Danıştay, hisseli taşınmazda paydaş çoğunluğunun imzasıyla düzenlenen kira sözleşmesine dayalı işyeri ruhsatı sürecinde idarenin muvafakat incelemesi yükümlülüğünü değerlendiriyor.
Özet: Bu hukuki evrak, hissedarlı bir taşınmazda market olarak faaliyet gösteren işyerine verilen çalışma ruhsatının, maliklerden birinin kira sözleşmesine muvafakati bulunmadığı gerekçesiyle iptali istemiyle açılan davayı konu almaktadır; ilk derece mahkemesi belediyenin kira sözleşmesinin geçerliliğini inceleme yetkisi olmadığını belirterek davanın reddine karar verirken, Bölge İdare Mahkemesi, ruhsat başvurusunda tüm hissedarların muvafakatinin araştırılması gerektiğini vurgulayarak işlemi iptal etmiştir; davalılar ise kira sözleşmesinin pay ve paydaş çoğunluğuyla imzalandığını ileri sürerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmektedirler.
T.C.
D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : █████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDENLER: 1- (DAVALI) ... Belediye BaşkanlığıVEKİLİ : Av. ... 2- (DAVALI YANINDA MÜDAHİL)...VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ...İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ:Dava konusu istem: Ankara ili, Polatlı ilçesi, ... Mahallesi, ... ada,... parsel sayılı taşınmazda market olarak faaliyette bulunan işyerine ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E..., K:... sayılı kararda; dava konusu ruhsatın, başvuruya esas belgeler arasında sunulan kira sözleşmesinin taşınmazın paydaş tüm maliklerin muvafakati alınmaksızın düzenlendiği, Türk Medeni Kanunu hükümleri uyarınca taşınmazın kiralaya verilebilmesi için paydaş maliklerin tamamının muvafakatinin bulunması gerektiği ileri sürülmüş ise de, davalı idarenin bu iddiaları inceleme ve kira sözleşmesinin geçersizliğine hükmetme yetkisinin bulunmadığı, söz konusu iddiaların kira sözleşmesinin iptali istemiyle adli yargıda açılacak davada incelenebileceği, davacı tarafından sözleşmenin geçersizliğine ilişkin herhangi bir yargı kararı sunulmadığı gibi, ruhsatın geçerliliğini etkileyebilecek başkaca bir hususun olmadığı anlaşıldığından, işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; ruhsata konu taşınmazın hisseli olduğu, davacı paydaşın kira sözleşmesinde imzasının bulunmadığı, işyeri açma ve çalışma ruhsat başvurusu üzerine davalı idarenin, başvuru formu ve eki belgeleri ile Tapu ve Kadastro Bilgi Sistemi (TAKBİS) üzerinden eşleştirme yaparak mülkiyet durumunu, bir başka ifade ile, ruhsat başvurusunda sunulan kira sözleşmesindeki kiralananın güncel tapu kayıtlarındaki tüm maliklerin imzaları veya muvafakatine yönelik sınırlı bir inceleme yaparak, kira sözleşmesinde imzası bulunmayan davacı paydaşın muvafakat eksikliğini gidermesi gerekirken, işyeri açma ve çalıştırma ruhsatına konu taşınmazın mülkiyet durumuna yönelik bir araştırma yapmaksızın diğer hisseli maliklerce imzalanan sözleşmeye istinaden işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı vermesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, idare mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : 1-Davalı Yanında Müdahil tarafından, kararın usul ve yasaya aykırı olduğu ileri sürülmektedir.2-Davalı İdare tarafından, ruhsata konu taşınmaza ait tapu kaydında davacının hissesinin 2/6, diğer hissedarların ise 4/6 oranında olduğu, dolayısıyla kira sözleşmesinin pay ve paydaş çoğunluğuyla imzalandığı, Yargıtay kararında da kira sözleşmesinin geçerliliği için pay ve paydaş çoğunluğunun yeterli olduğunun belirtildiği ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir.TETKİK HÂKİMİ: ...DÜŞÜNCESİ : Davalı idare yanında müdahilin süresinde bulunmadığı anlaşılan temyiz isteminin süre aşımı nedeniyle reddi; ruhsata konu taşınmaza ait tapu kaydından davacının hissesinin 2/6, diğer hissedarların ise 4/6 oranında olduğu, dolayısıyla kira sözleşmesinin pay ve paydaş çoğunluğuyla imzalandığı anlaşılmakla, davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE :Davalı idare yanında müdahilin temyiz başvurusu yönünden;2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 4001 sayılı