ankara bölge adliye mahkemesi, trafik kazası kaynaklı maddi ve manevi tazminat davasında, zmms ve imms sorumluluk ayrımı ile bekletici mesele eksikliği nedeniyle ilk derece mahkemesi kararını kaldırdı.

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi, trafik kazası kaynaklı maddi ve manevi tazminat davasında, ZMMS ve İMMS sorumluluk ayrımı ile bekletici mesele eksikliği nedeniyle ilk derece mahkemesi kararını kaldırdı.

Özet: Bir trafik kazası sonucu oluşan yaralanmadan kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepli davada, İlk Derece Mahkemesinin davacı lehine bakıcı gideri ve manevi tazminata hükmeden kararı, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından, hükmedilen maddi tazminatın zorunlu mali sorumluluk sigortası (ZMMS) kapsamında mı yoksa ihtiyari mali sorumluluk sigortası (IMMS) kapsamında mı olduğu konusunda yeterli gerekçe sunulmaması ve aynı kazayla ilgili işleten aleyhine açılan diğer davanın sonucunun IMMS kapsamındaki sorumluluğun belirlenmesi açısından bekletici mesele yapılmaması nedeniyle eksik inceleme gerekçesiyle kaldırılmıştır.

T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 35. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: ████████ - ████████

T.C.

ANKARA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

35. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : ████████

KARAR NO : ████████

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

K A R A R

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ANKARA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : █████/2024

NUMARASI : ████████ ESAS - ████████ KARAR

DAVANIN KONUSU : Tazminat

KARAR TARİHİ : █████/2026

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : █████/2026

Mahalli mahkemesince verilen karara karşı davacılar vekili tarafından süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI

Davacılar vekili dava dilekçesinde; █████/2019 tarihli trafik kazasında müvekkili ...'nun sakat kaldığını, kazaya kusuru ile sebebiyet veren aracın davalı tarafından İMMS ile sigortalı olduğunu; maluliyet tazminatının ödenmesine ilişkin başvurusunun haksız olarak reddedildiğini belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davacı ... lehine şimdilik 250,00-TL geçici iş göremezlik, 250,00TL daimi iş göremezlik, 500,00 TL bakıcı gideri tazminatı ile 100.000,00 TL manevi tazminatın, anne ve babası olan davacılar ... ve ... lehine 25.000,00'er TL manevi tazminatın, kardeşleri olan davacılar ... ve ... lehine 15.000,00'er TL manevi tazminatın temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı yandan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davacılar vekili, bilirkişi heyeti tarafından belirlenen rapor doğrultusunda davacı ...’nın yaralanmasından doğan tazminat miktarını 360.000,00-TL olarak belirleyerek davalıdan tahsilini istemiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde, davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece yapılan ilk yargılamada maddi tazminata ilişkin davanın kısmen kabulü ile, davacı ... lehine 360.000,00 TL bakıcı giderinin █████/2019 temerrüt tarihinden işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,manevi tazminat davasının kabulü ile, davacı ... lehine 100.000,00 TL, davacı ... lehine 25.000,00 TL, davacı ... lehine 25.000,00 TL, davacı ... lehine 15.000,00 TL, davacı ... lehine 15.000,00 TL manevi tazminatın █████/2019 temerrüt tarihinden işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, hükmedilen maddi ve manevi tazminatların Ankara 15. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ████████ esas sayılı dosyası ile tahsilde tekerrür oluşturmaksızın tahsiline karar verilmiş, karar davalı vekili tarafından istinaf edilmiş,Dairemizin █████████ E- ████████ K.nolu 21.02.2024 tarihli ilamı ile kararın ‘Somut olayda, davacılardan ... ..., █████/2019 tarihinde meydana gelen trafik kazasında yaralanmış, kazaya neden olduğunu iddia ettiği aracın, ZMMS ve İMMS sigortacısı olan davalı ile ZMMS kapsamında sorumluluğuna ilişkin olarak arabuluculuk yolu ile anlaştığını belirterek, İMMS kapsamında sorumluluğuna istinaden eldeki davayı açtığını belirterek maddi ve manevi tazminat istemiştir. İlk derece mahkemesi tarafından da, davacının İMMS kapsamında oluşan zararlarını talep edebileceği karar gerekçesinde belirtilmiş iken, hükme esas alınan █████/2022 tarihli aktüer bilirkişi tarafından yapılan hesaplamada davacının bakıcı giderinin 376.427,25 TL olduğu hesaplanarak, davacının ZMMS kapsamında tedavi gideri klozundan talep edebileceği miktarın 360.000,00 TL olduğu hesaplanmış, mahkemece de bu hesaplamanın uygun olduğu kabul edilerek 360.000,00TL'lik kısım yönünden davanın esası hakkında karar verilmiştir. 360.000,00 TL'lik kısımın ZMMS kapsamında kalıp kalmadığı, ZMMS kapsamında kalması halinde bu kısmın İMMS kapsamında talep edilip edilmeyeceği, davanın İMMS kapsamında olduğu kabul edilmişken davalının 360.000,00-TL ile neden sorumlu tutulduğu kararda gerekçelendirilmemiştir. Bu haliyle ilk derece mahkemesi kararı denetime elverişli olmadığından ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir. Kabule göre; davacı İMMS kapsamında işletenin sorumluluğunu üstlendiğinden, işletenin sorumlu olduğu miktardan daha fazlasından sorumluluğuna karar verilmeyeceğinden, davacılar tarafından Ankara 15. Asliye Hukuk Mahkemesine, sürücü ve işleten hakkında da dava açıldığı anlaşıldığından TBK'nın 166. maddesi gereğince, davalı ancak işletenin sorumlu olduğu zarar miktarı ile ZMMS limitinin üzerindeki zarar ile sorumlu olacağından, Ankara 15. Asliye Hukuk Mahkemesinin dosyası bekletici mesele yapılarak, söz konusu dosyada dava kısmi dava dahi olsa zararın tamamına yönelik bir belirleme var ise, buradaki zarar miktarını aşmamak üzere belirlenecek gerçek zarara göre (davalının ZMMS limiti üzerindeki zarardan sorumlu olacağı da gözetilerek) davanın esası hakkında olumlu olumsuz bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ve değerlendirme ile karar verilmiş olması da isabetli görülmemiştir’gerekçesiyle kaldırılmasına karar verilmiş, mahkemece kaldırma kararından sonra yapılan yargılamada davacı ... ... kaza tarihinde 18 yaşını doldurmadığından geçici işgöremezlik tazminatı talebinin yerinde olmadığı, yine poliçe limitini aşar mahiyette sürekli işgöremezlik zararı bulunmadığı, bakıcı gideri tazminatına ilişkin olarak ise, eldeki davanın İMMS sigortası kapsamında açılmış olması, davacı ... ...'un yargılama sırasında vefat etmesi nedeni ile talep edebileceği tazminat miktarının 43.824,79 TL olarak belirlendiği, işleten ve sürücü aleyhine hükmedilen tazminat miktarının bu miktarı aştığı ancak ZMMS poliçe teminat limitini aşar mahiyette İMMS poliçesi kapsamında davacının talep edebileceği bakiye bakıcı gideri tazminatı bulunmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, maddi tazminata ilişkin davanın reddine, manevi tazminat davasının kabulü ile, davacı ... lehine 100.000,00 TL, davacı ... lehine 25.000,00 TL, davacı ... lehine 25.000,00 TL, davacı ... lehine 15.000,00 TL, davacı ... lehine 15.000,00 TL manevi tazminatın █████/2019 temerrüt tarihinden işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesine, hükmedilen manevi tazminatların Ankara 15. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ███████ esas sayılı dosyası ile tahsilde tekerrür oluşturmaksızın tahsiline karar verilmiş, karar davacılar vekili tarafından istinaf edilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacılar vekili istinaf başvuru dilekçesinde; istinaf kaldırma kararı sonrasında alınan aktüerya raporuna itiraz etmiş olmalarına rağmen itirazlarının dikkate alınmadığını, davalı Sigorta Şirketinin İMMS kapsamında sınırsız sorumluluğu bulunduğunu, dava açıldığı tarih ve yapılan yargılama boyunca davacıların hukuki yararı olduğunu, yargılama devam ederken davacı ...’un vefat ettiğini, mahkemece öncelikle davanın tam kabulüne karar verilmesi, aksi kanaatte olması halinde dahi davanın reddi yerine bakıcı gideri yönünden davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiğini, HMK madde 331/1 uyarınca lehlerine hem vekalet ücreti hem de yargılama giderine hükmedilmesi gerektiğini, ancak mahkemece davacılar aleyhine hem ilam vekalet ücretine hem de yargılama giderine hükmedildiğini, hükmedilen manevi tazminat miktarlarının yetersiz olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Mahkemece verilen kararda kamu düzenine aykırılılıklar gözetilerek, istinaf edenin sıfatına ve istinaf sebepleri ile sınırlı olarak HMK'nın 355. maddesi gereğince yapılan inceleme neticesinde;

