Danıştay, Sarıyerde yapı kayıt belgesine rağmen Boğaziçi Kanununa aykırı çatı katı nedeniyle kesilen idari para cezasının hesaplama yöntemini temyizen değerlendiriyor.
Özet: Bir binada çatı yükseltme ve çatı arası kat oluşturma gerekçesiyle uygulanan idari para cezası ve ruhsatsız yapının ruhsatlandırılması veya yıkılması yönündeki işlemlere karşı açılan iptal davasında, ilk derece ve istinaf mahkemeleri idari işlemlerin hukuka uygun olduğuna hükmederken, Danıştay, para cezasının hesaplanma yöntemindeki bazı artırım kalemleri ile ruhsatsız yapıya ilişkin verilen ihtarnamenin hukuka uygunluğunu temyiz incelemesi kapsamında değerlendirmektedir.
T.C.
D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : ████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediye BaşkanlığıVEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: İstanbul ili, Sarıyer ilçesi, ... Mahallesi, .. Sokak, No:..., ... ada, ... parsel sayılı yerde yapı kayıt belgesi bulunan binada, yapı kayıt belgesine aykırı olarak çatısının yükseltildiği, çatı arası kat oluşturulduğu ve daire olarak kullanıldığının 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu uyarınca düzenlenen ...tarihli ve ... sayılı ... nolu yapı tatil tutanağı ile tespit edildiğinden bahisle 3194 sayılı İmar Kanun'unun 42. maddesi uyarınca davacıya 188.744,12-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Sarıyer Belediye Encümeni'nin... tarih ve ... sayılı kararının ve anılan kararın davacıya bildirimi ile söz konusu cezanın ödenmesi ve ruhsatsız ilave yapı için 1 ay içinde ruhsat alınması ya da yıkılması, aksi takdirde idarece 2960 sayılı Kanunun 13. maddesi uyarınca davacı hakkında işlem yapılacağı ihtarına ilişkin Sarıyer Belediye Başkanlığı Yapı Kontrol Müdürlüğü'nün... tarihli ve ...sayılı işleminin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu encümen kararının, fiili duruma uygun olduğunun dosyada ekli fotoğraflar ile ortaya konulduğu, encümen kararında da görüleceği üzere 123,20 m² olarak belirlenen aykırı alan üzerinden, emlak vergisine esas asgari m² birimi esas alınarak hesaplama yapıldığı, yine encümen kararının bildirilmesine dair 21.07.2022 tarihli işlemde de aykırılığın bir ay içinde giderilmesi halinde cezanın tahsil edilemeyeceğinin bildirildiği, bu sebeple dava konusu yapının yer aldığı alana ait arsa rayiç bedeli olan 1.250,00-TL aykırı alanın ile çarpımı ile bulunan bu kısmında da hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı, taşınmazda çatının yükseltildiği ve çatı arası kat oluşturulduğunun sabit olduğu, anılan hususlara ilişkin alınmış bir ruhsat bulunmadığı, ruhsat alınmayan ya da yıkılmayan ruhsatsız yapıların yıkılacağı mevzuat gereği olduğu, ayrıca encümen kararı ile kesilen para cezasının ne şekilde tahsil edileceğinin de mevzuata uygun olarak ayrıntılı bir şekilde davacıya bildirilmesi nedeniyle söz konusu işlemde de hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçeyle, davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Taşınmaz üzerinde bulunan binanın 1990 yılında inşa edildiği, yapı kayıt belgesi alındığı ve idareye ibraz edilmesine rağmen yıkım ve para cezası kararı verildiği, işlemin usul ve hukuka aykırı olduğu, mahkeme tarafından keşif yapılmadan, eksik inceleme ve araştırma sonucu karar verildiği, çatı tadilatı için idareye izin başvurusu ve taahhütname verildiği ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.TETKİK HÂKİMİ : ...DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulü, kısmen reddi ile; temyize konu kararın, temel para cezasına aynı fıkranın (c) bendinin 8. alt bent uyarınca artırım uygulanmasına ilişkin kısmı yönünden bozulması gerektiği gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE : Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu işlemin 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanan temel para cezası ve bu temel para cezasına aynı fıkranın (c) bendinin 1., 5., 7. ve 12. alt bentleri uyarınca artırım uygulanmasına ve (ç) bendi uyarınca belirlenen bedel kadar para cezası ilave edilmesine ilişkin encümen kararı ve ruhsatsız ilave yapı için 1 ay içinde ruhsat alınması ya da yıkılması, aksi takdirde idarece 2960 sayılı Kanunun 13. maddesi uyarınca davacı hakkında işlem yapılacağı ihtarına ilişkin Yapı Kontrol Müdürlüğü'nün ...tarih ve... sayılı işlemi yönünden; Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyize konu kararın anılan kısımları yönünden 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinin 2. fıkrasında sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmamaktadır. Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanan temel para cezasına aynı fıkranın (c) bendinin 8. alt bent uyarınca artırım uygulanmasına ilişkin dava konusu encümen kararının anılan kısmı ile, bu cezanın ödenmesi gerektiği ihtarına ilişkin Yapı Kontrol Müdürlüğü'nün ... sayılı işleminin anılan artırım nedenine ilişkin kısmı yönünden ise; 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 5940 sayılı Kanunun 2. maddesiyle değişik 42. maddesinin 2. fıkrasında; (Değişik cümle:14/2/2020-███████ md.) Ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere ve imar mevzuatına aykırı olarak yapılan ya da 27 nci madde kapsamında ruhsat alınmadan yapılabilen yapılardan aynı maddede belirtilen koşullar sağlanmadan yapılanların sahibine, yapı müteahhidine ve aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere, yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, bin Türk lirasından az olmamak üzere, maddede belirtilen şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı düzenlenmiş, (a) bendinde; yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanmak üzere, mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için uygulanacak para cezalarının miktarları belirlenerek, bu miktarların her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında bir Türk Lirasının küsuru da dikkate alınmak suretiyle arttırılacağı kurala bağlanmış, (c) bendinin 8. alt bendinde; ruhsatsız yapılmış olması halinde % 180'i oranında, 10. alt bendinde, yapı kullanma izin belgesi alınmış olmakla birlikte, ruhsat alınmaksızın yeni inşaî faaliyete konu ise cezanın % 100'ü oranında (a) ve (b) bentlerinde belirtilen şekilde tespit edilen para cezasına arttırım uygulanacağı, para cezalarına konu olan alanın hesaplanmasında aykırılıktan etkilenen alanın da dikkate alınacağı, anılan Kanun'un Geçici 16. maddesinde ise, (...) Yapı ruhsatı alıp da yapı kullanma izin belgesi almamış veya yapı ruhsatı bulunmayan yapılarda, Yapı Kayıt Belgesi ile maliklerin tamamının muvafakatinin bulunması ve imar planlarında umumi hizmet alanlarına denk gelen alanların terk edilmesi halinde yapı kullanma izin belgesi aranmaksızın cins değişikliği ve kat mülkiyeti tesis edilebileceği, (...) Yapı Kayıt Belgesinin, yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar geçerli olduğu, Yapı Kayıt Belgesi düzenlenen yapıların yenilenmesi durumunda yürürlükte olan imar mevzuatı hükümlerinin uygulanacağı, (...) hükme bağlanmıştır. Uyuşmazlıkta, yukarıda aktarılan 3194 sayılı Kanun'un Geçici 16. maddesi uyarınca, İstanbul ili, Sarıyer ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, No:..., ... ada, ... parsel sayılı yerde bulunan bina için alınan (345,00 m² toplam yapı alanı, 3 bağımsız bölüm) ... tarih, ... belge numaralı Yapı Kayıt Belgesinin, dava konusu işlem tarihi itibarıyla aktif olduğu (dosyada bulunan İstanbul Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'nün ... tarih, ... sayılı