Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesinin elektrik arızası ve disk hasarı nedeniyle e-defter zayiatı belgesi talebine ilişkin kararı.
Özet: Bir şirket, elektrik arızası sebebiyle bilgisayar diskinde meydana gelen hasar sonucu 2023 dönemi e-defter ve berat dosyalarının zayi olduğunu ileri sürerek zayi belgesi verilmesini talep etmiştir; mahkeme ise Türk Ticaret Kanununun defter ve belgelerin zayi olması halinde belge verilmesi için yangın, su baskını, yer sarsıntısı gibi afetler veya hırsızlık gibi belirli koşullar aradığını, dolayısıyla elektrik arızasından kaynaklanan disk hasarının bu yasal tanıma uymadığını, Ankara Bölge Adliye Mahkemesinin emsal kararlarıyla da desteklenen bir yorumla belirtmiştir.
T.C. ANKARA 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas - Karar No: ████████ Esas - ████████
T.C.ANKARA12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO : ████████ EsasKARAR NO : ████████T Ü R K M İ L L E T İ A D I N AK A R A RDAVALI : HASIMSIZDAVA : Zayi Belgesi VerilmesiDAVA TARİHİ : █████/2024KARAR TARİHİ : █████/2025KARAR YAZIM TARİHİ : █████/2025 Mahkememizde görülen yukarıda yazılı davanın yapılan açık yargılaması sonunda;DAVA : Davacı şirket yetkilisi dava dilekçesinde, █████/2024 tarihinde meydana gelen elektrik arızası sebebi ile veri kurtarma hizmeti sağlayan ...Bilgi ve İletişim Sistemleri Ltd. Şti.'ne başvurulduğunu, bu şirketçe █████/2024 tarihinde düzenlenen tutanağa göre ani ve sürekli elektrik kesintilerinden, voltaj düşüklüğü ve yüksekliği nedeni ile elektrik elektronik ve-veya hareketli sistemlerin mekanik arızalanması nedeni ile diskin arızalandığını ve disk yüzeyindeki hasar nedeni ile verilere erişilmesinin mümkün olmadığını belirterek şirketlerinin ███████, 11 ve 12 dönemlerine ait e-defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının zayi olduğuna dair zayi belgesi verilmesini istemiştir. CEVAP : Dava hasımsız olarak açıldığından davaya cevap verilmemiştir.DELİLLER : Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne, Sosyal Güvenlik Müdürlüğü'ne, Gelir İdaresi Başkanlığı'na yazılan yazı cevapları, dava dosyasında bulunan diğer deliller.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Dava, elektrik arızasından kaynaklı disk hasarı nedeniyle davacı şirketin ███████, 11 ve 12 dönemlerine ait e-defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının zayi olduğuna dair zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.TTK'nun 82/7. maddesinin "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir" hükmü uyarınca zayi belgesi verilebilmesi için;1-Zayi olan belgenin bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgelerden olması,2-Defter ve belgenin su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet ya da hırsızlık sebebiyle kaybolması,3-Zıyanın kanuni saklama süresi içinde meydana gelmesi,4-Tacirin zıyanın öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde mahkemeye başvurması koşullarının birlikte gerçekleşmesi gerekir.Elektronik Defter Genel Tebliği (Sıra No:1)'de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Sıra No:3)'in "44. e-Defter Dosyaları, Berat Dosyaları ve Muhasebe Fişlerinin Muhafaza ve İbrazı" başlıklı bölümünde, "1. c) Defterlerini elektronik ortamında tutanlar, e-Defter dosyaları, elektronik ortamda oluşturulan muhasebe fişleri ve ilgili berat dosyalarını vergi kanunları, Türk Ticaret Kanunu ve diğer düzenlemelerde yer alan süreler dâhilinde elektronik, manyetik veya optik ortamlarda (kağıt ortamda tutulması tercih edilen muhasebe fişleri kağıt ortamda) muhafaza ve istenildiğinde elektronik, manyetik veya optik araçlar vasıtasıyla eksiksiz ve okunabilir şekilde ibraz etmekle yükümlüdür."Aynı Tebliğin "7. Diğer Hususlar" başlıklı bölümünde, "7.1. e-Defter tutanlar, Vergi Usul Kanununda belirtilen "Mücbir Sebep" halleri nedeniyle e-Defter veya beratlarına ait kayıtlarının bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi ve e-Defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-Defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde, söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren tevsik edici bilgi ve belgeleri ile birlikte 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yetkili mahkemesine başvurarak kendisine bir zayi belgesi verilmesini istemelidir. Mahkemeden zayi belgesinin temin edilmesini müteakip, zayi belgesi ile birlikte durumun Başkanlığa yazılı olarak bildirilmesi ve Başkanlık tarafından istenilen bilgi ve belgelerin (talep edilecek bilgi ve belgeler e-Defter Uygulama Kılavuzunda açıklanır) ibraz edilmesi halinde, mükelleflerin zayi olan e-Defter kayıtlarının yeniden oluşturulması ve bunlara ait yeni oluşturulan e- Defter ve berat dosyalarının e-Defter uygulaması aracılığı ile Başkanlık sistemine yeniden yüklenmesi için Başkanlık tarafından yazılı izin verilir." düzenlemelerine yer verilmiştir.Bu açıklamalar ışığında dosya kapsamı değerlendirildiğinde, zayi belgesi istenebilmesi için defter ve belgelerin su baskını, yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle kaybolması gerektiği, davacı şirketin e-Defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının ise elektrik arızası nedeni ile bilgisayar diskindeki hasar nedeni ile kaybolduğu, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi'nin █████/2024 tarih ve █████████ esas, █████████ karar, █████/2022 tarih ve ████████ esas, █████████ karar, █████/2021 tarih ve ████████ esas, █████████ karar sayılı kararlarında da belirtildiği gibi e-defter ve berat dosyalarının tacirin elinde olmayan sebepler ile değil, özen yükümlülüğünü yerine getirmemesi nedeni ile zayi olduğu, zira davacı şirketin e-Defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlarında saklanması için hizmet alabileceği gibi verilerini yedekleyebileceği, davacının basiretli tacir gibi davranma yükümlülüklerini ihlal ettiği, diğer taraftan Gelir İdaresi Başkanlığı' yazı cevabına göre ikinci kopyaları sisteme yüklenmese de dava konusu e-Defter dosyaları ile bunların berat dosyalarının sisteme yüklü olduğu anlaşıldığından anlaşıldığından aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davanın reddine,2-Alınması gereken 615,40 TL maktu harçtan 427,60 TL peşin harcın düşümü ile eksik kalan 187,80 TL harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,3-Davacının karşıladığı yargılama harç ve giderlerinin üzerinde bırakılmasına,4-Karar kesinleştiğinde davacıdan alınan avansın harcanmayan kısmının re'sen yatırana iadesine,Dair davacı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka yer Asliye Ticaret Mahkemesine ya da bulunmadığı takdirde Asliye Hukuk Mahkemesine dilekçe verilmesi sureti ile Ankara Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. █████/2025 ¸ e-imzalıdır ¸ e-imzalıdır