Bursa Bölge Adliye Mahkemesinin, eser sözleşmesinden kaynaklanan tahkim sürecinde hakem reddi talebinin süresi, yetkili mahkeme ve iptal davası kapsamındaki değerlendirilmesine dair istinaf kararı.
Özet: Bir eser sözleşmesinden doğan uyuşmazlıkta verilen hakem kararının ardından, davacı, yeni ortaya çıkan delillere dayanarak hakemlerin reddini talep etmiştir. Yerel mahkeme, hakemlerin karar verdikten sonra reddedilemeyeceğini ve bu tür taleplerin ancak hakem kararının iptali davası sürecinde değerlendirilmesi gerektiğini belirterek reddi talebini usulen geri çevirmiştir. Davacı, istinaf başvurusunda, talebin yeni delillere dayanması nedeniyle süresinde olduğunu ve tahkim süreci tamamlanmış olsa bile hakem reddi taleplerinin hangi mahkemede ve ne zaman inceleneceği konusunda yargı organları arasında oluşan çelişkili görüşlere dikkat çekerek karara itiraz etmiştir.
T.C. BURSA BAM .... HUKUK DAİRESİ
T.C. BURSA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A .... HUKUK DAİRESİ K A R A R DOSYA NO : KARAR NO : BAŞKAN : ... ...ÜYE : ... ...ÜYE : ... ...KATİP : ... ...İNCELENEN KARARINMAHKEMESİ : BURSA ... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : KARAR NO :EK KARAR TARİHİ : İSTİNAF BAŞVURU TARİHİ : DAVACI : VEKİLLERİ : Av. ... -DAVALI : ... - VEKİLİ : Av. ... -BİRLEŞTİRİLEN MAHKEMEMİZİN ... ESAS SAYILI DAVASINDA; DAVACI : ... -VEKİLİ :Av. ... - DAVALI : VEKİLİ : Av. ... - HAKEM : ... - ... DAVANIN KONUSU : Hakem Tayini (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)B.A.M. KARAR TARİHİ : KARAR YAZIM TARİHİ : Davacı tarafından, davalı aleyhine açılan davanın yapılan yargılaması sırasında ... vekili tarafından ileri sürülen hakemin reddi talebinin reddine dair verilen ek karara süresi içinde ........ vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan ön inceleme sonunda;GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:......... vekili █████/2019 tarihli dilekçesinde, taraflar arasındaki .........ve hidro elektrik santrali inşaatına ilişkin sözleşme sebebiyle ve tahkim şartına istinaden Prof. Dr. ...'in üçüncü hakem olarak atandığını, hakem heyetinin yargılamayı tamamlayarak █████/2017 tarihli karar verdiğini bu karara karşı MTK 15. uyarınca iptal davası açıldığını, iptal davasının halen sürdüğünü, o davaya iki hakemin reddine ilişkin gerekçelerini de bildirdiklerini ancak sonradan yeni bir vakıa ortaya çıktığını, işbu dilekçe ile hakemlerden ... ve .......'un reddini talep ettiklerini belirtmiştir.Karşı taraf .......vekili, hakem heyetinin usulüne ve yasaya uygun olarak seçilerek görev belgeleri tamamlanarak göreve ve tahkim yargılamasına başlayarak 23.12.2017'de karar verdiğini, karşı taraf ... firmasının, bu hakemlerin seçimine tahkim yargılaması tamamlanıncaya kadar hiç bir itirazda bulunmadığını, hakem kararı kısmen kabul olarak çıkınca karşı taraf ... firmasının, hakemlerin tarafsızlığını kararla birlikte yitirdikleri iddiasını iptal davasında gerekçe olarak sunduğunu, hakem kararına karşı açılan iptal davasında ,Bursa Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesi Başkanlığı’nın ilk derece mahkemesi olarak yaptığı inceleme sonunda 2018/1 esas sayılı dosyasında verdiği ret kararında da hakemlerin reddi konusunda benzer bir gerekçeyle davacının " hakem reddi " talebinin usul ve yasaya uygun olmadığı ve açılan iptal davasının reddine karar verdiğini, karşı taraf ... Firmasınca, Yargıtay'daki temyiz incelemesi devam eden iptal dava dosyasına, ilk derece mahkemesine " hakem reddi" talepli dilekçe verdiklerini karşı taraf ...... firmasının haksız ve mesnetsiz taleplerle Yargıtay'da dosyanın karara çıkmasını ve böylece hakem kararının