İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen, kargodan çalındığı belirtilen çekin faktoring şirketi tarafından devralınması ve şirketin iyi niyetli hamil statüsünün değerlendirildiği menfi tespit davası.
Özet: Bu hukuki evrak, kargodan çalınan ve faktoring şirketi davalıya devredilen bir çek nedeniyle başlatılan icra takibine karşı keşideci davacı tarafından açılan menfi tespit davasını ele almaktadır; davacı, çekin çalıntı olduğu, savcılıkça ödeme yasağı konulduğu ve davalıya daha önce şüpheli işlem bildirimi yapıldığı halde, davalının yeterli özeni göstermeyerek ve kötü niyetle çeki elinde bulundurduğunu, sahte ciro bilgileriyle hareket ettiğini iddia ederek borçlu olmadığının tespitini ve takibin iptalini talep ederken, davalı ise çeki iyi niyetli hamil olarak yasalara uygun şekilde ve ödeme yasağından önce iktisap ettiğini savunarak davanın reddini istemektedir.
T.C.
İSTANBUL8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO : ████████ KARAR NO : ████████DAVA : 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (Menfi Tespit)DAVA TARİHİ : █████/2025KARAR TARİHİ : █████/2026GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA VE İSTEM :Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı ... A.Ş. tarafından, müvekkil ... A.Ş. aleyhinde ... 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...Değişik İş sayılı dosyasında, 750.000,00 TL tutarındaki çek ile ilgili olarak ihtiyati haciz kararı verildiğini, karar ... Bankası ...Şubesi'ne ait █████/2024 tarihli çek ve faktoring sözleşmesine dayandırıldığını, taraflarınca ihtiyati haciz kararına itiraz edilmiş olup, değişik iş dosyasında 2 nolu celsede 17.06.2025 tarihinde ihtiyati haciz kararına itirazlarının reddine karar verildiğini, müvekkil şirket ihtiyati haciz kararından ve devamında açılmış olan icra takibinden banka hesaplarına 24.04.2025 tarihinde işlemiş hacizler üzerine bilgi sahibi olduğunu, çeklerin lehtara teslim edilmek üzere █████/2024 günü ... isimli kargo şirketine teslim edildiğini, bu süreçte birkaç Faktoring şirketi tarafından çeklerin teyidi amacıyla müvekkilinin arandığını, söz konusu çeklerin lehtara ulaşmadan kargodan çalınarak, gerçekte var olmayan şirketlerin adına atılan cirolar ile faktoring firmasına teslim edildiğine dair suç duyurusunda bulunulduğunu, Savcılığın ödeme yasağı kararı verdiğini ve kararın 25.07.2024 tarihinde verildiğini, davalının dava konusu çeki bankaya ibraz tarihinin ise 17.09.2024 tarihi olduğunu, davalının çeklerin çalıntı olduğunu bilmesine rağmen çek aslının savcılığa teslimi yerine uhdesinde kalmasının şüphe uyandırdığını, davaya konu ...tarihli, ... numaralı çek; ehtara ulaştırılmak üzere 04.07.2024 tarihinde ... takip numarası ile ...' nun ... Şubesine teslim edildiğini, fakat çekin kargoda kaybolduğunu, çekin kırdırılmak üzere ... şirketine 09.07.2024 tarihinde, ... isimli kişi tarafından teklif edildiğini, ... tarafından yapılan istihbarat çalışmasında, çekin arka yüzünde ....