Danıştay, Kültür ve Turizm Bakanlığı genelgesinde orman alanlarındaki yerleşim tasarım ve yönetim planı ile ağaç rölöve planlarında orman mühendislerinin yasal görev ve yetkilerinin eksik düzenlenmesini değerlendiriyor.
Özet: Kültür ve Turizm Bakanlığının, lüks çadır tesislerine ilişkin genelgesinin, orman alanlarında yapılacak yerleşim tasarım ve yönetim planlarını hazırlayacak ekipte orman mühendislerine yer vermemesinin ve ağaç röleve planlarının kim tarafından hazırlanacağını açıkça belirtmemesinin eksik düzenleme olduğu gerekçesiyle açılan davada, davacı, 5531 sayılı Kanun uyarınca orman mühendislerinin orman içi rekreasyon alanlarının tespiti, düzenlenmesi ve ağaç röleve planları yapma görevine sahip olduğunu, bu nedenle söz konusu planların hazırlanmasında teknik ve hukuki açıdan zorunlu rol alması gerektiğini savunurken, davalı idare ise kanunun ağaç röleve planlarını orman mühendislerinin faaliyet alanı olarak belirlemesine rağmen, yerleşim tasarım ve yönetim planı için böyle bir zorunluluk getirmediğini iddia etmektedir.
T.C.
D A N I Ş T A YDÖRDÜNCÜ DAİREEsas No : ██████████Karar No : █████████DAVACI : ... Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...DAVALI : ... Bakanlığı VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...DAVANIN KONUSU: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım İşleri Genel Müdürlüğü'nün █████/2023 tarih ve 3638647 sayılı, 2023/5 nolu Genelgesinin 2. maddesindeki "Yerleşim tasarım ve yönetim planı; şehir plancısı, mimar ya da kentsel tasarım uzmanı ile peyzaj mimarından oluşan bir ekip tarafından hazırlanır." hükmü ile 5. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendindeki "Orman alanlarında yapılması durumunda onaylı ağaç rölöve planı" hükmünde "orman mühendisi" ibaresine yer verilmemesi nedeniyle eksik düzenleme yapıldığından bahisle iptali istenilmektedir.DAVACININ İDDİALARI: Davacı tarafından, 5531 sayılı Orman Mühendisliği, Orman Endüstri Mühendisliği ve Ağaç İşleri Endüstri Mühendisliği Hakkında Kanun’un 4. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinin 12. alt bendinde, "Millî parklar, orman içi dinlenme ve mesire yerleri ile orman içi rekreasyon alanlarının tespit, tefrik, envanter ve düzenlenmesi, rekreasyon yönetimi ve işletmeciliği, uzun devreli gelişme plânı çalışmaları, ağaç röleve plânları yapmak." görevinin orman mühendislerine verildiği, orman sayılan alanlarda yapılacak her türlü plan, proje ve yerleşim çalışmasını yapacak ekipte orman mühendisi bulunmasının teknik ve hukuki açıdan zorunlu olduğu, dolayısıyla Genelge'nin 2. maddesinde, orman alanlarında yapılacak yerleşim tasarım ve yönetim planları yönünden planı hazırlayacak ekipte orman mühendislerine yer verilmemesinin açıkça hukuka aykırı olduğu; Genelge'nin 5. maddesinde, ağaç rölöve planının orman mühendislerince hazırlanacağının açıkça belirtilmemesinin de hukuka aykırı olduğu, uygulamada ağaç rölöve planının hazırlanması ya da sunumunda sorunların yaşandığı, söz konusu planın harita mühendislerince de hazırlanabildiği, davalı idarece, rölöve planı orman mühendislerince yapılacağından yerleşim tasarım ve yönetim planı hazırlayacak ekipte orman mühendisine yer verilmemesinin doğru olduğu savunulmuşsa da; Kanun hükmüne, göre orman alanlarında yapılacak böyle bir planın hazırlanmasında orman mühendislerine rol verilmemesinin izah edilemeyeceği, nitekim ağaç rölöve planı ile yerleşim tasarım ve yönetim planının özdeş nitelikte planlar olmadıkları ileri sürülmektedir.DAVALININ SAVUNMASI : █████/2022 tarihli ve 31962 