istanbul bölge adliye mahkemesinin akaryakıt istasyonu tescilli endüstriyel tasarım hakkı ihlali ve haksız rekabet davasında ilk derece mahkemesi kararının istinaf incelemesi.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinin akaryakıt istasyonu tescilli endüstriyel tasarım hakkı ihlali ve haksız rekabet davasında ilk derece mahkemesi kararının istinaf incelemesi.

Özet: Akaryakıt sektöründe faaliyet gösteren davacı şirketin, tescilli markasıyla özdeşleşmiş sarı-mavi renkler ve fiyat panosu gibi özel endüstriyel tasarımlarının, davalı distribütör şirketin bayileri aracılığıyla taklit edildiği ve böylece tasarım haklarına tecavüz edildiği iddiasıyla açtığı davada, ilk derece mahkemesi, delil tespiti ve bilirkişi raporu ışığında, davalının davacıya ait tescilli tasarımları kullanarak tecavüz eylemlerinde bulunduğunu ve bu eylemlerin durdurulması gerektiğini belirterek davayı kısmen kabul etmiş; ancak haksız rekabet iddiasını, sınai mülkiyet haklarının özel kanunlarıyla korunması gerektiği gerekçesiyle reddetmiştir.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

44. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I

DOSYA NO: ████████ Esas

KARAR NO: ████████

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 1. Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi

TARİHİ: █████/2024

NUMARASI: ███████ E. - 2024/1 K.

DAVANIN KONUSU: Endüstriyel Tasarım Hakkına Tecavüzden Kaynaklanan

İSTİNAF KARAR TARİHİ: █████/2026

KARAR YAZIM TARİHİ : █████/2026

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü :

DAVA DİLEKÇESİ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 27.05.1992 tarihli Ticaret Sicili Gazetesinde yayınlanmak suretiyle kurulduğunu, ... bünyesinde yer alan ve 1992 yılında kurulan müvekkili şirketin, perakende satışlar, ticari ve endüstriyel yakıtlar, madeni yağlar, depolama ve uluslararası ticaret konularında faaliyet göstermekte olduğunu, müvekkili şirketin tüm faaliyetleri, usulünce tescil ettirilmiş bulunan markalar ile sürdürüldüğünü, müvekkili şirketin ... markalarının yanı sıra, akaryakıt istasyonlarının görünümlerini korumak amacıyla tasarım tescili başvurusunda bulunduğunu, bahsi geçen tasarımların, Türkpatent nezdinde ... ve ... sayı ile müvekkili şirket adına tescilli olduğunu, müvekkili şirketin, tescilli “...” markası ve bu markayla özdeşleşmiş sarı-mavi renklerden oluşan akaryakıt istasyonları ile piyasada tanınıp, yurt içinde ve yurt dışında bilinir hale geldiğini, davalının müvekkiline ait tescilli tasarımları bayileri aracılığıyla kullandığını, davalı şirketin,“dağıtıcı bayi” olduğunu, davalının dağıtıcı bayi olarak akaryakıt sektöründe faaliyette bulunduğunu ve bayilerinde müvekkiline ait sarı-mavi renkleri ... istasyonu imajını uyandıracak şekilde kullandığını ve yine müvekkiline ait tescilli tasarım olan “.../.../fiyat panosu” uygulamasını taklit ederek müvekkiline ait tasarımı ihlal ettiğinin sabit olduğunu, Milas 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin ███████ D. İş sayılı dosyasında delil tespiti yapıldığını, bilirkişi raporu aldırıldığını belirterek, müvekkili şirketin tescilli tasarımlarına vaki tecavüzünün ve haksız rekabetin tespiti ile ref ve men’ine, müvekkiline ait tasarımı ihtiva eden görsellerin, sarı ve mavi renk kullanımının akaryakıt istasyonundan sökülmesini, kaldırılmasını, engellenmesini, müvekkili şirkete ait tasarımlar ile iltibas yaratan her türlü kullanımın (davalının bayilerini de kapsayacak şekilde) internet ortamı da dahil bulunduğu her yerden kaldırılmasına, karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP DİLEKÇESİ:

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava yetkisiz mahkemede açıldığını, ticaret sicil gazetesinden de anlaşılacağı üzere müvekkili şirket, Mersin ilinde faaliyet göstermekte olduğunu, davacının adına tescilli olan markaya ilişkin müvekkilin herhangi bir hukuka aykırı eyleminin olmadığı, müvekkilin bayisi olan akaryakıt istasyonunda kullanılan ..., ... ve Fiyat Panosunun esaslı unsurları arasında bariz ve tüketici tarafından derhal fark edilmesi mümkün farklılıklar bulunduğu görüleceğini, müvekkili şirkete ait ... markası, 14.09.2022 tarihinde tescil edildiğini, uyuşmazlık bakımından Mersin Mahkemelerinin yetkili olduğunun tespiti ile, mahkemenin yetkisizliğine, davanın esastan reddine, karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:

