trafik kazası sonucu oluşan değer kaybı ve araç mahrumiyet tazminatı davasında işleten sıfatı ve zamanaşımı define dair ilk derece kararının istinaf incelemesi.

Trafik kazası sonucu oluşan değer kaybı ve araç mahrumiyet tazminatı davasında işleten sıfatı ve zamanaşımı define dair ilk derece kararının istinaf incelemesi.

Özet: Bir trafik kazası sonucunda aracında değer kaybı ve mahrumiyet zararı oluşan davacının açtığı davada, ilk derece mahkemesi davalı belediyeyi aracı uzun süreli kiraladığı için işleten sıfatının kalmadığı gerekçesiyle husumet yokluğundan reddederken, diğer davalıya yönelik olarak ıslah dilekçesiyle artırılan talep miktarının zamanaşımına uğradığına karar vererek, yalnızca dava dilekçesindeki başlangıçtaki talebi kabul etmiş, araç mahrumiyet zararı tespitinde ise aracın özellikleri, hasarın niteliği ve onarım süresi gibi objektif kriterlerin dikkate alınması gerektiğini belirtmiştir.

T.C.

ANTALYA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

14. HUKUK DAİRESİ

KARAR TARİHİ:█████/2026

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ:DENİZLİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

KARAR TARİHİ:█████/2023

DAVANIN KONUSU:Tazminat (Trafik Sigorta Sözleşmesi Kaynaklı Rücuen)

GEREKÇE TARİHİ:█████/2026

İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.

Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin ... plakalı aracın sahibi olduğunu, müvekkiline ait aracın 20.04.2019 tarihinde ...'nın sevk ve idaresinde ... sokak istikametinden gelip ...'ndan düz olarak ... caddesi istikametine geçiş yapmak üzere kavşağa girdiği esnada ... plakalı ...'ın sevk ve idaresindeki aracın kavşakta dur levhası olmamasına rağmen geçiş hakkı olan araçlara geçiş hakkı verme kuralını ihlal etmesi sonucunda maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini söz konusu aracın kaza nedeniyle hasar gördüğünü ve aracı kullanamamaları nedeniyle mahrum kaldıklarını, müvekkili şirketin maliki olduğu ve ...'nın sevk ve idaresindeki ... plakalı ... model porsche panamera marka araca çarpılması sonucunda meydana gelen trafik kazasında müvekkili şirketin maliki olduğu araç sürücüsünün kusursuzluğunun tespitine, şimdilik 100,00 TL değer kaybı tazminatını kaza tarihi olan 23.04.2019 tarihi itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan tahsiline şimdilik 100,00 TL araç mahrumiyet bedelinin kaza tarihi olan 20.04.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile beraber davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ:

Davalı ... Belediyesi vekili cevap dilekçesinde özetle; görev, yargı yolu, yetki, husumet, zamanaşımı, hak düşürücü süre yönünden itirazlarının bulunduğunu, söz konusu aracı ... Ulaşım Sanayi Tic. A.Ş'ye 5 yıllığına kiraladıklarını, kazaya karışan ... plakalı aracın uzun süreli olarak dava dışı şirkete kiralandığını, bu nedenle müvekkili şirketin herhangi bir kusurunun bulunmadığını, idarelerinin işleten sıfatı bulunmadığından davanın husumet nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiğini, davanın ... Sigorta A.Ş'ye ihbarını talep ettiklerini, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davayı kabul etmediklerini, müvekkilinin kusurunun bulunmadığını kusur konusunda rapor aldırılmasını ve davanın reddine karar karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ :

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; "... somut olayda, ... plakalı aracın davalı ... Belediyesi ile feri müdahil ... Belediyesi ... Şirketi arasında █████/2014 tarihinde imzalanan uzun süreli Kira Sözleşmesine istinaden dava dışı şirkete teslim edildiği dosya kapsamından anlaşılmakla, bu haliyle Davalı ... Belediyesinin uzun süreli araç kira sözleşmesi ile araç üzerindeki fiili hakimiyetinin ortadan kalktığı ve işleten sıfatının son bulduğu anlaşılmakla, davalı ... Belediyesi yönünden açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine dair karar verilmiş ve davacı resmi kayıtlara göre dava açmakta olup uzun süreli kira ilişkisini dava açılmadan evvel bilemeyeceğinden ... Belediyesi lehine vekalet ücreti ve yargılama gideri takdir edilmemiştir... Kaza tarihinden işbu davanın açıldığı █████/2019 tarihine kadar 2 yıllık zamanaşımı süresi geçmemesine rağmen ıslah dilekçesinin sunulduğu █████/2023 tarihine kadar 2 yıllık zamanaşımı süresi geçmiştir. Bu nedenle mahkememizce, davalı ... vekilinin zamanaşımı definin kabulü ile dava dilekçesi ile talep edilen kısım yönünden talebin kabulüne, ıslah ile artırılan kısım yönündeki talebin ise reddine karar verilmiştir. (Nitekim Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin E:██████████, K:█████████ sayılı ve Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin E:█████████, K:████████ sayılı kararları da aynı yöndedir.)

