemesi yapılır." cümlesinin iptali istemi hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA oyçokluğuyla,

b. 3. maddesi ile Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliği'nin 21. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendine 11. alt bent olarak eklenen düzenlemede yer alan "tavan ücretin %3'ü oranında" ibaresi ile "Ancak bu ödeme 1-10 arası ihtar puanı alanlara bir ay, 11-20 arası ihtar puanı alanlara iki ay, 21 ve üzeri ihtar puanı alanlara ise üç ay süre ile yapılmaz." cümlesinin; 3. maddesi ile Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliği'nin 21. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendine 12. alt bent olarak eklenen düzenlemede yer alan "... i) 40-60 arasında olması halinde tavan ücretin % 1,5'i, ii) 61 ve üzeri arasında olması halinde tavan ücretin % 3’ü oranında teşvik ödemesi yapılır." ibaresi ile "Aile hekimliği biriminin günlük muayene sayısı, aile hekiminin yaptığı aylık toplam muayene sayısının, aile hekiminin ilgili aydaki fiilen görev yaptığı gün sayısına bölünmesi ile bulunur." cümlesinin iptali istemine ilişkin olarak 2577 sayılı Kanun'un 14/3-c ve 15/1-b maddeleri uyarınca DAVANIN EHLİYET YÖNÜNDEN REDDİNE oybirliğiyle,

2. Aşağıda dökümü yapılan ...-TL yargılama giderinin haklılık oranına göre yarısı olan ...-TL'nin davacı üzerinde bırakılmasına, diğer yarısı olan ...-TL'nin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine, artan posta ücretinin kararın kesinleşmesinden sonra aidiyetine göre taraflara iadesine,

3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen ...-TL vekalet ücretinin, davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine, ...-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,

4. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen otuz (30) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, █████/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.

(X) KARŞI OY :

Dava konusu edilen Yönetmelik maddelerinin dava devam ederken başka bir yönetmelikle değiştirilmesi veya yürürlükten kaldırılmasının, eldeki davanın esasının görüşülmesine engel olmayacağı görüşünde olduğumdan, Dairemizce verilen kararın, karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmına katılmıyorum.