Kira sözleşmesinin sona ermesi sonrası kiralanandan eksik teslim edilen trafonun bedeli, kiracının sorumluluğu ve ibranamenin kapsamının Yargıtay tarafından değerlendirilmesi.
Özet: Kiraya verenin, kiracı tarafından tahliye sonrası eksik olduğu iddia edilen bir trafo ve bağlantılı masrafların tahsili amacıyla açtığı davada; ilk derece mahkemesi, trafonun değeri tespit edilemediğinden talebi reddederken, bölge adliye mahkemesi, trafonun sözleşme dışı olduğu ve kiracının ibra edildiği gerekçesiyle istinaf başvurusunu esastan reddetmiş, ancak bu karar, ilk derece ve istinaf mahkemesi gerekçelerindeki farklılıklar nedeniyle önceki bir yüksek mahkeme tarafından bozulmuş olup, belge, bozmaya uyularak yeniden verilen kararın temyiz incelemesini başlatmaktadır.
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 49. Hukuk Dairesi
SAYISI : ████████ E., █████████ K. Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar, davacılar vekili tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 03.03.2026 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir. Belli edilen günde gelen davacılar vekili Avukat ... ... ile davalı vekili Avukat ...’in sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saat 14.00'te Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacılar vekili; taraflar arasında 01.01.2010 tarihli kira sözleşmesi düzenlendiğini, taşınmazın anahtarının 07.03.2015 tarihine kadar teslim edilmesi halinde müvekkillerinin erken tahliyeye ilişkin haklarından ve kira sözleşmesinden kaynaklı zararlarından vazgeçeceğine ilişkin ibraname imzaladıklarını, ancak davalının belirlenen süre içerisinde anahtarı teslim etmediğini, kiralananın 15.03.2015 tarihinde teslim edilmesi nedeniyle ibranamenin hükümsüz kaldığını, anahtar teslimi ile birlikte yapılan incelemede taşınmaz kiralanırken davalıya teslim edilen 800 ... A sınıf trafonun olmadığının görüldüğünü, davalı tarafından trafonun çalındığının bildirildiğini, trafo çalınmış olsa dahi bu durumun davalının sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağını, davalının trafoyu müvekkillerine teslim etmek zorunda olduğunu ileri sürerek; davalı tarafından teslim edilmeyen trafo ve bu trafonun tekrar aktif hale gelmesi için gereken tüm malzeme ve işçilik bedelleri için şimdilik 1.000,00 TL'nin taşınmazın teslim edildiği 15.03.2015 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı vekili; davacıların 04.03.2015 tarihinde imzalanan anahtar teslim tutanağı ve ibraname ile dava konusu sözleşmeden kaynaklanan tüm borçlar için müvekkilini ibra ettiklerini, anahtar teslim tutanağında herhangi bir eksiklik veya zarar ile ilgili bir tespit veya çekince bulunmadığını, müvekkili şirkete sorumluluğu yüklenmeye çalışılan trafonun sözleşme kapsamında yer almayıp, müvekkili şirketin kullanımından 200-300 metre uzaklıkta bulunduğunu, ayrıca kira sözleşmesinde demirbaşlar olarak tanımlanan kalemler arasında bulunmadığını, sözleşme kapsamında bulunmayan trafoyla ilgili müvekkilinin hiçbir sorumluluğunun olmadığını, borcun kabulü anlamına gelmemek kaydıyla, meydana gelmiş olan hırsızlıkta müvekkili şirketin hiçbir kusuru ve sorumluluğu bulunmadığını savunarak, davanın davanın reddini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin 16.01.2019 tarihli kararıyla; taraflar arasında 01.01.2010 başlangıç tarihli kira sözleşmesi bulunduğu, kiralananın anahtarının davalı tarafından davacı kiraya verenlere 07.03.2015 tarihinde teslim edildiği, anahtar teslimi yapılmadan önce 05.03.2015 tarihinde, kira sözleşmesine konu taşınmazda bulunan bir trafonun davalı kiracı şirkette görevli müdürün beyanına göre çalınmış olduğu, böylelikle kira sözleşmesine konu kiralanan kapsamında kalan bir trafonun bulunduğu anlaşıldığı ancak bahse konu tesisatın (trafonun) değerini belirlemeye yarayan veriler davacı tarafça ortaya konulamadığından tesisatın niteliğinin tam olarak belirlenemediği, bilirkişilerce değer tespiti yapılamadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiş; karara karşı, davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. IV. İSTİNAF Bölge Adliye Mahkemesinin 10.05.2023 tarihli kararıyla; tahliyeden sonra polise verilen ifadede, davalı şirket müdürünün 05.03.2015 tarihinde kontrol ettiğinde trafonun yok olduğu beyanı dışında trafoya ilişkin bilgi bulunmadığı, kira sözleşmesinde yer almayan, sözleşme vs. bir surette davalıya teslim edilmeyen bir trafodan ve teferruatından bahisle hak talebinde bulunulmasının ve bunların davalıdan tesliminin istenmesinin hukuka uygun olmadığı, öte yandan davacıların 04.03.2015 günlü anahtar teslim tutanağı ve ibraname ile, davalıyı ibra ettikleri, ibralaşırken de trafonun yok olduğunun belirtilmediği, Mahkemece verilen kararın yerinde olduğu gerekçesiyle, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur. V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ 1. Dairece verilen 03.12.2024 tarihli ilamla; İlk Derece Mahkemesince, kira sözleşmesine konu kiralananda trafonun bulunduğu ancak niteliği ve değerinin belirlenemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği, Bölge Adliye Mahkemesince ise; kira sözleşmesinde trafonun yer almadığı, davalıya teslim edilmeyen bir trafodan ve teferruatından bahisle hak talebinde bulunulmayacağı, ayrıca davalının ibra edildiği belirtilmek suretiyle kararın gerekçesi değiştirilerek istinaf başvurusu esastan reddedildiği, Bölge Adliye Mahkemesince; İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak değiştirilen yeni gerekçe ile yeniden davanın esası hakkında hüküm kurulması gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesinin doğru görülmediği gerekçesiyle, Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir. 2. Bozmaya uyan Bölge Adliye Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; taraflarca imzalanan 01.01.2010 başlangıç tarihli ve 5 yıl süreli kira sözleşmesinden kiralanan şey ile beraber teslim alınan demirbaş eşyanın beyanı sütununda, elektrik panosu, aydınlatma su tesisatı ibaresinin geçtiği, yine "Anahtar Teslim Tutanağı ve İbranamedir" başlıklı belgenin "...kira akdi tarafların karşılıklı mutabakatı ile aşağıdaki koşullarda sonuçlandırılmıştır. Borçlunun 19. İcra Müdürlüğü'nün 2015/... Esas sayılı dosyası üzerinden takip konusu yapılan 27.020,68 TL'lik tutarın, █████/2015 günü mesai saati bitimine kadar eksiksiz olarak ödemesi ve en geç █████/2015 tarihine kadar anahtarı teslim etmesi şartı ile kiraya veren kira sözleşmesinin 3. maddesi gereği, 3 aylık ihbar koşulu ile tahliyeye ilişkin diğer talep haklarından ve ayrıca erken tahliye adı altında ya da kira sözleşmesinden kaynaklı tazminat, zarar ve bu gibi isimler altında başkaca bir bedel ya da hak talebinden gayrikabili, rücu, feragat ettiğini beyan kabul ve taahhüt eder" şeklinde düzenlendiği, tahliyeden sonra polise verilen ifade de davalı şirket müdürünün 05.03.2015 tarihinde kontrol ettiğinde trafonun yok olduğu beyanı dışında trafoya ilişkin bilgi bulunmadığı, kira sözleşmesinde yer almayan, sözleşme vs. bir surette davalıya teslim edilmeyen bir trafodan ve teferruatından bahisle hak talebinde bulunulmasının ve bunların davalıdan tesliminin istenmesinin hukuka uygun olmadığı, öte yandan davacıların 04.03.2015 günlü anahtar teslim tutanağı ve ibraname ile, davalıyı ibra ettikleri, ibralaşırken de trafonun yok olduğunun belirtilmemiş olduğu, Mahkemece verilen kararın gerekçe yönünden yerinde olmadığı gerekçesiyle, istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden davanın reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur. VI. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davacılar vekili; trafo ve teferruatının kiraya verene ait olduğunun dosya kapsamından sabit olduğunu, kiralananın kullanımına yarayan ve ayrılmaz parçası niteliğindeki tüm unsurların kiracıya teslim edilmiş sayılacağını, İlk Derece Mahkemesince; zararın ispat edilemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de, hayatın olağan akışı içerisinde kiralanın kullanacağı trafo ve unsurları konusunda ortalama değerlerler ve markalar esas alınarak belirleme yapılmasının mümkün olduğunu, BEDAŞ’tan proje, değer, güç, tesisat bilgilerinin istenilmesi, teknik verilerin getirtilmesi gerekli iken eksik araştırma ile karar verildiğini, ibranamenin geçerli olmadığını, anahtar tesliminden sonra trafonun yerinde olmadığının fark edildiğini, ibra tarihinden sonra ortaya çıkan zararlar için ibranın hükümsüz olduğunu ileri sürerek; kararın bozulmasını istemiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, kiralananda kullanılan trafonun kiralanan ile birlikte kiraya verene teslim edilmemesi nedeniyle bedelinin tahsili istemine ilişkindir. Taraflar arasındaki 01.01.2020 başlangıç tarihli ve 5 yıl süreli kira sözleşmesiyle, davacılara ait taşınmazın imalat ve depo olarak kullanılmak üzere davalıya kiralandığı konusunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, davalı kiracıya trafonun teslim edilip edilmediği, kiraya verene iade edilmeyen trafo bedelinden kiraya verenin sorumlu olup olmayacağına ilişkindir. Kira sözleşmesinde, demirbaş eşya olarak; elektrik panosu, aydınlatma, su tesisatı gösterilmiş olup dava konusu trafo demirbaş eşya olarak beyan edilmemiştir. Bu nedenle trafonun kiracıya teslim edilmediği sonucuna varılmış ise de, kiralananın kullanımı için zorunlu olan ve kiralanan ile bütünlük teşkil eden trafonun demirbaş eşya olarak kiracıya teslim edildiğinin belirtilmesi zorunlu değildir. Davalı kiracı şirketin matbaa müdürünün müşteki sıfatıyla verdiği ifadesinde; iş yerini 05.03.2015 günü kontrol ettiğimde elektrik sayacının yerinden sökülmek suretiyle çalındığını, ayrıca 800 KW trafo, trafoya bağlı vaziyette olan elektrik kabloları, bakır baraları, 3 adet sigorta panosu ve bağlantı aparatlarının yerinden sökülmek suretiyle çalındığını ve zarar verildiğini tespit ettiğini ifade etmiştir. Ayrıca yargılamada yapılan keşif sonucu düzenlenen raporda, kira sözleşmesine konu binanın altında trafoların konulduğu bölümün bulunduğu, keşif esnasında içinin boş olduğunun görüldüğü belirtilmiştir. Dosya kapsamından, kiralananda trafonun bulunduğu ve kiracının tahliyesinden önce çalındığı anlaşılmaktadır. Taraflar arasında düzenlenen ibraname, kiralanan tahliye edilmeden önce düzenlenmiş olup, davalı kiracı kiralananı teslim yükümlülüğü yerine getirmeden, yani eksik teslim veya kiralananda meydana gelen zarardan kiracının sorumluluğu henüz doğmamışken bu hususlarda kiracının ibra edilebilmesi mümkün değildir. Bu nedenle kiralananın kullanıma tahsis edildiği anlaşılan davacı kiraya verenlere iade edilmeyen trafo bedelinden davalının sorumlu olduğu kabul edilerek sonucuna göre bir karar verilmesi, trafonun niteliğinin tespit edilememesi halinde ise 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 50. maddesi uyarınca ihtiyaca yetecek kapasite, nitelikte ve kullanım süresine göre yıpranma durumununda dikkate alınıp değerlendirme yapılarak bir tazminata hükmedilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir. Kaldı ki İlk Derece Mahkemesince; kira sözleşmesine konu kiralananda trafonun bulunduğu ancak niteliği ve değerinin belirlenemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş olup, bu karar gerekçe yönünden davalı tarafça istinaf edilmediğinden davacılar aleyhine olacak şekilde Bölge Adliye Mahkemesince İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesi de doğru değildir. VII. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 371. maddesinin birinci fıkrası uyarınca davacılar yararına BOZULMASINA, 40.000,00 TL Yargıtay duruşması vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacılara verilmesine, Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde temyiz edenlere iadesine, Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 03.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.