Ticari satıştan kaynaklanan itirazın iptali davasında ispat yükü ve delil ibrazı eksikliği üzerine Konya BAM 6. Hukuk Dairesinin istinaf kararı.
Özet: Bu istinaf kararı, ticari satımdan kaynaklanan faturaya dayalı alacağın tahsili için açılan itirazın iptali davasında, ilk derece mahkemesinin tarafların ticari defterlerini bilirkişiye ibraz etmemesi ve davacının yemin deliline başvurmaması nedeniyle ispatlanamadığı gerekçesiyle davayı reddetmesi üzerine, davacının karara itiraz ederek ispat yükünün yanlış değerlendirildiğini savunduğu hukuki süreci incelemektedir.
T.C. KONYA BAM 6. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: ... - ...
T.C.KONYABÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 6. HUKUK DAİRESİDOSYA NO : ... KARAR NO : ...T Ü R K M İ L L E T İ A D I N Aİ S T İ N A F K A R A R IBAŞKAN : ..... (...)ÜYE : ..... (...)ÜYE : ..... (...)KATİP : ..... (...)İNCELENEN KARARINMAHKEMESİ: Konya .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ : █████/2024NUMARASI : ... Esas - ... KararİSTİNAF EDEN DAVACI: ........VEKİLLERİ : Av..... Av.....DAVALI : ........ VEKİLİ : Av.....DAVA : İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)İSTİNAF KARARININKARAR TARİHİ : █████/2026YAZIM TARİHİ : █████/2026 Davacı tarafından davalı aleyhine Konya .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile açılan itirazın iptali davasında █████/2024 tarihinde tesis edilen davanın reddine ilişkin karara karşı davacının istinaf kanun yoluna başvurması üzerine, üye hakimin görüşleri alındıktan sonra dosya incelendiğinde;DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili firmanın sağlık, medikal, elektrik, elektronik, tekstil alım satım işi ile iştiğal ettiğini ve davalıdan faturaya dayalı alacağının bulunduğunu, davalının, müvekkili firmaya olan borcunu ödememesi üzerine davalı aleyhine Konya .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosya ile icra takibi başlatıldığını, davalının itirazı üzerine takibin durdurulduğunu beyan ederek itirazın iptali ile takibin devamına, davalı aleyhine %20’den aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir. CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasında sözlü ya da yazılı herhangi bir sözleşme olmadığı gibi, bu yönde herhangi bir irade ortaya konulmadığını, ticari ilişki bulunmadığını, bu nedenle müvekkilinin davacıya herhangi bir borcunun olmadığını, dosya içeriğine sunulan faturaları da kabul etmediklerini, tek başına fatura ibrazının ticari ilişki ve teslimine karine teşkil etmeyeceğini, fatura içeriğinde yer verilen ürünlerin teslim edildiğine ilişkin ispat yükünün davacı üzerinde olduğunu, davacının teslime ilişkin hiçbir bilgi, belge ibraz etmediğini, Yargıtay kararları doğrultusunda, davacının öncelikle müvekkili şirket ile ticari ilişkisini, mevcut sözleşme şartlarını, mevcut sözleşme şartlarına uygun ifayı / faturanın verilmesine neden olan işin yapılmış olduğunu, fatura konusu işi eksiksiz ve tam olarak müvekkili şirkete teslim ettiğini, yükümlülüklerini yerine getirdiğini ispatlaması, faturayı dayanaklandırması gerektiğini, aksi halde tek başına fatura yazılı işin yapılarak müvekkiline teslim edildiğini, faturanın kesinleştiğini göstermeyeceğini beyan ederek davanın reddine, davacı aleyhine alacağın %20’sinden az olmamak üzere tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: İlk derece mahkemesince; "...Tüm dosya kapsamı üzerinden yapılan değerlendirmede; Tacir olup ticari defter tutmak zorunda olan taraf, ticari defterleri bulunmadığını ileri süremeyeceğinden verilen kesin süreye rağmen ibraz etmediği takdirde, belgenin elinde olmadığına dair yemin etmesine gerek olmaksızın HMK 220/3. madde gereğince sunmaktan kaçındığı belgelerdeki (ticari defterlerindeki) kayıtların, karşı taraf defterindeki kayıtlara uygunluğunu mahkeme kabul edebilir. Ticari defterler Yasa'da belirtildiği üzere karşı tarafın