Danıştay 4. Dairenin Rize Güneysu Handüzü Yaylası Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi sınırları iptal davasında düzenleyici işlemlere karşı dava açma süresi aşımı ve uygulama işlemi ilişkisi değerlendirmesi.
Özet: Rize Güneysu Handüzü Yaylası Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi sınırlarının tespiti ve ilanına ilişkin düzenleyici nitelikteki Cumhurbaşkanı Kararının iptali istemiyle açılan dava, ilgili kararın Resmi Gazetede yayımlanmasının ardından kanuni altmış günlük dava açma süresi içerisinde değil, çok daha sonra ve karara dayalı bireysel bir uygulama işlemiyle birlikte dava konusu edilmeksizin ikame edildiğinden, idari yargılama usul kanununda öngörülen süre aşımı nedeniyle esastan incelenmeyerek reddedilmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A YDÖRDÜNCÜ DAİREEsas No : █████████Karar No : █████████ DAVACI : ...DAVALI : ...İSTEMİN ÖZET : █████/2021 tarih ve 31631 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, █████/2021 tarih ve 4627 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nın Rize Güneysu Handüzü Yaylası Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi sınırlarının, 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu'nun 3. maddesi uyarınca karar ekinde yer alan krokide gösterildiği şekilde tespit ve ilan edilmesine ilişkin kısmının iptali istenilmektedir.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...DÜŞÜNCESİ : Dairemiz kararında belirtilen gerekçe doğrultusunda davanın süre aşımı yönünden reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dava dilekçesi 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE:İLGİLİ MEVZUAT:2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasında, dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay'da ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gün olduğu; 4. fıkrasında ise, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilecekleri; "Sürelerle ilgili genel esaslar" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasında, sürelerin tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlayacağı; "Dilekçeler üzerine ilk inceleme" başlıklı 14. maddesinin 3. fıkrasının (e) bendinde, dava dilekçelerinin süre aşımı yönünden inceleneceği; aynı maddenin 6. fıkrasında, ilk incelemeye ilişkin hususların tespit edilmesi halinde davanın her safhasında 15. madde hükümlerinin uygulanacağı; "İlk inceleme üzerine verilecek karar" başlıklı 15. maddesinde ise, süre aşımı bulunduğu tespit edilen davaların reddedileceği hükümleri yer almaktadır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinde; ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava açma süresinin ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, süresi içerisinde idari davaya konu edilmeyen düzenleyici işlemlerin, bu tarihten sonra davaya konu edilebilmeleri için, ilgili hakkında uygulama işlemi yapılmış olması ve bu işlemin birlikte dava konusu yapıldığı düzenleyici işlemin uygulanması niteliğinde bulunması gerektiği belirtilmiştir. 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesi uyarınca düzenleyici işlemin ilanı üzerine altmış gün içinde dava açılabileceği gibi, düzenleyici işlemin uygulanması üzerine de, uygulama işleminin tebliğ tarihinden itibaren yine altmış gün içinde düzenleyici işleme veya düzenleyici işlemle birlikte uygulama işlemine karşı dava açılabilecektir. Bu şekilde, düzenleyici işlemin ilanı üzerine düzenleyici işleme karşı dava açmamış bulunan ilgililere, dava konusu edebilecekleri bir uygulama işleminin varlığına bağlı olarak, düzenleyici işleme karşı da dava açma imkanının sağlanması amaçlanmıştır. Anılan Kanun hükmü uyarınca, ilan tarihinden itibaren işlemeye başlayan dava açma süresi içerisinde idari davaya konu edilmeyen düzenleyici işlemlerin, bu tarihten sonra davaya konu edilebilmeleri, söz konusu düzenleyici işleme dayanılarak, ilgili hakkında uygulama işlemi tesis edilmiş olması, uygulama işleminin ise, birlikte dava konusu yapıldığı düzenleyici işlemin uygulaması niteliğinde bulunması ile kesin ve yürütülebilir nitelik taşıması ve uygulama işleminin tebliğ tarihine göre dava açma süresinin geçmemiş olması halinde mümkündür.Dosyanın incelenmesinden; █████/2021 tarih ve 31631 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, █████/2021 tarih ve 4627 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nın Rize Güneysu Handüzü Yaylası Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi sınırlarının, 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu'nun 3. maddesi uyarınca karar ekinde yer alan krokide gösterildiği şekilde tespit ve ilan edilmesine ilişkin kısmının iptali istemiyle █████/2025 tarihinde kayda giren dava dilekçesi ile görülmekte olan davanın açıldığı; Danıştay Dördüncü Dairesinin █████/2025 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararıyla, dava konusu Cumhurbaşkanı Kararı'na dayalı olarak tesis edilen bireysel işlem bulunup bulunmadığı hususunda herhangi bir bilgi ve belgeye dava dilekçesinde yer verilmediği ve davacının görülmekte olan davayı açmakta menfaatini ortaya koyabilecek birtakım bilgi ve belgeye yer verilmesi gerektiği gerekçeleriyle, 2577 sayılı Kanun'un 15. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca 3. maddeye uygun şekilde düzenlenmek üzere dava dilekçesinin reddine karar verildiği görülmektedir.Uyuşmazlıkta; Dairemizin █████/2025 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı dilekçe ret kararının davacıya tebliği üzerine, davacı tarafından verilen yenileme dilekçesinde, davacının görülmekte olan davayı açmakta menfaatini ortaya koyan bilgi ve belgelere yer verildiği görülmekle birlikte, dava konusu Cumhurbaşkanı Kararı'na dayalı olarak tesis edilen kesin ve yürütülmesi zorunlu herhangi bir bireysel işleme yer verilmediği; süreç ile bağlantılı olduğu dava dilekçesinde vurgulanan ve dava dilekçesi ekinde sunulan Rize İl Özel İdaresi İmar ve Kentsel İyileştirme Müdürlüğünce Rize Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne hitaben yazılan ... tarih ve ... sayılı işlemde, Rize ili, Güneysu ilçesi, Handüzü Yaylası Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi sınırları içinde kalan 3.990 hektarlık alana dair yürütülmekte olan 1/25.000 ölçekli imar planı kapsamında, imar planına dair ekteki harita verisinde belirlenen mera yaylak vasıflı alanlar için 4342 sayılı Mera Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca tahsis amacı değişikliği yapılmasının talep edildiği, bunun üzerine Rize Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğünce Küçükçayır Köyü Muhtarlığına hitaben yazılan ... tarih ve ... sayılı işlemde, belirtilen tahsis amacı değişikliği ilişkin İl Mera Komisyonu teknik ekibinde görevlendirilmek üzere bilirkişi belirlenmesi için yazı ekinde gönderilen formların doldurulmasının istenildiği, Rize Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğünce Küçükçayır Köyü Muhtarlığına hitaben yazılan ... tarih ve ... sayılı işlemde ise, tahsis amacı değişikliği ilişkin çiftçi hane halkı görüşlerinin tabloya işlenerek gönderilmesinin istenildiği; öte yandan, dava dilekçesi ekinde sunulan Rize İl Özel İdaresİ İmar ve Kentsel İyileştirme Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısında ise, Rize ili, Güneysu ilçesi, Handüzü Yaylası Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi saha sınırları içinde kalan alanlara yönelik imar planı yapımı çalışmalarının 2022 yılında başladığı ve bu kapsamda mera vasıflı alanlarda 4342 sayılı Mera Kanunu uyarınca tahsis amacı değişikliği talebinde bulunulduğu, planlama çalışmaları ile birlikte tahsis amacı değişikliğine ilişkin sürecin de halihazırda devam etmekte olduğunun davacıya bildirildiği görülmektedir.Bu durumda; Dairemizin █████/2025 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı dilekçe ret kararı üzerine, davacı tarafından verilen yenileme dilekçesinde yer alan Rize Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı ve ... tarih ve ... sayılı yazılarının, hazırlık işlemleri mahiyetinde olduğu ve dava konusu düzenleyici işlemin uygulanması niteliğinde idari işlemler olarak değerlendirilemeyeceği gibi; davacı tarafından Rize Güneysu Handüzü Yaylası Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi sınırlarının, 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu'nun 3. maddesi uyarınca karar ekinde yer alan krokide gösterildiği şekilde tespit ve ilan edilmesine ilişkin dava konusu █████/2021 tarih ve 4627 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'na dayanılarak tesis edilmiş kesin ve yürütülmesi zorunlu idari işlem niteliğinde herhangi bir uygulama işleminin de ortaya konulamadığı görüldüğünden, █████/2021 tarih ve 31631 sayılı Resmi Gazete'de dava konusu düzenleyici işlemin ilanını izleyen günden itibaren 60 günlük dava açma süresinden çok sonra █████/2025 tarihinde açıldığı anlaşılan işbu davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine olanak bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanunun 15. maddesinin 1/b bendi uyarınca DAVANIN SÜRE AŞIMI NEDENİYLE REDDİNE, 2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 3. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine, 4. Yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmediğinden, ...-TL yürütmenin durdurulması harcının istemi halinde davacıya iadesine,5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen otuz (30) gün içinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere, █████/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.