Şti. tarafından cirolandığı, bu şirkete de ... tarafından kesilen e-faturanın dayanak yapıldığını, ... tarafından 10.07.2024 tarihinde istihbarat alınmak ve çekin doğruluğu belirlenmek adına, çekin keşidecisi olan müvekkil şirket telefonla aranarak teyit sorulduğunu, müvekkil şirket tarafından çekin çalıntı olduğu belirtilerek teyit edilmemesi sonrasında ... tarafından derhal, ...'a "şüpheli işlem bildirim formu" düzenlenerek, 10.07.2024 tarih ve ....bildirim numaralı şüpheli işlem bildiriminde bulunulduğunu, tüm bu maddi olgulara karşın davalı tarafından suça ve davaya konu çek, 17.09.2024 tarihinde bankaya ibraz olunduğunu, davalı tarafından halen çek ile ilgili müşterisi ile ne zaman ve nasıl bir faktoring sözleşmesi yapıldığı, bu sözleşmenin neye dayalı düzenlenerek müşteriye güven duyulduğu izah edilmiş ve belgelenmiş olmadığını, ... bildirimine rağmen çekin bankadan teyidinin yapılmamasının gibi ağır bir ihmal olduğunu, ayrıca çekin arkasındaki ciranta olarak kaşesi bulunan "...şti." isimli bir şirketin olmadığını, ticaret sicilinde çek üzerindeki kaşede yazılı olan "..." isimli değil "..." isimli bir şirketin bulunduğunu, davalının gerekli istihbarı çalışmalarını eksik yaptığını, davalı şirketin ihtiyati hacze ve ... 18. İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasına dayanak yaptığı çekten dolayı, müvekkil şirket borçlu olmadığını, açıklanan nedenlerle davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine ve takibin iptaline, davalı alacaklının kötü niyetli olması nedeniyle takipte kesinleşen tutarın %20'sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP :Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket ile dava dışı .....şirketi arasında 09.07.2024 tarihli faktoring sözleşmesi akdedildiğini, temlik alınan faturaya istinaden dava konusu çekin müvekkili şirkete teslim edildiğini, bankaya ibraz edilen çek hakkında işlem yapılmadığını ve icra takibi başlatıldığını müvekkilinin iyi niyetli yetkili hamil olduğunu, temlik işlemlerinin yasal mevzuata uygun olarak yerine getirildiğini, dava konusu çekin ödeme yasağından önce iktisap edildiğini belirterek; davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.DELİLLER :Dosyada delil olarak; dava dilekçesi ve ekleri, cevap dilekçesi ve ekleri, yazı cevabı içerikleri, ... 9.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... D.iş sayılı dosya Uyap mündericatı, ... CBS'nin ... soruşturma sayılı dosya Uyap mündericatı, ... 18.İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosya Uyap mündericatı, ...yazı cevapları, faktoring sözleşmesi, çek tevdi formu, alacak bildirim formu, fatura, ödeme evrakları, ticaret sicil müdürlüğü kayıtları, ticari defterler, arabuluculuk tutanağı, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı...Taraf delilleri toplanmış, dava konusu icra dosyası uyap kayıtları dosyamız arasına alınmış, dava konusu kredilere ilişkin tüm kayıt ve belgeler celp edilmiş, Mahkememizce bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.Dava konusu ... 18. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası icra takip dosyasının incelenmesinde; Davalı alacaklı tarafından davacı borçluya karşı 750.000-TL asıl alacak, 211.890,41-TL işlemiş faiz, 75.000,00-TL çek tazminatı, 2.250,00-TL komisyon olmak üzere 1.039.140,41-TL toplam alacak üzerinden █████/2025 tarihinde ilamsız icra takibi başlatıldığı anlaşılmıştır.Mahkememizce Mali Müşavir-Finans Uzmanı ...'ndan alınan █████/2026 tarihli bilirkişi raporunda özetle; Dava konusu çek: Davacı şirket tarafından keşide edilen ... Bankası ....Şubesine ait ... no.lu 17.09.2024 keşide tarihli 750.000,00 TL bedelli Sekin le lehdar... Ltd. Şi. olduğu, çekin arkasındaki ... Li td. Şti. '... verilmiş olduğu, 2) Davalı ... A.