ankara bölge adliye mahkemesi 21. hukuk dairesinin, banka genel kredi sözleşmesinden kaynaklanan teminat mektubu ve çek bedeli depo talebine ilişkin ilk derece mahkemesi kararının istinaf incelemesi.

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesinin, banka genel kredi sözleşmesinden kaynaklanan teminat mektubu ve çek bedeli depo talebine ilişkin ilk derece mahkemesi kararının istinaf incelemesi.

Özet: Davacı bankanın, genel kredi sözleşmesi kapsamında kredi müşterisi ve kefil davalılardan, henüz iade edilmeyen teminat mektupları ile kullanılmamış çek yaprakları bedelinin bankaya depo edilmesini talep ettiği davada, davalılar sözleşmelerin eksik imzalandığını, dürüstlük kuralına aykırılığı ve teminatların zaten güvence altında olduğunu savunurken, ilk derece mahkemesi, davalının kefalet sorumluluğu ile dava sonrası tahsil edilen çek bedeli ve tazmin edilen teminat mektupları üzerinden bankanın alacaklarını tespit ederek davayı kısmen kabul etmiştir.

T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 21. HUKUK DAİRESİ █████████ Esas ████████ Karar

T.C.

ANKARA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

21.HUKUK DAİRESİ

ESAS NO : █████████

KARAR NO : ████████

TÜRK MİLLETİ ADINA

KARAR

İNCELENEN DOSYANIN

MAHKEMESİ : ANKARA 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

KARAR TARİHİ : █████/2023

NUMARASI : ████████ Esas ████████ Karar

DAVA : Banka Teminat Mektubu ve Çek Bedelinin Depo Edilmesi İstemli

DAVA TARİHİ : █████/2016

KARAR TARİHİ : █████/2026

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : █████/2026

Taraflar arasındaki banka teminat mektubu ve çek bedeli deposu istemine ilişkin davanın yapılan yargılaması sonunda, ilamda yazılı gerekçeyle davanın kısmen kabulü yönelik verilen hükme karşı, davacı tarafından süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