kesinleşmesini engelleme amaçlarını ortaya koyduğunu, karşı tarafın hakem kararından sonra hakemlerin 0 tarafsızlığını yitirdiğine yönelik talebinin hem kanun ve usule aykırı, hem de esasen haksız ve mesnetsiz olduğunu beyan etmiştir.Mahkemece, hakemin reddinin ve tahkimin sona erdiğinin tespitinin eldeki dava üzerinden yapılmasının mümkün olmadığı, eldeki dava sadece hakem seçimine ilişkin olup nitelik itibariyle kararın kesin olduğu, bu aşamadan sonra hakemi değiştirmek mümkün olmadığı gibi karar vererek dosyadan el çekmiş hakemleri reddetmenin de mümkün olmadığı, hakemin reddine dair hükümden sonra ortaya çıkan sebeplere dayanılacaksa bu tür talep ve iddiaların ancak hakem kararının iptali davasında ileri sürülüp değerlendirilebileceği, aksi halde bu yolun tüm hakem kararlarının iptali için kimsenin ön görmediği olağan üstü bir kanun yolu haline geleceği, hakemle taraflardan biri arasında şüphe çekecek boyutta ve olağan üstü sayıda telefon irtibatı kurulmuş olduğu sabit olsa dahi eldeki dava üzerinden hakem kararının sıhhatini etkileyecek bir karar verilmesinin usulen mümkün olmadığı gerekçesiyle talebin reddine karar verilmiştir.Talep eden vekili istinaf dilekçesinde, talebe dayanak vakıa olan ve Ankara CBS dosyasına sunulan 01.11.2019 tarihli bilirkişi raporu ile soyut dedikodu olmaktan çıkıp elle tutulur delille desteklenen bir duruma dönüşen bu vakıalarla ilgili ret talebi 15.06.2019 tarihli olmakla, ret talebinin süresinde yapılmadığı iddiasının dinlenemeyeceğini, yerel mahkemenin istinaf talebi konusunu oluşturan "ret talebinin aşama itibarı ile iptal davasında ileri sürülmesi gerektiğinden incelenmeksizin usulen reddi" kararı ile .... Hukuk Dairesi’nin ilk derece olarak baktığı iptal davası gerekçesinde yer alan "ileri sürülen ek iptal sebebinin esasen bir ret talebi olduğu ve bu konuda görevli yetkili mahkemeye süresinde başvuru yapılmadığı" gerekçeleri arasında açık bir çelişki olduğunu, bu iki karar ve gerekçesinin aynı hukuk ortamında aynı anda aynı sıhhatte var olmasının düşünülemeyeceği, Bam dairesinin kendi önceki görüşünü tekrarla, ret talebinin incelenmesi yerinin "derdest bir iptal davası mevcut olup olmadığına bakılmaksızın tahkim yeri mahkemesi (hukuk / ticaret)" olduğundan bahisle yerel mahkeme kararını kaldırması gerektiğinden istinaf talebinin kabulü ile 18.11.2019 tarihli yerel mahkeme kararının bozularak ortadan kaldırılmasına; bozma kapsamına göre dosyanın merciine iadesine veya takdire göre yeni karar tesis edilerek taleplerinin kabulü ve iki hakemin reddinin kabulüyle tahkimin sona erdiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.Dava, tahkim yargılamasında, hakem heyetinin reddi istemine ilişkindir. Taraflar arasında işsahibi olarak iptal davasının davacısı .........., yüklenici olarak iptal davasının davalısı .......Şti. arasında ....... ve ....... Projesi kapsamında ........ (Regülatör, Çökertme Havuzu, Kondüviller, Tüneller, Tünel Giriş-Çıkış Portalları, ASG-ÜSG Yapıları) sözleşmesinin █████/2012, 2. kısım (Trapez Kestli Finisher Dökümlü İletim Kanalları ASG-ÜSG Yapıları, Tranzizasyonlar) sözleşmesinin █████/2011, 3. kısım (Yükleme Havuzu, Yansavak/Priz Yapısı, Cebri Boru, Hidro Elektrik Santral Binası, Kuyruk Suyu Kanalı, Yatak Taraması, Servis Yolları) sözleşmesinin █████/2011 tarihlerinde düzenlendiği ihtilafsızdır. Bu sözleşmelerin her birinin 32. bölümünde "İhtilaflar ve Hukuk" başlığı altında düzenleme yapılmış olup anılan bölümün 32.2 nolu bendinde taraflar arasında, bu sözleşmeden doğabilecek her türlü ihtilafın 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu hükümleri uyarınca tahkim yolu ile çözümleneceği, 32.3 bendinde, hakem