Danıştay 4. Dairenin, Boğaziçi Kanunu ve İmar Kanununa aykırı ruhsatsız yapı yıkımı ile imar para cezası istinaf temyiz incelemesi.
Özet: İstanbul Sarıyerde Boğaziçi Kanununa tabi bir alanda yapılan ruhsatsız yapılaşma nedeniyle tesis edilen yıkım kararı ile 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca uygulanan imar para cezasına karşı açılan iptal davasında, ilk derece mahkemesi yıkım kararını ve yapının koru/yol alanında bulunması, özel imar rejimine tabi olması, ruhsatsızlığı ile hissedar muvafakati olmaması gibi nedenlerle artırılarak hesaplanan para cezasını hukuka uygun bularak davayı reddetmiş; bu karar Bölge İdare Mahkemesince de onanmıştır.
T.C.
D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : █████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye BaşkanlığıVEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: İstanbul İli, Sarıyer İlçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, No:..., ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı yerde bulunan taşınmaz için düzenlenen ... tarih ve ... sayılı 1 Nolu Yapı Tatil Tutanağı ile tespit edilen imara aykırılıkların 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 13. maddesine göre yıktırılmasına ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın ...tarih ve ...-... sayılı encümen kararı ile davacıya 3194 sayılı İmar Kanunu 42. maddesi uyarınca 188.598,13-TL imar para cezası verilmesine ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın ... tarih ve ...-... sayılı encümen kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:... K... sayılı kararda; Encümen kararının, dava konusu taşınmazda yapılan imara aykırılıkların 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 13. maddesine göre yıktırılmasına karar verilmesine ilişkin kısmı yönünden; dava konusu taşınmazın 22.07.7983 onanlı, 1/1000 ölçekli Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar Planı'nda kısmen 'Koruya Katılacak Alanda' kısmen de 'Yol' tanımlı alanda kaldığı, düzenlenen yapı tatil tutanaklarında, ruhsatsız yapı yapıldığı hususunun ve yapının o anki durumunun şüpheye yer bırakmayacak şekilde tespit edildiği, tutanak ile tespit edilen aykırılıkların yapı niteliğinde olduğu dolayısıyla ruhsat gerektirdiği, ancak 2960 sayılı Kanun hükümlerine göre ruhsata bağlanmasının mümkün olmadığı anlaşıldığından, söz konusu yapıların yıkımına ilişkin tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı, 3194 sayılı İmar Kanunu 42. maddesi uyarınca 188.598,13-TL imar para cezası verilmesine ilişkin kısım yönünden ise, Temel para cezasının hukuka uygun olarak tespit edilip edilmediğine ilişkin olarak yapılan değerlendirmede, keşif günü yapılan incelemeler ve ölçümler sonucunda dava konusu taşınmazdaki imalatların III. Sınıf A grubu olduğu ve alanının 54,00 m² olduğu (Mahkememizce yapılan keşif neticesinde aykırılığın 56,05 m2 olduğu davalı idarece belirlenen 54,00 m2 davacının lehine olduğundan hesaplamanın 54,00 m2 üzerinden yapıldığı) tespit edildiği bu haliyle temel cezanın 169,920019 TL/m2 x 54,00 m2 =9.175,681026 TL olarak belirlenmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır. Tespit edilen temel cezaya 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının alt bentleri uyarınca artırımların uygulanması yönünden ise... Dava konusu ... ada ... parselin birden fazla maliki bulunduğu, söz konusu inşai faaliyetler için diğer hissedarların muvafakati bulunmadığından hisseli parselde diğer maliklerin muvafakati alınmadan yapılmış ise cezanın %30 artırılmasına ilişkin c/1 artırım maddesi yönünden, dava konusu parselin Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar Planı'nda kısmen 'Koruya Katılacak Alanda' kısmen de 'Yol' alanında kaldığı görüldüğünden uygulama imar planında veya parselasyon planında 'Kamu Tesisi Alanı veya Umumi Hizmet Alanı' olarak belirlenmiş bir alanda yapılmış ise cezanın %60'ı artırılmasına ilişkin c/3 artırım maddesi yönünden, dava konusu taşınmazın bulunduğu alanda 22.07.1983 onanlı, 1/1000 ölçekli Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar Planı bulunduğundan Uygulama imar planı bulunan bir alanda yapılmış ise cezanın %20 artırılmasına ilişkin c/5 artırım maddesi yönünden, dava konusu taşınmaz Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi'nde kaldığından özel kanunlar ile belirlenmiş özel imar rejimine tabi bir alanda yapılmış ise cezanın %50 artırılmasına ilişkin c/7 artırım maddesi yönünden, dava konusu taşınmaza ait yapı ruhsatı bulunmadığından ruhsatsız olarak yapılmış ise cezanın %180 artırılmasına ilişkin c/8 artırım maddesi yönünden yapılan artırımların yerinde uygulandığı belirlenmiştir. Dava konusu işlemin 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42/2-ç maddesi uyarınca 148.598,14-TL para cezası verilmesine ilişkin kısmı yönünden; 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendinin doğrultusunda uygulanan ceza miktarı değerlendirildiğine; dava konusu yapının arsa rayiç bedeli olan 2.744,91 TL/m² TL ile imar mevzuatına aykırı 54,00 m² alanın çarpımı ile bulunan 148.598,14-TL idari para cezasının ilave edilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Tek katlı ve yapı kayıt belgeli yapının çatısında yapılan basit tadilat nedeniyle dava konusu işlemlerin tesis edilmesinin hukuka