Dava, trafik kazasından kaynaklanan bedensel zarar nedeniyle, İMMS kapsamında maddi ve manevi tazminat istemidir.

Somut olayda kaza tespit tutanağı uyarınca 18.02.2019 tarihinde sürücü ...’in sevk ve idaresindeki otobüs ile seyri sırasında geldiği ışık kontrollü kavşak mahallinde seyrine göre sağından soluna olmak üzere karşıya geçmek isteyen 2004 doğumlu yaya ...’ya aracının ön sağ kısımlarıyla orta şerit üzerinde çarpmasıyla meydana gelen kazada yayanın ve sürücünün kural ihlali olduğunun belirlendiği, mahkemece Ankara Adli Tıp Kurumu'ndan alınan █████/2021 tarihli rapor uyarınca kazanın meydana gelmesinde sigortalı araç sürücüsünün %10, davacı ...'nun %90 kusurlu olduğunun belirlendiği, Ankara 15. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ████████ Esas sayılı dosyasında aynı kazaya ilişkin olarak davacıların işleten ve sürücü aleyhine açtığı maddi ve manevi tazminat istemine ilişkin davada ...Dahili Tıp Bilimleri Bölümü Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığı’ndan alınan 02.03.2020 tarihli rapor uyarınca davacı ... ...’nun kaza sonucu sol oksipital kondil anteriorunda inkomplet lineer fraktür, anterior frontalde ve sol lateral ffontalde ve sol temporalde cilt ve cilt altı dokularda hematom, ventrikül sol laterali komşuluğunda milimetrik parankimal hemoraji ve subdural koleksiyon niteliğindeki yaralanmasına ilişkin Özürlülük Ölçütü Sınıflandırılması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik esas alındığında özür oranının % 100 olduğu, Çalışma Gücü Ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği esas alındığında vücut genel çalışma gücünden %100(yüzdeyüz) oranında kaybettiği, Sosyal Sigortalar Kurumu Sağlık İşlemleri Tüzüğü esas alındığında vücut genel çalışma gücünden % 100 oranında kaybettiği,sürekli surette iş göremezlik halinde kaldığı, Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliği'nin 12. maddesine göre devamlı surette başka birinin bakımına muhtaç olduğunun belirlendiği, Ankara 15. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ████████ Esas - ████████ Karar (Yeni esas ███████ Esas - ████████ Karar) sayılı dosyasında yapılan yargılamada davanın kısmen kabulüne, tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla davacı ...'nun geçici iş göremezlik ve sürekli iş göremezlik tazminatı talebine ilişkin davasının reddine, davacı ...'nun bakıcı giderine ilişkin tazminat davasının, tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla ve taleple bağlı kalınarak kabulü ile toplam 381.905,01TL tazminatın kaza tarihi olan █████/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak bu davacıya verilmesine, davacı ... için 100.000,00 TL, davacı ... için 25.000,00 TL, davacı ... için 25.000,00 TL, davacı ... için 15.000,00 TL, davacı ... için 15.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan █████/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak bu davacılara verilmesine karar verildiği, kararın istinaf incelemesinden geçerek kesinleştiği, kaza tarihinde ZMSS poliçesi ölüm ve sakatlanma klozu teminat limit tutarının 360.000,00TL olduğu, ZMSS poliçesi sağlık (tedavi giderleri) klozu limit tutarının 360.000,00 TL olduğu, davalı sigorta şirketi tarafından düzenlenen birleşik kasko poliçesi uyarınca kombine tek limitin sınırsız olarak belirlendiği,yargılama devam ederken davacı ... ...’nun 07.07.2024 tarihinde vefat ettiği, mahkemece kaldırma kararından sonra aktüer bilirkişiden alınan █████/2024 tarihli rapor uyarınca sürekli işgöremezlik yönünden davacı ... ...’ya yapılan ödemenin yeterli olması nedeni ile davacının alacağı bulunmadığı, geçici işgöremezlik tazminatının davacı ... ...’nun yaşı itibariyle talep edilemeyeceği, Ankara 38. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ███████ esas sayılı dosyasında davacı ... ... lehine hükmedilen 381.905,01 TL bakıcı gideri tazminatının davacının talep edebileceği/hesaplanan tazminattan fazla olduğu gözetilerek davacının bakıcı gideri tazminatı talep edemeyeceğinin belirtildiği, mahkemece anılan delillerin değerlendirilmesiyle yazılı şekilde karar verildiği anlaşılmıştır.

