diyarbakır asliye ticaret mahkemesi, kaybolan çekin iptali davasında hukuki yarar eksikliği nedeniyle bir talebi reddederken diğer talepleri kabul etti.

Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi, kaybolan çekin iptali davasında hukuki yarar eksikliği nedeniyle bir talebi reddederken diğer talepleri kabul etti.

Özet: Kargoda kaybolduğu iddia edilen 70.380,00 TL bedelli bir çekin iptali talebiyle açılan hasımsız davada, çekin keşidecisi olan bir şirketin talebi hukuki yarar yokluğundan usulden reddedilirken, diğer talep edenler için yapılan ilanın ardından üç aylık süre içinde çekin ibraz edilmemesi üzerine, Türk Ticaret Kanununun ilgili maddeleri uyarınca kayıp çekin iptaline karar verilmiştir.

T.C.

DİYARBAKIR TÜRK MİLLETİ ADINA

ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO :

KARAR NO :

HAKİM :

KATİP :

TALEP EDENLER :

VEKİLİ :

DAVALI : HASIMSIZ

DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))

DAVA TARİHİ : █████/2026

KARAR TARİHİ : █████/2026

KARAR YAZIM TARİHİ :

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Talep edenler vekili talep dilekçesinde özetle; müvekkilİ şirketlerin hamili olduğu; .....Bankası .....Şubesi'nden verilme, .....seri numaralı, 70.380,00 TL bedelli, .....tarihli çekin .....Kargo firmasının uhdesinde iken kaybolduğunu, kaybolan çekin kötü niyetli üçüncü şahıslar tarafından kullanılma ve tahrifata uğrama ihtimali bulunduğunu, dava konusu çekin kötüniyetli üçüncü şahısların eline geçmesi ve vadesi geldiğinde muhatap banka tarafından karşılığının ödenmesi müvekkili şirketlerin mağduriyetine neden olacağından çekin ibrazında bankaca ödenmemesi için ivedi olarak tedbir kararı verilmesini ve çekin iptalinin karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE:

Talep, çek iptali isteğine ilişkindir.

Talebin yasal dayanağı 6102 Sayılı TTK'nun 651 ve devamı maddeleridir. TTK'nun 651. maddesine göre; kıymetli evrak zayî olduğu taktirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. TTK'nun 757. maddesine göre de iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki Asliye Ticaret Mahkemesinden muhatabın poliçeyi ödemekten men edilmesini isteyebilir. 6102 Sayılı TTK'nun 759. maddesinde ise poliçeyi eline geçiren kimse bilinemiyorsa poliçenin iptaline karar vermesi istenebilir. 6102 Sayılı TTK'nun 818/s maddesindeki yollama nedeniyle poliçeyle ilgili bu hüküm "çek" için de uygulanır.

Yapılan bu genel açıklamalar çerçevesinde somut talep irdelendiğinde; Talep edenler vekili, keşidecisi .....Ve Ticaret Limited Şirketi olan, .....Bankası .....Şirketi .....verilme, .....çek seri numaralı, .....tarihli, 70.380,00 TL bedelli bir adet çekin 1 adet çekin iptalini talep etmektedir.

Talep eden .....Ticaret Limited Şirketi yönünden yapılan değerlendirmede; TTK'nun 651 maddesi hükmüne göre; kıymetli evrakın zayî olduğu veya ziyanın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir. Diğer bir ifadeyle bir hakkı dava etme yetkisi (dava hakkı) kural olarak o hakkın sahibine aittir. Bu itibarla göre; kıymetli evrakın iptali için dava açabilecek olan kişi senedin yetkili hamilidir. Keşidecinin kıymetli evrakın iptali için dava açması mümkün değildir. Nitekim Yargıtay 11. Hukuk Dairesi Başkanlığı'nın ██████████ Esas █████████ Karar, ██████████ Esas ██████████ Karar, Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi’nin █████████ Esas ████████ Karar sayılı emsal nitelikteki kararında çek iptali davası açma hakkının hamile ait olduğu, keşidecinin çek iptali davası açmasında hukukî yararının bulunmadığı belirtilmektedir. İzah edilen nedenle, talep eden .....Ticaret Limited Şirketi yönünden talebin hukuki yarara ilişkin dava şartı yokluğu nedeni ile usulden reddine dair hüküm kurulmuştur.

