Ankara 14. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen distribütörlük sözleşmesinden kaynaklı çeklerde iskonto ve iade faturaları kaynaklı borçsuzluk tespitine ilişkin menfi tespit davası.
Özet: Davacı, distribütörlük sözleşmesi kapsamında davalıya teslim ettiği toplam 553.000 TL tutarındaki üç çekin bedellerinden çeşitli iskonto, prim ve iade faturaları düşülmediği gerekçesiyle borçlu olmadığının tespiti ve ilgili çeklerin iptali talebiyle menfi tespit davası açmıştır. Davalı ise çeklerin lehtarının farklı bir şirket olduğunu, kambiyo senetlerinin sebepten mücerretliği ilkesi gereği davacının ispat yükümlülüğü bulunduğunu, organik bağ iddialarını ve ayıplı mal bildirimlerini reddederek davanın reddini talep etmiştir. Mahkeme, tarafların iddialarını değerlendirmek üzere delilleri toplamıştır.
T.C. ANKARA 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ████████ Esas - ████████
T.C. ANKARA 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİKARARESAS NO : ████████ EsasKARAR NO : ████████DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : █████/2022KARAR TARİHİ : █████/2025GEREKÇELİ KARARINYAZILDIĞI TARİH : █████/2026Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA: Davacı vekili ..... Mahkemesine sunduğu dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında arasında █████/2021 tarihli Distribütörlük Sözleşmesi imzalandığını, sözleşme gereğince müvekkili tarafından toplam 553.000,00 TL değerinde üç çek keşide edilerek davalı şirkete teslim edildiğini, çeklerden ... seri numaralı █████/2021 keşide tarihli 300.000 TL'lik çekin ... San. ve Tic. A.Ş.'ye ciro edildiğini, davalı ... San. ve Tic. A.Ş. tarafından ..... E. sayılı dosyası ile takip başlatıldığını, takip konusu olmayan ... seri numaralı █████/2021 keşide tarihli 100.000 TL'lik, ... seri numaralı █████/2021 keşide tarihli 153.000 TL'lik çeklerin ise haksız yere bankada işleme konulduğunu, çek bedelleri üzerinden █████/2021 tarihli “İskonto ve Satış Anlaşması” gereği indirilmesi gereken bedelin, ayıplı şekilde ifası yapılan ve iadesi yapılmasına rağmen yenisi ile değiştirilmeyen ürün bedelleri, davacının iade fatura bedelleri, █████/2021 tarihli “Distribütörlük Sözleşmesi” kapsamında taraflarca kararlaştırılan, aylık ciro primi, fatura altı iskonto bedelleri, iade bedellerinin düşülmediğini, çeklerin belli miktarda bedelsiz bırakıldığını, davalı şirket tarafından toplam 577.251,28 TL'lik satış faturaları düzenlendiğini, bu faturalara karşılık olarak davacı tarafından ise toplam 292.441,97 TL'lik iade faturaları düzenlendiğini, taraflarca karşılıklı olarak kesilen satış faturalarından iade faturalarının mahsubu ile aradaki farkın 284.809,31 TL olduğunu ve taraflar arasında düzenlenen faturalar gereği davacının davalı şirketlere karşı 292.441,31 TL borçsuzluğunun sabit olduğunu, 09.11.2021 düzenleme tarihli ... numaralı 185.812,15 TL’lik iade faturasının söz konusu fatura tutarında ayıplı ifası yapılan davalı şirketçe iadesi alınıp yerine yenisi ile değiştirilmeyen ürünlere ilişkin kesildiğini, 09.11.2021 düzenleme tarihli ..... numaralı 81.909,97 TL’lik iade faturasının ise; davalı ... San. Ve Tic. A.