Sendika olağanüstü genel kurulunda yönetim süresini kısaltan tüzük değişikliğinin iptali talebiyle açılan davanın temyizdeki uyuşmazlık konusu.
Özet: Bu hukuki ihtilaf, sendikanın olağanüstü genel kurulunda tüzük değişikliğiyle yönetim kurulu ve genel kurul görev sürelerinin kısaltılması kararının hukuka uygunluğu üzerinedir; davacı, kararın keyfi ve gerekçesiz olduğunu, delege seçimlerini manipüle etmeyi amaçladığını iddia ederken, davalı sendika ise COVID-19 salgınının yol açtığı tarihsel uyumsuzluklar ve 88 şubenin ikinci kez genel kurul yapma zorunluluğunun getireceği ekonomik ve sosyal maliyetin önüne geçmek için kararın zorunlu ve objektif nedenlere dayandığını savunmuş, ilk derece ve istinaf mahkemeleri bu gerekçeleri haklı bularak davayı reddetmiştir.
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 38. Hukuk Dairesi
SAYISI : █████████ E., █████████ K.İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 4. İş MahkemesiSAYISI : ███████ E., ████████ K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVA Davacı asıl dava dilekçesinde; davalı ... Sendikasının (Sendika) Genel ... Yönetim Kurulu üyesi ve başkan yardımcısı olduğunu, 11.01.2025 tarihinde gerçekleşen Olağanüstü Genel Kurul ile Sendika Tüzüğü'nün geçici 1. maddesinin, "7. Olağan genel kurul dönemi süresi, 13.11.2021 tarihinden itibaren başlamak üzere 43 aydır. Bu durumda şubeler olağan genel kurullarını söz konusu sürenin bitiminden en az iki ay önce gerçekleştirirler..." şeklinde değiştirilmesine karar verildiğini, yapılan Tüzük değişikliği ile daha önce salgın nedeni ile değiştirilen Olağan Genel Kurul ve Genel ... Yönetim Kurulunun görev süresinin hiçbir gerekçe gösterilmeden değiştirildiğini, dava konusu Olağanüstü Genel Kurulda yapılan değişiklik olmasa idi, yönetim kurulu üyeliğinin Tüzük gereğince 13.11.2025 tarihinde sona ereceğini, fakat bu sürenin hukuka aykırı şekilde, hiçbir gerekçe gösterilmeden, şahsi kararlar ile kısaltıldığını, herhangi bir mücbir sebep veyahut objektif ve ciddi bir sebep olmamasına rağmen seçim tarihinin değiştirildiğini, genel kurul seçim takviminin değiştirilemeyeceğini, bundaki amacın ise Sendika Yönetim Kurulu tarafından bir yıldan az süre kalan 8. Olağan Genel Kurul tarihini öne çekerek, hem üye sayılarına göre delege sayılarını düzenlemek, hem de mevcut yönetimlerde görevli sendika üyelerine baskı oluşturmak olduğunu, dava konusu olağanüstü genel kurul ile güncel üyeler üzerinden delege seçimi yapılmasının engellendiğini, Çalışma ve ... Bakanlığının 26.12.2024 tarihli görüş yazısınında, dava konusu kararın hukuksuzluğunu ortaya koyduğunu, Olağanüstü Genel Kurulda hukuka aykırı şekilde açık sayım yapıldığını belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle.... Sendikasının 11.01.2025 tarihinde gerçekleşen 7. Olağanüstü Genel Kurulun ve alınan iptaline karar verilmesini talep etmiştir.II. CEVAPDavalı Sendika vekili cevap dilekçesinde; Olağanüstü Genel Kurul yapılması için objektif, haklı ve somut bir neden olduğunu, müvekkili Sendikanın 11.01.2025 tarihinde gerçekleştirdiği 7. Olağanüstü Genel Kurul ve bu Genel Kurulda yapılan Tüzük değişikliğinin, Sendikanın geleceği ve devamlılığı için kat'i suretle yapılması gereken bir genel kurul olduğunu, tüm dünyayı yakından etkileyen Covid-19 salgını nedeniyle alınan yasal tedbirler nedeniyle Ülkemizdeki tüm sendikaların genel kurul tarihlerinde yapılan ertelemelerin bir takım düzensizlikler oluşturduğunu, müvekkili Sendikanın da 2021 yılında bu durumdan etkilendiğini ve genel ... ile şubelerin genel kurul tarihlerinde bazı uyumsuzluklar meydana geldiğini, ... 