Danıştay İkinci Daire, 15 Temmuz darbe girişimi sürecinde görevinin gereklerini yerine getirmeyerek savsaklama gösteren komiser yardımcısının meslekten çıkarılma cezasına ilişkin istinaf kararının hukuka uygunluğunu inceledi.
Özet: Emniyet Genel Müdürlüğünde komiser yardımcısı olarak görev yapan davacının, 15 Temmuz 2016 darbe girişimi sırasında görevinin gerektirdiği özen ve sorumluluğu göstermeyerek görevde savsaklama yaptığı gerekçesiyle verilen meslekten çıkarma cezasına karşı açtığı iptal davasında, ilk derece ve bölge idare mahkemelerince, darbe gecesi görevine gelmediği, ertesi gün geç geldiği, sıralı amirleri yerine alt rütbeli personeli aradığı ve rahatsızlık bahanesiyle izin alıp hastaneye gitmediği tespitleri doğrultusunda dava konusu işlemin hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiş olup, davacının bu kararlara yaptığı temyiz başvurusu incelenmektedir.
T.C.
D A N I Ş T A YİKİNCİ DAİRE Esas No : ██████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1-... Bakanlığı 2- ... Genel MüdürlüğüVEKİLLERİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.YARGILAMA SÜRECİ :Dava Konusu İstem: Dava; davacının Emniyet Genel Müdürlüğü Tanık Koruma Dairesinde komiser yardımcısı olarak görev yapmakta iken, "...herhangi bir biçimde görevin takdir ve yerine getirilmesinde müsamaha ve savsaklama göstermek" disiplin suçunu işlediğinden bahisle, 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 8/2-(ı) ve █████ maddeleri uyarınca "meslekten çıkarma cezası'' ile cezalandırılmasına ilişkin İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... günlü, ... sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır. İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararla; davacının, █████/2016 tarihinde göreve gelmediği, █████/2016 tarihinde ise saat 12.00 sıralarında geldiği ve hastaneye gitmek için izin almasına rağmen hastaneye gitmediğinden bahisle disiplin soruşturması başlatıldığı; soruşturma dosyasında yer alan tanık beyanları ile davacının ifadesi birlikte değerlendirildiğinde, davacının █████/2016 tarihinde yapılan darbe girişimini akşam evinde öğrendiği, komiser yardımcısı olarak görev yaptığı ve görevinin başında olması gereken saatlerde polis memurlarını telefonla aramakla yetindiği, sıralı amirlerini aramak yerine kendinden daha alt rütbedeki polis memurlarına "talimat var mı?" diye sormak suretiyle görevinin gereklerini yerine getirmekten kaçındığı, ertesi gün izinli olmamasına rağmen saat 10.30 sıralarında Daire Başkanlığına geldiği, saat 12.00 sıralarında ise görevli olduğu birime geldiği, akşam görevinden kimsenin ayrılmamasına rağmen rahatsızlandığını ileri sürerek amirinden sözlü olarak hastaneye gitmek üzere izin istediği, hastanede muayene olduğuna ilişkin herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığı gibi hastanede kayıt yaptırmadan muayene olduğunu kendi ifadesi ile de beyan ettiği, █████/2016 günü yine sabah saatlerinde işe gittiği ancak rahatsızlığını ileri sürerek tekrar ayrıldığı, hastaneye gitmediği ablasının evinde dinlendiğini beyan ettiği, davacının görevinin gereklerini yerine getirmekten kaçındığı, görevin takdir ve yerine getirilmesinde savsaklama gösterdiği bu durumun ise hizmetin aksamasına neden olduğu; bu itibarla, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen temyize konu kararla; istinaf başvurusuna konu edilen Mahkeme kararı usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunarak, 2577 sayılı Kanun'un 45/3 maddesi uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından; █████/2016 tarihinde saat 22.45 sularında nöbetçi amirliği arayarak mevcut durum hakkında bilgi almak ve talimatları öğrenmek istediği, yoğunluk nedeniyle kendisine bilgi verilmediği, daha sonraki aramalarının ise cevapsız kaldığı, nöbetçi amirliğinde görevli polis memuruna özellikle talimatları sorduğu, ancak yanıt alamadığı; █████/2017 tarihinde hastaneye gittiği, █████/2016 tarihinde yaralananlar dışında kimseye müdahale edilmediğinin kendisine söylendiği, acil serviste görevli doktor ile görüşerek durumunu anlattığı, doktor tarafından iğne yapıldığı ve istirahat etmesinin söylendiği, hastaneye gittiğine ilişkin güvenlik kamerası kaydı bulunduğu ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN CEVABI : İstemin reddi gerektiği ileri sürülmektedir.