Ş ile imzalanan 28.05.2021 tarihli iskonto ve satış anlaşması ve ayrıca taraflar arasındaki anlaşma gereği ... ekmek fırınına yapılan satış sonucu davalı şirket ile kararlaştırılan iskonto miktarı üzerinden kesildiğini, müvekkilinin 81.909,97 TL 'lik bedelden borçsuz olduğunun sabit olduğunu belirterek ..... E. sayılı dosyasına dayanak ... seri numaralı 20.10.2021 keşide tarihli 300.000 TL’lik çeke ilişkin davalılara karşı borçsuzluğunun tespiti ile tespit edilen borçsuzluk miktarı kadar icra takibinin iptaline, ... seri numaralı 23.11.2021 keşide tarihli 100.000 TL’lik, ... seri numaralı 23.12.2021 keşide tarihli 153.000 TL’lik çekler ilişkin borçsuzluğun tespiti ile tespit edilecek borçsuzluk miktarı kadar iki çekin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ..... Sor. sayılı dosyasının işbu dosya bakımından bekletici mesele yapılmasına karar verilmesi gerektiğini, davaya konu çeklerin ... A.Ş. adına verilmiş olup "Senet Sebepten Mücerrettir İlkesi" gereğince söz konusu senetlerin davaya konu sözleşmeler gereği verildiğinin davacı tarafça ispat edilmesi gerektiğini, dava dilekçesi ekinde sunulan sözleşmelerin tarafının müvekkili ... Sanayi ve Ticaret A.Ş. senet üzerindeki lehtarın ise müvekkili ... A.Ş. olduğunu, sözleşme borcunun ödeme yöntemi olarak çek verileceğinin belirtilmediğini, davacı tarafın, müvekkil şirketler arasında organik bağ bulunduğu iddialarını kabul etmediklerini, davacı tarafından yapılan ayıplı mal ihbarının bulunmadığını belirterek davanın reddini istemiştir. DELİLLER VE GEREKÇE:Dava, Distribütör Sözleşmesi nedeniyle teslim edildiği iddia edilen çekler yönünden menfi tespit istemine ilişkindir. ..... Mahkemesi'nin █████/2022 Tarihli ..... sayılı kararı ile, " davanın ticaret mahkemesi sıfatıyla açıldığı, ticari dava olduğu, .....'nın 07.07.2021 tarihli, 608 karar nolu kararı ile asliye ticaret mahkemelerinin yargı çevrelerinin belirlenmesine ilişkin karar 08.07.2021 tarihli ve ..... sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış olup, yargı çevresine ilişkin bu kararın 01.09.2021 tarihinden itibaren uygulanmasına karar verildiği, eldeki davanın mahkememize █████/2022 tarihinde açıldığı anlaşılmakla işbu davada görevli mahkemenin ..... Mahkemeleri olduğu anlaşılmakla mahkememizin görevsizliği nedeniyle davanın usulden reddine ... " şeklinde karar verildiği görülmüştür.Mahkememizce tarafların delilleri toplanmış, davacı ve davalı şirketlerin ticaret sicil özetleri getirtilmiş, ..... Esas sayılı dosyası UYAP üzerinden dosyamız arasına alınmış, bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. ..... Esas sayılı dosyası incelendiğinde; davalı alacaklı ... San ve Tic. A.Ş tarafından, davacı borçlu ... hakkında █████/2021 tarihinde, toplam 332.028,73 TL üzerinden Kambiyo senetlerine (çek, poliçe ve emre muharrer senet) özgü haciz yolu ile takip başlatıldığı görülmüştür.Mahkememizce davacı tarafın ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi yönünden .....Mahkemesine yazılan talimat sonucu bilirkişi tarafından düzenlenen █████/2023 tarihli raporda; ...” in ..... Defter Beyan portalında tuttuğu İşletme Defterinin İncelenmesinden ... A.Ş' nin kendisine 25.05.2021 ile 31.12.2021 tarihleri arasında muhtelif tarihlerde 10 Adet fatura düzenlediği, düzenlenen fatura tutarlarının 505 337,72 TL olduğu, ...” in ise 30.09.2021 ile 09.11.2021 tarihleri arasınrıda ... A.Ş” ne 5 adet fatura düzenlediği, düzenlediği faturaların toplamının 292 441,97 TL olduğu ve bunları İşletme Defterine kaydettiği tespit edildiği, tarafların birbirlerine kestikleri faturalar neticesinde ... A.Ş nin ( 505 337,72 TL ) - (292 441,97) = 212 895,75 TL alacaklı olduğu kanaatine ulaşıldığı, deftere İşlenmeyen toplamı 118 983,45 TL olan 2 adet fatura toplamlara dahil edilmemiş olmasının kararının mahkemeye bırakıldığı sonucuna varılmıştır. ..... Mahkemesine yazılan talimat sonucu bilirkişi tarafından düzenlenen █████/2024 ek raporda; ... Sanayi Ve Tic A.Ş' nin Distribütör sözleşmesine uygun olarak gerekli Fatura altı iskontosunun ( %13- % 15 ve % 2 ) dosya içinde de bulunan 25.05.2021 Tarih, ... Nolu ve KDV Dahil 150 998,42 TL tutarındaki fatura ile 25.05.2021 Tarih ve ... Nolu, 145 624,35 TL tutarındaki faturalarda uygulandığı, 28.05.2021 tarihli Satış ve İskonto sözleşmesinin 1. Maddesinde belirtilen % 50 lik oranın ... Paz Tic ve San A.Ş' ye yapılan satışlar için uygulanması gerektiğinden 31.05.2021 Tarihli ... Nolu fatura Tutarı :152 089,87 TL ( Kdv ve palet Hariç ) İskonto Tutarı: 76 044,94 TL , ödenecek Tutar : 76 044,93 TL , bu durumda tarafların birbirlerine kestikleri faturalar neticesinde ... Pazarlama A.Ş nin ( 505 332,93 TL ) – (292 441,97) = 212 890,96 TL alacaklı olduğu hesaplanmış olduğu, bu tutardan 28.05.2021 tarihli sözleşmeye göre % 50 lik iskonto tutarı uygulaması yapıldığında 212 890,96 TL - 76 044,93 TL = 136 846,03 TL davacının borçlu olduğu, ..... ait faturanın örneğinin dosya içinde olmadığından hesaplama yapılmadığı, da belirtilen Deftere İşlenmeyen toplamı 118 983,45 TL olan 2 adet fatura toplamlara dahil edilmemiş olduğu kararının mahkemeye bırakıldığı bildirilmiştir. Mahkememizce görevlendirilen bilirkişiler tarafından düzenlenen █████/2023 tarihli bilirkişi raporunda ; dava konusu çeklerin tarafları ..... ile ... A.Ş. ... olan “... A.ş. Distribütör Sözleşmesi █████/2021-█████/2021” olan Sözleşme gereğince düzenlenip düzenlenmedikleri hususunda; Sözleşmede bu hususa ilişkin bir düzenleme olmadığı, bu durumda bu hususun tarafların ticari defterleri üzerinde yapılacak inceleme neticesinde anlaşılabileceği, her ne kadar Sözleşmenin tarafının davalı çek lehtarı ... A.Ş. olmasa da, davalı ... A.Ş. tarafından kesilen satış faturalarında satışı yapılan malların aynı olduğu, taraflar arasında karşılıklı olarak kesilen faturaların, sözleşmede belirtilen davacının distribütör olarak satışını yapması için yetkilendirildiği mallara ilişkin kesildiği, iskonto oranlarının sözleşmede belirtilen oranlar olduğu gerçeği karşısında çeklerin Sözleşme gereğince düzenlendiği, davalı ... Un A.