Danıştay 8. Daire, miras yoluyla intikal eden ticari plaka imtiyaz hakkının kanuni dayanak olmaksızın iptal edilmesini Anayasanın 35. maddesine aykırı bularak Bölge İdare Mahkemesi kararını onadı.
Özet: Mirasçıların süresi içinde başvuru yapmadığı gerekçesiyle murislerine ait ticari plaka imtiyaz hakkının idare tarafından iptal edilmesine ilişkin UKOME kararının hukuka aykırı olduğu iddiasıyla açılan davada; ilk derece mahkemesi idarenin işlemi hukuka uygun bulurken, bölge idare mahkemesi Anayasada güvence altına alınan mülkiyet hakkının ancak kanunla sınırlanabileceği ve yönetmelikle miras yoluyla intikal eden ticari plaka işletme hakkının kanuni dayanağı olmaksızın ortadan kaldırılamayacağı gerekçesiyle iptal kararını verdi ve bu karar davalı idarenin temyiz isteminin reddedilmesiyle Danıştay tarafından onandı.
T.C.
D A N I Ş T A YSEKİZİNCİ DAİREEsas No : █████████Karar No : █████████ TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVACILAR): 1- ... 2- ... 3- ... VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E.., K:...sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Davacılar tarafından, murisleri ... adına tescilli olan ... sayılı ticari plaka ile ilgili imtiyaz hakkının iptal edilmesine ilişkin █████/2017 tarihli, ... sayılı UKOME kararının iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... K:... sayılı kararda; ulaşım hizmetinin kamusal bir ihtiyaç niteliğinde ve süreklilik gerektiren bir kamu hizmeti niteliğinde olduğu, bu hizmetlerin toplumun geneline fayda sağlama amacına yönelik olduğu, bu alanda ihtiyaca göre yapılacak düzenlemelerde mevzuat uyarınca belediyelerin ve ulaşım koordinasyon merkezlerinin yetkilendirildiği, bu kapsamdaki hizmetlerin görülmesi maksadıyla bazı özel kişilere bir takım ruhsat ve izinlerin verilebildiği, verilen bu izinlerin kamu hizmetinin sağlıklı, kolay erişilebilir, hızlı ve sürekli şekilde yapılması amacına matuf olduğu, bu şekilde verilen izinler konusunda idarelerin her zaman düzenleme yapma hakkına sahip olduğu, bu hakkın kamu hizmetinin özelliğinden kaynaklandığı, bu şekilde yapılacak düzenlemelerin miras hakkına müdahale şeklinde değerlendirilebilmesi olanağının bulunmadığı, ortada sürekli şekilde görülmesi gereken bir kamu hizmetinin bulunduğu, bu kapsamda yapılacak düzenlemelerin kamu yararı amacına yönelik olduğu, dava konusu olayda da yönetmelik uyarınca mirasçıların veraset ilamının 1 yıl sonrasına kadar sürelerinin bulunduğu, bu şekilde hak sahibi olma konusunda mirasçılara fırsat/hak tanındığı, böylece kamu hizmetinin görülmesi ile mirasçılara tanınan hak arasında adil bir denge kurulduğu, tanınan süre dolduktan sonra kamu hizmetlerinin sürekliliği ilkesi uyarınca idarenin işlem tesis etmesinin tabii olduğu, bu kapsamda kamu hizmetinin sağlıklı işleyebilmesi amacına yönelik tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesince, Anayasa'nın 35. maddesinde, mülkiyet hakkının ancak kamu yararı amacıyla ve Kanun ile sınırlandırılabileceği açıkça vurgulanmasına karşın, dava konusu işlemin dayanağını oluşturan Yönetmelik hükmü ile ilgililerin miras yoluyla intikal eden ticari plaka işletme hakkından ibaret mülkiyet hakkının, herhangi bir Kanuni düzenleme olmaksızın, tamamen ortadan kaldırılması sonucunu doğurduğundan, dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun kabulüne, .... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, Bandırma İlçesi ... Taksi Durağına kayıtlı bulunan ... plakalı 2007 model fiat marka aracın sahibi ...'un █████/2014 tarihinde vefat ettiği, davacıların ise █████/2017 tarihine kadar idareye herhangi bir başvuruda bulunmadığı, davacıların plaka üzerindeki başvurularının ise UKOME'nin █████/2017 tarih ve ... sayılı kararı ile reddedildiği, bu halde (T) plaka hususunda yönetmelikte belirlenen süre içinde başvurmayan davacıların bu yöndeki istemlerinin reddi yönünde tesis edilen dava konusu UKOME kararında hukuka aykırı bir yan olmadığı, dava konusu işlemin mevzuat hükümleri doğrultusunda hukuka uygun şekilde tesis edildiği ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Davacılar tarafından, savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:HUKUKİ DEĞERLENDİRME:Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle,1. Temyiz isteminin reddine,2. ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K... sayılı kararının ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,5. Kesin olarak, █████/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi. KARŞI OY :(X)- Dava; davacıların murisleri ...'un █████/2014 tarihinde vefatı üzerine mirasçılardan davacı Salih Sadi Dikboz'un █████/2017 tarihli dilekçesi ile dava konusu ... sayılı plakanın yasal mirasçıları olarak adlarına tescili istemiyle yapılan başvurunun davalı idarenin █████/2017 tarihli cevap yazısıyla █████/2017 tarihli, ... sayılı UKOME kararı ile söz konusu plaka ile ilgili imtiyaz hakkının iptal edildiğinin bildirilmesini takiben davacıların █████/2019 tarihli ortak dilekçeleri ile dava konusu ... sayılı plakanın yasal mirasçıları olarak adlarına tescili istemiyle ikinci kez davalı idareye başvuruda bulunulması üzerine davalı idarenin █████/2019 tarihli cevabi yazısıyla █████/2017 tarihli, ... sayılı UKOME kararı ile Balıkesir Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen ve işlem tarihinde yürürlükte bulunan Ticari Taksi Yönetmeliğin Veraset Yoluyla İntikallerde Aranan Şartlar başlıklı 9. maddesinde "...Veraset ilamının 1 (bir) yıl sonrasında hala çalışma ruhsatı alınmaması halinde ticari plaka hakkı iptal edilir. Söz konusu plakanın kullanım hakkı Büyükşehir Belediyesinin tasarrufuna bırakılır." hükmü gereğince veraset ilamının 1 (bir) yıl sonrasında hala çalışma ruhsatı alınmadığından bahisle ticari plaka ile ilgili imtiyaz haklarının iptal edildiğinin bildirilmesi üzerine █████/2017 tarihli, ... sayılı UKOME kararının iptali istemiyle açılmıştır. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlıklı 7/(f) maddesinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." Büyükşehir Belediyesinin görevleri arasında sayılmıştır.Aynı Kanun'un "Ulaşım Hizmetleri" başlıklı 9. maddesinde "Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla, büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluş temsilcilerinin katılacağı ulaşım koordinasyon merkezi kurulur. Büyükşehir ilçe ve ilk kademe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım koordinasyon merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının (oda üst kuruluşu bulunan yerlerde üst kuruluşun) temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır. Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır." hükmüne yer verilmiştir. Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği'nin 18/1. maddesinde ise; “UKOME, büyükşehir içindeki kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesini sağlamak üzere; ulaşım, trafik ve toplu taşıma konularında üst düzeyde yönlendirici karar alma, uygulama, uygulatma ve ilgili mevzuattaki usulüne göre gereken tesisleri kurma, kurdurma ve işletme hak ve yetkilerine haizdir.” hükmüne yer verilmiştir.Balıkesir Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen ve işlem tarihinde yürürlükte bulunan Ticari Taksi Yönetmeliğin Veraset Yoluyla İntikallerde Aranan Şartlar başlıklı 9. maddesinde "...Veraset ilamının 1 (bir) yıl sonrasında hala Çalışma Ruhsatı alınmaması halinde ticari Plaka hakkı iptal edilir. Söz konusu plakanın kullanım hakkı Büyükşehir Belediyesinin tasarrufuna bırakılır." kuralına yer verilmiştir.Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararı ile her ne kadar, dava konusu işlemin dayanağını oluşturan Yönetmelik hükmü ile ilgililerin miras yoluyla intikal eden ticari plaka işletme hakkından ibaret mülkiyet hakkının, herhangi bir Kanuni düzenleme olmaksızın, tamamen ortadan kaldırılması sonucunu doğurduğu gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmişse de bu plakalara ilişkin imtiyaz haklarının ulaşım hizmetinin özelliği ve Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. ve 9. maddelerinde büyükşehir belediyelerine ulaşımla ilgili tanınan görevler kapsamında değerlendirilmesi gerekmekte olup; davalı Büyükşehir Belediyesince şehrin ulaşım hizmetleri konusunda güncelleme çalışmaları yapıldığı ve konu hakkında Yönetmelik çıkarılarak yeni kurallar getirildiği görülmüştür.Dosyanın incelenmesinden, belediye sınırları içerinde ulaşıma ilişkin düzenleme ve karar verme yetkisinin belediyelere / büyükşehir belediyelerine ait olduğu ve dava konusu işlemin dayanağı Yönetmelik hükmü ile ilgili belediyenin güncelleme çalışmalarından ve yapılan yeniliklerden olumsuz, aşırı ve tek taraflı olarak etkilenmemesi amacıyla makul beklentilerinin karşılanabilmesi için ilgililere uygun geçiş süreci tanındığı (1 yıl), bu süre içerisinde davacıların üzerilerine düşen yükümlülüğü yerine getirmedikleri ve dava konusu işlemle ilgililerin plaka üzerindeki tescil hakları ile kamu yararı arasında olması gereken adil dengenin kurulduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemin hukuka uygun olması sebebiyle davanın reddi gerektiğinden temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması görüşüyle, aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyoruz.