İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen, gemi ve yük alacaklılığından kaynaklanan itirazın iptali davasında, uluslararası yetki, hak düşürücü süre ve aktif husumet ehliyeti itirazları mahkemece değerlendiriliyor.
Özet: Davacı sigorta şirketinin, sigortalısı olan şirkete ait malların taşıma esnasında hasarlanması nedeniyle ödediği tazminatı taşıyıcıdan rücuen tahsil etmek amacıyla başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptali davasında, mahkeme özellikle davalının uluslararası yetki, hak düşürücü süre ve aktif husumet ehliyeti itirazlarını değerlendirmekte olup, bilirkişi raporunda sigortalının hasarlı mal bedelini alıcısından tam olarak tahsil ettiği ve alıcıya herhangi bir geri ödeme yapmadığı tespiti, davacının halefiyete dayalı aktif husumet ehliyetini temel bir uyuşmazlık noktası haline getirmektedir.
T.C.
İSTANBUL17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)ESAS NO:████████ EsasKARAR NO :████████DAVA:İtirazın İptali DAVA TARİHİ:█████/2021KARAR TARİHİ:█████/2026Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin dava dışı sigortalısı ... Dış tic. A.Ş. Ye ait emtiaların ...+... numaralı konşimento tahtında Türkiye'den Almanya'ya taşınması için "..." isimli gemiye hasarsız bir şekilde yüklendiğini, alıcı firma tarafından konteynerlerin açıldığını ve malların bozulduğunun fark edildiğini, alıcı firma tarafından hasar ilişkin hasar tutanağı düzenlendiğini, davalının dava konusu olayda "akdi taşıyan" olarak hareket ettiğini, davalının dava konusu hasardan sorumlu olduğunu, müvekkiline ödenen hasar bedelinin tahsili için ... İcra Müdürlüğünün 2020/... Esas sayılı dosyası ile icra takibi yapıldığını ancak davalı tarafından itirazı üzerine takibin durduğunu beyanla davalının ... İcra Müdürlüğünün 2020/... Esas sayılı icra takip dosyasına yaptığı itirazın iptali ile %20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; milletlararası yetki itirazlarının bulunduğunu, taşımaya ilişkin konşimentonun yurt dışında düzenlendiğini, müvekkilin Türkiye deki acentesinin her hangi bir aracılıkta bulunmadığını, ÜÜT 1188 maddesi uyarınca taşıyana karşı hasar, ziya ve geç teslimden doğan har türlü dava ve talep hakkının 1 içinde yargı yoluna başvurulmaması hallinde hak düşününe uğrar hükmü doğrultusunda hak düşürücü süre itirazlarının bulunduğunu, mal faturasına göre sigortalının mal bedelini tam ve eksiksiz tahsil ettiğinin anlaşıldığını, yükün alıcısına fiilen teslimi ile ekspertiz talep tarihi arasında 2 ay geçtiğini, bu arada yüklerin akıbeti hakkında bilgi bulunmadığını, usulüne uygun bir hasar ihbarının bulunmadığını beyanla öncelikle davanın konşimentoda bulunan milletlerarası yetki şartı nedeniyle yetki yönünden reddine, aksine kanaatin hasıl olması durumunda davanın hak düşürücü süre yönününden reddine ve her halükarda davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir. Mahkememizde açılan işbu davanın, İstanbul ...Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından verilen █████/2021 tarih ve ... sayılı mahkemenin yetkisizliği nedeni ile davanın usulden reddine dair kararı İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi'nin █████/2025 tarih ve ████████ Esas █████████ Karar sayılı ilamıyla kaldırılarak geldiği anlaşılmıştır. Dava, davacı sigortalısına ait emtiaların davalı sorumluluğunda hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalıdan tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup, Uyuşmazlığın konusunun; davalı vekilinin milletlerarası yetki itirazının yerinde olup olmadığı, davanın hak düşürücü süre içerisinde açılıp açılmadığı, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı görülmüştür.... İcra Müdürlüğü'nün 2020/... Esas numaralı icra takip dosyası incelendiğinde, alacaklı ... Sigorta A.Ş. Tarafından borçlu ... aleyhine █████/2020 tarihinde icra takibine başlandığı, borçluya ödeme emrinin █████/2020 tarihinde tebliği edildiği, borçlu tarafından █████/2020 tarihinde borca itiraz dilekçesi sunulduğu, eldeki davanın ise, █████/2021 tarihinde İİK 67 maddesi gereği 1 yıllık süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.Mahkememizce resen seçilen bilirkişi ... tarafından tanzim edilen █████/2026 tarihli bilirkişi raporunda; ... tarafından Müşteri ...'a satılan davaya konu 20.452,48Euro mal bedelinin tamamaının müşterinden cari hesaba mahsuben tahsil edildiği, Meydana gelen hasar nedeniyle oluşan 2.752,20 Euro hasar bedelinin, davacı sigorta şirketi tarafından davadışı sigortalı ...'ya ödendiği, Ticari defter kayıtlarında; tahsil edilen hasar bedelinin ... tarafından müşteri ...'a ödendiğine, müşteri lehine alacak kaydı yapılarak mahsuplaşma yapııldığına veya müşteriye ikame mal gönderildiğine ilişkin olarak herhangi bir kaydın yer almadığına ilişkin tespitlerini bildirmiştir.Davalı vekilince aktif husumet itirazları ile birlikte hak düşürücü süre itirazı da ileri sürülmüş olup, HMK 114. maddesi gereğince öncelikle aktif husumet itirazının incelenmesi gerekmiştir. Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla, davacının TTK 1472. maddesi gereğince halef sıfatını ve hali ile aktif husumet ehliyetini kazanabilmesi için, geçerli bir sigorta sözleşmesinin kurulmuş olması, sigortacının himaye kapsamında yer alan riziko sebebiyle meydana gelen zararları ödemiş olması ancak bu ödemenin geçerli bir sözleşme uyarınca ve gerçek hak sahibine yapılması gerekmektedir. Sigortacının halefiyeti, kanundan kaynaklandığından kendiliğinden meydana gelir. Sigortacı tazminatı ödediği anda, sigortalının yerine geçer ve sigortalının zarara sebep olan üçüncü şahsa karşı olan talep hakkı düşer. Son olarak ise halefiyetin gerçekleşmesi için, zarar nedeni ile sorumlu bulunan üçüncü bir kişinin varlığı gereklidir. Sonuç olarak davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olması gerekir. Dosyada bulunan ...-6 numaralı Nakliyat Emtia Abonman Sigorta Sözleşmesi'ne göre dava dışı sigortalı ... Dış Ticaret AŞ firmasının DDU teslim şartı ile ile ihrac edilen kek-bisküvi cinsi gıda emtiasının, ... Limanı'ndan Bremer Haven Limanı'na ... isimli gemi ile taşınmasının, sigorta teminatı altına alındığı, dava dışı sigortalı ... Dış Ticaret AŞ firmasının dosyaya celp edilen Gümrük Beyannamesi uyarınca gönderen olarak kayıtlı olduğu, emtianın hasarlanması neticesinde davacı sigorta şirketi tarafından dosyada bulunan ... Bankası'na ait █████/2019 tarihli ödeme dekontuna göre 2.752,20 EURO hasar bedelinin dava dışı sigortalı ... Dış Ticaret AŞ firmasına ödendiği anlaşılmıştır. Dosyada bulunan █████/2019 tarihli davaya konu emtianın satım faturası, dosyada bulunan gümrük beyannamesi davacı vekili tarafından dosyaya ibraz edilen █████/2021 tarihli Ekspertiz Raporu ve dava dilekçesinde belirtildiği hali ile davaya konu emtianın DDU teslim şartı ile dava dışı sigortalı tarafından satışının yapıldığı anlaşılmıştır. DDU teslim şekli deniz taşımalarında kullanılan Incoterms terimi olup, DDU teslim şeklinde eşyanın alıcıya ulaşmasına kadar olan süreçte hasara katlanma yükümlülüğü satıcıya aittir. Ne var ki davalı vekili tarafından cevap dilekçesi ile birlikte, davacı delilleri arasında yer alan Tutanak belgesindeki kayıtlar uyarınca dava dışı sigortalının mal satım bedelinin tamamını tahsil etmesi nedeni ile aktif husumet ehliyetini haiz olmadığı ileri sürülmüş olup, incelenen belgede dava dışı yük alıcısının hasar bedelinin kendilerine ödenmesini talep ettiği görülmüş olmakla, dava dışı sigortalı ... Dış Ticaret AŞ firmasının sigortalanabilir bir menfaati bulunup bulunmadığı bu hali ile davacı sigorta şirketinin yapmış olduğu ödeme ile aktif husumet ehliyetini kazanıp kazanamayacağı, davaya konu emtia satım bedelinin sigortalı tarafından tahsil edilip edilmediği ve davacıdan tahsil edildiği anlaşılan sigorta tazminatını dava dışı alacıya gönderilip gönderilmediğine bağlı bulunmakla, dava dışı sigortalıya ait ticari defter kayıtları üzerinde inceleme yapılmasına karar verilmiştir. Mahkemece alınan muhasip bilirkişi raporu ile; ... tarafından Müşteri ...'a satılan davaya konu 20.452,48Euro mal bedelinin tamamaının müşterinden cari hesaba mahsuben tahsil edildiği, Meydana gelen hasar nedeniyle oluşan 2.752,20 Euro hasar bedelinin, davacı sigorta şirketi tarafından davadışı sigortalı ...'ya ödendiği, Ticari defter kayıtlarında; tahsil edilen hasar bedelinin ... tarafından müşteri ...'a ödendiğine, müşteri lehine alacak kaydı yapılarak mahsuplaşma yapııldığına veya müşteriye ikame mal gönderildiğine ilişkin olarak herhangi bir kaydın yer almadığı tespit olunmuştur. Bu hali ile dava dışı sigortalı ... firmasının davaya konu hasarlandığı belirtilen emtia bakımından bir zararı bulunmadığı dolayısıyla sigortalanabilir bir menfaatinin bulunmadığı mahkemece kabul edilmiştir. Dava dışı sigortalı nezdinde davaya konu emtia hasarı bakımından bir zararın oluşmadığı anlaşılmakla neticede aktif husumet yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM:1-Aktif husumet yokluğu nedeni ile davanın USULDEN REDDİNE,2-Karar harcı olan 732,00.TL'den peşin alınan 379,05.TL'nin mahsubu ile bakiye 352,95.TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye İRAD KAYDINA,3-Davalı vekili için takdir edilen 28.399,60.TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya VERİLMESİNE,4-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00.TL Arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir KAYDINA, 5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA,6-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara İADESİNE,Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. █████/2026Katip ...e-imzalıdır Hakim ...e-imzalıdır