Ş.'nin edimlerini ayıplı şekilde ifa edip etmediği ve süresinde ayıp ihbarı yapılıp yapılmadığı hususunda; dava dosyasının incelenmesi neticesinde, davacı tarafından davalı tarafa söz konusu mallara ilişkin usulüne uygun ayıp bildiriminin yapılmadığı, usulüne uygun ayıp bildirimi yapılmamakla birlikte davacının talebi ile davalı tarafın söz konusu malları iade aldığı, █████/2021 tarihli ..... ve ..... numaralı sevk irsaliyelerinde “hesaplaşma ve değişim için gönderilen bozuk ürünler” kaydının düşüldüğü, davalı şirkete ayıplı ürünlerin iadesinin yapıldığı, yine söz konusu iadesi alınan ürünlere ilişkin olarak davacı tarafından kesilen █████/2021 düzenleme tarihli ... numaralı 185.812,15 TL'lik iade faturasına ilişkin olarak da davalı tarafından süresi içerisinde bir itirazda bulunulmadığı dikkate alındığında davalı ... Un A.Ş.'nin edimlerini ayıplı şekilde ifa ettiği, aylık ciro primi ile fatura altı iskonto indirimlerinin yapılıp yapılmadığı hususunda; Sözleşmede “Gerçekleşme Oranı” üzerinden indirim oranları öngörülmekle birlikte, dava dosyasında aylık ciro oranları konusunda bir bilgi ve belge olmadığından, bu konuda hesaplama yapılabilmesinin mümkün olmadığı, her ne kadar Sözleşmenin tarafının davalı çek lehtarı ... A.Ş. olmasa da, davalı ... A.Ş. tarafından kesilen satış faturalarında satışı yapılan malların aynı olduğu, taraflar arasında karşılıklı olarak kesilen faturaların, sözleşmede belirtilen davacının distribütör olarak satışını yapması için yetkilendirildiği mallara ilişkin kesildiği, iskonto oranlarının sözleşmede belirtilen oranlar olduğu gerçeği karşısında, ... nolu fatura içeriğinde toplam iskonto bedeli; 22.020,63 TL, ... nolu fatura içeriğinde toplam iskonto bedeli; 27.540,13 TL, ... nolu fatura içeriğinde toplam iskonto bedeli; 7.914,33 TL, ... 15 nolu fatura içeriğinde toplam iskonto bedeli; 78,00 TL ve ... nolu fatura içeriğinde toplam iskonto bedeli; 3.361,18 TL olmak üzere toplamda 60.914,27 TL iskonto indirimi yapıldığı, dava konusu çeklerin davalının ticari defterine kayıt edildiği ve sonradan iade edildiği, iade edilen faturalar ve çekler ile birlikte kayıtlarda davalının davacıdan 133.951,21 TL alacağı olduğu belirtilmiştir. Tarafların beyan ve itirazları üzerine █████/2024 tarihli ek bilirkişi raporunda ; davalıya ait yasal defterler ile yapılan incelemeler sonucunda; taraflar arasında cari hesap ilişkisine dayalı bir ticari alışveriş bulunduğu, kayıtların birbirini teyit etmediğinin görüldüğü, hem faturalar, hem iade faturaları hem de düzenlenen çekler ile ilgili yapılan incelemeler sonucunda, mahkemece sevk irsaliyelerine konu malların davacı şirkete teslim edildiği kanaati oluşur ise davalı şirketin düzenlenmiş ve kabulü gereken fatura tutarının 577.225,28 TL olduğu, davacı yan tarafından düzenlenen ve davalı şirketin ticari defter ve kayıtlarında bulunamayan 30.09.2021 tarih ve ... nolu 2.141,90TL lik faturanın açıklama kısmında “Fiyat Farkı” yazılı olduğu görülmekte olup, takdiri Mahkemeye ait olmak üzere taraflar arasında “Fiyat farkı” düzenleneceğine ilişkin herhangi bir anlaşma olmadığından, davacı yan tarafından düzenlenen iade faturaları toplamının (292.441,87 - 2.141,90) 290.300,07 TL olarak hesaplandığı, dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere göre; davacı yan tarafından keşide edilen çeklere ilişkin herhangi bir ödeme yapılmadığı, bu kapsamda davalı