Ş. ile dava dışı ... Ürünleri San. Tic. Ltd. Şti. Arasında 09.07.2024 tarihinde imzalanan Faktoring Sözleşmesi kapsamında; Faktoring sözleşmesinin tarafı olan dava dışı ... Ltd. Şti. tarafından, dava dışı ...firması adına tanzim edilen 03.07.2024 tarihli ... no.lu 754.179,00 TL tutarlı e-Arşiv Faturanın 750.000,00 TL kısmının Faktoring Sözleşmesi kapsamında 11.07.2024 tarihinde davalı şirkete temlik edilmiş olduğu, temlik edilen fatura bedeline karşılık dava konusu olan 17.09.2024 tarihli 750.000,00 TL bedelli çekin davalı şirkete teslim edilmiş olduğu, buna göre dava konusu çekin faktoring işlemine konu edildiği ve düzgün ciro silsilesi ile davalı faktöring şirketine ulaştığı, 3) Davacı şirketin ticari defter kayıtlarında; Dava konusu çekin muhasebe kaydına ilişkin; dava dışı şirketin davacıdan olan cari hesap alacağına istinaden 04.07.2024 tarihinde dava konusu 750.000,00 TL bedelli çek ile yapılan ödeme ve ters kayıt şeklinde kayıtlı olduğu,4) Davalı ... A.Ş. nin ticari defter ve kayıtlarında tespit edildiği üzere Davalı şirketin, faktoring sözleşmesi kapsamında dava dışı ... Ltd. Şti. den temlik almış olduğu fatura karşılığında, davalı şirkete teslim edilen dava konusu 17.09.2024 tarihli 750.000,00 TL bedelli çekin 11.07.2024 tarihinde portföydeki çekler, 16.07.2024 tarihinde bankalardaki çekler (takas kaydı) ve 18.09.2024 tarihinde iade edilen çekler hesabında kayıtlı olduğu, Faktoring sözleşmesi çerçevesinde; dava konusu çeke ait faktöring işlemine istinaden, davalı faktöring şirketi tarafından dava dışı 5) .... Ltd. Şti. hesabına 11.07.2024 tarihinde 660.863,75 TL ödeme yapılmış olduğu, Davalı şirket tarafından incelemeye sunulan belgelerden; factoring işlemine konu edilen, davalı şirket tarafından temlik alınan 03.07.2024 tarih .... no.lu 754.179,00 TL tutarlı faturanın Merkezi Fatura Kaydı Sistemine işlenmiş olduğu, faturanın durumu hakkında; “Fatura GIB den Doğrulandı” tespiti ile fatura kontrolünün yapılmış olduğu, Dava konusu 17.09.2024 tarihli ... no.lu 750.000,00 TL bedelli çeke ilişkin; keşideci davacı şirket ile faktöring müşterisi ... Ltd. Şti. hakkında otomatik onay sistemi üzerinden istihbarat yapılmış olduğu, Davacının dava konusu çek hakkındaki menfi tespit talebi hususunda, davalı factoring şirketinin kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket edip etmediğine ilişkin dosyadaki delillerin nihai takdirin Sayın Mahkemenize ait olduğu şeklinde raporun ibraz edildiği anlaşılmıştır.GEREKÇE : Dava, ... 18.İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosya ile takibe konu çek nedeni ile söz konusu icra dosyası bakımından borçlu olmadığının tespiti istemlerine ilişkindir.Dava dosyası, ... 11.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... tarihli, ... Esas,... Karar sayılı gönderme kararı üzerine mahkememize tevzi edilmiştir.Davacının iddiasının, davalı tarafından başlatılan icra takibine konu olan çekin kargo taşıması aşamasında çalındığını, lehtara ulaşmadan sahte cirolarla faktoring şirketine teminat olarak verildiğinden takip konusu çekten dolayı borçlu olmadığının tespiti ile kötüniyet tazminatına hükmedilmesi şeklinde olduğu,Davalının savunmasının ise, dava dışı şirketle aralarında faktoring sözleşmesi akdedildiğini, söz konusu çekin temlik alınan faturaya istinaden teslim alındığını, dava konusun çekin ödeme yasağından önce iktisap edildiğini, müvekkilinin iyi niyetli hamil konumunda bulunduğu şeklinde olmakla; Taraflar Arasındaki Uyuşmazlık Hususunun; Davacının dava konusu çek bakımından davalıya karşı sorumluluğunun bulunup bulunmadığı, söz konusu çeklerin mevzuata uygun olarak devralınıp devralınmadığı, çekler nedeni ile davacının sorumluluğunun