DAVA

Davacı dava dilekçesinde özetle; bankanın ... Şubesi ile ... İnş. San. ve Tic. A.Ş. arasında imzalanan genel kredi sözleşmesine istinaden adı geçene kredi tahsis edildiğini, diğer davalının işbu sözleşme kapsamında kefil sıfatıyla sorumlu olduğunu, söz konusu kredi sözleşmesine istinaden davalı kredi müşterisine toplamda 555.000,00 TL teminat mektubu verildiğini, teminat mektuplarının bankaya iade edilmediğini, söz konusu genel kredi sözleşmesi kapsamında, davalılara çek karnesi tahsis edildiğini, bankanın iade edilmemiş çek yapraklarından kaynaklı 10.320,00 TL gayri nakit alacağı bulunduğunu, davalının ödemelerini aksatması nedeniyle Ankara 9.Noterliği'nin █████/2016 tarih ve ... yevmiye no.lu ihtarnamesi ile genel kredi sözleşmesine istinaden teminat mektubu ve çek yapraklarına ilişkin bedellerin depo edilmesinin ihtar edildiğini, ihtarnameye rağmen söz konusu tutarların depo edilmediğini, bankaca davalıya ... no.lu █████/2015 tarihli 250.000,00 TL, ... no.lu █████/2015 tarihli 180.000,00 TL ve ... no.lu █████/2015 tarihli 125.000,00 TL'lık teminat mektuplarının verildiğini, belirterek; Mer'i teminat mektubundan kaynaklanan toplam 555.000,00 TL ve çek yapraklarından kaynaklı 10.320,00 TL olmak üzere toplam 565.320,00 TL'nin davalılar tarafından bankada faiz getirmeyen hesaba depo edilmesine, dava sürecinde gayri nakit riskin nakde dönüşmesi halinde söz konusu bedellerin, bankanın ödeme tarihinden itibaren sözleşme ile belirlenmiş olan cari kısa vadeli kredilere uygulanan faiz oranının %50 fazlasının ilave edilmesi suretiyle hesap edilecek tutarda temerrüt faizi ve ferileri ile birlikte davalılardan tahsilini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalılar cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından dosyaya sunulan 2 adet Genel Kredi Sözleşmesinin sadece son sayfalarının imzalı olduğunu, diğer sayfaların imzalanmadığını, davacının, dürüstlük kurallarına aykırı olarak ... İnş. San. ve Tic. A.Ş. ile mevcut genel kredi sözleşmesini kat ettiğini ve teminat mektup bedellerinin depo edilmesini talep ettiğini, mevcut durum itibariyle bahse konu sözleşmenin kat edilmesini gerektirir bir durumun söz konusu olmadığını, teminat mektuplarının tazmin edilme riski olmadığı halde teminat mektubu bedellerinin ve müvekkilinde bulunan çek bedellerinin depo edilmesi talebinde bulunduğunu, ... İnş. San. ve Tic. A.Ş.nin sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirdiğini, kefalet sözleşmesinde söz konusu teminat mektup bedellerinin depo edilmesinin bankaca her zaman istenebileceği ve kefilin bunu kabul ettiğine dair bir hüküm bulunmadığını, bahse konu genel kredi sözleşmeleri kapsamında, davalıların davacıya olan borçlarına karşılık kefil ...'e ait taşınmazlar ve borçlu ... İnş. San. ve Tic A.Ş.'ne ait araç üzerinde davacı lehine ipotek ve rehin tesis edildiğini, davacının muhtemel risklerinin fazlasıyla teminat altına alındığını savunarak davanın reddini istemişlerdir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; davacı banka ile davalı ... arasında █████/2013 tarihli, 665.000 TL bedelli genel kredi sözleşmesi imzalanarak davalı ...'in, sözleşmeye 665.000 TL bedel üzerinden kefaleti bulunduğu, ayrıca kefille banka arasında düzenlenen 5 milyon TL bedelli, █████/2015 tarihli kefalet sözleşmesi bulunduğu, davacı banka tarafından noterden gönderilen █████/2016 tarihli ihtarname ile 1.494.897,65-TL nakdi alacağın, 10.320,00 TL çek sorumluluk bedeli ve 725.580,00 TL teminat mektubu bedelinin depo edilmesinin istenildiği, dava tarihi itibari ile 555.000,00 TL toplam bedelli 3 adet teminat mektubunun mer'i olduğu, kefilin, gayrinakdi kredilerden doğan borçtan sorumlu olduğunun düzenlendiği, dosya kapsamına uygun ve hükme esas alınan █████/2023 tarihli bilirkişi raporundaki hesaplamaya göre dava tarihinden sonra tazmin edilen 1 adet çeke ilişkin davacı bankanın, bilirkişinin son hesap tarihi olan █████/2023 itibari ile 6.450,00 TL tazmin edilen çek sorumluluk bedeli, 12.315,20-TL işlemiş faiz ve 615,76-TL BSMV olmak üzere toplam 19.380,96-TL alacağı bulunduğu, tazmin edilen 2 adet teminat mektubundan dolayı 430.000,00 TL tazmin olunan teminat mektubu bedeli, 224.216,53-TL işlemiş faiz ve 11.210,83-TL BSMV olmak üzere toplam 665.427,36-TL alacağı bulunduğu, bilirkişinin son hesaplama tarihi olan █████/2023 tarihinden itibaren, sözleşmeye göre %30 temerrüt faizi işletilmesi gerektiği, dava tarihinden önce tazmin edilen çekler yönünden davacı bankanın, davada sadece depo talebinde bulunduğu, taleple bağlı kalınarak bu çeklere yönelik davanın reddine, iade edilen teminat mektubu yönünden davanın reddine, tazmin edilmeyen çekler yönünden ise sözleşmede depo edilmesine dayanak hüküm olmadığından talebin reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle; "Davanın kısmen kabulü ile; 684.808,32 TL.’nin █████/2023 tarihinden işleyecek %30 oranında temerrüt faizi ile davalılardan müteselsilen tahsil edilerek davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebinin reddine" dair karar verilmiş, karara karşı davacı tarafça istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı istinaf dilekçesinde özetle; 2428 numaralı 180.000,00 TL bedelli olanın █████/2021 tarihinde, 2337 numaralı 250.000 TL bedelli olanın █████/2021 tarihinde tazmin edildiğini, dava tarihinden sonra tazmin edilen 1 adet çeke ilişkin davacı bankanın, 6.450,00 TL tazmin edilen çek sorumluluk bedeli alacağı bulunduğunu, Genel Kredi Sözleşmelerine aykırı faiz hesabı ile kurulan hükmün yasa ve yüksek mahkeme içtihatlarına aykırı olduğunu, dava dilekçesinde ve verilen beyanlarda belirtildiği üzere sözleşme hükmü uyarınca cari kısa vadeli kredilere uygulanan faiz oranının %50 fazlasının ilave edilmesi suretiyle hesap edilecek tutarda temerrüt faizine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Dava; genel kredi sözleşmesine dayalı davalı asıl borçlu şirket lehine verilen teminat mektupları bedeli ile çeklerin yasal sorumluluk bedelinin depo edilmesi, yargılama sırasında tazmin edilmesi halinde ise bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