şirketin davacı yandan (577.225,28 - 290.300,07) 286.925,21 TL alacaklı olduğu, nitelikli hesaplama inceleme sonucuna göre; █████/2023 tarihli Kök Raporda "nitelikli hesaplama bilirkişisi tarafından yapılan inceleme" başlıklı bölümde varılan sonuç ve kanaatten ayrılmadığını bildirmişlerdir. Tarafların beyan ve itirazları, gerçeğin daha ziyade tezahürü için mahkememizce görevlendirilen ikinci bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen █████/2024 tarihli raporda ;dava konusu çeklerin sözleşme gereği düzenlenip düzenlenmedikleri yönünden, davacı tarafından keşide edilen ve lehdarı ... A.Ş. Olan dava konusu ..... E. sayılı dosyasına dayanak ... seri numaralı █████/2021 keşide tarihli 300.000 TL çek ile takibe konu edilmemiş ... seri numaralı 23.11.2021 keşide tarihli 100.000 TL’lik, ... seri numaralı █████/2021 keşide tarihli 153.000 TL’lik çeklerin, davalı ile diğer davalı ... Sanayi Ve Ticaret A.Ş. Arasında düzenlenen sözleşme kapsamında düzenlendiği kanaatine varıldığı , davalı ... Un A.Ş.'nin edimlerini ayıplı şekilde ifa edip etmediği, süresinde ayıp ihbarı yapılıp yapılmadığı yönünden, davacı tarafından yapılmış bir ayıp ihbarına rastlanmadığı, ancak davacının talebi ile davalı tarafın söz konusu malları iade aldığı ve davacı tarafından kesilen iade faturalarına davalının itiraz etmediği dikkate alındığında zımnen ayıbın kabul edildiği kanaatine varıldığı, aylık ciro primi ile fatura altı iskonto indirimlerinin yapılıp yapılmadığı yönünden; yukarıda açıklandığı şekilde fatura altı iskonto indirimlerinin yapıldığı, aylık ciro priminin ödendiğine dair bir kayıt olmadığı, distrübütör sözleşmesinin 19.05.2021 - 31.12.2021 tarihleri için düzenlendiği, mevcut dosya kapsamına göre ciro prim hesabının yapılmasının mümkün olmadığı, çekler nedeniyle davacının borçlu bulunup bulunmadığı yönünden; davacının davalı tarafa borcunun 208.819,31 TL olarak hesaplandığı, davacı tarafından davalıya ... seri numaralı █████/2021 keşide tarihli 300.000 TL çek ile takibe konu edilmemiş ... seri numaralı 23.11.2021 keşide tarihli 100.000 TL’lik, ... seri numaralı █████/2021 keşide tarihli 153.000 TL’lik olmak üzere 3 adet toplamı 553.000,00.TL.lık çek verdiği, verilen çeklerden ... seri numaralı █████/2021 keşide tarihli 300.000 TL çekin .....E. sayılı dosyasından takibe konu edildiği, diğer 2 adet çekin ise davalı kayıtlarında iade edildiğinin kayıtlı olduğu, davacı tarafından bu çeklerle ilgili herhangi bir ödeme kaydına rastlanmadığı, mahkemece takibe konu çek dikkate alınması halinde, davacının 208.819,31 TL borcu hesaplandığına göre ..... E. sayılı dosyasına dayanak ... seri numaralı █████/2021 keşide tarihli 300.000 TL çek yönünden ; 91.180,69.TL.lık kısmı yönünden borçlu bulunmadığını bildirmişlerdir. Bilirkişi raporu taraflara tebliğ edilmiş, taraf vekillerinin beyan ve itirazları üzerine düzenlenen █████/2025 tarihli ek raporda ; kök rapordaki görüşlerde bir değişiklik olmadığı, davalı tarafça 2 adet çekin davacıya iade edilmediği, tahsil edilmediği ve kendilerinde bulunduğunun beyan edilmesi nedeniyle ; davacının davalı tarafa 208.819,31 TL borcu hesaplandığına göre ..... E. sayılı