bulunup bulunmadığı, menfi tespit isteminin yerinde olup olmadığı ve kötüniyet tazminatı şartlarının oluşup oluşmadığı hususlarında toplandığı anlaşılmıştır.Finansal kiralamaya ilişkin hükümler 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu’nda düzenlenmiştir.Söz konusu Yasa'nın 9/2. ve 3. Maddesinde kambiyo senetlerinin ne şekilde temlik alınacağının düzenlenildiği ve buna göre "Faktoring şirketi Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez. Aynı faturaya dayalı birden çok faktoring şirketine yapılan kısmi temliklerin toplam tutarı fatura tutarını aşamaz.(3) Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri faktoring şirketine karşı ileri süremez; meğerki, faktoringşirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun." şeklendi düzenlendiği anlaşılmaktadır.Yine aynı Yasanın 9/2. maddenin yollamasıyla ... tarih ve ... sayılı Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik 5/1. Maddesinde "Kuruluş tarafından müşteriyi yeteri kadar tanıyacak şekilde istihbarat çalışmalarının yapılması, sadece müşterilerin beyanı veya sözlü teyidi ile işlem yapılmaması gerekir. İstihbarat çalışmasının; a) Öncelikle ilgili mevzuatta yer alan faturanın tarifi, şekli ve nizamına ilişkin düzenlemeler de dikkate alınarak faturadaki bilgilerin kontrol edilmesi, b) İç kontrol sisteminin devralınan faturalara ilişkin gerekli istihbarat ve araştırma yapılmasını sağlayacak ve Merkezi Fatura Kaydı Sisteminde bu faturaların mükerrer olmadığının kontrolü tamamlanmaksızın kullandırım yapılamayacak şekilde oluşturulması, c) Müşterilerin mali durumlarının değerlendirilerek bunların itibarı ve işlem geçmişleri de dikkate alınmak suretiyle gerektiğinde fatura borçlusu ve kambiyo senedi veya diğer senedin keşidecisine de başvurularak borcun teyit edilmesini sağlayacak yöntemler geliştirilmesi ve ulaşılabilmesi mümkün olan ilgili veri tabanlarından yararlanılması yoluna gidilmesi hususları dâhil olmak üzere asgari olarak yukarıda belirtilen usul ve esasları içerecek şekilde yapılır ve bunların yetersiz kalması durumunda ilave yöntemlere başvurulur." hükümleri düzenlenmiş olup, faktoring şirketlerinin gerekli istihbarat çalışmasını nasıl yapacağı ve çalışma usulleri açıkça düzenlemiştir. ... sayılı Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik 8/1. Maddesinde "Faturalı alacağa istinaden kambiyo senedi veya diğer senetlerin alınması halinde, alınan kambiyo senedi veya diğer senetteki ciro silsilesinde kuruluşa kambiyo senedi veya diğer senedi ciro edip veren kişinin, devralınan faturada alacaklı olarak gözüken kişi ve bu kişiden bir önceki cirantanın veya keşidecinin de faturadaki borçlu ile aynı kişi olması gerekir. Fatura ile kambiyo senedi veya diğer senetteki tutarın uyumlu olmasına dikkat edilir. Kuruluş tarafından kullanılan faktoring programları bu uyumu gözetecek ve uyumsuzluk söz konusu olduğunda işlem yapılmasına olanak vermeyecek şekilde yapılandırılır." hükümleri düzenlenmiştir.Bu kapsamda faktoring sözleşmeleri bakımından alacağın temliki hükümleri uygulandığından TBK hükümleri uyarınca sözleşmenin yazılı olarak yapılması gerektiği kabul edilmektedir.Yapılan tüm bu açıklamalar uyarınca Mahkememizce tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Dava konusu çek incelendiğinde,... Bankası- ... Şubesi- ... Seri Numaralı 750.000 TL tutarlı, █████/2024 vadeli çekin keşidecinin davamızın davacısı olduğu, lehtarın ....Şti olduğu, lehtar tarafından çeklerin dava dışı ....Ltd.