İlk Derece Mahkemesi kararıyla; "6102 sayılı TTK’nın 55/1-a-4 bendinde yer alan "Başkasının malları, iş ürünleri, faaliyetleri veya işleri ile karıştırılmaya yol açan önlemler almak," şeklinde düzenlenmiş olup, Kanun’un gerekçesinde de ifade olunduğu üzere, Kanun Koyucu bilinçli bir şekilde, “ad, unvan ve marka” kavramlarına yeni düzenlemede yer vermemiş ve buna gerekçe olarak da, bu kavramların kendi özel yasası niteliğindeki 556 sayılı Marka KHK, 554 sayılı End. Tasarım KHK ve 555 sayılı Coğrafi İş. KHK ve TTK’nın unvan ile ilgili düzenlemeleriyle korunması gösterilmiş ve bunların bir kez de TTK’nın haksız rekabet hükümleriyle korunmasının gereksiz olduğu ve yorum güçlüklerine yol açacağına vurgu yapılmıştır.

Gerçekten de, sınai mülkiyet haklarının kendi özel yasası niteliğindeki 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu hükümleriyle korunması ve 6102 sayılı TTK’nın 55/1-a-4 maddesindeki düzenleme karşısında, davalının davacı adına tescilli tasarımın koruma kapsamında kalan tasarımı iş yerinin tasarımında kullanması eyleminin TTK’nın 55/1-a-4.maddesi uyarınca aynı zamanda haksız rekabet teşkil ettiğine ilişkin talebin reddine karar vermek gerekmiş," gerekçesi ile,

Davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİ İLE;

-Davacıya ait ... ve ... numaralı tescilli tasarımların, davalı tarafça akaryakıt istasyonunda benzer şekilde kullanılmak suretiyle davacının tasarım haklarına TECAVÜZ ETTİĞİNİN TESPİTİNE,

-Tasarım haklarına tecavüz teşkil eden eylemlerinin REF'İ VE MEN'İNE, karar verilmiştir.

İSTİNAF:

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Somut olayda haksız rekabet koşullarının oluştuğunu ve bu iddiaya dayanan taleplerinin reddedilmesinin hatalı olduğunu, davalının salt tasarım hakkına tecavüz etmekle kalmayıp istasyonların genel görünümü, renk kullanımı ve markaların konumlandırılışı gibi unsurlarla müvekkilin kurumsal kimliğini taklit ederek haksız rekabet yarattığını, davalının totemi taklit ederken "..." markasına benzeyen "..." ibaresini kullandığını, renk dizilimini aynen kopyaladığını, ... markasıyla özdeşleşen mavi-sarı renklerin kullanımının tüketici nezdinde iltibas yarattığını ve davalının zemin dekorasyonundan çöp kutularına kadar her şeyi bu renklere boyadığını, akaryakıt sektöründe tüketicilerin hızlı ve uzaktan görerek karar verdiğini, bu yüzden renk benzerliğinin doğrudan karışıklığa yol açtığını, davalının bu yolla haksız kazanç sağladığını, mahkemenin renk kullanımını ihlal saymasına rağmen gerekçeyi eksik bıraktığını ve yerleşik Yargıtay içtihatlarına göre tasarım hakkına tecavüzün aynı zamanda haksız rekabet teşkil ettiğini belirterek davanın reddedilen kısımları yönünden yerel mahkeme kararının kaldırılarak davanın tümden kabul kararı verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; Davacı tarafından sunulan istinaf başvuru dilekçesinin 13.02.2024 tarihinde tebliğ edildiğini, davacının haksız rekabet iddialarının tamamen haksız ve dayanaksız olduğunu, mahkemenin haksız rekabet talebini reddetmesinin doğru olduğunu, müvekkili olan şirketin davacı tarafın işlerini hiçbir zaman kötülemediğini, haksız rekabetin sınırlarını belirleyen Türk Ticaret Kanunu'nda ki dürüstlük kuralına aykırı bir davranışı olmadığını, ayrıca kanun koyucunun bilinçli olarak marka ve tasarım gibi kavramları haksız rekabet maddelerine koymadığını, bunların zaten Sınai Mülkiyet Kanunu ile korunduğunu, bu yüzden tasarım hakkı tartışılan bir konuda ayrıca haksız rekabet hükümlerine gidilmesinin gereksiz ve hukuken yanlış olduğunu, yerel mahkemenin de bu yönde karar vererek haklılıklarını ispatladığını belirterek davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE: İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dava tasarım hakkına tecavüzden kaynaklı, tasarıma tecavüzün tespiti, tecavüzün önlenmesi ve meni ile haksız rekabetin tespiti, refi ve meni davasıdır.

Mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

█████/2023 tarihli bilirkişi heyet raporunda özetle; "Davacı taraf adına tescilli ... – ...numaralı tasarım tescili ile davalı tarafa ait

kullanım arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, Davacı taraf adına tescilli ... – ... numaralı tasarım tescili ile davalı tarafa ait kullanım arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, Davacı taraf adına tescilli ...–... numaralı tasarım tescili ile davalı tarafa ait kullanım arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin

farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları " belirtilmiştir.

Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ve davacı tarafından haksız rekabetin reddine ilişkin karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

Davacı taraf, davalının tescilli tasarımdan kaynaklanan haklarına tecavüz etmesinin aynı zamanda haksız rekabet oluşturduğunu belirterek, haksız rekabetin tespitini ve önlenmesini talep etmiştir. Davalı tarafın seçenek özgürlüğü bulunmasına rağmen, davacı tasarımlarının ayırt edilemeyecek derecede benzerini, aynı şekil unsurları ve davacı tasarımlarının rengi olan sarı ve mavi renklerle kullanıldığı anlaşılmaktadır.

6102 sayılı TTK’nın 55/1-a-4 maddesine göre; "Başkasının malları, iş ürünleri, faaliyetleri veya işleri ile karıştırılmaya yol açan önlemler almak" dürüstlük kuralına aykırı haksız rekabet hâli olarak belirtilmiştir. Bu durumda, kişinin bir başkasının haklı olarak kullandığı mal veya iş ürününün ya da ticaret unvanı veya markasının aynısını ya da benzerini kendi iş ve faaliyetinde ticari amaçla kullanması, ilgili malı veya iş ürününü piyasaya sunması iltibasa yol açar ve haksız rekabet teşkil eder. O hâlde SMK 7. ve 29. Maddeleri kapsamında tecavüz fillerinden birini işleyen mütecavizin eylemi aynı zamanda haksız rekabet teşkil ettiği anlaşılmakla mahkemece haksız rekabetin tespiti davasının kabulüne karar verilmesi gerekirken reddine dair verilen kararın yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Tüm bu nedenlerle, davacı istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK 353/1-b/2. maddesi gereğince kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, tasarıma tecavüzün ve haksız rekabetin tespitine ve önlenmesine, karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur

HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1- Davacı vekilinin istinaf isteminin KABULÜ ile,

2- İstanbul Anadolu ... Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin ..../███████ tarih, 2023/... E., 2024/.. K. Sayılı kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince KALDIRILMASINA, ancak belirtilen hususlar yeniden yargılamayı gerektirmediğinden yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına,

3-Davacıya ait ... ve ... numaralı tescilli tasarımların, davalı tarafça akaryakıt istasyonunda aynı renk ve şekil unsurlarıyla kullanılmak suretiyle, davacının tasarım haklarına tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitine,

-Tasarım haklarına tecavüz ve haksız rekabet teşkil eden eylemlerinin REF'İ VE MEN'İNE,

-Tasarıma tecavüze konu olan kullanımının akaryakıt istasyonundan sökülmesi ve kaldırılmasına,

-Karar kesinleştiğinde masrafı davalıdan alınmak suretiyle kararın Türkiye çapında yayın yapan tirajı en yüksek üç gazeteden birinde bir kez ilanına,

4- İlk derece mahkemesinde yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin;

4/a-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00 TL karar harcından peşin alınan 179,90 TL'nin mahsubu ile 552,10 TL harcın davalıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine,

4/b-Davacı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan: 179,90 TL başvurma harcı, 179,90 peşin harç, 25,60 TL vekalet harcı, 9.000,00 TL bilirkişi ücreti, 154,50 TL tebligat, müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 9.539,90 TL'nin, davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine,

4/c-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre, Tasarıma tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti ve önlenmesi davası yönünden 55.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine,

4/d-Davacı tarafından Milas 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin ███████ D.İş sayılı dosyasında yapılan 4.099,4‬0 TL tespit giderinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,

5- İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin;

5/a-İstinaf talebi kabul edildiğinden davacı tarafça yatırılan istinaf harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde iadesine,

5/b-İstinaf yargılaması için davacı tarafından yapılan 1.169,40 TL istinaf yoluna başvurma harcı, 215,00 TL tebligat, müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 1.384,40 TL'nin davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine,

5/c-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,

6- 6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince var ise bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, █████/2017 tarih ve 7035 Sayılı Kanunun 31. maddesiyle değişik 6100 Sayılı HMK'nın 361/1. maddesi gereğince, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz başvurusunda bulunma yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. █████/2026