dosyasına dayanak ... seri numaralı █████/2021 keşide tarihli 300.000 TL çek yönünden ; 91.180,69.TL.lık kısmı yönünden borçlu bulunmadığı ve yine davalıya iade edilmediği beyan edilen 23.11.2021 keşide tarihli 100.000,00 TL bedelli ... seri numaralı çek ile 23.11.2021 keşide tarihli 153.000,00 TL bedelli ... seri numaralı çekler yönünden borçlu bulunmadığı belirtilmiştir. Toplanan deliller , dosya içeriği ve özellikle █████/2024 tarihli bilirkişi asıl ve █████/2025 tarihli ek rapor birlikte değerlendirildiğinde; dava konusu çeklerin █████/2021 tarihli sözleşme gereği keşide edildiği, davacı tarafından ayıplı ürünlerin davalı tarafa iade edildiği, bu konuda düzenlenen faturaya süresinde itiraz edilmediği, hükme esas alınan bilirkişi asıl ve ek raporunun dosya içeriğine ve denetime uygun bulunduğu anlaşıldığından davanın kısmen kabulü ile kötüniyet tazminat talebinin reddine karar vermek gerekmiştir. GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davanın kısmen kabulü ileDavacının ..... Esas sayılı takibine dayanak ..... Şubesine ait ... numaralı , 20.10.2021 tarihli , 300.000,00 TL bedelli çekin 91.180,69 TL 'lik kısmı yönünden davalı ... San. Tic. A.Ş 'ne.....Şubesi'ne ait ... numaralı , 23.11.2021 tarihli 100.000,00 TL bedelli ve ..... Şubesine ait ... numaralı, 23.12.2021 tarihli, 153.000,00 TL bedelli çekler yönünden davacının davalılara borçlu olmadığının tespitine, Fazla talebin reddine, 492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 23.915,... TL harçtan, dava açılışında alınan 5.978,85 TL peşin harç ile yargılama sırasında yatırılan 3.465,00 TL tamamlama harcı olmak üzere toplam 9.443,85 TL harcın düşülmesi ile eksik alındığı anlaşılan 14.471,52 TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydedilmesine, Davacının yargılama sırasında yapmış olduğu 80,70 TL başvurma harcı, 661,75 TL tebligat ücreti, 11.000,00 TL bilirkişi ücreti, toplamı 11.742,45 TL'nin davanın kabul oranı dikkate alınarak hesaplanan 11.543,89 TL'si ile dava açılışında alınan 5.978,85 TL peşin harç ve yargılama sırasında yatırılan 3.465,00 TL tamamlama harcı toplamından oluşan 20.987,74 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Davacının yargılamada vekil ile temsil edildiği anlaşıldığından yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 55.068,91 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Davalının yargılamada vekil ile temsil edildiği anlaşıldığından yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 5.919,97 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider ve delil avansının HMK'nin 333. maddesi uyarınca karar kesinleştikten sonra Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesinin 5. maddesi dikkate alınarak YATIRANLARA İADESİNE,Dair, Davacı Vekili Av. ..... , Davalılar Vekili Av. ..... yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren İKİ HAFTA içerisinde ..... BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ'ne İSTİNAF BAŞVURU YOLU açık olmak üzere, oy birliği ile verilen karar açıkça okunup anlatıldı. . █████/2025 Başkan ..... ¸e-imzalıdır.Üye ..... ¸e-imzalıdır.Üye .....¸e-imzalıdır. Katip .....¸e-imzalıdır.