Ankara BAM 13. Hukuk Dairesinden İİK 89. Maddeye Dayalı Menfi Tespit Davasında Görevli Yargı Yerinin Belirlenmesi Kararı.
Özet: Bu hukuki evrak, İcra ve İflas Kanununun 89/3 maddesine dayalı menfi tespit davalarında hangi mahkemenin görevli olduğuna dair iki alt mahkeme arasındaki çelişkili görevsizlik kararları üzerine yapılan incelemeyi özetlemektedir; evrak, bir mahkemenin takibin ticari niteliği nedeniyle ticaret mahkemesini, diğerinin ise genel hükümler uyarınca asliye hukuk mahkemesini görevli görmesine karşılık, İİKda açık düzenleme bulunmadığı ve tereddütleri önlemek amacıyla bu tür davalarda asliye hukuk mahkemelerinin yetkili olduğuna hükmetmiştir.
T.C. ANKARA BAM 13. HUKUK DAİRESİ ESAS NO: █████████ KARAR NO:█████████
T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 13. HUKUK DAİRESİ ESAS NO : █████████ KARAR NO : █████████T Ü R K M İ L L E T İ A D I N ABÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARIİNCELENEN KARARINMAHKEMESİ : ANKARA 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ : █████/2026NUMARASI : ████████ Esas ████████ KararTALEP : Yargı Yerinin Belirlenmesi KARAR TARİHİ : █████/2026Taraflar arasındaki davada ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya incelendi:GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Dava, itirazın iptali istemine ilişkindir. Ankara 21. Asliye Hukuk Mahkemesince; davanın, İİK'nın 89/3 maddesine istinaden gönderilen haciz ihbarnamesi sonrası hakdüşürücü sürenin geçirilmesi nedeniyle genel hükümlere göre açılan menfi tespit davası olduğu, ihbarnamenin gönderildiği takip, davalı alacaklı tarafından davadışı borçlu şirkete karşı kambiyo senedine istinaden yapılmış bir takip olduğu bu itibarla ticari iş niteliğindeki takip dosyasından gönderilen ihbarnameye karşı açılan menfi tespit davasının ticaret mahkemesinde görülmesi gerektğii gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir. Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesi ise; İİK'nın 89. maddesindeki haciz ihbarnamesi üzerine açılan menfi tespit davası için görevli mahkemenin, HMK'nın 2. maddesi uyarınca Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu gerekçesiyle karşı görevsizlik kararı vermiştir. Ticaret Mahkemelerinin görev alanı 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5/1. Maddesinde; "Aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir." ifadesi ile ticari davalar ile sınırlandırılmıştır. Ticari davalar ise TTK'nın 4. maddesinde sayılmıştır. Buna göre 4/1. maddesinde nispi ticari davalar, 4/1-a fıkrasından f fıkrasına kadar sayılan hususlar ise mutlak ticari davalar olarak sayılmıştır.Bir davanın nispi ticari dava sayılması için TTK'nın 4/1. maddesi birinci fıkrasında belirtildiği gibi her iki tarafında tacir olduğu ve her iki tarafın ticari işletmesi ile ilgili bir dava olması gerekmektedir.Mutlak ticari davalar ise, TTK'nın 4/1-a maddesinde her iki tarafın ticari işletmesi ile ilgili olup olmadığına bakılmaksızın Türk Ticaret Kanununda düzenlenen hususlar ile yine TTK'nın 4/1-f fıkrasına kadar sayılan yasalarda belirtilen davalar olarak sayılmıştır.İİK'nın 89/3. maddesinin, üçüncü cümlesi, "..