Danıştay Altıncı Daire, İzmir Torbalıdaki 1/1000 ölçekli uygulama imar planında öngörülen 10 metrelik yolun nazım imar planına aykırılık nedeniyle iptaline ilişkin kararı temyiz incelemesi sonucu onadı.
Özet: Yüksek Mahkeme, İzmirdeki bir parselin kuzeyinde planlanan 10 metrelik yol düzenlemesinin, daha üst kademe olan nazım imar planına aykırı olması nedeniyle 1/1000 ölçekli uygulama imar planının bu kısmını iptal eden Bölge İdare Mahkemesi kararını usul ve hukuka uygun bularak onamıştır; bu kararla, planlama hiyerarşisi ilkesi gözetilerek, alt kademe imar planlarının üst kademe planlara uygun olma zorunluluğu teyit edilmiş ve dava konusu planın belirli bir bölümüne ilişkin uyuşmazlık kısmen oy çokluğuyla kesinleşmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A Y ALTINCI DAİRE Esas No : █████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDENLER : I- (DAVACI) ... Valiliği (... İl Müdürlüğü) VEKİLİ : Av. ... II- (DAVALILAR) 1- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... 2- ... Belediye Başkanlığı/...VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF : I- (DAVALILAR) 1- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı 2- ... Belediye Başkanlığı II- (DAVACI) ... Valiliği (... İl Müdürlüğü)İSTEMİN ÖZETİ : İzmir İli, Torbalı İlçesi, ... Mahallesi, ... parsel sayılı taşınmazı da kapsayan alanda Torbalı Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararı ve İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararıyla kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali istemiyle açılan davanın reddi yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın Danıştay Altıncı Dairesinin █████/2020 tarih ve E:█████████, K:████████ sayılı kararı ile bozulması üzerine anılan bozma kararına uyularak, 1/1.000 ölçekli uygulama imar planında, ... sayılı parselin kuzeyinde öngörülen 10 metrelik yol kullanım kararı dışındaki kısmına karşı yapılan istinaf başvurusunun ek gerekçeyle reddine, ... sayılı parselin kuzeyinde öngörülen 10 metrelik yol kullanım kararına ilişkin bölümü yönünden ise istinaf başvurusunun kabulüne, kararın bu kısmının kaldırılmasına, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının parselin kuzeyinde öngörülen 10 metrelik yol kullanım kararına ilişkin bölümünün iptaline dair ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın, usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek bozulması istenilmektedir.SAVUNMALARIN ÖZETİ : Savunma verilmemiştir.DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairelerince verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı karar ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmadığından, anılan kararın 10 metrelik yol kullanım kararı dışındaki kısmının oy birliğiyle, 10 metrelik yol kullanım kararına ilişkin kısmının oy çokluğuyla ONANMASINA, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, █████/2025 tarihinde kesin olarak karar verildi. KARŞI OY (X) : İzmir İli, Torbalı İlçesi, ... Mahallesi, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda yapılan 1/1000 ölçekli uygulama imar planının 10 metrelik yaya yoluna ayrılan kısmı yönünden yapılan incelemede, temyize konu idari dava dairesince, 1/5000 ölçekli ... Mahallesi Nazım İmar Planı sistematiği içinde 10 metrelik yolların konumu ve genişliğinin açık olarak gösterilmiş olmasına rağmen, davacıya ait ... parsel sayılı taşınmazın kuzeyinde 10 metrelik yol öngörülmediğinden, dava konusu 1/1000 ölçekli ... Mahallesi Uygulama İmar Planında ... parsel sayılı taşınmazın kuzeyinde öngörülen 10 metrelik yola ilişkin olarak planlar arasında uyum bulunmadığı; nazım imar planında öngörülmeyen 10 metre genişliğindeki yolun 1/1000 ölçekli uygulama imar planında öngörülmesinin planlama hiyerarşisine aykırı olduğu sonucuna varılarak mahkeme kararının bu kısmının kaldırılarak 10 metrelik yol yönünden dava konusu uygulama imar planının iptaline karar verilmiştir.14 Haziran 2014 tarih ve 29030 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin "Mekânsal planlama kademeleri ve ilişkileri" başlıklı 6. maddesinde; "... (2) Mekânsal planlar, plan kademelenmesine uygun olarak hazırlanır. Her plan, planlar arası kademeli birliktelik ilkesi uyarınca yürürlükteki üst kademe planların kararlarına uygun olmak, raporu ile bütün oluşturmak ve bir alt kademedeki planı yönlendirmek zorundadır. (3) Arazi kullanım ve yapılaşmada sadece mekânsal strateji planları, çevre düzeni planları ve imar planları kararlarına uyulur. ..." hükmüne, "Gösterim (lejand) teknikleri" başlıklı 10. maddesinde; "(1) Her türlü mekânsal plan, kendi kademesinin ve yapılış amacının gerektirdiği çizim ve gösterim tekniğine göre hazırlanır. (2) Planlar, Bakanlıkça belirlenen ve EK-1 Gösterimler başlığı altında yer alan EK-1a Ortak Gösterimler, EK-1b Mekânsal Strateji Planları Gösterimleri, EK-1c Çevre Düzeni Planı Gösterimleri, EK-1ç Nazım İmar Planı Gösterimleri, EK-1d Uygulama İmar Planı Gösterimleri ve EK-1e Detay Kataloğuna uygun olarak hazırlanır." hükmüne yer verilmiştir.Yer verilen normun incelenmesinden, her ölçekteki planların bu Yönetmeliğin Ek-1. maddesinde yer alan lejant ve plan çizim normlarına göre hazırlanacağı anlaşılmaktadır. EK-1 Gösterimler başlığı altında yer alan EK-1ç Nazım İmar Planı Gösterimleri altında düzenlenen lejant gösterimleri incelendiğinde; erişme kontrolü karayolu, birinci derece yol, ikinci derece yol olarak adlandırılan üç adet lejant gösteriminin yer aldığı, EK-1e Detay Kataloğundan incelendiğinde ise, 10 metre enkesitli yolun, bu lejant gösterimlerinin geometrik ve sınır tip tipi şekillendirmesini kapsamadığı görülmüştür. Öte yandan, aynı EK-1 Gösterimler başlığı altında yer alan EK-1d Uygulama İmar Planı Gösterimleri altında düzenlenen lejant gösterimleri incelendiğinde; erişme kontrolü karayolu (Otoyol), bölünmüş taşıt yolu ve taşıt yolu olarak adlandırılan üç adet lejant gösteriminin yer aldığı yine bunlarla beraber yaya yolu ve bisiklet yolu gibi en alt düzey yolların düzenlendiği görülmüş olup, böylelikle uygulama imar planında en küçük düzeyde dahi taşıt yollarının ve diğer yolların tamamının gösterileceği anlaşılmaktadır. Esasen tüm yollar ve birbirleriyle olan bağlantılarını içeren hususların ulaşım ana planında değerlendirilmesi gerekmektedir.Yine, EK-1 Gösterimler başlığı altında yer alan EK-1c Çevre Düzeni Planı Gösterimleri altında düzenlenen lejant gösterimleri incelendiğinde; erişme kontrolü karayolu, birinci derece yol, ikinci derece yol ve üçüncü derece yol olarak adlandırılan dört adet lejant gösteriminin yer aldığı, böylelikle yol ağlarının gösterilmesi bakımından nazım imar planından daha ayrıntılı bir düzenleme yapıldığı görülmektedir.Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliğinin "Nazım imar planı" başlığını taşıyan 23. maddesinde; nazım imar planında karar düzeyi ve içerikleri bakımından, uygulama imar planındaki detay kararlar alınmaması esas olup, uygulamaya dönük kararlar uygulama imar planlarında belirleneceği belirtilmiş ve maddenin devamında nazım imar planlarının hazırlanması sürecinde ana ulaşım sistemi (Karayolu, demiryolu, denizyolu, havayolu, terminal, gar, liman ve havalimanı)' nin analiz, etüt ve araştırmaların yapılacağı hususu düzenlenmiştir.Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği ile Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinde yukarıda sözü edilen yol tanımları yapılmamıştır.Ölçeği gereği genel kullanım kararları ile başlıca bölge tiplerini belirleyen nazım imar planının, uygulama imar planıyla düzenlenmesi gereken imar adaları oluşturulmadan belirtilen nitelikteki yol kullanımını ihdas etmesinin planlama ilkeleri bakımından mümkün olmadığı, nitekim dava konusu uygulama imar planının dayanağı olan nazım imar planı paftasının incelenmesinden uyuşmazlığa konu "yol" un geçtiği bölgede nazım imar planında ada bazında bir düzenleme yapılmadığı hususu gözetildiğinde, özellikle yapı adalarını ve bu bağlamda da farklı kullanım kararlarına konu alanları birbirinden ayıran ve bunlar arasındaki ulaşım ihtiyacının karşılanması amacına hizmet eden yolların uygulama imar planı kararları ile getirilmesi mümkündür.Dolayısıyla 1/5000 ölçekli nazım imar planında düzenlenmeyen 10 metrelik yol fonksiyonunun 1/1000 ölçekli uygulama imar planında düzenlenmesinin tek başına plan hiyerarşisine aykırılık oluşturmadığı sonucuna varılmaktadır.Bu durumda, yukarıda belirtilen gerekçeler de göz önüne alındığında, dava konusu uygulama imar planının 10 metrelik yola ilişkin kısmı yönünden hukuka uyarlık olmadığı yönündeki Dairemiz kararına katılmamaktayım.