İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesinde Kaçak Elektrik Kullanımından Kaynaklanan Zararın Tahsili İçin Başlatılan İcra Takibine Yönelik İtirazın İptali Davası
Özet: Bu hukuki evrak, bir elektrik şirketinin davalı aleyhine kaçak elektrik kullanımı iddiasıyla başlattığı ilamsız icra takibine yapılan itirazın iptali istemini konu almaktadır. Davacı şirket, tutanaklarla tespit edildiğini belirttiği kaçak kullanım bedelinin tahsili amacıyla takibin devamını ve icra inkar tazminatı talebinde bulunurken; davalı, asıl kullanıcının kiracısı olduğunu, bu nedenle pasif husumet ehliyeti olmadığını, yetkili mahkemenin tüketici mahkemeleri olduğunu, kaçak tespit tutanağının usulsüz ve dayanaksız olduğunu ileri sürerek davanın reddini ve kendisi lehine kötüniyet tazminatı ödenmesini talep etmektedir.
T.C.
İSTANBUL 20. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO:███████ EsasKARAR NO :████████DAVA:İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)DAVA TARİHİ:█████/2022KARAR TARİHİ:█████/2026.... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... Karar sayılı dosyasından █████/2024 tarihinde verilen görevsizlik kararı ile Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:TALEP: Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ... Şirketi tarafından davalı ... aleyhine .... İcra Dairesi 2022/... Esas sayılı dosyası ile ilamsız icra takibi başlatıldığını, davalının söz konusu takibe haksız ve hukuki dayanaktan yoksun şekilde itiraz ederek takibi durdurduğunu, uyuşmazlığın davalının kaçak elektrik kullanımından kaynaklanan haksız fiilinden doğduğunu, bu nedenle davanın Asliye Hukuk Mahkemesinde görülmesi gerektiğini, davalının kaçak elektrik kullanımının tutanaklarla tespit edildiğini ve faturalandırıldığını, davalının icra takibine karşı hak düşürücü sürelere uymayarak usul ve yasaya aykırı itirazlarda bulunduğunu, alacaklının alacağına kavuşmasını engellemek amacıyla kötüniyetli olarak zaman kazanmaya çalıştığını, davalının itirazının iptali ile takibin takip talebindeki şartlarla devamının sağlanması gerektiğini, asıl alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere davalının icra inkar tazminatına mahkum edilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir.CEVAP: Davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle; Dava konusu abonelik hattının müvekkili adına kayıtlı olduğunu ancak fiili elektrik kullanımının kiracı ... tarafından gerçekleştirildiğini, kaçak elektrik iddiasına konu klimanın dış ünitesinin herkesin erişimine açık bir alanda bulunduğunu, bu nedenle müvekkilin pasif husumet ehliyetinin bulunmadığını ve davanın HMK 114/1-d ve 115. maddeleri gereğince husumet yokluğu nedeniyle reddedilmesi gerektiğini, taraflar arasındaki ilişkinin abonelik sözleşmesine dayandığını ve uyuşmazlığın çözümünde Tüketici Mahkemelerinin görevli olduğunu, davacı kurum tarafından düzenlenen kaçak elektrik tespit tutanağının usul ve yasaya aykırı olduğunu, tutanakta harici hattın klimadan geçirildiğine dair ibarenin yer almadığını ve müvekkilinin tutanakta imzasının bulunmadığını, Elektrik Piyasası Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği'nin 13,14 ve 15. maddeleri uyarınca tespitin doğru bulgu ve belgelere dayanması gerektiğini, 90 metrekarelik işletmede aylık 15 bin ile 22 bin TL arasında değişen faturaların düzenli ödendiğini, bu durumun kaçak kullanım iddiasıyla bağdaşmadığını, müvekkile herhangi bir ön bildirim yapılmaksızın cezalı fatura yansıtıldığını, harici hat iddiasının başkaları tarafından da gerçekleştirilebileceği ihtimalinin göz ardı edildiğini, usulsüz kullanımın varlığı ve miktarının uzman bilirkişi tarafından tespit edilmesi gerektiğini, takip öncesi faiz talebinin TBK 117. maddesi uyarınca temerrüt oluşmadığı için hukuka aykırı olduğunu, müvekkilinin fiili kullanıcı olmadığını ve haksız fiil sorumluluğunun bulunmadığını belirterek davanın öncelikle görev ve husumet itirazları nedeniyle, aksi halde esastan reddini, davacı aleyhine %20'den az olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesini ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.DELİLLER: ... İcra Müdürlüğünün 2024/... Esas sayılı icra dosyasının UYAP kayıtları, ...'tan gelen H/... seri numaralı zabıt sureti ile ekleri ve tüketim ekstresini içerir müzekkere cevabı, ...'tan gelen davalıya ait abonelik bilgilerini içerir müzekkere cevabı, tanık beyanları, bilirkişi kök ve ek raporu ile tüm dosya kapsamı.