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Lüks Çadır Tesisleri Nitelikler Yönetmeliğinin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasının (l) bendinde, Lüks Çadır Tesislerinin orman alanlarında yapılması durumunda Yerleşim Tasarım ve Yönetim Planının ağaç rölöve planını da ihtiva edeceğinin düzenlendiği, aynı Yönetmeliğin 5. maddesinin 5. fıkrasında “Tesislerin, orman alanlarında yapılması durumunda ağaç rölöve planının da hazırlanması zorunludur (...)" hükmüne yer verildiği, 5531 sayılı Orman Mühendisliği, Orman Endüstri Mühendisliği ve Ağaç İşleri Endüstri Mühendisliği Hakkında Kanunun 4. maddesinin 1. fıkrasında ağaç rölöve planı yapmanın orman mühendisinin faaliyet alanında olduğunun belirtildiği, ağaç rölöve planının orman mühendisince hazırlanmasının kanuni bir zorunluluk olduğu, anılan Kanun'da, yerleşim tasarım ve yönetim planının orman mühendislerinin faaliyet konusu olduğuna dair ise herhangi bir hükmün bulunmadığı, dava konusu işlemin mevzuata uygun olarak tesis edildiği savunulmaktadır.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: ...DÜŞÜNCESİ : Dava konusu Genelgenin 2. maddesinin iptaline, 5. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendi yönünden ise davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.DANIŞTAY SAVCISI: ...DÜŞÜNCESİ : Dava, Kültür ve Turizm Bakanlığının █████/2023 tarih ve 2023/5 sayılı Genelgesi'nin 2. maddesindeki "Yerleşim tasarım ve yönetim planı; şehir plancısı, mimar ya da kentsel tasarım uzmanı ile peyzaj mimarından oluşan bir ekip tarafından hazırlanır." düzenlemesi ile 5. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendindeki "Orman alanlarında yapılması durumunda onaylı ağaç rölöve planı" ifadesinde "orman mühendisi" ibaresine yer verilmeyerek yapılan eksik düzenlemelerin iptali istemiyle açılmıştır.5531 sayılı Orman Mühendisliği, Orman Endüstri Mühendisliği ve Ağaç İşleri Endüstri Mühendisliği Hakkında Kanun'un "Mesleğin konusu" başlıklı 4. maddesinde, "Mesleğin konuları uzmanlık alanlarına göre aşağıda gösterilmiştir:a) Orman mühendislerinin faaliyet konuları şunlardır: ...12) Millî parklar, orman içi dinlenme ve mesire yerleri ile orman içi rekreasyon alanlarının tespit, tefrik, envanter ve düzenlenmesi, rekreasyon yönetimi ve işletmeciliği, uzun devreli gelişme plânı çalışmaları, ağaç röleve plânları yapmak..." hükmüne; Lüks Çadır Tesisleri Nitelikleri Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasında, "Bu Yönetmelikte geçen; ... l) Yerleşim tasarım ve yönetim planı: Lüks çadır tesislerinin yönetim, yerleşim ve kullanım koşullarını belirleyen, koruma-kullanma dengesi içerisinde doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımını yönlendiren, alt ve üst yapı tesislerinin uygulamalarını gösteren, hali hazır durum üzerinde hangi alanların ne şekilde ve hangi maksatla kullanılacağının veya korunacağının özel işaretler ile gösterildiği, orman alanlarında yapılması durumunda ağaç rölöve planını da ihtiva eden, dış sınır alanı koordinatlandırılmış uygun ölçekli planları, ifade eder." düzenlemesine ve "Lüks çadır tesislerinin genel nitelikleri" başlıklı 5. maddesinin 5. fıkrasında, "Tesislerin, orman alanlarında yapılması durumunda ağaç rölöve planının da hazırlanması zorunludur..." düzenlemesine; Hususi Ormanlar ve Hükmi Şahsiyeti Haiz Amme Müesseselerine Ait Ormanlar Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasında ise, "Bu Yönetmelikte geçen; ...