ara kararı cevabı yazısı ile ) görüldüğünden, yapı kayıt belgesi bulunan mevcut binada, çatı örtüsünün sökülerek ruhsatsız olarak inşa edilen ilave kat için, temel para cezasına 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 8. alt bendi uyarınca artırım uygulanma koşulu oluşmadığından, dava konusu encümen kararının anılan kısmı ile bu cezanın ödenmesi gerektiği ihtarına ilişkin Yapı Kontrol Müdürlüğü işleminin bu artırım nedenine ilişkin kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu durumda, dava konusu encümen kararının temel para cezasına (c) bendinin 8. alt bendi uyarınca artırım uygulanmasına ilişkin kısmında (16.902,55-TL) ve anılan cezanın ödenmesi gerektiği ihtarına ilişkin Yapı Kontrol Müdürlüğü işleminin bu artırım nedenine ilişkin kısmında hukuka uyarlık, aksi yönde verilen temyize konu İdare Dava Dairesi kararının belirtilen kısmında ise hukuki isabet görülmemiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, dava konusu işlemin, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanan temel para cezası ve bu temel para cezasına aynı fıkranın (c) bendinin 1., 5., 7. ve 12. alt bentleri uyarınca artırım uygulanmasına ve (ç) bendi uyarınca belirlenen bedel kadar para cezası ilave edilmesine ilişkin encümen kararı ve ruhsatsız ilave yapı için 1 ay içinde ruhsat alınması ya da yıkılması, aksi takdirde idarece 2960 sayılı Kanunun 13. maddesi uyarınca davacı hakkında işlem yapılacağı ihtarına ilişkin Yapı Kontrol Müdürlüğünün... tarih ve ... sayılı işlemi yönünden oybirliğiyle ONANMASINA,3. Anılan İdare Dava Dairesi kararının, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanan temel para cezasına aynı fıkranın (c) bendinin 8. alt bent uyarınca artırım uygulanmasına ilişkin dava konusu encümen kararının anılan kısmı ile, bu cezanın ödenmesi gerektiği ihtarına ilişkin Yapı Kontrol Müdürlüğü işleminin anılan artırım nedenine ilişkin kısmının Üye ...'ın karşı oyu ve oyçokluğuyla BOZULMASINA, 4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, █████/2025 tarihinde kesin olarak karar verildi. KARŞI OY (X) : Dava; hakkında 3194 sayılı İmar Kanununun Geçici 16. maddesi uyarınca 65 m² yapı alanlı █████/2018 tarihli yapı kayıt belgesi düzenlenen İstanbul ili, Sarıyer ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, No:..., ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın (yapı kayıt belgesi düzenlenirken yalnızca 345 m²'lik kısmının bulunduğu) 123,2 m²'lik kısmının yapı kayıt belgesi düzenlendikten sonra inşa edildiğinden bahisle, yapı tatil tutanağı düzenlenmesi ve para cezası işlemi tesis edilmesi üzerine açılmıştır. Yapılan yargılama sonucu İdare Mahkemesi tarafından davanın reddine karar verilmiş, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusu da temyize konu karar ile reddedilmiştir.Dava konusu taşınmaz hakkında 3194 sayılı İmar Kanununun Geçici 16. maddesi uyarınca 345 m²' yapı alanlı █████/2018 tarihli yapı kayıt belgesinin düzenlendiği anlaşılmaktadır.Yapı kayıt belgesi; imar mevzuatına aykırı olarak inşa edilmiş yapıların geçici olarak tanınması ve kayıt altına alınması amacıyla verilen, taşınmaz hakkında daha önce düzenlenen yıkım ve para cezası işlemlerinin iptal edilmesi gibi çeşitli sonuçlar doğuran, esasen ruhsatsız yapıların ruhsatlı sayılmasına yönelik hukuki bir sonuç doğurmayan, yapı sahiplerine geçici hukuki koruma sağlayan bir belgedir. Bu nedenle; hakkında yapı kayıt belgesi düzenlenen dava konusu taşınmaz ruhsatlı sayılamayacağından, temel para cezasına 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 8. alt bendi uyarınca arttırım yapılabileceğinden, temyize konu kararın bu kısmının da onanması gerektiği oyuyla, Dairemiz çoğunluk kararına belirtilen kısım yönünden katılmıyorum.