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Mahkememizce yapılan yargılama, taraf beyanları, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; Dava, kaçak elektrik tüketiminden kaynaklı ödenmeyen fatura nedeniyle alacağın tahsili için .... İcra Müdürlüğünün 2022/... Esas sayılı dosyası ile başlatılan takibe davalı tarafından yapılan itirazın haklı olup olmadığı, icra inkar tazminatı koşullarının oluşup oluşmadığından ibaret itirazın iptali istemine ilişkindir.Davacı taraf, davalının kullanımında olan tesisatta kurum tarafından yapılan kontrolde ilgili kullanım yerinde kayıtlı olan abonelik üzerinden harici hat çekilerek kaçak elektrik kullanıldığının tespit edildiğini, bu tespit sonucunda düzenlenen fatura karşılığının ödenmediğini, bu nedenle başlattığı icra takibine davalı tarafça yapılan itirazının iptali ile icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir. Davalıya çıkarılan tebligatın davalıya usul ve yasaya uygun şekilde tebliğ edildiği anlaşılmıştır.Davalı taraf cevap dilekçesinde; söz konusu kullanımın işyeri kiracısı olan ... tarafından gerçekleştirildiğini, pasif husumetlerinin bulunmadığını, ayrıca görevli mahkemenin tüketici mahkemeleri olduğunu, kaçak elektrik tüketimin bulunmadığını, bu sebeple davanın reddine, yargılama masraflarının ve vekalet ücretinin davacı tarafa yüklenmesine, kötü niyetli başlatılan icra takibi sebebiyle lehe kötü niyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir. .... İcra Müdürlüğünün 2022/... Esas sayılı icra dosyasının incelemesinde; davacı/alacaklı tarafından davalı/borçlu aleyhine kaçak elektrikten kaynaklı borcun ödenmesi amacıyla █████/2022 tarihinde icra takibi başlatıldığı, borçluya çıkartılan ödeme emrinin █████/2022 tarihinde tebliğ edildiği, borçlunun █████/2022 tarihinde icra takibine itiraz ettiği, takibin durdurulmasına karar verildiği, itirazın iptali davasının hak düşürücü süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.Dava zorunlu arabuluculuğa tabi davalardan olup davacı tarafça dosyaya sunulan █████/2025 tarihli arabuluculuk son anlaşmazlık tutanağı ile davacı tarafça zorunlu arabuluculuk dava şartının yerine getirildiği ve tarafların anlaşamadığı anlaşılmıştır.Mahkememizin █████/2025 tarihli celsesinde davalı tanığı ... beyanında; "Ben garson olarak çalışmaktayım, hatırladığım kadarıyla 2018-2022 yılları arasında çalıştım, çalıştığım yer ise kafe restorandır, çalıştığım iş yerinde elektrikle çalışan klima, buzdolabı vb. eşyalar vardır, çalıştığım yerde kaçak elektrik kullanıldığını duydum," şeklinde beyanda bulunmuştur. Mahkememizin █████/2025 tarihli celsesinde davalı tanığı ... beyanında; " Davalı benim babam olur, ben otel işi ile ilgilenmekteyim, dava konusu iş yeri ile ben ilgileniyorum, kiraya verme işleri ile ben ilgileniyorum, babam yaşlı olduğu için bu konulara ben bakıyorum, davaya konu kaçak elektrik düzenlendiğinin tarihte ... işletmektedir, bar restoran tarzı olarak işletilmektedir, ben bu iş yerini sık sık kontrole giderim, beni iş yerinden arayıp kaçak elektrik kullanıldığına dair işlem yapıldığını, klimalardan birinin kaçak elektrikle çalışıldığının tespit edildiğini söyledi, ben kaçak elektrik kullanıldığında ... yetkilileri geldikten sonra haberdar oldum, iş yerinde elektrik ile çalışan tavana asılan klima, mutfakta çalışan havalandırma, fritöz, mikrodalga, çay makinesi, aydınlatmalar gibi vb. ürünler bulunmaktadır, iş yeri haftanın 7 günü çalışmaktadır, çalışma saatleri ise öğlen 11:00 - 12:00 gibi açılır, gece 02:00 gibi kapanır, işlerin düşük olduğu zamanlarda ise erken kapanır, bu söylediğim kapanma belli bir ay, belli bir dönem değildir, daha önce yine ... yetkilileri gelerek klimanın kaçak elektrik tükettiğini tespit etmişler bunun üzerine ben iş yerine gittim, o dönem işleten ... kaçak elektrik düzeltmesini yapmış, daha sonra ise kullanılan kaçak elektrik bedeli ...'