8. Olağan Genel Kurulunun 2025 Kasım ayında yapılması gerektiğini, Sendikanın 88 şubesinin genel kurul tarihlerinin ise kamu görevlileri sendikalarının üye sayılarının Resmî Gazete'de yayımlandığı 2025 Temmuz ayından önce olduğunu, bu durumda 2025 Temmuz ayından önce genel kurulunu gerçekleştiren bir şubenin, 2025 Temmuz'da yayımlanan üye sayılarına göre genel ... genel kuruluna katılması gereken üst kurul delegelerini belirlemek için 2025 Temmuz ayından sonra ikinci kez genel kurul yapması gerektiğini, 88 şubenin ikinci kez genel kurul yapmasının Sendikaya oluşturacağı ekonomik ve sosyal maliyete katlanılmasının mümkün olmadığını, bu sorunun tek çözümünün ise genel ... genel kurul tarihini öne çekmek olduğunu, Olağanüstü Genel Kurulda açık sayım yapıldığına ilişkin iddianın mantıksız olduğunu, çünkü Genel Kurulda seçim yapılmadığını belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle davanın reddini istemiştir.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; Şube Genel Kurulları ile Genel ... Genel Kurulunun aynı Resmî Gazete'de yayımlanan sayılara göre belirlenmesinin demokratik ilkelere daha uygun olacağı, Olağanüstü Genel Kurulun yapılmasına ilişkin gerekçelerin haklı, somut ve objektif sebepler olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.IV. İSTİNAFİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz SebepleriDavacı vekili temyiz dilekçesinde; dava dilekçesinde belirttiği ve istinaf dilekçesinde tekrarladığı sebepleri ileri sürmüştür.B. Değerlendirme ve GerekçeUyuşmazlık, Sendika Olağanüstü Genel Kurulunun iptali istemine ilişkindir.4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun (4688 sayılı Kanun) 3. maddesinde sendikalar, "Kamu görevlilerinin ortak ekonomik, sosyal ve meslekî hak ve menfaatlerini korumak ve geliştirmek için oluşturdukları tüzel kişiliğe sahip kuruluşlar" olarak tanımlanmıştır. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 51. maddesi de aynı doğrultudadır. Aynı maddenin son fıkrasında ise sendikaların yönetim ve işleyişlerinin demokrasi esaslarına aykırı olamayacağı vurgulanmıştır.4688 sayılı Kanun'un 8. maddesinde, genel kurulun, sendika ve şubelerin zorunlu organlarından olduğu belirtilmiştir. Genel kurulun görev ve yetkileri, 4688 sayılı Kanun’un 12. maddesinde düzenlenmiştir. Maddeye göre sendika organlarının seçimi yetkisi de genel kuruldadır. Bu itibarla, sendikanın yönetim, denetim ve disiplin kurulu üyelerinin belirlendiği genel kurulların, demokratik esaslar doğrultusunda icra edilmesi, sendika içi demokrasinin gerçekleşmesi yönünden son derece önemlidir. Bu cümleden olarak, bir sendikanın demokratik yapıya sahip olup olmadığına ilişkin en somut ölçüler genel kurulun yapısı ve işleyişinde aranmalıdır (..., Sendikaların İşleyişinin Demokratik İlkelere Uygunluğu, İstanbul, 1980, s.119).Genel kurul, sendikaların iradesini yansıtan nihai karar organıdır. Genel kurullar bakımından asıl olan ise olağan genel kuruldur. Olağan genel kurul, kanunda ve daha kısa bir süre belirlenmesi koşuluyla Tüzük'te öngörülen sürelerde düzenli şekilde yapılmak zorunda olunan ve yapılması için herhangi bir sebebin ortaya çıkması gerekli olmayan genel kuruldur. 4688 sayılı Kanun’un 10/4 hükmü ise "Olağanüstü genel kurul, yönetim kurulu veya denetleme kurulunun gerekli gördüğü durumlarda ya da genel kurul üye veya delegelerinin beşte birinin yazılı isteği üzerine en geç altmış gün içinde toplanır." şeklindedir.Olağanüstü Genel Kurul, ancak genel kurulun olağanüstü şekilde toplanmasını gerektirir nitelikte objektif haklı sebeplerin bulunması hâlinde söz konusu olan istisnai nitelikteki genel kuruldur. Bu husus 4688 sayılı Kanun’un 43. maddesi atfı ile uygulama alanı bulan 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun 12. maddesinin gerekçesinde "Uygulamada seçimi kaybeden grubun beşte bir delege imzasını toplayıp hiçbir gerekçe göstermeden olağanüstü genel kurul talebinde bulunması her zaman karşılaşılan bir durumdur. Bu nedenle üye ve delegeler tarafından yapılacak olağanüstü genel kurul isteklerinin “iyi niyet kuralına” uygun haklı veya geçerli bir sebebe dayandırılması veya olağanüstü genel kurul isteminin olağan genel kurul ile çözülemeyecek bir sorunu çözmeye yönelik olması aranmıştır." şeklinde ifade edilmiştir.Diğer taraftan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun "Bekletici sorun" kenar başlıklı 165/1 hükmüne göre; "Bir davada hüküm verilebilmesi, başka bir davaya, idari makamın tespitine yahut dava konusuyla ilgili bir hukuki ilişkinin mevcut olup olmadığına kısmen veya tamamen bağlı ise mahkemece o davanın sonuçlanmasına veya idari makamın kararına kadar yargılama bekletilebilir." Bir davanın esastan görülüp hükmü bağlanabilmesi; başka bir mahkemede görülen veya henüz görülmeyip görülmesi sağlanması gereken davanın veya işin sonuçlandırılmasına yahut idari bir makamın tespitine bağlı ise davayı gören mahkemenin yürütmekte olduğu yargılamayı, diğer mahkemede görülmekte olan ya da görülmesi sağlanması gereken dava veya işin sonuçlandırılmasına yahut idari makamın kararına kadar ertelemesi hâlinde bekletici sorundan söz edilir (Süha Tanrıver, Medeni Usul Hukuku, Cilt-I, ..., 2020, s.731).Somut uyuşmazlıkta iptali talep edilen Olağanüstü Genel Kurul 11.01.2025 tarihinde icra edilmiş olup bu Olağanüstü Genel Kurulun toplanması ise Sendika Yönetim Kurulunun 24.12.2024 tarihli ve 251 sayılı kararı ile kararlaştırılmıştır. Davacı vekili, Olağanüstü Genel Kurulun toplanabilmesi için objektif, ciddi ve haklı sebepler bulunmadığını ileri sürmektedir.Belirtmek gerekir ki Olağanüstü Genel Kurulun toplanabilmesi için gereken şartların bulunup bulunmadığı hususu, buna ilişkin Sendika Yönetim Kurulu kararının hukuka uygun olup olmadığına bağlıdır. Sendika Yönetim Kurulunun anılan kararının iptali için ise ayrı bir dava açıldığı, buna dair ... 4. İş Mahkemesinin 2025/4 Esas, ████████ Karar sayılı dosyasının henüz derdest olduğu ve kesin hüküm ile sonuçlanmadığı görülmektedir.Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular ışığında, ... 4. İş Mahkemesinin 2025/4 Esas, ████████ Karar sayılı dosyasının kesin hüküm ile sonuçlanmasının beklenilmesi ve oluşacak sonuca göre değerlendirme yapılması gerektiği açıktır. Anılan hususlar gözetilmeksizin eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm tesisi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir. VI. KARARAçıklanan sebeple;1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,Bozma sebebine göre sair hususların bu aşamada incelenmesine yer olmadığına,Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,19.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.