heyetinin üç kişiden oluşacağı, 32.4 bendinde, tarafların Milletlerarası Tahkim Kanunu madde 15/A kapsamında iptal davası açma hakkından tamamen, koşulsuz ve gayri kabili rücu şekilde feragat ettikleri, 32.5.bendinde, tahkim yerinin Bursa-Türkiye, tahkim dilinin Türkçe, 32.6 bendinde herhangi bir ihtilafın tahkime sunulmuş olmasının tek başına, tarafların iş bu sözleşme kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmemeleri için gerekçe teşkil etmeyeceği, 32.7 bendinde ise bu sözleşmenin Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına tabi olacağı ve bu kanunlara göre yorumlanarak uygulanacağı, ihtilaf durumunda Bursa Mahkemeleri ve İcra Dairelerinin yetkili olacağı kararlaştırılmıştır.Asıl dava davalısı, birleşen dava davacısı tarafından tahkim yargılaması sonucu verilen kararın iptali bakımından ilk derece mahkemesi sıfatıyla Dairemize, açılan davada, davacı ayrıca hakemlerin reddini istemiş ve ret sebeplerinin hükümle ortaya çıktığını ileri sürmüş, yapılan yargılama sonrasında, tahkim yargılaması ile ilgili aşamalar incelendiğinden davacının hakemlerin reddi ile ilgili bir talepte bulunmadığı, hükmün tebliği ile verilen karara göre hakemlerin tarafsızlıklarını yitirdiklerini beyanla ret talebinde bulunmuş ise de, bu aşamada herhangi bir dayanağı olmadan sadece verilen kararda aleyhe olan hususları belirterek yapılan ret talebi yerinde görülmemiştir.Bu kez, Dairemizin █████/2019 tarih ve 2018/1- 2019/1 sayılı kararı temyiz aşamasında iken, ilk derece mahkemesine HMK'nun tahkime ilişkin 407 ve hakemin red usulüne ilişkin 418. madde ile 4686 sayılı MTK'nun 7/D maddesi hükmüne dayanarak aynı taleple ilgili olarak başvuruda bulunmuştur.Anılan yasal düzenlemelerde de açıkça izah edildiği üzere, gerek 4686 sayılı Yasa’nın 7/D fıkrasındaki “ Seçilen hakemin veya hakem kurulunun tümünün ya da karar çoğunluğunu ortadan kaldıracak sayıda hakemin reddi için ancak asliye hukuk mahkemesine başvurulabilir. Asliye hukuk mahkemesinin bu fıkra uyarınca vereceği kararlar kesindir...” gerekse, 6100 sayılı HMK'nun 418/4. maddesi gereğince" Seçilen hakemin veya hakem kurulunun tümünün ya da karar çoğunluğunu ortadan kaldıracak sayıda hakemin reddi için ancak asliye hukuk mahkemesine başvurulabilir. Mahkemesinin bu fıkra uyarınca vereceği kararlara karşı kanun yoluna başvurulamaz (değişik 7101 sayılı yasanın 59. Maddesi) hükmü nazara alındığında yerel mahkemenin █████/2019 tarih ve █████████ - ████████ sayılı ek kararı kesin niteliktedir.HMK'nın 346. maddesi gereğince kesin olan karara ilişkin istinaf başvurusunda bulunulması halinde kararı veren mahkeme tarafından istinaf dilekçesinin reddine karar verilebileceği gibi istinaf incelemesi sırasında da istinaf isteminin reddine karar verilebilir.HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davalı/karşı davacı vekilinin Bursa .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ....... tarih ve .... Esas - ... Karar sayılı kararına yönelik istinaf kanun yolu başvuru dilekçesinin HMK 352. maddesi gereğince USULDEN REDDİNE,2-İstinafa başvuran tarafından yatırılan istinaf karar harcının istek halinde ilk derece mahkemesince iadesine, 3-İstinaf talebinde bulunan tarafından karşılanan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, artan kısmın talep halinde ilk derece mahkemesince yatırana iadesine,4-Karar tebliğ ve harç iade işlemlerinin ilk derece mahkemesince yapılmasına,Dair, duruşma açılmadan dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonunda, 6100 sayılı HMK'nun 362/1.a hükmü uyarınca █████/2021 tarihinde kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. ...Başkan... ...Üye... ...Üye... ...Katip...