Ayrıca davalı ...'ın cevap dilekçesi her ne kadar süresinde değil ise de; süresinde cevap dilekçesi vermemenin, ıslahla artırılan dava değerine karşı süresinde zamanaşımı definde bulunmaya engel teşkil etmediği, bu hususun yerleşmiş yüksek yargı kararları ile sabit olduğu anlaşılmaktadır. (Nitekim Ankara BAM 5. Hukuk Dairesinin █████████ Esas █████████ Karar Sayılı █████/2020 tarihli emsal ilamı da aynı yöndedir.)

Araç mahrumiyetine ilişkin zararın değerlendirilmesinde ise; talep edilen araç mahrumiyetine ilişkin zararın belirlenmesinde; hasara uğrayan aracın markası, özellikleri ve model yılı ile aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği dikkate alınarak objektif olarak hasara uğrayan aracın onarımı için gerekli süre ve emsal aracın ikamesinin kullanımı için ödenecek ücret ile bu aracın kullanılamadığı süre içerisinde elde edilen yararlar dikkate alınarak sözkonusu zararın kapsamı belirlenmesi gerekmektedir. Mahkememizce alınan ... tarihli bilirkişi raporunun Yargıtay ve BAM emsal kararlarına uygun (Antalya BAM 4. HD █████████ E. ████████ K.) ve hüküm kurmaya elverişli olduğu kanaatine varılarak davaya konu kaza sonrası davacının aracının onarım süresi boyunca aracından mahrum kaldığı ve ikame araç hizmeti de aldığının dosya kapsamında sabit olduğu ve davalı sürücü ...'ın da kazada kusurunun bulunduğu anlaşılmakla araç mahrumiyet bedelinden sorumluluğuna hükmetmek gerekmiştir. Islaha karşı zamanaşımı defi hususundaki yukarında yapılan açıklamalar aynen burada da geçerli olup, davacı lehine dava dilekçesinde talep edilen miktar kadar tazminata hükmedilmiştir.

Haksız fiilden doğan tazminat alacaklarında kural olarak faiz başlangıcı olay tarihidir. Zarar gören, tazminat alacağına zararın doğduğu an hak kazanır. Haksız fiillerde olayın vuku tarihinde alacağın muaccel olduğu ve dolayısıyla borçlunun temerrüde düştüğü kabul edilmekte haksız fiil failinin temerrüdü için ayrıca alacağı istemeye yönelik ihtar keşide edilmesine gerek bulunmamaktadır. Bu nedenle davalı ... açısından faiz başlangıcı kaza tarihi olarak kabul edilmiş; ayrıca taleple bağlı kalınarak hükmedilen tazminata yasal faiz uygulanması gerektiği" gerekçesiyle; "davanın kısmen kabul kısmen reddi ile; 1-100,00 TL araç değer kaybı tazminatının ve 100,00 TL araç mahrumiyet bedelinin kaza tarihi olan █████/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... 'dan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, 2- Davalı ... Başkanlığı hakkında açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeni ile reddine" karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:

Karara karşı, davacı vekili ve davalı ... Belediyesi vekili istinaf yasa yoluna başvurmuştur.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkilinin aracını süren ...'nın ... sokak istikametinden ... kavşağına girip ... caddesi istikametine geçmek üzere kavşağa girdiği esnada, davalı sürücü ...'ın dur levhasına uymayarak geçiş hakkı olan araçlara geçiş hakkı vermediği, kavşak içinde kendi şeridinde yol alma kurallarını ihlal ettiği, bu nedenle %100 asli kusurlu olarak trafik kazasına sebebiyet verdiği, kazanın müvekkilinin maddi zararına yol açtığı, kazadaki kusur oranının belirlenmesi için bilirkişi raporları alınmış ve çelişkili raporlar sonucu 23.09.2022 tarihli ara kararla müvekkili sürücüye %70, davalı sürücüye %30 kusur biçildiği, ancak bu kanaatin detaylı gerekçesinin açıklanmadığı, hangi raporun hükme esas alındığının belirtilmediği, trafik kazasındaki kusur tespitinde bilirkişi incelemesinin zorunlu olduğu halde hakimin takdir yetkisini usulüne uygun kullanmadığı, davalı ... Belediyesi'nin araç sahibi ve sorumlu olduğu, pasif husumet yokluğu nedeniyle davalı belediyeye karşı davanın reddilmesinin usulsüz olduğu, araç değer kaybı tazminatı hesaplanırken rayiç bedel belirlemesinin piyasa araştırması yapılmadan, sadece kasko değer listesine dayandırıldığı ve bu usulün yanlış olduğu, mahrumiyet bedelinin olağan akışa ve piyasa değere aykırı olduğu, piyasa sorgulaması ile rapordaki kira bedelinin düşük olduğunun gözlemlendiği, itirazların reddedildiği, yargılama süresinin 3 yılı aşkın uzunluğunda olduğu ve müvekkilinin makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğini beyanla, ilk derece mahkeme kararının kaldırılmasını talep ve istinaf etmiştir.