Talep edenler .....Ve Ticaret Limited Şirketi ve .....İnşaat Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi yönünden yapılan değerlendirmede;

Çek iptali davaları hasımsız olup, ticaret sicili gazetesinde ilân müzekkeresi ve muhatap bankaya yazılacak müzekkere dışında toplanacak bir delil yoktur. Muhatap Bankaya yazılan yazıya verilen .....tarihli yazı cevabında, çekin ibraz edilmediği bildirilmiştir. Mahkememizce 6102 Sayılı TTK'nun 762. maddesi gereğince; Ticaret Sicili Gazetesinde söz konusu çeki elinde bulunduranın ilk ilân tarihinden itibaren üç ay içerisinde mahkememiz dosyasına getirmeleri aksi taktirde çekin iptaline karar verileceği hususunda Ticaret Sicili Gazetesinde ilânlar yaptırılmış, ilk ilânın .....tarihinde yapıldığı ve ilk ilân tarihinden itibaren 3 aylık süre geçmesine rağmen mahkememize bir müracaat olmamıştır. TTK'nun 761. Maddesinde ilân süresinin vadesi gelmeyen poliçeler hakkında vadenin gelmesinden itibaren başlatılması düzenlemesine yer verilmiş ise de çeklerde vade olmayıp TTK'nun 795. maddesi uyarınca çeklerin görüldüğünde ödenmesi gerekli olduğundan mahkememizce ilk ilân tarihi dikkate alınarak üç aylık süre hesabı yapılmıştır. TTK'nun 764. maddesine göre elden çıkan çek, verilen süre içerisinde mahkemeye sunulmazsa mahkemece çekin iptaline karar verilir. 6102 Sayılı TTK'nun 818/s maddesine göre; poliçenin iptali ile ilgili 757-764 madde hükümleri çek için de uygulanır. Toplanılan bu deliller ile davaya konu edilen çekin zayi olduğu, 6102 Sayılı TTK'nun yukarıda bahsedilen maddelerindeki şartların oluştuğu sonucuna ulaşılmış ve davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM:

1-Talep eden .....Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi yönünden talebin hukuki yarara ilişkin dava şartı yokluğu nedeni ile usulden reddine,

2-Talep edenler .....Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi ve .....Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi'nin talebinin KABULÜ ile .....Bankası .....Şubesi'nden verilme, keşidecisi .....Ticaret Limited Şirketi olan, .....çek seri numaralı, .....tarihli, 70.380,00 TL bedelli bir adet çekin 6102 Sayılı TTK'nun 651, 759 ve 818/s maddeleri uyarınca zayî nedeniyle İPTALİNE,

3-Talebe konu çek ile ilgili verilen ödemeden men yasağına ilişkin ihtiyati tedbir kararının HMK'nun 397/2 maddesi uyarınca kararın kesinleşmesinden itibaren kaldırılmasına,

4-İhtiyati tedbir kararı için alınan teminatın HMK'nun 392/2 maddesi uyarınca hükmün kesinleşmesinden itibaren bir ay içinde tazminat davası açıldığının dosyamıza bildirilmemesi halinde davacıya iadesine,

5-Yeterince harç alındığından bu hususta bir karar verilmesine yer olmadığına,

6-Talep edenler tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

7-Talep edenlerin yatırdığı gider avansından artan miktarın karar kesinleştiğinde Yazı İşleri Müdürü tarafından davacı tarafa iadesine,

Dair, talep edenler vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık süre içerisinde HMK'nın 345. maddesi uyarınca, mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak (HMK'nın 343. maddesi) ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamen ödemek (HMK'nın 344. maddesi) suretiyle, Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.

Katip Hakim