İkinci ihbarnameye süresi içinde itiraz etmeyen ve zimmetinde sayılan borcu icra dairesine ödemeyen veya yedinde sayılan malı icra dairesine teslim etmeyen üçüncü şahsa onbeş gün içinde parayı icra dairesine ödemesi veya yedinde sayılan malı teslim etmesi yahut bu süre içinde menfi tespit davası açması, aksi takdirde zimmetinde sayılan borcu ödemeye veya yedinde sayılan malı teslime zorlanacağı bildirilir. Bu bildirimi alan üçüncü şahıs, icra takibinin yapıldığı veya yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesinde süresi içinde menfi tespit davası açtığına dair belgeyi bildirimin yapıldığı tarihten itibaren yirmi gün içinde ilgili icra dairesine teslim ettiği takdirde, hakkında yürütülen cebri icra işlemleri menfi tespit davası sonunda verilen kararın kesinleşmesine kadar durur..." hükmünü içermektedir. Bu hükümde belirtilen mahkemenin hangi mahkeme olduğu konusunda bir açıklık bulunmamakla birlikte dayanak takibin türüne göre görevli mahkemenin belirlenmeye çalışılması halinde tereddütler ortaya çıkacağı, İİK'nın 235/1. maddesindeki gibi kayıt kabul ve 154/3. maddesindeki gibi iflas davaları için Ticaret Mahkemelerinin görevli olduğu yolundaki açık bir düzenleme bulunmadığından bu mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğunun kabulü gerekir. Yargıtay 19.Hukuk Dairesinin 12.04.2016 tarih ve 3568 E., 6425 K. ve 17.12.2015 tarih ve 7065 E., 17162 K., sayılı, Ankara 23.Hukuk dairesinin ████████-████████ E-K sayılı emsal ilamları) Somut olayda; davacı vekili, davalı ... Şirketi tarafından davadışı ...Şirketi aleyhine Ankara 1. Genel İcra Dairesinin ███████████ sayılı takip dosyası üzerinden icra takibi başlatıldığını, söz konusu takip dosyasından müvekkili şirkete İİK 89/1, 89/2 ve 89/3 ihbarnamelerinin gönderildiğini, akabinde müvekkilinin dosyaya borçlu sıfatı ile eklendiğini, müvekkili şirkete ait 13 adet banka hesabına 1.540.648,01 TL miktarlı haciz işlemi uygulandığını ve hesapların bloke edildiğini, müvekkilinin davadışı takip borçlusu şirkete karşı herhangi bir hak, alacak, borç veya bir yükümlülüğünün bulunmadığını, bu durumun doğal sonucu olarak davalı alacaklıya karşı da herhangi bir borcunun veya ödeme yükümlülüğünün bulunmadığını, müvekkilinin sorumluluğu bulunmayan bir borç nedeniyle icra dosyasına borçlu sıfatı ile eklendiğini ve haciz tehdidi altında kaldığını belirterek, müvekkili şirketin Ankara 1. Genel İcra Dairesinin ███████████ sayılı icra dosyası ile devam eden icra takibi kapsamında borçlu olmadığının tespitini, İİK 72/5 maddesi uyarınca müvekkili lehine kötüniyet tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir. Dosya kapsamından,Dava, İİK'nın 89/3 hükmüne dayalı olarak açılmış olup, menfi tespit istemine ilişkindir. Somut olayda, taraflar arasında doğrudan bir ticari ilişki bulunmadığı gibi uyuşmazlık davalı alacaklı tarafından başlatılan icra takibinde, borçluya borçlu olduğu gerekçesiyle çıkarılan haciz ihbarnamelerine itiraz edilmemesi nedeniyle yedinde sayılan borçtan dolayı borçlu olmadığının tespiti istenmektedir. İİK'nın 89. maddesindeki haciz ihbarnamesi üzerine açılan menfi tespit davaları için görevli mahkeme, HMK'nın 2. maddesi uyarınca Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu anlaşıldığından davanın Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;1-6100 sayılı HMK'nın 21. ve 22. maddeleri gereğince Ankara 21. Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE, 2-Dosyanın merci tayini talebinde bulunan Mahkemesine iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 362/1-c maddesi gereğince kesin olarak oy birliği ile █████/2026 tarihinde karar verildi.Gerekçeli Kararın Yazıldığı Tarihi : █████/2026 BaşkanÜyeÜyeKatip Bu döküman 5070 Sayılı Yasa Hükümleri gereğince elektronik olarak imzalanmıştır.