6100 Sayılı HMK'nın 355.maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede;

Davacı banka, davalı şirket lehine verilen teminat mektupları bedeli ve çeklerin yasal sorumluluk bedelinin depo edilmesini, yargılama sırasında tazmin edilirse bedelinin tahsilini talep etmiş, davalılar ise depo edilmesi şartlarının oluşmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece; hükme esas alınan bilirkişinin 3. ek raporundaki son hesap tarihi olan █████/2023 tarihi itibari ile davacının, 6.450,00 TL tazmin edilen çek sorumluluk bedeli, 12.315,20-TL işlemiş faizi ve 615,76-TL BSMV olmak üzere toplam 19.380,96-TL tazmin edilen çek nedeniyle alacağı bulunduğu, yine tazmin edilen 2 adet teminat mektubundan dolayı 430.000,00 TL tazmin olunan teminat mektubu bedeli, 224.216,53-TL işlemiş faizi ve 11.210,83-TL BSMV olmak üzere davacı bankanın toplam 665.427,36-TL alacağı bulunduğu, bilirkişinin son hesap tarihi olan █████/2023 tarihinden itibaren, sözleşmeye göre bu alacağa %30 temerrüt faizi işletilmesi gerektiği gerekçesiyle yazılı olduğu üzere davanın 684.808,32-TL yönünden kısmen kabulüne, fazlaya ilişkin istemin ise reddine ilişkin karar verilmiştir.

Davacı bankanın, istinaf itirazı mahkemece yürütülen temerrüt faiz oranına ilişkin olup taraflar arasındaki GKS hükümleri uyarınca ödeme tarihi itibariyle kısa vadeli cari kredilere uygulanan faiz oranının % 50 ilavesi ile temerrüt faiz oranının hesaplanması gerektiğini istinaf itirazı olarak ileri sürdüğü anlaşılmakta olup davalılar asıl borçlu şirket ile kefil tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmadığı anlaşılmaktadır.

HMK' nın 26. maddesine göre; Hakim, tarafların talep sonuçları ile bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre talepten daha azına karar verebilir. Bu husus kamu düzenine ilişkin olup re'sen dikkate alınmalıdır.

Somut olayda davacı yan, bankanın ... Şubesi ile ... İnş. San. ve Tic. A.Ş. arasında imzalanan genel kredi sözleşmesine istinaden adı geçen davalı borçluya kredi tahsis edildiğini, diğer davalının işbu sözleşme kapsamında kefil sıfatıyla sorumlu olduğunu, söz konusu kredi sözleşmesine istinaden davalı kredi müşterisine toplamda █████/2015 tarihli 250.000,00 TL bedelli, █████/2015 tarihli 180.000,00 TL bedelli ve █████/2015 tarihli 125.000,00 TL bedelli teminat mektupları olmak üzere 555.000,00 TL bedelli teminat mektubu verildiğini, yine davalı yana çek karnesi tahsis edildiğini, bankanın iade edilmemiş çek yapraklarından kaynaklı 10.320,00 TL gayri nakit alacağı bulunduğunu belirterek; Mer'i teminat mektuplarından kaynaklanan toplam 555.000,00 TL ve çek yapraklarından kaynaklı 10.320,00 TL olmak üzere toplam 565.320,00 TL'nin davalılar tarafından bankada faiz getirmeyen hesaba depo edilmesine, dava sürecinde gayri nakit riskin nakde dönüşmesi halinde söz konusu bedellerin, bankanın ödeme tarihinden itibaren sözleşme ile belirlenmiş olan cari kısa vadeli kredilere uygulanan faiz oranının %50 fazlasının ilave edilmesi suretiyle hesap edilecek tutarda temerrüt faizi ve ferileri ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Mahkemece hükme esas alınan bankacı bilirkişi kök ve ek raporları kapsamı ile banka kayıtlarından; taraflar arasındaki GKS' de kefile yönelik gayri nakdi alacaklar yönünden bu alacakların depo edilmesine yönelik sorumluluk bulunmadığı, 2336 no'lu █████/2015 tarihli 125.000,00 TL bedelli teminat mektubunun ise, davacı bankaya iade edildiği, 2337 no'lu █████/2015 tarihli 250.000,00 TL bedelli teminat mektubunun █████/2021 tarihinde, 2428 no'lu █████/2015 tarihli 180.000,00 TL bedelli teminat mektubunun ise █████/2021 tarihinde olmak üzere toplam 430.000,00 TL tutarlı teminat mektubunun ve toplam 6.450,00 TL çek sorumluluk bedelinin yargılamanın devamı sırasında tazmin edildiği anlaşılmaktadır.