Kanunla değiştirilen 46. maddesinin 2. fıkrasında, vergi mahkemelerinin nihai kararlarına karşı tebliğ tarihini izleyen otuz gün içinde Danıştay'da temyiz yoluna başvurulabileceği; 48. maddesinin 3. fıkrasında ise, temyiz dilekçelerinin, ilgisine göre kararı veren mahkemeye, Danıştaya veya bu Kanunun 4. maddesinde belirtilen mercilere verileceği, kararı veren mahkeme veya Danıştayca karşı tarafa tebliğ edileceği, karşı tarafın tebliğ tarihini izleyen otuz gün içinde cevap verebileceği, cevabı verenin, kararı süresinde temyiz etmemiş olsa bile düzenleyeceği temyiz dilekçesinde, temyiz isteminde bulunabileceği, bu takdirde verilen dilekçelerin ise temyiz dilekçesi yerine geçeceği hükümlerine yer verilmiştir.Dosyanın incelenmesinden, temyize konu İdare Dava Dairesi kararının █████/2025 tarihinde müdahile tebliğ edildiği, temyiz süresinin son gününün █████/2025 tarihine rastladığı halde, otuz günlük sürenin geçirildikten sonra müdahil tarafından █████/2025 günü temyiz talebinde bulunulduğu anlaşılmıştır.Bu durumda, davalı idare yanında müdahil tarafından temyiz süresi geçirildikten sonra yapılan temyiz isteminin süre aşımı nedeniyle reddi gerekmektedir. Davalı idarenin temyiz istemi yönünden;3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 5. maddesinde, işyeri veya işletme açmak isteyenlerin; işin özelliğine göre, yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra başvuru formunu doldurarak 3. maddede belirtilen mercie ibraz edeceği ve bu başvurunun yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye verileceği hükme bağlanmıştır.█████/2005 tarih ve 25902 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "İşyerlerinde aranacak genel şartlar" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasında, "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri aşağıda belirtilen şartları taşımak zorundadır: a) İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili olarak mevzuatta öngörülen tedbirlerin alınmış olması, b) 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamına giren gayrimenkullerin, tapu kütüğünde mesken olarak gösterilen bağımsız bölümlerinde sinema, tiyatro, kahvehane, gazino, pavyon, bar, kulüp, dans salonu ve benzeri eğlence ve toplantı yerleri; fırın, lokanta, pastane, süthane gibi gıda ve beslenme yerleri; imalathane, boyahane, basımevi, dükkan, galeri ve çarşı gibi işyerlerinin açılması hususunda kat maliklerinin oy birliği ile karar alması, Tapuda işyeri olarak görünen yerlerde, umuma açık istirahat ve eğlence yeri açılması durumunda yönetim planında aksine bir hüküm yoksa, kat maliklerinin oy çokluğu ile aldığı kararın bulunması, c) Özel yapı şeklini gerektiren sinema, tiyatro, düğün salonu, otel, hamam, sauna; ekmek fırını ile akaryakıt, sıvılaştırılmış petrol gazı, sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıkıştırılmış doğal gaz istasyonu için yapı kullanma izin belgesinin alınmış olması, d) "Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinde genel asayiş ve güvenlik yönünden yetkili kolluk kuvvetinin görüşünün alınmış olması" şartına yer verilmiş, maddenin devamında "Umuma açık istirahat ve eğlence yerleri için bu hususlar işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmeden önce yerinde kontrol edilir."; "İşyeri açılması" başlıklı 6. maddesinde, "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır.İşyeri açmak isteyen gerçek veya tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmelik'e uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1 ve 2’de yer alan durumlarına uygun formu doldurarak yetkili idareye başvurur.Bu Yönetmelik'e göre yapılacak her türlü ruhsat başvurusunda, müracaat sahibine başvuruyu kabul eden görevlinin adı, soyadı ve unvanı ile başvurunun yapıldığı tarih ve saati gösteren Örnek 6’da yer alan alındı belgesi verilir. Ayrıca, başvuru ve beyan formu ile ekli evrakın verilmesi sırasında başvuruyu kabul eden görevli tarafından yapılacak ön incelemede tespit edilen noksanlıklar, müracaat sahibine verilen alındı belgesinde gösterilir. Bu Yönetmelikte belirtilen ruhsatlandırmaya ilişkin süreler eksik belgelerin yetkili idareye verilmesi ile başlar."; "Ruhsatın düzenlenmesi" başlıklı 12. maddesinde, "Sıhhî işyeri açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1’de yer alan başvuru ve beyan formuyla yetkili idareye müracaat eder. Başvurunun Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olduğunun tespiti halinde başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye aynı gün içinde verilir."; düzenlemelerine yer verilmiştir.Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, işyerleri için alınacak işyeri açma ve çalışma ruhsatı müracaatına ilişkin evrakın Yönetmelik'e uygun olarak tanzim edilmesi ve Yönetmelik ekindeki başvuru ve beyan formu doldurulmak suretiyle başvurunun yapılması gerekli olup; davalı idarenin, başvuranın malik olmaması halinde kira sözleşmesinin bulunup bulunmadığını araştırma, sözleşme var ise örneğinin başvuru formuna eklenip eklenmediğini incelemekle görevli ve yetkili olduğu açık olmakla birlikte, mevzuatı uyarınca kira sözleşmesinin geçerliliğini inceleme ve geçersizliğine karar verme yetkisi yargıya ait bulunmaktadır.Dosyanın incelenmesinden, dava konusu ruhsatın; başvuruya esas belgeler arasında sunulan kira sözleşmesinin, taşınmazın paydaş maliki olan davacının muvafakati alınmaksızın düzenlendiği ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu hükümleri uyarınca taşınmazda kiralama yapılabilmesi için paydaş tüm maliklerin muvafakatinin bulunması gerektiği belirtilerek hukuka aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de, davalı idarenin anılan iddiayı inceleme ve sözleşmenin geçersizliğine hükmetme yetkisinin bulunmadığı, anılan iddianın, sözleşmenin geçersizliğinden bahisle iptali isteğiyle adli yargıda açılacak davada incelenebileceği ve geçersizliğine hükmedilebileceği, dosyaya sunulan belgelerden, sözleşmenin geçersizliğine ilişkin herhangi bir yargı kararı sunulmadığı gibi, ruhsatın geçerliliğini etkileyebilecek başkaca bir hususun da bulunmaması karşısında dava konusu işlemde hukuka aykırılık, davanın reddi yolundaki Mahkeme kararına yönelik istinaf isteminin kabulüne ilişkin temyize konu İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;1. Davalı idare yanında müdahilin temyiz isteminin SÜRE AŞIMI NEDENİYLE REDDİNE,2.Davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,3.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,4. Temyiz giderinin istemde bulunan müdahil üzerinde bırakılmasına, temyiz aşamasında yatırılan ve kullanılmayan... TL yürütmeyi durdurma harcının istemi halinde müdahile iadesine,5.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, █████/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.(X) KARŞI OY : Dava; Ankara ili, Polatlı ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ...parsel sayılı taşınmazda market olarak faaliyette bulunan işyerine ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.Dava konusu ruhsatın; başvuruya esas belgeler arasında sunulan kira sözleşmesinin, taşınmazın paydaş malikleri olan davacıların muvafakati alınmaksızın düzenlendiği ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu hükümleri uyarınca taşınmazda kiralama yapılabilmesi için paydaş tüm maliklerin muvafakatinin bulunması gerektiği belirtilerek hukuka aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de, davalı idarenin anılan iddiaları inceleme ve sözleşmenin geçersizliğine hükmetme yetkisinin bulunmadığı, söz konusu iddiaların kira sözleşmesinin iptali talebiyle adli yargıda açılacak davada incelenebileceği, dosyaya sunulan diğer belgelerden, sözleşmenin geçersizliğine ilişkin herhangi bir yargı kararı sunulmadığı gibi, ruhsatın geçerliliğini etkileyebilecek başkaca bir hususun da bulunmadığı anlaşıldığından, market faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatında ve ruhsatın iptal edilmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.Açıklanan nedenlerle, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından, Bölge İdare Mahkemesince verilen kararın yukarıda belirtilen gerekçeyle bozulması gerektiği oyu ile çoğunluk kararına katılıyorum.