Dosya kapsamına, toplanan delillere ve mahkeme kararının gerekçesine göre mahkemece hükme esas alınan kusur raporunun hüküm kurmaya ve denetime elverişli olmasına,buna göre kazanın meydana gelmesinde sigortalı araç sürücüsünün %10, davacı ...'nun %90 kusurlu olduğunun belirlenmesine,mahkemece hükme esas alınan maluliyet raporunun hüküm kurmaya ve denetime elverişli bulunmasına, buna göre davacı ... ...’nun kaza sonucu sol oksipital kondil anteriorunda inkomplet lineer fraktür,anterior frontalde ve sol lateral ffontalde ve sol temporalde cilt ve cilt altı dokularda hematom,ventrikül sol laterali komşuluğunda milimetrik parankimal hemoraji ve subdural koleksiyon niteliğindeki yaralanmasına ilişkin Özürlülük Ölçütü Sınıflandırılması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik esas alındığında özür oranının % 100 olduğu, Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliği'nin 12. maddesine göre devamlı surette başka birinin bakımına muhtaç olduğunun belirlenmesine, mahkemece hükme esas alınan aktüer bilirkişi raporunun hüküm kurmaya ve denetime elverişli bulunmasına, davacı ...’un yaralanmasının mahiyeti, davacıların bu yaralanma nedeniyle çektiği elem ve ızdırap, kusur durumu nazara alındığında davacılar lehine hükmedilen manevi tazminat miktarlarının hakkaniyete uygun bulunmasına göre davacılar vekilinin bu yönlere ilişkin istinaf taleplerinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Bununla birlikte Ankara 15. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ████████ Esas - ████████ Karar (Yeni esas ███████ Esas - ████████ Karar) sayılı dosyasında aynı kazaya ilişkin olarak davacıların işleten ve sürücü aleyhine açtığı maddi ve manevi tazminat istemli davada tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla davacı ...'nun geçici iş göremezlik ve sürekli iş göremezlik tazminatı talebine ilişkin davanın reddine, davacı ...'nun bakıcı giderine ilişkin tazminat davasının, tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla ve taleple bağlı kalınarak kabulü ile toplam 381.905,01 TL tazminatın kaza tarihi olan █████/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak bu davacıya verilmesine karar verildiği, kararın istinaf incelemesinden geçerek kesinleştiği anlaşılmakla eldeki davada davacı ...’nun maddi tazminata ilişkin davasının konusuz kaldığı anlaşılmakla maddi tazminat davasında konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekirken mahkemece yanılgılı değerlendirme ile maddi tazminat davasının reddine karar verilmesi yerinde görülmediği gibi HMK madde 331/1 uyarınca, "Davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkim, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmeder." düzenlemesi uyarınca davacı ... ...’nun dava açmakta dava tarihi itibarıyla haklılığı gözetilerek aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmeden karar verilmesi gerekirken davacı ... ... yönünden açılan maddi tazminat davasının reddi ile bu davacı aleyhine vekalet ücreti ve yargılama giderine hükmedilmesi yerinde görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle davacılar vekilinin istinaf talebinin kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, maddi tazminata ilişkin konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına, HMK madde 331/1 uyarınca davacı ... ...’nun açtığı maddi tazminat davasında bu davacının dava açmakta dava tarihi itibarıyla haklılığı gözetilerek aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmemesiyle kararın düzeltilmesine, bu suretle HMK.nın 353/1.b.2. maddesi gereğince yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına karar verilmiştir.

HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;

I-Davacılar vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ İLE; Ankara 3.Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından verilen 10.12.2024 tarihli, ████████ Esas - ████████ Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,

HMK'nın 353/1-b-2.maddesi uyarınca esas hakkında yeniden karar verilmesine, buna göre;

DAVANIN KISMEN KABULÜ İLE,

1-Maddi tazminata ilişkin davanın konusu kalmadığından karar verilmesine yer olmadığına,

2-Manevi tazminat davasının kabulü ile, davacı ... lehine 100.000,00TL, davacı ... lehine 25.000,00 TL, davacı ... lehine 25.000,00 TL, davacı ... lehine 15.000,00 TL, davacı ... lehine 15.000,00 TL manevi tazminatın █████/2019 temerrüt tarihinden işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesine,

3-Hükmedilen manevi tazminatların Ankara 15. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ███████ esas sayılı dosyası ile tahsilde tekerrür oluşturmaksızın tahsiline,

Maddi tazminata ilişkin alınması gereken 427,60 TL karar ve ilam harcı peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına, davacı tarafça fazladan yatırılan 921,80TL'nin karar kesinleştiğinde istek halinde davacıya iadesine, önceden yazılan harç tahsil müzekkeresi varsa dikkate alınmasına,

Manevi tazminata ilişkin alınması gereken 12.295,8‬0 TL karar ve ilam harcından davacı tarafça peşin yatırılan 573,81 TL'nin mahsubu ile bakiye 11.721,99 TL harcın davalıdan alınarak Hazineye irat KAYDINA, önceden yazılan harç tahsil müzekkeresi varsa dikkate alınmasına,

1.320,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak Hazine'ye irat KAYDINA, önceden yazılan harç tahsil müzekkeresi varsa dikkate alınmasına,

Maddi tazminata ilişkin davacı ... ... kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca 45.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak bu davacı (yargılama sırasında vefat ettiğinden)mirasçısı olan diğer davacılara VERİLMESİNE,

Manevi tazminata ilişkin davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca davacı ... lehine 45.000,00 TL, davacı ... lehine 25.000,00 TL, davacı ... lehine 25.000,00 TL, davacı ... lehine 15.000,00 TL, davacı ... lehine 15.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacılara VERİLMESİNE,

Davacı tarafça iş bu yargılama neticesinde yapılan ve UYAP sisteminde kayıtlı kaldırma ilamından önce yapılan 1.037,50 TL ile kaldırma ilamından sonra yapılan 780,50 TL yargılama giderinin ve 1.001,41 TL harcın davalıdan alınarak davacılara VERİLMESİNE,

Davalı tarafça yargılama aşamasında yapılan ve UYAP sisteminde kayıtlı 124,75 TL yargılama giderinin davalı üzerinde bırakılmasına,

Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde istek halinde yatırana iadesine,

İSTİNAF HARÇ VE YARGILAMA GİDERLERİ YÖNÜNDEN

1-İstinaf eden davacılar tarafından yatırılan istinaf karar ve ilam harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacılara iadesine,

2-İstinaf eden davacılar tarafından yapılan 465,00TL istinaf yargılama giderinin davalıdan alınarak davacılara verilmesine,

3-HMK'nın 333. maddesi gereğince kullanılmayan istinaf gider avansının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,

4-Kararın HMK'nın 359/4. maddesi gereğince taraflara tebliğine,

Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK’nın 361/1 maddesi uyarınca kararın usulen tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde TEMYİZ YOLU AÇIK olmak üzere █████/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi.

Başkan

Üye

Katip

*Bu belge 5070 sayılı Kanun maddeleri gereğince elektronik imza ile imzalanmıştır.