Ne var ki mahkemece, yukarıda açıklanan ve kamu düzenine ilişkin olan taleple bağlılık kuralına aykırılık oluşturacak ve talep aşımı olacak şekilde tazmin edilen 2 adet teminat mektubundan dolayı 430.000,00 TL teminat mektubu bedeli ile birlikte bu tutara 224.216,53-TL işlemiş faiz ve 11.210,83-TL BSMV yürütülerek toplam 665.427,36-TL alacak ile tazmin edilen 5 adet çek sorumluluk tutarı 6.450,00 TL bedel ile birlikte bu tutara 12.315,20-TL işlemiş faiz ve 615,76-TL BSMV yürütülerek toplam 19.380,96-TL tutar olmak üzere; 684.808,32-TL alacak hüküm altına alındıktan sonra içinde faiz ve BSMV bulunan toplam bu tutara yeniden temerrüt faizi işletilmesine karar verildiği, bir başka ifadeyle faize faiz yürütüldüğü ve talep aşımı yapıldığı gibi, TCMB tarafından gönderilen ve teminat mektuplarının tazmin tarihleri itibariyle bilirkişi raporu kapsamında belirlenen cari akdi faiz oranı %30 olarak belirlendiği halde, taraflar arasındaki GKS hükümlerine göre bunun %50 fazlası olan % 45 oranı temerrüt faizi olarak belirlenmesi gerekirken akdi faiz oranı olarak belirtilen % 30 oranının, temerrüt faizi olarak uygulanmasına karar verilmesi isabetsiz olmuştur. Bu nedenle istinafa gelenin sıfatına göre Dairemizce, fiili faiz araştırmasına gerek görülmemiştir.

Hal böyle olunca, Dairemizce, ilk derece mahkemesi kararı talep aşımı yönünden kamu düzeni de dikkate alınmak suretiyle kaldırılarak █████/2016 tarihinde tazmin edildiği anlaşılan 5.160,00 TL çek bedeli ile █████/2017 tarihinde tazmin edildiği anlaşılan 1.290,00 TL çek bedeline, belirtilen tazmin tarihlerinden geçerli olmak üzere, yine █████/2021 tarihinde tazmin edilen 180.000,00 TL bedelli teminat mektubu ile █████/2021 tarihinde tazmin edilen 250.000,00 TL bedelli teminat mektubuna ise belirtilen bu tazmin tarihlerinden geçerli olmak üzere % 45 oranında temerrüt faizi yürütülerek davanın kısmen kabulüyle nakde dönen toplam 436.450,00 TL'nin davalılardan müteselsilen tahsiline, fazlaya ilişkin istemin reddine yönelik karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;

A)1-Davacı tarafın istinaf başvurusunun kamu düzeni de gözetilerek KABULÜ ile,

2-Ankara 6.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin █████/2023 tarih ve ████████ Esas ████████ Karar sayılı kararının HMK'nın 353/(1).b-2 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,

B)1-Davanın 436.450,00 TL alacak yönünden Kısmen KABULÜ ile,

5.160,00-TL'ye █████/2016 tarihinden,

1.290,00-TL'ye █████/2017 tarihinden,

180.000,00-TL'ye █████/2021 tarihinden,

250.000,00-TL'ye █████/2021 tarihinden itibaren ayrı ayrı işleyecek %45 temerrüt faiziyle birlikte toplam 436.450,00 TL alacağın, davalılardan müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,

2-Fazlaya ilişkin istemin REDDİNE,

3-Alınması gereken 29.813,90-TL harçtan daha önce ödenen 29,20-TL harcın mahsubu ile bakiyesi 29.784,70-TL ilam harcının, davalılardan müteselsilen alınarak Hazine'ye irat kaydına,

4-Davacı tarafça yatırılan 29,20-TL peşin harcın, 29,20-TL başvuru harcının davalılardan müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,

5-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden istinaf karar tarihindeki ( istinaf başvurusunun kabulü gözetilerek) AAÜT'ye göre hesaplanan 69.832,00-TL nisbi vekalet ücretinin davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

6-Davalılar kendisini vekille temsil ettirdiğinden (istinafa gelen tarafın sıfatı gözetilerek) mahkeme karar tarihindeki AAÜT'ye göre reddedilen tutar yönünden hesaplanan 9.200,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,

7-Davacı tarafından yapılan 1.050,00-TL Bilirkişi ücreti, 341,65-TL Tebligat, Posta ve diğer masraflar olmak üzere toplam 1.391,65-TL yargılama giderinden davanın kabul/ ret oranına göre 1.074,41-TL'sinin davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,

8-Taraflarca yatırılan gider avansından dosyada kalan kısım olması halinde karar kesinleştiğinde yatıran taraflara iadesine,

C)1-Davacı taraftan istinaf karar harcı olarak alınan 269,85-TL harcın talep halinde davacıya iadesine,

2-Davacı tarafça istinaf aşamasında yapılan 738,00-TL istinaf kanun yoluna başvurma harcından davadaki haklılık durumuna göre 569,77-TL'sinin davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,

3-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından taraflar yararına vekalet ücreti taktirine yer olmadığına,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 361. maddesi uyarınca gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içerisinde Yargıtay'da temyiz kanun yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi █████/2026

Başkan- Üye - Üye - Zabıt Katibi -