ç) Ağaç röleve planı: Kanun kapsamında bulunan alanlarda, izne konu olan sahalardaki mevcut ağaçların, coğrafi koordinatlarıyla belirlendiği uygun ölçekli planı, ifade eder." düzenlenmesine yer verilmiştir. Dava konusu Kültür ve Turizm Bakanlığının █████/2023 tarih ve 2023/5 sayılı Genelgesi'nin 2. maddesinde, "Yerleşim tasarım ve yönetim planı; şehir plancısı, mimar ya da kentsel tasarım uzmanı ile peyzaj mimarından oluşan bir ekip tarafından hazırlanır." düzenlemesine; 5. maddesinin 1. fıkrasında ise, "Yerleşim tasarım ve yönetim planı ekinde; ... (ç) Orman alanlarında yapılması durumunda onaylı ağaç rölöve planı, ... yer alır." düzenlemesi getirilmiştir.Yukarıda anılan mevzuat hükümlerinin- incelenmesinden, orman içi dinlenme yerleri ile rekreasyon alanlarının tespit, tefrik, envanter ve düzenlenmesi, rekreasyon yönetimi ve işletmeciliği işleri ile uzun devreli gelişme planı çalışmaları ve ağaç röleve planlarının orman mühendislerince yapılması gerektiği; yerleşim tasarım ve yönetim planının lüks çadır tesislerinin yönetim, yerleşim ve kullanım koşullarını belirleyen, alt ve üst yapı tesislerinin uygulamalarını gösteren, hali hazır durum üzerinde hangi alanların ne şekilde ve hangi maksatla kullanılacağı veya korunacağının özel işaretler ile gösterildiği, orman alanlarında yapılması durumunda ağaç rölöve planını da ihtiva eden kendine özgü bir plan olduğu; orman alanlarında kurulacak lüks çadır tesislerine ait yerleşim tasarım ve yönetim planının da Kanun'da orman mühendislerince yapılması öngörülen "orman içi dinlenme yerleri ile rekreasyon alanlarının tespit, tefrik, envanter ve düzenlenmesi, rekreasyon yönetimi ve işletmeciliği işleri" kapsamında kabul edilmesi gerektiği; lüks çadır tesislerinin orman alanlarında yapılması durumunda ağaç rölöve planının da hazırlanması zorunluluğunun bulunduğu ve bu planın yerleşim tasarım ve yönetim planının bir ekinden ibaret olduğu anlaşıldığından, orman alanlarında kurulacak lüks çadır tesislerine ait yerleşim tasarım ve yönetim planını hazırlayacak teknik ekipte en az bir orman mühendisinin de yer alması gerektiğinden, bu gerekliliği karşılayacak şekilde düzenlenmeyen Genelge'nin 2. maddesindeki "Yerleşim tasarım ve yönetim planı; şehir plancısı, mimar ya da kentsel tasarım uzmanı ile peyzaj mimarından oluşan bir ekip tarafından hazırlanır." düzenlemesinde eksik düzenleme nedeniyle hukuka uygunluk görülmemiştir.Davanın dava konusu Genelge'nin 5. maddesinin (ç) bendine ilişkin kısmına gelince, yerleşim tasarım ve yönetim planı ekinde, tesislerin orman alanında yapılması durumunda onaylı ağaç rölöve planının yer alacağına dair düzenlemede hukuka aykırılık bulunmamaktadır.Açıklanan nedenlerle, Kültür ve Turizm Bakanlığının █████/2023 tarih ve 2023/5 sayılı Genelgesi'nin 2. maddesindeki "Yerleşim tasarım ve yönetim planı; şehir plancısı, mimar ya da kentsel tasarım uzmanı ile peyzaj mimarından oluşan bir ekip tarafından hazırlanır." düzenlemesinin eksik düzenleme nedeniyle iptaline, davanın dava konusu Genelge'nin 5. maddesinin (ç) bendine ilişkin kısmının reddine karar verilmesi gerektiği, düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE:MADDİ OLAY:Kültür ve Turizm Bakanlığının █████/2023 tarih ve 2023/5 sayılı Genelgesi'nin 2. maddesinde, "Yerleşim tasarım ve yönetim planı; şehir plancısı, mimar ya da kentsel tasarım uzmanı ile peyzaj mimarından oluşan bir ekip tarafından hazırlanır." düzenlemesine; 5. maddesinin 1. fıkrasında ise, "Yerleşim tasarım ve yönetim planı ekinde; ... (ç) Orman alanlarında yapılması durumunda onaylı ağaç rölöve planı, ... yer alır." düzenlemesine yer verilmiştir.Davacı tarafından, bu