bursa 3. asliye ticaret mahkemesinin boş ve zayi olan çek yaprakları için banka hesabına konulan teminat blokesinin kaldırılması talepli kıymetli evrak iptali davasına ilişkin gerekçeli kararı.

Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin boş ve zayi olan çek yaprakları için banka hesabına konulan teminat blokesinin kaldırılması talepli kıymetli evrak iptali davasına ilişkin gerekçeli kararı.

Özet: Davacı şirket, bankasından temin ettiği ve henüz doldurulmamış 13 adet çek yaprağının kaybolduğunu beyan ederek, bankanın hesabına 300.000,00 TL bloke koymasının hukuka aykırı olduğunu, zayi olan boş çekler için müşterinin teminat gösterme ve bankanın yasal sorumluluk bedeli ödeme yükümlülüğü bulunmadığına dair yerleşik içtihatlar uyarınca, hesabındaki blokenin kaldırılmasını, çek hesabının kapatılmasını ve kaybolan çeklerin kötü niyetli kişilerce kullanılması ihtimaline karşı ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C.

BURSA

3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2026/

KARAR NO : 2026/

HAKİM : ... ...

KATİP : ... ...

DAVACI :

VEKİLİ : Av.

DAVALI :

DAVA : Kıymetli Evrak İptali

DAVA TARİHİ : █████/2026

KARAR TARİHİ : █████/2026

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : █████/2026

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA; Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı müvekkili ... İnşaat Emlak Tekstil Otomotiv Ticaret Ve Sanayi Limited Şirketinin ... ... Bankası A.Ş. ... Şubesi nezdinde bulunan ... Hesap numaralı, ... IBAN numaralı hesabı üzerinden keşide edilen ... numaralı çek hesabının yasal sahibi olduğunu, müvekkiline banka tarafından teslim edilen çek defterine ait henüz keşide edilmemiş ve tamamen boş durumda olan 13 adet çek yaprağının kaybolarak zayi olduğunu, çeklerin müvekkilinin yedinde bulunduğu sırada çalınmış veya kaybolmuş bulunduğundan tahsilatının mümkün olmadığını ve bu durumun müvekkilinin mağduriyetine neden olduğunu, zayi olan çeklere ait seri numaralarının dilekçe ekinde sunulan banka döküm evrakında da yer aldığı üzere ... ve dökümde yer alan diğer çek yaprağından ibaret olduğunu, çeklerin kaybolduğunun fark edilmesinden sonra müvekkili tarafından muhatap bankaya gerekli talimatın verildiğini, ancak çeki eline geçiren kişinin çek karşılığını bankadan tahsil etmesi veya çeki işletmesi tehlikesinin halen söz konusu olduğunu, çeklerin zayi olması üzerine muhatap banka şubesinin söz konusu boş çek yaprakları için kanuni garanti tutarlarını gerekçe göstererek müvekkilinin hesabına toplam 300.000,00 TL tutarında bloke koyduğunu, dilekçe ekinde yer alan banka sistem kayıtlarında çeklerin statüsünün müşteri uhdesinde görünmekte olup, her bir çek yaprağı için 12.650,00 TL yasal sorumluluk bedeli üzerinden hesaplama yapılarak müvekkilinin ticari hayatını olumsuz etkileyen, fahiş ve hukuka aykırı bir blokaj işlemi tesis edildiğini, henüz doldurulmamış ve keşide edilmemiş boş çek yapraklarının zayi olması durumunda açılacak davanın hukuki niteliğinin standart bir zayi nedeniyle çek iptali davasından farklılık arz ettiğini, nitekim ... Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesinin 04.11.2019 tarihli 2019/ E. 2019/ K. sayılı emsal kararında da açıkça hüküm altına alındığı üzere; "Boş çeklerin iptali talebinin ise TTK 757 vd. m. uyarınca zayii nedeniyle iptal talebi olmadığı, kastedilenin bu çeklerle ilgili teminat gösterme yükümlülüğünün kalmadığının tespiti olduğu kabul edilmelidir" şeklindeki içtihatın huzurdaki davanın hukuki temelini oluşturduğunu, bu doğrultuda zayi olan boş çekler yönünden müvekkilinin davalı bankaya karşı herhangi bir teminat gösterme yükümlülüğü kalmadığını, müvekkilinin hesabına konulan 300.000,00 TL'lik blokenin kaldırılarak çek hesabının kapatılmasının yasal bir zorunluluk olduğunu, ilgili bankanın zayi olan boş çekler sebebiyle yasal sorumluluk bedeli riski taşıdığı iddiası hukuken korunamayacağını, ... Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesinin anılan 04.11.2019 tarihli 2019/ E. 2019/ K. sayılı kararının "kullanılmayan boş çeklerle ilgili olarak davalı bankanın yasal sorumluluk bedeli ödeme yükümlülüğünün ve davacı müşterinin teminat gösterme yükümlülüğünün kalmadığı gözetilerek çek hesaplarının kapatılmasına karar verilmesi gerekir" şeklinde olduğunu, muhatap bankanın risk hesabını ve çek hesabını açık tutmasında hiçbir hukuki yararı bulunmadığını, yerleşik içtihatlar uyarınca çeklerin hukuken geçerliliklerinin devam etmesi nedeniyle ileride bankaya ibrazları söz konusu olsa da açık yasa hükmü uyarınca çek hesaplarının kapatılmış olmasının çeklere ilişkin karşılıksız işlemi yapılmasına engel teşkil etmeyeceğini, bu sebeple bankanın müvekkiline ait parayı bloke altında tutmasının haksız olduğunu ve derhal kaldırılması gerektiğini, zayi olan 13 adet boş çek yaprağının kötü niyetli üçüncü kişilerin eline geçmesi, sahte imzalarla doldurularak bankaya veya icra dairelerine ibraz edilmesi riskinin son derece yüksek olduğunu, bu durumun müvekkili açısından telafisi imkansız maddi zararlar doğuracağının aşikar olduğunu, bu nedenle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 389. ve devamı maddeleri uyarınca teminatsız olarak (veya mahkemenin takdir edeceği uygun bir teminat mukabilinde) ihtiyati tedbir kararı verilmesinin elzem olduğunu, müvekkilinin zayi olan çeklere ilişkin gerekli tüm bilgileri ve banka tarafından oluşturulan dökümleri dilekçe ekinde Mahkemeye sunduklarını, ... Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesinin 23.02.2024 tarihli 2023/ E. 2024/ K. sayılı kararında ispat yükü hususunda belirlenen sınır uyarınca "Davacı, iptalini talep ettiği çekin keşidecisinin kim olduğunu, verildiği banka ve şubesini, çek numarasını mahkemeye bildirmiş olup, davacının daha fazlasını ispata zorlanması, zayi nedeniyle çek iptali hükümlerini uygulanmaz hale getirecektir." bu çerçevede, ekte sundukları belgelerin müvekkilinin iddialarını ispatlaması ve ihtiyati tedbir ile esas hakkındaki taleplerinin kabulü bakımından yeterli sayılması gerektiğini, işbu davanın açılmasından evvel müvekkilinin hesabındaki blokenin kaldırılması amacıyla arabuluculuk sürecinin başlatılmış olup tarafların anlaşamaması sebebiyle sona erdirildiğini, 6102 sayılı TTK ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde bu çeklerle ilgili teminat gösterme yükümlülüğünün bulunmadığının tespiti ile muhatap banka nezdindeki 300.000,00 TL tutarındaki blokenin kaldırılarak çek hesabının kapatılması, ilgili çeklerin iptali ve çeklerin üçüncü şahısların eline geçmesi müvekkili açısından telafisi imkansız zararlar doğurabileceğinden çek bedelinin bankadan alınmaması için öncelikle ödeme yasağı konulmasını talep etme zarureti hasıl olduğunu, arz ve izah edilen nedenler ile mahkemece resen dikkate alınacak hususlar ışığında; öncelikle telafisi güç zararların doğmasını engellemek adına ihtiyati tedbir talebinin kabulü ile, dava konusu 13 adet boş çek yaprağı üzerine üçüncü kişilere ödeme yapılmasını engelleyecek şekilde ödeme yasağı konulmasına ve bu hususun ... ... Bankası A.Ş. ... Şubesine müzekkere ile derhal bildirilmesine, davanın kabulüne, zayi olan 13 adet boş çek yaprağı nedeniyle müvekkilinin teminat gösterme yükümlülüğünün ve bankanın yasal sorumluluk bedeli ödeme yükümlülüğünün kalmadığının tespitine, muhatap banka tarafından müvekkilinin hesabına haksız yere konulan 300.000,00 TL tutarındaki blokenin kaldırılmasına ve ilgili çek hesabının kapatılarak çeklerin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;