ın bize belirttiği hesaba ... tarafından ödenmiştir, davaya konu kaçak elektrik neye ilişkindir bilmiyorum, vergi kaydı ve abonelik kayıtları babam ... üzerinedir, çünkü ... alt kiracı olduğu için onun üzerine abonelikleri yapamadık, biz bu iş yerini başka birisinden kiraladık, asıl kiracı biziz," şeklinde beyanda bulunmuştur. Mahkememizin █████/2025 tarihli celsesinde davalı tanığı ... beyanında; "Ben ...'ı oğlu ...'tan dolayı tanırım, davaya konu iş yeri bar olarak kullanılmaktadır, ben emlakçıyım, emlakçı olarak bu iş yerini ben kiraya verdim, hatırladığım kadarıyla 2021 yılında ...'ın vekaleti ile iş yerini ...'ya kiraya verdim, sürekli iş yerine gidip gelirdim, iş yerinde hangi tür elektrikli aletler olduğunu bilmiyorum, klima, buzdolabı, bira makinesi gördüğüm elektrikle çalışan aletlerdendir, bu iş yeri 11:00 - 12:00 gibi açılır gece 02:00 kadar çalışırdı, haftanın 7 günü çalışırdı, vergi levhasının ve ruhsatın davalıya ait olduğunu biliyorum, elektrik aboneliğinin kimin adına olduğunu bilmiyorum," şeklinde beyanda bulunmuştur. Elektrik Mühendisi Bilirkişi ... tarafından █████/2025 tarihinde düzenlenen bilirkişi raporuna göre; "04.06.2025 tarihli mahkeme kararı gereğince davacı ... A. Ş. ile davalı ... arasındaki kaçak elektrik kullanımına dayalı uyuşmazlığın incelendiği, davacı vekilinin .... İcra Müdürlüğünün 2022/... Esas sayılı dosyasında başlatılan takibe davalının haksız itiraz ettiğini belirterek itirazın iptalini ve icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ettiği, davalı vekilinin ise aboneliğin davalı adına kayıtlı olmasına rağmen fiili kullanımın kiracı ... tarafından gerçekleştirildiğini ve husumet eksikliği bulunduğunu savunarak davanın reddini istediği, 19.02.2022 tarihli ve H/... sayılı tutanakla davalının sayaçtan geçirmeksizin harici hat çekmek suretiyle kaçak elektrik tükettiğinin tespit edildiği, Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği uyarınca 180 gün kaçak ve 180 gün ek tüketim olmak üzere toplam 360 günlük sürenin esas alındığı, ticarethane niteliğindeki kullanım yerinde günlük ortalama çalışma saatinin 8 saat olarak belirlendiği, 10 kW kurulu güç üzerinden yapılan hesaplamalar neticesinde kaçak tüketim miktarının 14400 kWh olarak saptandığı, davacının daha önceki kaçak kullanımı nedeniyle tarifenin 2 katı üzerinden hesaplama yapıldığı, davacı şirketin 14 saatlik çalışma süresi üzerinden yaptığı hesaplamaların yönetmeliğe aykırı olduğu ve hatalı bulunduğu, bu doğrultuda asıl alacağın 94.516,98 TL olarak hesaplandığı, 6183 sayılı kanun uyarınca gecikme zammı ve KDV eklenerek davacının toplam alacağının 95.958,81 TL olduğu, davalının itirazlarının iptal edilerek takibin bu tutar üzerinden devam etmesi gerektiği " kanaatine varıldığı tespit edilmiştir.Tarafların bilirkişi raporuna karşı beyan ve itirazları doğrultusunda dosyanın ek rapor düzenlenmek üzere tekrar bilirkişiye tevdi edildiği, Elektrik Mühendisi Bilirkişi ... tarafından █████/2026 tarihinde düzenlenen bilirkişi ek raporuna göre; kök raporda yapılan tespitlerin aynısına yer verildiği, herhangi bir değişikliğin mevcut olmadığı anlaşılmıştır. Kaçak elektrik tespit tutanakları, düzenlendiği tarih itibariyle maddi olgulara ilişkin tespitleri içermekte olup, aksi sabit oluncaya kadar geçerli olan belgelerdendir. Tutanağın aksinin iddia edilmesi halinde bundan kendisine hak bahşeden kişinin aksini ispat etmesi gerekir. (Yargıtay 3. HD █████████ Esas- █████████ Karar nolu, █████/2020 tarihli, █████████ Esas- █████████ Karar nolu █████/2020 tarihli, █████████ Esas- ████████ Karar nolu █████/2020 tarihli ilamı),Elektrik abonelik sözleşmesini imzalayan ve aboneliği devam eden abone, tesisatta kullanılan elektrik bakımından elektrik dağıtım şirketine karşı sözleşme gereği sorumlu olduğu gibi, elektrik sayacının muhafazası konusunda da sorumluluğu devam eder. Buna göre, fiili kullanıcıya karşı rücu hakkı mevcut olan abonenin sözleşmesi iptal edilmediği sürece, fiili kullanıcı ile beraber elektrik dağıtım şirketine karşı kaçak elektrik kullanımı ve normal kullanım bedelinden dolayı müteselsil sorumluluğunun devam edeceği kuşkusuzdur.Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun ve Yüksek Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin istikrar kazanmış uygulamasına göre abonelik iptal ettirilmedikçe o abonelik üzerinden tüketilen su, elektrik ve doğalgaz bedelinden fiili kullanıcı ile birlikte abone de müteselsilen sorumludur. Bu durumda, aboneliğini iptal ettirmeyen ve kaçak kullanıma sebebiyet veren abone davacının sözleşme nedeni ile sorumlu bulunduğunun kabulü gerekmektedir. Nitekim, aynı ilkeler HGK 27.04.2011 tarih ve ███████-104 E.-239 K. sayılı kararında da benimsenmiştir. (İstanbul BAM 3. Hukuk Dairesinin █████/2025 tarihli ████████ E, █████████ K sayılı ilamı), ..... abonelik gereği davalının fiili kullanıcı ile birlikte ödenmeyen elektrik tüketim faturasından sorumlu olacağı kabul edileceğinden...İstanbul BAM 3. Hukuk Dairesinin █████/2026 tarihli █████████ E., ████████ K sayılı ilamı.Tüm dosya kapsamı birlikte düşünüldüğünde; somut olaya gelindiğinde, davalının işyerinde tüketim noktasında kurum tarafından yapılan kontrolde "sözleşmeli sayaçta -harici hat- şeklinde kullanılan tesisatta yapılan kontrolde giriş sigortasından harici hat çekilerek kaçak elektrik kullanıldığı tespiti üzerine zabıt tarihinde cari olan Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği gereği H/... seri numaralı Kaçak Elektrik Tespit Tutanağının tanzim edildiği, tutanağa istinaden Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği'nin ilgili maddeleri doğrultusunda tahakkuk hesaplamasının yapıldığı ve söz konusu tahakkuk doğrultusunda Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği'nin ilgili maddelerine uygun olarak ... fatura seri numaralı fatura ile 138.088,65-TL yine ... fatura seri numaralı fatura ile 28.095,48-TL tutarında kaçak elektrik tüketim tahakkukunun yapıldığı, faturalara istinaden icra takibinin başlatıldığı, bilirkişi raporunda yapılan tespitlere göre, Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği madde 42 ve 46'ya göre yukarıda yapılan açıklamalara göre davalı yönünden sözleşmeli sayaçta-harici hat kullanım abonelik üzerinden dağıtım sistemine müdahale edilerek elektrik enerjisi tüketilmesi, kaçak elektrik enerjisi tüketimi sayıldığından dava konusu olayın kaçak elektrik enerji tüketiminin olduğu, davalının 180 gün kaçak elektrik enerjisini kullandığının ve hesaplandığı, buna göre yapılan hesaplama sonucunda kaçak elektirk tüketiminin 94.516,98-TL asıl alacak, 1.221,89-TL işlemiş faiz ve 219,94-TL KDV olmak üzere davacı şirketin toplam alacağının 95.958,81-TL olduğu tespit edilmiş, düzenlenen rapor dosya kapsamına uygun ve denetime elverişli olmakla hükme esas alınmış ve davacı tarafça açılan davanın kısmen kabulü ile; davacı tarafın başlattığı .... İcra Müdürlüğünün 2022/... (icra dairesinin kapanmasından sonra 2024/... Esas numarası almıştır) sayılı icra dosyasında borçlu davalı tarafından 94.516,98-TL asıl alacak, 1.221,89-TL işlemiş faiz ve 219,94-TL KDV olmak üzere davacı şirketin toplam alacağının 95.958,81-TL alacağa yönelik yapılan itirazın kısmen iptaline, takibin takip talebindeki şartlarla kaldığı yerden belirtilen bedeller üzerinden devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.