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...DÜŞÜNCESİ : İstemin reddi gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay İkinci Dairesince, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla davacının adli yardım isteminin kabulüne karar verildiğinden, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 335. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "adli yardım, hükmün kesinleşmesine kadar devam eder." düzenlemesi uyarınca davacının adli yardım talebi hakkında yeni bir karar verilmeksizin, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY : Davacının, Emniyet Genel Müdürlüğü Tanık Koruma Dairesinde komiser yardımcısı olarak görev yapmakta iken, "...herhangi bir biçimde görevin takdir ve yerine getirilmesinde müsamaha ve savsaklama göstermek" disiplin suçunu işlediğinden bahisle, 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 8/2-(ı) ve █████ maddeleri uyarınca "meslekten çıkarma cezası'' ile cezalandırılmasına ilişkin İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... günlü, ... sayılı kararının iptali istemiyle temyizen incelenmekte olan dava açılmıştır.İLGİLİ MEVZUAT : Disiplin cezasına konu fiil tarihinde yürürlükte bulunan Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 9. maddesinde; "Memurluktan çıkarma cezası için Devlet Memurları Kanunu hükümleri uygulanır.'' düzenlemesi yer almıştır.Anayasa Mahkemesinin █████/2016 günlü, E:███████, K:2016/3 sayılı kararıyla, Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün dayanağı niteliğindeki 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanun'un 83. maddesinin birinci cümlesinin iptaline karar verilmesi sonrasında, █████/2017 günlü, 29957 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 682 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, █████/2018 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüşülerek yasalaşmış ve 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun, █████/2018 günlü, 30354 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.7068 sayılı Kanun’un "Disiplin cezası verilecek fiiller" başlıklı 8. maddesinin 2. fıkrasında; "Kınama cezasını gerektiren fiiller şunlardır:...Bu fıkrada disiplinsizlik olarak saptanan eylem, işlem, tutum ve davranışlar dışında herhangi bir biçimde görevin takdir ve yerine getirilmesinde müsamaha ve savsaklama göstermek" düzenlemesine, "Devlet memurluğundan çıkarma" başlıklı 9. maddesinde; "(1) Devlet memurluğundan çıkarma cezası uygulanacak fiiller ve bu cezayı verme yetkisi ile ilgili olarak 657 sayılı Kanun hükümleri uygulanır..." düzenlemesine, "Ağırlaştırıcı nedenler" başlıklı 10. maddesinin 1. fıkrasında; "(1) Amirin emrinin yapılmaması fiilinin neticesinde, Devlet ya da kişiler zarara uğratılmış ya da hizmetin gecikmesine ya da durmasına neden olunmuşsa doğan zararın derecesine ya da durumun ağırlığına göre meslekten çıkarma cezası uygulanabilir." düzenlemesine, "Emniyet teşkilatı disiplin kurullarının görev ve yetkileri" başlıklı 17. maddesinde; "(1) Emniyet teşkilatı disiplin kurullarının disiplin cezası verebilecekleri personel ve uygulamaya yetkili oldukları cezalar aşağıda gösterilmiştir. a) İl polis disiplin kurulları, kuruldukları il emniyet kadrosundaki; 1) Polis memurları, çarşı ve mahalle bekçileri ile emniyet hizmetleri sınıfı dışındaki memurlara bütün disiplin cezalarını, 2) Komiser yardımcısı, komiser ve başkomiserlere meslekten çıkarma cezası dışında kalan diğer disiplin cezalarını,...verebilir..." düzenlemesine, “Emniyet teşkilatı disiplin kurullarınca verilen kararların kesinleşmesi” başlıklı 18. maddesinde; “(1) Disiplin kurullarınca verilen kararlardan; a) İl polis disiplin kurulunun verdiği meslekten çıkarma cezası dışındaki kararları valinin onayıyla; meslekten çıkarma cezası kararları valinin önerisi, Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunun uygun görüşü ve Bakanın onayıyla, b) Emniyet Genel Müdürlüğü Merkez Disiplin Kurulu ile eğitim ve öğretim kurumlarındaki polis disiplin kurullarının meslekten çıkarma dışındaki kararları Emniyet Genel Müdürünün onayıyla; meslekten çıkarma kararları Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunun uygun görüşü ve Bakanın onayıyla, c) Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunun kararları, Bakanın onayıyla, kesinleşir. (2) Birinci fıkra kapsamında Bakan onayına sunulan kararlardan uygun görülmeyenler ile birinci fıkranın (a) ve (b) bentleri uyarınca intikal eden ve Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunca uygun görüş belirtilmeyen dosyalar Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulunca kesin karara bağlanır ...” düzenlemesine, “Disiplin amirlerinin ve kurullarının belirlenmesi ve çalışmasına dair esaslar” başlıklı 26. maddesinde; “(1) Disiplin soruşturmasının açılmasında ve disiplin amiri veya disiplin kurulunun saptanmasında disiplinsizlik yaptığı iddia edilen personelin fiili işlediği tarihte çalıştığı yer esas alınır. Fiilin mehil müddetinde işlenmesi halinde ilişik kestiği yerde görevli kabul edilir. Ast memur ile üst memurun aynı fiile iştiraki halinde yetkili disiplin kurulu, üst memur hakkında disiplin cezası vermeye yetkili disiplin kuruludur. Disiplin konusu fiili işledikten sonra; rütbe veya kadro/görev unvanında değişiklik olan personel hakkında karar vermeye yetkili disiplin amiri veya disiplin kurulu, personelin son kadro/görev unvanı karşılığı rütbe esas alınmak suretiyle tespit ve tayin olunur.” düzenlemesine yer verilmiştir.657 sayılı Kanun’un “Disiplin cezası vermeye yetkili amir ve kurullar” başlıklı 126. maddesinde; “Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezaları disiplin amirleri tarafından; kademe ilerlemesinin durdurulması cezası, memurun bağlı olduğu kurumdaki disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra, atamaya yetkili amirler il disiplin kurullarının kararlarına dayanan hallerde valiler tarafından verilir.Devlet memurluğundan çıkarma cezası amirlerin bu yoldaki isteği üzerine, memurun bağlı bulunduğu kurumun yüksek disiplin kurulu kararı ile verilir.Disiplin kurulu ve yüksek disiplin kurulunun ayrı bir ceza tayinine yetkisi yoktur, cezayı kabul veya reddeder. Ret halinde atamaya yetkili amirler 15 gün içinde başka bir disiplin cezası vermekte serbesttirler.Özel kanunların disiplin cezası vermeye yetkili amir ve kurullarla ilgili hükümleri saklıdır.” düzenlemesi yer almıştır.3152 sayılı İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu ile İl Yatırım ve Hizmetlerine İlişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun'un ek 5. maddesinde; "Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulunun görevleri şunlardır: a) Bakanlık merkez, taşra ve yurtdışı teşkilatı, Bakanlığa bağlı kuruluşlar, mahalli idareler ve bunların bağlı kuruluşları ile mahalli idare birliklerinde istihdam edilen memurlar hakkında gerek görülmesi halinde Devlet memurluğundan çıkarma cezasını vermek. b) Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak. Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulu kararları kesindir." hükmü yer almıştır.HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Uyuşmazlıkta, davacı hakkında yürütülen disiplin soruşturması neticesinde soruşturmacı tarafından, davacının, 657 sayılı Kanun'un 125/E-(a) maddesinde düzenlenen "İdeolojik veya siyasi amaçlarla kurumların huzur, sükün ve çalışma düzenini bozmak, boykot, işgal, kamu hizmetlerinin yürütülmesini engelleme, işi yavaşlatma ve grev gibi eylemlere katılmak veya bu amaçlarla toplu olarak göreve gelmemek, bunları tahrik ve teşvik etmek veya yardımda bulunmak" fiilini işlediğinden bahisle Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılmasının teklif edildiği, ancak davacının İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... günlü, ... sayılı kararıyla 7068 sayılı Kanun'un 8/2-(ı) maddesinde belirtilen "...herhangi bir biçimde görevin takdir ve yerine getirilmesinde müsamaha ve savsaklama göstermek" fiilini işlediğinden bahisle aynı Kanun'un 10/1 maddesinin tatbiki suretiyle "meslekten çıkarma" cezası ile cezalandırıldığı anlaşılmaktadır. Uyuşmazlığı çözmek için öncelikle Devlet memurluğundan çıkarma cezası teklif edilen davacı hakkında İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunca meslekten çıkarma cezası verilip verilemeyeceğinin ortaya konulması gerekmektedir. 