aykırı olduğu, yeni bir alan kazanımının söz konusu olmadığı, tadilat ve basit imalatların yapı niteliğinde olmadığı, bu nedenle yıkım ve para cezası kararları verilmesinin usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir.TETKİK HÂKİMİ: ...DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulü, kısmen reddi ile, temyize konu kararın kısmen bozulması, kısmen onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE :Temyize konu kararın, dava konusu aykırılıkların yıkıma, 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca verilen temel para cezası ile, temel para cezasına (c) bendinin 1, 3, 5, 7 ve 8. alt bentleri uyarınca artırım uygulanmasına ilişkin kısmı yönünden:Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen kararın yukarıda anılan kısmı, usul ve hukuka uygun olup, davacının dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri, kararın anılan kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.Temyize konu kararın, 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendi uyarınca ilave para cezası verilmesine ilişkin kısmına gelince:3194 sayılı İmar Kanununun 4. maddesinde; bu Kanunun ilgili maddelerine uyulmak kaydı ile 2960 sayılı İstanbul Boğaziçi Kanunu ile belirlenen veya belirlenecek olan yerlerde, bu Kanunun özel kanunlara aykırı olmayan hükümlerinin uygulanacağı, 42. maddesinin 2. fıkrasında; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, bin Türk Lirasından az olmamak üzere, maddede belirtilen şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı düzenlenmiş; (a) bendinde; Bakanlıkça belirlenen yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanmak üzere, mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için idari para cezası verileceği, bu miktarların her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298. maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında bir Türk Lirasının küsuru da dikkate alınmak suretiyle artırılaracağı; (b) bendinde; mevzuata aykırılığı yapı inşaat alanı üzerinden hesaplanması mümkün olmayan, yapının cephelerini ve diğer yapı elemanlarını değiştiren veya yapı malzemesi için öngörülen gereklere aykırı bulunan uygulamalar için, Bakanlıkça yayımlanan ve aykırılığa konu imalatın tespiti tarihinde yürürlükte bulunan birim fiyat listesine göre ilgili idarece belirlenen bedelin % 20’si kadar idari para cezası verileceği düzenlenmiş, (c) bendinde artırım sebepleri sayılmış, █████/2020 tarih ve 31080 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren █████/2020 tarih ve 7226 sayılı Kanun'un 39. maddesiyle eklenen (ç) bendinde ise bu fıkra uyarınca idari para cezası verilmesini gerektiren aykırılığa konu alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımı ile bulunan bedel kadar idari para cezasının yukarıdaki bentlere göre aykırılıktan sorumlu olan yapı sahibine ve yapı müteahhidine verilen para cezalarına ayrıca ilave edileceği, bu fıkraya göre verilen idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezasının tahsil edilmeyeceği hükme bağlanmıştır. Dosyanın incelenmesinden; yıkıma ilişkin... tarih ve ...-... sayılı encümen kararının davacıya █████/2023 tarihinde tebliğ edildiği, davacıya 3194 sayılı İmar Kanunu 42. maddesi uyarınca 188.598,13-TL imar para cezası verilmesine ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın ...tarih ve ...-... sayılı encümen kararının ise, davacıya 17.10.2023 tarihinde tebliğ edildiği, bakılan davanın █████/2023 tarihinde açıldığı, söz konusu imara aykırılıkların tebliğ tarihinden itibaren 1 ay içerisinde giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde, imar para cezasının mezkur 3194 sayılı Kanununun 42. maddesinin (ç) bendi gereği hesaplanan kısmının ilgilisinden tahsil edilmeyeceğine ilişkin ihtarın da açıkça yazılı olduğu dava konusu... tarih ve ...-... sayılı encümen kararı 17.10.2023 tarihinde davacıya tebliğ edildikten sonra, davacıya verilen 1 aylık süre beklenilmeksizin söz konusu ruhsatsız yapının 14.11.2023 tarihinde davalı idare tarafından yıkıldığı aynı tarihli yıkım tutanağından anlaşılmaktadır. Bu durumda, 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendi uyarınca aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi için davacıya verilen 1 aylık süre beklenilmeksizin ruhsatsız yapının yıkım işleminin davalı idarece gerçekleştirildiği görülmekle, para cezası verilmesine ilişkin işlemin, (ç) bendi uyarınca ilave artırıma ilişkin kısmında (148.225,14-TL) hukuka uygunluk bulunmadığından, temyize konu İdare Dava Dairesi kararının belirtilen kısmında hukuki isabet görülmemiştir. KARAR SONUCU:Açıklanan nedenlerle;1.Temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine,2. ... Bölge İdare Mahkemesi... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararının, dava konusu işlemlerin yıkıma, 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca verilen temel para cezası ile, temel para cezasına (c) bendinin 1, 3, 5, 7 ve 8. alt bentleri uyarınca artırım uygulanmasına ilişkin kısmının ONANMASINA,3.İdare Dava Dairesi kararının, 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendi uyarınca ilave para cezası verilmesine ilişkin kısmının BOZULMASINA, 4.Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, █████/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.