İcra İnkar Tazminatı talebi yönünden; uyuşmazlığın haksız fiile dayalı olduğu tartışmasızdır. Diğer bir anlatımla alacak likit olmayıp kimin ne kadar ve hangi sebeple sorumlu bulunduğu yargılamayı gerektirdiğinden davacı tarafın şartları oluşmayan icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.Davalının kötüniyet tazminat talebi yönünden; Kötüniyet tazminatı, takibe girişmekte kötüniyetli bulunduğu borçlu tarafından açıkça kanıtlanmış olan ya da öyle olduğu ayrıca kanıtlanmasına gerek bulunmaksızın dosya kapsamından açıkça anlaşılabilen alacaklıya yönelik bir yaptırım niteliğindedir. Anılan yasa hükmüne göre, alacaklının anılan tazminata mahkum edilebilmesi, açıkça, takibin kötüniyetle yapılmış olması koşuluna bağlanmıştır. Hemen belirtmek gerekir ki, alacaklının icra takibini kötüniyetli olarak yaptığı hususu, borçlu tarafından kanıtlanmalıdır. Öğretiye ve Yargıtay uygulamasına göre, alacağının bulunmadığını bildiği veya bilmesi gereken bir durumda olduğu halde, icra takibine girişen alacaklı, kötüniyetli kabul edilir. Açıklanan bu yasal durum ve ilke çerçevesinde somut olay değerlendirildiğinde davalı, davacının icra takibinde kötüniyetli olduğunu yasal delillerle kanıtlayamamış olup, dosya içeriğinde de kötüniyetin varlığını açıkça ortaya koyacak bir yöne rastlanmamıştır. Bu nedenle davalıların kötüniyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.KARAR: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-)Davacı tarafça açılan DAVANIN KISMEN KABULÜ ile;a) Davacı tarafın başlattığı .... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... Esas sayılı icra dosyasında borçlu davalı tarafından 94.516,98 TL asıl alacak, 1.221,89 TL gecikme zammı ve 219.94-TL KDV olmak üzere toplam 95.958,81 TL alacağa yönelik yapılan İTİRAZIN İPTALİNE, takibin belirtilen bedeller üzerinden aynen devamına, fazlaya ilişkin istemin reddine,b) Takip konusu haksız fiile dayalı olduğu yargılama ile belirlendiği ve likit bir alacak olmadığı anlaşılmakla davacının icra inkar tazminatı talebinin reddine,c)Davalının kötüniyet tazminatı talebinin koşulları oluşmadığından reddine,2-)Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince kabul edilen değer üzerinden alınması gereken toplam 6.554,95-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 2.877,31-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 3.677,64-TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,3-)Tarafların zorunlu arabuluculuk sürecinde anlaşamamaları nedeniyle 6325 Sayılı Kanunun 18/A-13 maddesi uyarınca zorunlu arabuluculuk gideri olan 4.600,00-TL'nin davadaki haklılık durumuna göre 2.619,88-TL'sinin davalıdan, geri kalan 1.980,12-TL'sinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,4-)Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 45.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,5-)Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 45.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,6-Davacı tarafından yapılan; 80,70-TL Başvuru Harcı, 2.877,31-TL Peşin/nisbi Harcı, olmak üzere toplam 2.958,01-TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,7-)Davacı tarafından yapılan; 5.000,00-TL Bilirkişi ücreti, 688,25-TL Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 5.688,25-TL yargılama giderinin kabul red oranı dikkate alınarak 3.239,68-TL'lik kısmının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin ise davacı üzerinde bırakılmasına,8-)Davalı tarafından yapılan; 420,00-TL yargılama giderinin kabul red oranı dikkate alınarak 180,79'TL'lik kısmının davacıdan alınarak davalıya verilmesine, kalan kısmın davalının üzerinde bırakılmasına,9-)Kullanılmayan gider avansının bulunması halinde kararın kesinleşmesinden sonra HMK’nın 333. maddesi uyarınca resen yatırana iadesine,Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda HMK'nın 345. maddesi gereğince gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. █████/2026 Katip ...e-imzalıdır Hakim ...e-imzalıdır