7068 sayılı Kanun'un 9. maddesinde, Devlet memurluğundan çıkarma cezası uygulanacak fiiller ve bu cezayı verme yetkisi ile ilgili olarak 657 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağı kuralına yer verilmiştir. 657 sayılı Kanun'un 126. maddesinde ise, Devlet memurluğundan çıkarma cezasının amirlerin bu yoldaki isteği üzerine, memurun bağlı bulunduğu kurumun yüksek disiplin kurulu kararı ile verileceği, disiplin kurulu ve yüksek disiplin kurulunun ayrı bir ceza tayinine yetkisinin olmadığı, cezayı kabul veya reddedeceği düzenlenmiştir. Diğer taraftan, 7068 sayılı Kanun uyarınca Emniyet Genel Müdürlüğü merkez teşkilatında görevli komiser yardımcıları hakkında meslekten çıkarma cezası verme yetkisi kural olarak Emniyet Genel Müdürlüğü Merkez Disiplin Kurulundadır. Ancak 7068 sayılı Kanun'un 18. maddesinin 2. fıkrası uyarınca meslekten çıkarma cezası Bakan veya Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulununca uygun görülmeyen dosyalar ile aynı Kanun'un 26. maddesinin 1. fıkrası uyarınca ast memurun üst memura tabi olması durumunda Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulunca polis memurları için meslekten çıkarma cezası verilebilmektedir. Bu bağlamda; İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun, Emniyet Genel Müdürlüğü kadrosunda bulunan bir komiser yardımcısına, yukarıda belirtilen istisnai hallerde meslekten çıkarma cezası verme yetkisi bulunmakta; bu istisnai durumlar dışında, Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılması teklif edilen komiser yardımcısı hakkında Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulunun, 657 sayılı Kanun'un 126. maddesinde yer verilen hüküm uyarınca, teklif edilen cezayı kabul veya reddetmesi gerekmekte olup, bunun dışında başka bir cezaya hükmetmesi durumunda, verilen cezanın yetki unsuru yönünden hukuka aykırı olacağı açıktır. Somut olayda ise, soruşturmacı tarafından, davacının Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılmasının teklif edildiği, ancak İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunca davacının "meslekten çıkarma" cezası ile cezalandırıldığı görülmektedir. Bu durumda, davacı hakkında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125/E-(a) maddesinde düzenlenen "İdeolojik veya siyasi amaçlarla kurumların huzur, sükün ve çalışma düzenini bozmak, boykot, işgal, kamu hizmetlerinin yürütülmesini engelleme, işi yavaşlatma ve grev gibi eylemlere katılmak veya bu amaçlarla toplu olarak göreve gelmemek, bunları tahrik ve teşvik etmek veya yardımda bulunmak" fiilini işlediğinden bahisle Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılması teklifi üzerine, bu teklifi görüşen İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ayrı bir ceza tayinine yetkisi bulunmadığından, cezayı kabul veya reddetmesi gerekirken, davacının fiili 7068 sayılı Kanun'un 8/2-(ı) maddesi kapsamında değerlendirilerek aynı Kanun'un 10/1 maddesinin tatbiki suretiyle "meslekten çıkarma" cezası ile cezalandırılmasına ilişkin olarak tesis edilen işlemde yetki unsuru yönünden hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.KARAR SONUCU :Açıklanan nedenlerle;1. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen . günlü, E:..., K:... sayılı kararın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 2/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'la değişik 50. maddesinin 2. fıkrası gereğince ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, kararı veren .. Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na 6545 sayılı Kanun'un 27. maddesi ile eklenen Geçici 8. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, █████/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.