ticari defterleri ile uyumlu olduğu takdirde lehine delil olabilecektir. Mahkememizce taraflar arasında alacak borç ilişkisi bakımından SMMM bilirkişilere dosya teslimi gerçekleştirilmiş, fakat bilirkişilerce davacı tarafın ve davalı tarafın ticari defter ve belgelerini inceleme yapılması için ibraz etmemesi üzerine bilirkişi raporu düzenlenemediği bildirilmiştir. Davacı iddiasını yazılı delillerle ispat edememiştir. Davacının yemin deliline dayandığı, mahkemece davacıya yemin teklif etme hakkı olduğu hatırlatıldığı, davacı vekilinin duruşmadaki beyanında yemin teklifinde bulunmayacaklarını beyan ettiği anlaşılmakla, ispat edilemeyen davanın reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir. İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; itirazın iptalini talep eden alacaklının ancak takip borçlusunun sunduğu itiraz sebepleri ile sınırlı olmak üzere ispat külfetine katlanacağını, takip dosyasına karşı itirazda bulunan davalı takip borçlusunun böyle bir borcunun olmadığını beyan ettiğini, bu beyanı ile ile davalı-takip borçlusunun, takip alacaklısı ile hukuki bir ilişki içerisinde bulunduğunu, ancak bu hukuki ilişki neticesinde borcunun bulunmadığını, borcunu ödediği yönünde savunmada bulunduğunu, bu savunma ile davalı takip borçlusunun ödeme definde bulunduğunu ve borcu ödediğine dair ispat külfetini kendi üzerine aldığını, borçlunun bu savunması ile sınırlı olarak itirazın iptali davası açıldığını, mahkeme kararının gerekçesinde, "itirazın iptali davasında davalı borçlunun ödeme savunmasında bulunması ya da borcu ortadan kaldıran diğer itirazları ileri sürmesi halinde ispat yükü yer değiştirecek ve davalıya geçecektir." demek suretiyle yasal olarak ispat yükünün davalı borçluda olduğunu açıkça kabul ettiğini, ancak hiçbir hukuki gerekçe sunmadan "Somut olayda ispat yükü davacı üzerindedir." demek suretiyle ispat külfetini müvekkiline yüklediğini, davalının borcu ödediğine dair itirazını yazılı ödeme belgeleri ile kanıtlaması gerekirken bu hususta herhangi bir delil sunmadığını, davanın ve tazminat talebinin kabulüne karar verilmesi gerektiğini, ayrıca delil listesinde tarafların ticari kayıtlarına dayanıldığını, faturanın da tarafların ticari kayıtları arasında yer aldığını, takibe konu faturaların mahkemece vergi dairelerinden celp edilen BA/BS formları uyarınca her iki tarafça işlendiğini ve vergi dairelerine beyan edildiğini, müvekkilinin davalı takip borçlusundan alacaklı olduğunun bu faturalar ve BA/BS formları ile görüleceğini, davalının BA/BS formları ile sabit olan bu faturalarda yer alan ve vergi dairesine bildirimini yaptığı faturaları ödediğine dair somut, yazılı bir belge veya delil ibraz edemediğini, █████/2024 tarihli duruşmada taraflarınca "biz davamızı davalının ticari defterlerine hasrediyoruz" şeklinde beyanda bulunduklarını ve davalıya ticari defterlerini sunması için süre verildiğini, davalının ticari defterlerini sunmaktan kaçındığını, HMK'nın 222/5 maddesi gereğince davanın ispatlanmış sayılacağını, mahkemece karar gerekçesinde bu maddeye yer verilmediğini, hukuka aykırı bir gerekçe ile davanın reddedildiğini, davanın reddi ile birlikte icra inkar tazminatı, yargılama gideri ve vekalet ücreti taleplerinin reddedilmesinin hukuka aykırı olduğunu beyan ederek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava, faturaya dayalı başlatılan takibe vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.İstinaf incelemesi HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve re'sen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.Dosya kapsamına göre davacı tarafından davalı aleyhine Konya .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile 371.110,00 TL bedelli ve 100.689,46 TL bedelli 2 adet faturaya dayalı olarak iki fatura toplamı olan 471.799,46 TL alacak üzerinden ilamsız icra takibi başlatıldığı, davalının borca itirazı üzerine takibin durduğu anlaşılmıştır.Fatura, satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı tutarı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tacir tarafından müşteriye verilen ticari vesikadır. Fatura tek başına alacağın varlığını ispatlamaya yeterli değildir. Faturanın tebliğ edilmiş olması da faturada belirtilen alacağın doğmasına sebep olan edimin ifa edildiğini göstermez. Faturaya dayalı olarak alacak talebinde bulunan kişi, faturada belirtilen alacağın doğmasına sebep olan edimin (mal teslimi, hizmet ifası vs.) ifa edildiğini ispatla mükelleftir. Fatura tek başına alacağın varlığını ispatlamaya yeterli olmamakla birlikte faturanın kabul edilerek ticari deftere kaydedilmiş olması ve faturayla ilgili olarak vergi dairesine BA-BS bildirimi verilmesi faturaya konu malın teslim edildiğine veya hizmetin gerçekleştirildiğine karine teşkil etmektedir.Somut olayda, Ilgın Vergi Dairesi Müdürlüğü ve Pendik Vergi Dairesi Müdürlüğü tarafından tarafların takibe konu faturalarla ilgili BA- BS formları mahkemeye gönderilmiş olup, gönderilen BA formlarına göre davalının takibe konu faturaları vergi dairesine bildirdiği, ancak Ilgın Vergi Dairesi tarafından verilen cevapta █████/2023 tarihli ........ nolu faturanın iptal edildiği, ancak aynı tutardaki █████/2023 tarihli ........ nolu faturanın düzenlendiği bildirilmiştir., Yukarıda izah edildiği üzere faturayla ilgili olarak vergi dairesine BA bildirimi verilmesi faturaya konu malın teslim edildiğine karine teşkil edecek ve faturalara konu malları teslim almadığını davalının yazılı delillerle ispat etmesi gerekecektir.Ancak Ilgın Vergi Dairesi Müdürlüğü tarafından mahkemeye gönderilen cevapta █████/2023 tarihli ........ nolu faturanın iptal edilip aynı tutardaki █████/2023 tarihli ........ nolu faturanın düzenlendiği bildirildiğinden yeni düzenlenen █████/2023 tarihli ........ nolu faturanın davalı tarafından BA formuyla vergi dairesine bildirilip bildirilmediği, █████/2023 tarihli ........ nolu faturanın iptal gerekçesinin ne olduğu, █████/2023 tarihli ........ nolu fatura ile █████/2023 tarihli ........ nolu faturanın mal hizmet bakımından içeriğinin aynı olup olmadığı hususları Ilgın Vergi Dairesi Müdürlüğü'nden sorularak dayanak belge suretlerinin gönderilmesinin istenmesi, bu konuda delillerin toplanması, daha sonra yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda ispat yükünün kimde olduğunun tayin edilmesi, tarafların yemin deliline de dayandıklarının gözetilmesi ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi yerinde olmadığından davacının istinaf başvuru talebinin kabulü ile HMK'nın 353/1.a.6 maddesi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, dosyanın mahkemesine gönderilmesine ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davacının istinaf başvuru talebinin KABULÜ ile; Konya .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin █████/2024 tarih, ... Esas - ... Karar sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,2-Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-a maddesi gereğince dosyanın ilk derece mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,3-İstinaf başvurusunda bulunan davacı tarafından yatırılan 427,60 TL istinaf karar harcının talep halinde davacıya iadesine, 4-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından ücret-i vekalet ile ilgili hüküm kurulmasına yer olmadığına, 5-İstinaf başvurusunda bulunan davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda dikkate alınmasına,6-Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 359/4 maddesi gereğince; kararın tebliğ işlemlerinin ilk derece mahkemesi tarafından yapılmasına, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda █████/2026 tarihinde oybirliği ile HMK'nın 353/1-a maddesi gereğince kesin olarak karar verildi. Başkan ... Üye ... Üye ... Katip ... e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır.....