Dava, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanununun 818/1-s ve 757.maddesi kapsamında çek iptali istemine ilişkindir.Davacı kendisine ait boş çek yaprağının kaybolduğu iddiasına dayalı çekin iptalini talep etmiştir.TTK nun 780.madde de çek'in senet metninde "çek" kelimesini, kayıtsız şartsız belirli bir bedelin ödenmesi için havaleyi, muhatabın ticaret ünvanını, ödeme yerini, düzenleme tarihini ve yerini, düzenleyenin imzasını taşımak zorundadır. TTK nun 781.madde de bu unsurları taşımayan senedin çek sayılmayacağı düzenlenmiştir. Tamamen boş çek yaprağı çalınması halinde çek doldurularak ibraz edildiği takdirde, keşidecinin hak talep eden hamile karşı İİK.72.maddesi uyarınca olumsuz tespit davası açma imkanı mevcut bulunmaktadır. Yine TTK.651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişi senede bağlı alacak hakkı olan hamildir.TTK.757-764.maddelerinde yer alan yasal düzenlemelere göre çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK.651/2.maddesi uyarınca senet üzerinde hak sahibi bulunan hamile aittir. Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibi hamile iptal kararı alarak, hakkını senetsiz olarak ileri sürme, ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir.(TTK.652.m)Somut olayda; davacının keşideci-çek hesabı sahibi olduğu, çeklerin halen boş çek yaprağı olduğu açıkça bildirildiğinden kıymetli evrak vasfı taşımayan boş çek yaprağının hesap sahibi elinde bulunmasının davacıya hamil sıfatı vermeyeceği, zayi nedeniyle çek iptali davası ancak kıymetli evrak niteliğinde bulunan çek hamilinin açabileceği gözetildiğinde Mahkememizce davanın ve ödeme yasağına ilişkin ihtiyati tedbir talebinin reddine ilişkin aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

H Ü K Ü M; Gerekçesi ve ayrıntısı yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davanın ve ihtiyati tedbir talebinin REDDİNE,

2-Harçlar yasası gereğince alınması gereken 732,00-TL harç peşin alındığından yeniden harç alınmasına YER OLMADIĞINA,

3-Davacı tarafça yapılan yargılama giderinin davacı üzerinde BIRAKILMASINA,

4-Davacı tarafça yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın hükmün kesinleşmesinden sonra talep halinde 6100 sayılı HMK'nun 333. Maddesi uyarınca davacıya İADESİNE,

Dair, davacı tarafın yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içinde ... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde ... açık olmak üzere dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda karar verildi. █████/2026

Katip ...

¸e-imzalıdır

Hakim ...

¸e-imzalıdır