Şti ile ...Ltd.Şti'ye ciro edildiği, sonrasında çekin ... Tic. LTD ŞTİ'ni cirolandığı ve dosyamız arasına sunulan çek suretine göre son hamilin davalı faktoring şirketi olduğu anlaşılmıştır.Davacının iddiasının söz konusu çekin kargoda çalındığı ve faktoring şirketinin usulüne uygun şekilde çekleri almadığı olmakla, bu kapsamda tarafların iddia ve savunmaları uyarınca tüm evraklar toplandıktan sonra alanında uzman bilirkişi tarafından yapılan inceleme neticesinde sunulan rapor da dikkate alındığında, davalı ile dava dışı ... LTD ŞTİ arasında █████/2024 tarihli 5.000.000,00 TL(beş milyon TL) limitli faktoring sözleşmesinin akdedildiği, dava dışı ...LTD ŞTİ tarafından davacıya █████/2024 tarihinde (çekin vade tarihinden önce) toplam 750.000,00 TL tutarlı fatura düzenlediği ve davalının alacak bildirim formu ile söz konusu faturanın tamamının temlik aldığı, yine söz konusu çekin de çek tevdi formu ile dava dışı ... ŞTİ tarafından davalıya temlik edildiği, çekin ciro silsilesinde ise bir kopukluğun bulunmadığı anlaşılmakla; davalı şirket tarafından çeklerin yasal mevzuata uygun bir şekilde temlik aldığı anlaşılmıştır.Davacı tarafından her ne kadar ciro silsilesinde adı bulunan "....ŞTİ." isimli bir şirketin olmadığını, ticaret sicilinde çek üzerindeki kaşede yazılı olan "..." isimli değil "..." isimli bir şirketin bulunduğunu ve davalı şirketin kusurlu olduğunu iddia etmiş ise de, ciro zincirinde imzası bulunan "...ŞTİ."nin vergi kimlik numarasının "....ŞTİ.'nin vergi kimlik numarası ile aynı olduğu, ciro esnasında kaşe hatasının bulunduğu fakat her iki şirketin de aynı şirket olduğunun anlaşıldığı, dolayısıyla davacının bu iddiasının yerinde olmadığı anlaşılmıştır. Yine davacı tarafından Masak bildiriminin yapılmasına rağmen çekin devralınması nedeni ile davalının iyiniyetli hareket etmediğini iddia etmiş ise de, söz konusu bildirimin başlı başına çekin devralınmasını engelleyen bir durum oluşturmadığı, davalı tarafından çekin devrine ilişkin gerekli fatura sorgulamasını yaptığı, ve sözleşme, fatura, alacak bildirim formu ve çek tevdi formu ile çeki devraldığı, davalının çeki devraldığı tarihte ödeme yasağı kararının bulunmadığı ve davalı tarafından üzerine düşen yükümlülüklerin yerine getirmesi nedeni ve davacının davalının açıkça kötüniyetli olarak çekin iktisap edildiğini ispatlayamadığından davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM :Davanın REDDİNE, Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 732,00-TL harar ve ilam harcından peşin alınan 17.745,93-TL harcın mahsubu ile fazla yatırılan 17.013,93-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine, Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, Davalı yan davada kendisini vekil ile temsil ettirmiş bulunduğundan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap ve takdir edilen 161.871,06-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 4.6000,00-TL arabuluculuk giderinin, davacıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,6100 sayılı HMK'nun 333.maddesi uyarınca hüküm kesinleştikten sonra artan gider avansının yatırına iadesine, HMK Yönetmeliğinin 58/1. Maddesi gereğince taraflardan birinin talebi üzerine kararın ve hükmün taraflara tebliğe çıkartılmasına, Dair davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı verilen kararda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Daireleri nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.KATİP e-imzalıdır HAKİM e-imzalıdır