İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, şirket merkezindeki tadilat sırasında kaybolduğu iddia edilen ticari defterlerin zayi belgesi talebini basiretli tacir özeni gösterilmediği için reddetti.
Özet: Bir şirket, 2022-2023 yıllarına ait ticari defter ve evraklarının şirket merkezinde yapılan tadilat çalışmaları sırasında kaybolduğunu iddia ederek Türk Ticaret Kanununun 82/7. maddesi kapsamında zayi belgesi verilmesini talep etmiş; dava dilekçesinde defterlerin tadilat öncesi koliler içinde saklandığı ancak tadilat sonrası bulunamadığı, çalınmış olabileceği veya tadilat sırasında kaybolduğu ileri sürülmüştür; mahkeme ise zayi belgesi verilebilmesi için kanunda belirtilen yangın, su baskını, afet veya hırsızlık gibi irade dışı bir durumun ispatlanması ve tacirin gerekli özeni gösterdiğinin belgelenmesi gerektiğini, somut olayda ise bu şartların oluşmadığını ve şirketin basiretli bir tacir gibi davranmadığını tespit etmiştir.
T.C. (Kapatılan)İstanbul Anadolu 2. ASLİYE TİCARET
ESAS NO : ████████ KARAR NO : ████████DAVA : Zayi Belgesi VerilmesiDAVA TARİHİ : █████/2026KARAR TARİHİ : █████/2026Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,Yukarıda adı ve adresi yazılı davacı tarafından açılan hukuk davasının 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 9. Maddesi gereğince Türk Milleti adına yargılama yapmaya görevli ve yetkili -----. Asliye Ticaret Mahkemesince yapılan yargılaması sonucunda aşağıda gerekçesi yazılı hükme ulaşılmıştır. DAVA : Davacı vekili dava dilekçesi özetle ;müvekkilinin 2022-2023 yıllarına ait ticari defter ve evrakları hakkında zayi belgesi verilmesini, şirketin 1993 yılından beri faaliyet gösterdiği, ticari defter ve belgelerini şirket merkezinde usulüne uygun şekilde muhafaza ettiği, ancak 19.03.2026-22.03.2026 tarihleri arasında şirket merkezinde gerçekleştirilen kapsamlı boya ve tadilat çalışmaları sonrasında, 30.03.2026 tarihinde şirket ortaklarının ihtiyaç duydukları defter ve kayıtlara ulaşamadıklarını, Söz konusu defterlerin tadilat öncesinde numaralandırılmış koliler içinde saklandığını, yapılan tüm aramalara rağmen bulunamadığını, tadilat sırasında kaybolmuş olabileceği veya çalınmış olmasının da ihtimal dahilinde olduğunu, şirketin bugüne kadar kayıtlarını her zaman kanuna uygun şekilde tuttuğu ve olayın ardından gerekli iç denetimlerin başlatıldığını, gerektiğinde suç duyurusunda bulunma hakkının da saklı tutulduğunu, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun zayi belgesi verilmesine ilişkin hükümlerine dayanılarak, ticari defterlerin şirketin gerekli özeni göstermesine rağmen kaybolduğunu, sonuç olarak tadilat sırasında kaybolduğu değerlendirilen 2022-2023 yıllarına ait yevmiye, defteri kebir, envanter, karar defterleri ile diğer tüm ticari defter, fatura ve belgeler yönünden zayi belgesi verilmesine ve dava açıldığını gösterir derkenarın taraflarına verilmesine karar verilmesi talep edilmiştir.İNCELEME VE GEREKÇE :Dava, TTK'nın 82/7. maddesi gereğince hasımsız açılan zayi belgesi istemine ilişkindir. 6102 sayılı TTK'nın 82/7.madde ve fıkrasında "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir. " düzenlemesine yer verilmiştir.Türk Ticaret Kanunu'nun 82/7. maddesi uyarınca, bir tacirin saklamakla mükellef olduğu defter ve kâğıtlar hırsızlık veya yangın, su baskını, yer sarsıntısı gibi bir afet sebebiyle ve kanuni müddet içinde ziya uğrarsa, tacir ziyaı öğrendiği tarihten itibaren on beş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yerin yetkili mahkemesinden kendisine zayi belgesi verilmesini isteyebilir. Mahkeme, lüzumlu gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.TTK'nın 82/7. maddesinde, zayi belgesi verilmesini gerektirecek zayi olma durumları sınırlı olarak sayılmamış ise de tacirin zayi belgesi isteyebilmesi için, defterlerin zayi olmasında kusur ve sorumluluğunun bulunmaması, tedbirli bir tacir gibi davranmasına rağmen zayi olayına engel olamamış durumda olması gerekir.Somut olayda; davacı şirkete ait 2022-2023 yıllarına ait yevmiye kebir, karar envanter ve tüm ticari mali fatura ve belgelerinin tüm aramalara rağmen bulunamadığı belirtmiştir. Tacirin yukarıda bahsedilen kanun maddesinden yararlanabilmesi için ticari defter ve belgelerinin korunabilmesi amacıyla gerekli dikkati ve ihtimamı göstermiş olması gerekmektedir. Ayrıca, ziya durumunun tacirin iradesi dışında meydana gelmesi zorunludur.Tacirin belgelerini muhafazada gerekli dikkat ve özeni göstermesi gerekir. Zayi belgesi verilmesi istenilen defterin ne şekilde ve ne zaman zayi olduğuna dair somut bir iddia ve kanıt dahi sunulmamıştır. (bknz : Yargıtay --. Hukuk Dairesi █████/2008 tarih, ----Davaya konu somut olayda da mahkememizce davacı şirketin temsilcisi isticvab edilmiş, ancak şirket temsilcisi duruşmaya katılmamış, davacı vekilini tarafından şirket yetkilisinin hasta olduğundan isticvaba katılamadığını beyan ettiği, dava dilekçesinde ortada kanunun aradığı yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle zayi edilme koşulunun oluşmadığı, basiretli bir tacirin saklamakla mükellef olduğu ticari defterin kaybolduğunu, defter ve belgelerine gereken özen ve ihtimamın gösterilmesi gerektiği, ancak gösterilmediğinin dosya kapsamında sabit olduğu, zira davacı vekilinin duruşmadaki beyanında da bu hususun "..davaya konu zayi belgesi verilmesi talep ettiğimiz defter ve evraklar geniş çaplı boya ve tadilat esnasında kaybolmuştur,...." şeklinde beyan edildiği, davacının davaya konu defter ve evrakın kendi iradesi dışında zayi olduğunu ıspat edemediği belirlendiğinden, davanın reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmış ve aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir. HÜKÜM : Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere :1-Açılan davanın REDDİNE, 2-Alınması gerekli 732,00 TL harç dava açılışı sırasında davacı tarafından peşin olarak yatırıldığından başkaca harç tahsiline yer olmadığına, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde talep halinde yatırana iadesine, Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde ----- BAM nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı.