Bakırköy 8. Asliye Ticaret Mahkemesi, kaybolan çeklerin iptali talepli davada ilan gider avansı yatırılmadığından usulden ret kararı verdi.
Özet: Müvekkilinin yetkili hamili olduğu ve toplamda milyonlarca liralık bedelleri olan çok sayıda kayıp çekin iptali ile bu çeklerin ödemelerinin durdurulması talebiyle açılan hasımsız kıymetli evrak iptali davasında, mahkeme, çeklerin zayii nedeniyle ilan işlemlerinin gerçekleştirilmesi için talep edilen gider avansının yasal süre içinde yatırılmaması sonucunda, bu avansın bir dava şartı olması nedeniyle davanın usulden reddine hükmetmiştir.
T.C. BAKIRKÖY 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : ████████ EsasKARAR NO : ████████ KararİŞ : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))TALEP TARİHİ : █████/2026KARAR TARİHİ : █████/2026G. K. YAZILDIĞI TARİH : █████/2026Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) çekişmesiz yargı işinin yapılan açık yargılaması sonunda; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:İlgili vekili talep dilekçesinde; Müvekkilinin yetkili hamili iken kaybettiği "... / ... ... Şubesi'ne Ait Keşidecisi ... (TCKN: ...) olan; ... Çek Seri Numaralı, ... Keşide Tarihli, 1.300.000,00-TL bedelli çek, ... Çek Seri Numaralı, ... Keşide Tarihli, 1.500.000,00-TL bedelli çek, ... Çek Seri Numaralı, ... Keşide Tarihli, 2.000.000,00-TL bedelli çek, ... Çek Seri Numaralı, ... Keşide Tarihli, 1.500.000,00-TL bedelli çek, ... Çek Seri Numaralı, ... Keşide Tarihli, 1.500.000,00-TL bedelli çek, ... A.Ş. / ... ... Şubesi'ne Ait Keşidecisi ... (TCKN: ...) olan; ... Çek Seri Numaralı, ... Keşide Tarihli, 1.000.000,00-TL bedelli çek, ... Çek Seri Numaralı, ... Keşide Tarihli, 1.000.000,00-TL bedelli çek, "çeklerden en az birinin vadesinin çok yakın olduğunu, çekin, çok kısa bir süre içerisinde bankaya ibraz edilebileceğini, müvekkili ile hiçbir hukuki ilişkisi olmayan, kötüniyetli bir üçüncü kişinin dahi eline geçmiş olması ihtimalinin bulunmadığını, çek bedelinin bankadan tahsil edilmesi veya muhatap bankanın haksız kişiye ödeme yapması halinde, müvekkilinin ciddi zarar görecek ve tahsili güç veya imkânsız hale gelecek bir hukuki durum ortaya çıkacağını, bu sebeplerle, HMK m. 389 ve devamı ile TTK’da çekin zıyaına ilişkin hükümler çerçevesinde, müvekkilinin iddiasının tam ispatından önce dahi, mevcut durumun aciliyeti ve telafisi güç zarar ihtimali gözetilerek “ödemeden men” niteliğinde ihtiyati tedbir kararı verilmesinin zorunlu olduğunu, müvekkilinin, çeklerin yetkili hamili olduğunu iyi niyetle ve açıklıkla mahkemenize beyan ettiğini, neticede çeklerin 3. Kişilere ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilerek ilgili bankalara müzekkere yazılmasına, tensiple Ticaret Sicil Gazetesinde ilanına akabinde söz konusu çeklerin kayıp nedeniyle iptaline karar verilmesini talep etmiştir. Mahkememizce ... tarihli ara karar ile; "İlanlar için dosyadaki avans yeterli olmadığından ilgili tarafa 1.500,00-TL gider avansını mahkememiz veznesine yatırmak üzere 2 haftalık kesin süre verilmesine, aksi takdirde davanın gider avansı dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden reddine karar verileceği hususunun ihtarına, (ihtaratın işbu ara kararın tebliği ile yapılmasına)," karar verilmiştir. İlgili tarafça 2 haftalık kesin süreye rağmen avans yatırılmadığından çek ilan işlemlerinin yapılamadığı görüldü. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:İstem; 6102 Sayılı TTK'nın 818/1-s maddesinin atfı ile aynı kanunun 757/1 ve 759/1 maddeleri kapsamında düzenlenen zayi nedeniyle çek iptaline ilişkin çekişmesiz yargı işidir.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114/g maddesine göre, davacının yatırması gereken gider avansının yatırılmış olması dava şartlarındandır. Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler. Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. Ancak, dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre verir. Bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davayı dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddeder (HMK m. 115/1-2).Gider avansından farklı olarak “Delil avansı” ise delillerin ibrazı, ilgili yerlerden getirtilmesi, tanıkların (ve gerekirse bilirkişilerin ya da uzmanların) dinlenmesi için gerekli olan masrafların karşılanması için yatırılan paradır (...., .... ...., s....). Delil avansı, o delille iddiasını ispatlayacak tarafça yatırılmalıdır. Ancak ilgilisinin bu gerekliliği yerine getirmemesi hâlinde, diğer taraf da delil avansını yatırabilir.Gider avansı ile delil avansı arasındaki en önemli fark, gider avansının dava şartı olmasına rağmen delil avansının dava şartları arasında sayılmamış olmasıdır (HMK m.114/l-g). Bu bakımdan gider avansının yatırılmaması ya da yargılama süreci içinde tamamlanmaması hâlinde davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddi gerekirken (HMK m. l15), delil avansının yatırılmaması hâlinde o delile dayanmaktan vazgeçilmiş kabul edilerek (HMK m. 324/2), yargılamaya devam edilir ve o delille ispatlanacağı düşünülen vakıa ispatlanamamış sayılır. Böyle bir durumda hâkim, mevcut delil durumuna göre karar verir (..., M.S.: Hukuk Yargılama Usûlünde Gider Avansı, Ankara ..., s...).Somut olayda; mahkememizce ilgili taraftan talep edilen gider, çek ilanlarına ilişkin gider avansı olup yatırılmamasının sonucu dava şartı yokluğu sebebiyle davanın usulden reddidir. (Yargıtay ... Hukuk Dairesinin .... Tarih ve .... E. - ... K. sayılı ilamı). Mahkememizce usulüne uygun ve açıklamalı şekilde verilen kesin süreye rağmen, ilgili talep eden tarafça süresinde gider avansı yatırılmadığından, açılan davanın dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle;1-Talep eden tarafından açılan talebin 6100 sayılı HMK m. 114/1-g ve 115/2 hükümleri gereğince gider avansı dava şartı yokluğu sebebiyle USULDEN REDDİNE,2-Talep eden ilgili tarafça yatırılan 732,00-TL peşin harcın karar ve ilam harcına mahsubuna, başkaca harç alınmasına YER OLMADIĞINA, 3-Kullanılmayan gider avansının HMK 333. maddesi gereğince kararın kesinleşmesinden sonra talep eden ilgiliye İADESİNE,4-HMK'nın uygulanmasına dair yönetmeliğin 58/1 maddesi gereğince talep eden ilgilinin talebi halinde gerekçeli kararın tarafa TEBLİĞİNE,Dair; 6100 sayılı HMK.'nun 341. ve devamı maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere tarafların yokluğunda verilen karar açıkça okundu. █████/2026 Başkan ... ¸e-imzalıÜye ... ¸e-imzalı Üye ... ¸e-imzalı Katip ... ¸e-imzalı