düzenlemelerde "orman mühendisi" ibaresine yer verilmeyerek eksik düzenleme yapıldığı iddiasıyla bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT:5531 sayılı Orman Mühendisliği, Orman Endüstri Mühendisliği ve Ağaç İşleri Endüstri Mühendisliği Hakkında Kanun'un "Mesleğin konusu" başlıklı 4. maddesinde, "Mesleğin konuları uzmanlık alanlarına göre aşağıda gösterilmiştir:a) Orman mühendislerinin faaliyet konuları şunlardır: ...12) Millî parklar, orman içi dinlenme ve mesire yerleri ile orman içi rekreasyon alanlarının tespit, tefrik, envanter ve düzenlenmesi, rekreasyon yönetimi ve işletmeciliği, uzun devreli gelişme plânı çalışmaları, ağaç röleve plânları yapmak..." hükmüne; Lüks Çadır Tesisleri Nitelikleri Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasında, "Bu Yönetmelikte geçen; ... l) Yerleşim tasarım ve yönetim planı: Lüks çadır tesislerinin yönetim, yerleşim ve kullanım koşullarını belirleyen, koruma-kullanma dengesi içerisinde doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımını yönlendiren, alt ve üst yapı tesislerinin uygulamalarını gösteren, hali hazır durum üzerinde hangi alanların ne şekilde ve hangi maksatla kullanılacağının veya korunacağının özel işaretler ile gösterildiği, orman alanlarında yapılması durumunda ağaç rölöve planını da ihtiva eden, dış sınır alanı koordinatlandırılmış uygun ölçekli planları, ifade eder." düzenlemesine ve "Lüks çadır tesislerinin genel nitelikleri" başlıklı 5. maddesinin 5. fıkrasında, "Tesislerin, orman alanlarında yapılması durumunda ağaç rölöve planının da hazırlanması zorunludur..." düzenlemesine; Hususi Ormanlar ve Hükmi Şahsiyeti Haiz Amme Müesseselerine Ait Ormanlar Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasında ise, "Bu Yönetmelikte geçen; ...ç) Ağaç röleve planı: Kanun kapsamında bulunan alanlarda, izne konu olan sahalardaki mevcut ağaçların, coğrafi koordinatlarıyla belirlendiği uygun ölçekli planı, ifade eder." düzenlenmesine yer verilmiştir.HUKUKİ DEĞERLENDİRME:Dava konusu Genelgenin 2.maddesi yönünden; Yukarıda yer verilen Kanun ve Yönetmelik hükümlerinin incelenip değerlendirilmesinden; orman içi dinlenme yerleri ile rekreasyon alanlarının tespit, tefrik, envanter ve düzenlenmesi, rekreasyon yönetimi ve işletmeciliği işleri ile uzun devreli gelişme planı çalışmaları ve ağaç rölöve planlarının orman mühendislerince yapılması gerektiği; yerleşim tasarım ve yönetim planının lüks çadır tesislerinin yönetim, yerleşim ve kullanım koşullarını belirleyen, alt ve üst yapı tesislerinin uygulamalarını gösteren, hali hazır durum üzerinde hangi alanların ne şekilde ve hangi maksatla kullanılacağı veya korunacağının özel işaretler ile gösterildiği, orman alanlarında yapılması durumunda ağaç rölöve planını da ihtiva eden kendine özgü bir plan olduğu; orman alanlarında kurulacak lüks çadır tesislerine ait yerleşim tasarım ve yönetim planının da Kanun'da orman mühendislerince yapılması öngörülen "orman içi dinlenme yerleri ile rekreasyon alanlarının tespit, tefrik, envanter ve düzenlenmesi, rekreasyon yönetimi ve işletmeciliği işleri" kapsamında kabul edilmesi gerektiği; lüks çadır tesislerinin orman alanlarında yapılması durumunda ağaç rölöve planının da hazırlanması zorunluluğunun bulunduğu ve bu planın yerleşim tasarım ve yönetim planının bir ekinden ibaret olduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda, orman alanlarında kurulacak lüks çadır tesislerine ait yerleşim tasarım ve yönetim planını hazırlayacak teknik ekipte en az bir orman mühendisinin de yer alması gerektiğinden, bu gerekliliği karşılayacak şekilde düzenlenmeyen Genelge'nin 2. maddesindeki "Yerleşim tasarım ve yönetim planı; şehir plancısı, mimar ya da kentsel tasarım uzmanı ile peyzaj mimarından oluşan bir ekip tarafından hazırlanır." düzenlemesinde eksik düzenleme nedeniyle hukuka uygunluk görülmemiştir.Davalı idarece, lüks çadır tesislerinin orman alanlarında kurulması halinde, Lüks Çadır Tesisleri Yönetmeliği'nin 5. maddesinin 5. fıkrası ve Genelge'nin iptali istenen 5. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendi uyarınca, ağaç rölöve planı hazırlanması zorunluluğunun bulunduğu ve 5531 sayılı Kanun'un 4. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinin 12. alt bendi uyarınca ağaç rölöve planlarının da orman mühendislerince yapılacağı, dolayısıyla yerleşim tasarım ve yönetim planını hazırlayacak teknik ekipte orman mühendisine yer verilmemesinin bir eksiklik olmadığı ileri sürülmüş ise de; yukarıda belirtildiği üzere, yerleşim tasarım ve yönetim planı ile ağaç rölöve planının amaç, kapsam ve nitelikleri farklı ve biri diğerinin eki niteliğinde olduğundan bu iddiaya da itibar edilmemiştir.Dava konusu Genelgenin 5. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendine gelince; Dava konusu Genelgede davalı idare tarafından yapılacak/yaptırılacak ya da gerçek veya tüzel kişiler tarafından yapılarak davalı idareye sunulacak yerleşim tasarım ve yönetim planlarının sağlaması gereken koşullar belirtilmiş, bu kapsamda, anılan Genelgenin 5. maddesinin 1.fıkrasının iptali istenilen (ç) bendinde, lüks çadır tesislerinin orman alanlarında yapılması durumunda yerleşim tasarım ve yönetim planı ekinde onaylı ağaç rölöve planının da yer alması gerektiği düzenlenmiştir.Davacı tarafından 5531 sayılı Orman Mühendisliği, Orman Endüstri Mühendisliği ve Ağaç İşleri Endüstri Mühendisliği Hakkında Kanun'un "Mesleğin konusu" başlıklı 4. maddesinde ağaç rölöve planı yapmak görevinin orman mühendislerince yapılacağının düzenlendiği, dava konusu Genelgenin 5.maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinde yerleşim tasarım ve yönetim planı ekinde yer alması gereken onaylı ağaç rölöve planının orman mühendisi tarafından hazırlanacağına ilişkin bir ifadeye yer verilmemesinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.Yukarıda yer verilen Kanun ve Yönetmelik hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, ağaç rölöve planlarının orman mühendislerince yapılması gerektiği açık olup, bu hususun lüks çadır tesislerinin orman alanlarında yapılması durumunda yerleşim tasarım ve yönetim planı ekinde onaylı ağaç rölöve planının da yer alması gerektiğini düzenleyen iptali istenilen hükümde yer almamış olmasının eksik düzenleme olarak değerlendirilemeyeceği ve anılan düzenlemenin bu nedenle hukuka aykırı hale geldiğinin kabul edilemeyeceği sonucuna varılmıştır.KARAR SONUCU:Açıklanan nedenlerle;1-Dava konusu Genelgenin 2. maddesinin İPTALİNE,2.Dava konusu Genelgenin 5. maddesinin (ç) bendi yönünden davanın REDDİNE,3. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam...-TL yargılama giderinin ... TL'lik kısmı ile karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca... TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,6. Kalan ... TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,7. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,8. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen otuz (30) gün içinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere, █████/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.