Danıştay, ruhsatına aykırı faaliyet tespit edilen bir işyeri için verilen ruhsat iptali kararının usulüne uygun süre tanınmadan ve diğer yaptırımlar uygulanmadan tesis edilmesinin hukuka aykırı olduğuna karar verdi.
Özet: Belediyenin, bir restoranın ruhsata aykırı faaliyet gösterdiği iddiasıyla işyeri açma ve çalışma ruhsatını doğrudan iptal etme işlemi, ilgili mevzuatın ihlallerde öncelikle 15 günlük süre tanınarak aykırılıkların giderilmesi veya idari para cezası ile geçici faaliyet meni gibi daha hafif tedbirlerin uygulanmasını öngördüğü, aykırılığın giderilmediğine dair kesin bir tespit olmaksızın derhal ruhsat iptaline gidilemeyeceği gerekçeleriyle idare mahkemeleri tarafından hukuka aykırı bulunarak iptal edilmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : █████████Karar No : ████████ TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Restaurant Sanayi ve Ticaret Anonim ŞirketiVEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Bursa ili, Osmangazi ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde bulunan davacı şirkete ait " 3.sınıf içkili lokanta" faaliyet konulu işyeri için verilen iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin Osmangazi Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısı ile bildirilen ... tarih ve ... sayılı Başkanlık Olurunun iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; kesinleşmiş işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile faaliyet gösterdiği anlaşılan işyerinde, ruhsat sahibinin işyerinde ruhsatlı faaliyet yanında ruhsat harici faaliyet yürüttüğü, bir başka ifade ile kendi kusurlu davranışının mer'i mevzuata aykırılık oluşturduğu dikkate alındığında, bu aykırılığın giderilmesi için ruhsat sahibine İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in Ek. 3. maddesi uyarınca onbeş (15) günlük süre verilmesi, verilen sürede aykırılığın giderilmemesi halinde ise, 1608 sayılı Kanun'un 1. maddesi uyarınca işletmeciye idari para cezası verileceği ve yetkili idarenin öngördüğü ve onbeş (15) günden fazla olmayan bir süre kadar faaliyetin men'ine karar verileceği açık iken, anılan Yönetmelik'in 13. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali yolunda tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Tesis edilen işlemin usul ve yasaya uygun olduğu, davacıya İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik uyarınca gerekli sürenin verildiği ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.TETKİK HÂKİMİ : ...DÜŞÜNCESİ : Dava konusu ruhsat iptali işleminin, mimari projeye aykırılığın verilen sürede giderilmemesi nedeniyle tesis edilmiş ise de, aykırılığın giderilmesi için verilen süre sonunda işyerinde aykırılığın giderilmediğine dair herhangi bir tespit yapılmaksızın doğrudan işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı anlaşılmakla, temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE : 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinde; "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar.a) İnsan sağlığına zarar vermemek,b) Çevre kirliliğine yol açmamak,c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak. " hükmüne,3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesinde; "Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshası da muhtara bırakılır. Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister. Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir. Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir. ... " hükmüne yer verilmiştir. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 13. maddesinde; "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idareler tarafından ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edilir. İşyerinin bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde ruhsat kesinleşir. Kontrol görevini yerine getirmeyen yetkili idare görevlileri hakkında kanunî işlem yapılır. İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır. Ayrıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanunî işlem yapılır." düzenlemesine yer verilmiştir.Bursa ili, Osmangazi ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde bulunan taşınmazda davacı şirket tarafından içkili lokanta olarak işletilen işyerinde mimari projeye aykırı olarak ortak alanın işyerine dahil edilerek kullanıldığının █████/2023 tarihinde tespit edildiği, söz konusu aykırılığın giderilmesi için onbeş (15) gün süre verilmesine ilişkin yazının █████/2023 tarihinde tebliğ edildiği, █████/2023 tarihli denetim raporuna istinaden söz konusu imara aykırılığın verilen sürede giderilmediğinden bahisle davacı şirkete ait █████/2015 tarihli işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin █████/2023 tarihli davalı idare işleminin tesis edilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden ise; bir işletmeye işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilebilmesi için mevzuatta aranan diğer şartların yanı sıra işyerinin imara ve imarla ilgili düzenlemelere uygun olması gerektiği, diğer şartlarla birlikte bu hususun da işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusunun değerlendirilmesi aşamasında göz önünde bulundurulacağı, beyana dayalı olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı verildikten sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespit edilmesi halinde bu hususların giderilmesi için onbeş günlük süre verileceği ve süre sonunda noksanlık ve aykırılıkların giderilmediğinin tespit edilmesi halinde ise işyeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilerek işyerinin kapatılacağı anlaşılmaktadır. İdare Mahkemesince her ne kadar ruhsat sahibinin işyerinde kendi kusurlu davranışının mer'i mevzuata aykırılık oluşturduğu dikkate alınarak, aykırılığın giderilmesi için ruhsat sahibine İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in Ek. 3. maddesi uyarınca onbeş (15) günlük süre verilmesi, verilen sürede aykırılığın giderilmemesi halinde ise, 1608 sayılı Kanun'un 1. maddesi uyarınca işletmeciye idari para cezası verileceği ve yetkili idarenin öngördüğü ve onbeş (15) günden fazla olmayan bir süre kadar faaliyetin men'ine karar verileceği açık iken, anılan Yönetmelik'in 13. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de, verilen süre sonunda mimari projesine aykırılığın giderilip giderilmediğine dair yerinde tespit yapıldığının davalı idarece ortaya konulmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesinde hukuka uygunluk bulunmamaktadır. Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına ilişkin istinaf isteminin reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik görülmemiştir.KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin reddine, 2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle Üye ... ile Üye ...'nin karşı oyları ve oyçokluğuyla ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, 4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, █████/2026 tarihinde kesin olarak karar verildi.(X) KARŞI OY : Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, davalı idarenin temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının aynen onanması gerektiği oyu ile karara katılmıyoruz.