Davalı ... Belediyesi vekili istinaf dilekçesinde özetle; ... plakalı aracın davalı idare ile feri müdahil ... Belediyesi ... Şirketi arasında imzalanan Kira Sözleşmesine istinaden ... Belediyesi ... Şirketi’ne teslim edildiğini, idarenin uzun süreli araç kira sözleşmesi ile araç üzerindeki fiili hakimiyetinin ortadan kalktığını ve işleten sıfatının son bulduğunun mahkeme kararıyla sabit bulunduğunu, idarenin herhangi bir sorumluluğu bulunmadığını, davacının idareye atfettiği kusuru kabul etmediklerini ve davacının idare aleyhine bir ıslah talebinde de bulunmadığını, tüm bu sebeplerle davacının iddialarının haksız ve mesnetsiz olduğunu, Denizli Ticaret Mahkemesi’nin ... E. - ... K. sayılı kararının idare aleyhine husumet yokluğu nedeniyle reddedilmesinin usul ve yasalara uygun olduğunu, ancak idare lehine vekalet ücretine hükmedilmemesinin usul ve yasalara aykırı olduğunu, davanın idare aleyhine açılması nedeniyle idarenin taraf sıfatını kazandığının açık olduğunu, davanın husumet nedeniyle reddedilmesi halinde vekalet ücretinin takdir edilmemesinin tarifenin 7/2.fıkrasına açıkça aykırılık teşkil ettiğini beyanla, ilk derece mahkeme kararının bu yönlerden kaldırılmasını talep ve istinaf etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Dava, trafik kazasından doğan haksız fiile dayalı araç değer kaybı ve ikame araç tazminatı istemine ilişkindir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

HMK'nın 359/3 maddesi uyarınca; dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, HMK'nın 355/1 maddesi gereği incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, re'sen gözetilmesi gereken, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına, dosya kapsamında yer alan kaza tespit tutanağı ile uyumlu kusura ilişkin bilirkişi raporları kapsamında davacı araç sürücüsünün %70 oranında, davalı araç sürücüsünün %30 oranında kusurlu bulunmasına, raporlar arasında çelişki bulunmamasına, hükme esas alınan bilirkişi raporlarının yasal mevzuat hükümlerine uygun olmasına ve ilk derece mahkemesince karara esas alınmasında hukuka aykırı bir yön bulunmamasına, davanın belirsiz alacak değil kısmi dava olduğu tespit edilerek yapılan zamanaşımı değerlendirmesinin yerinde olmasına, kazaya sebebiyet veren aracın uzun süreli kira sözleşmesi ile dava dışı şirkete kiralanması nedeniyle davalı belediye işleten sıfatını taşımadığından hakkında açılan davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemesine, davacının, dava açarken trafik kayıt malikine husumet yöneltmesinde kusuru bulunmaması nedeni ile işleten sıfatını taşımayan davalı belediye lehine davanın reddi sebebiyle vekalet ücretine hükmedilmemesinin yerinde bulunmasına, usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşılan karara karşı davacı vekili ve davalı ... Belediyesi vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davacı vekilinin ve davalı ... Belediyesi vekilinin ilk derece mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,

2-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 732,00 TL maktu istinaf karar harcından peşin olarak yatırılan 269,85 TL harcın mahsubu ile bakiye 462,15 TL istinaf karar harcının davacı taraftan tahsili ile Hazine'ye GELİR KAYDINA, harç tahsil müzekkeresinin ilk derece mahkemesince YAZILMASINA,

3-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 732,00 TL nispi istinaf karar harcından peşin olarak yatırılan 269,85 TL harcın mahsubu ile bakiye 462,15 TL istinaf karar harcının davalı ... Belediyesi'nden tahsili ile Hazine'ye GELİR KAYDINA, harç tahsil müzekkeresinin ilk derece mahkemesince YAZILMASINA,

5-Davacının ve davalının istinaf başvurusu nedeniyle yaptığı yargılama masraflarının kendi üzerinde BIRAKILMASINA,

6-Kullanılmayan istinaf gider avansının 6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi uyarınca ilk derece mahkemesince ilgilisine İADESİNE,

7-İstinaf incelemesi dosya üzerinden yapıldığından taraflar leh ve aleyhine vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,

8-Kararın ilk derece mahkemesi tarafından taraflara TEBLİĞİNE,

Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle ve 6100 sayılı HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince KESİN olarak karar verildi.█████/2026

...